✳️ انواع زبان از نظر ارزش ادبی

❇️ تعریف زبان:

زبان وسیله‌ی بیان تفکر است و غالباً برای انتقال فکر کسی به دیگری به کار می‌رود. این انتقال ممکن است به وسیله‌ی گفتن، نوشتن، اشاره و یا لمس انجام شود.


❇️ انواع زبان

زبان از لحاظ ارزش ادبی به سه قسمت می شود:

◀️ ١_ زبان ادبی:

که زبان شاعران و نویسندگان است و در آن هنرنمایی‌های ادبی بسیار به کار می‌رود. نظم و نثر قدیم فارسی نمونه‌ی درخشانی از زبان ادبی است.

◀️ ٢_ زبان گفتگو:

که زبان صحبت افراد تحصیل کرده است و اگر چه فاقد هنرنمایی‌های ادبی است، ولی باید در حال سادگی بی‌غلط باشد. در زبان گفتگو همیشه صرفه جویی به کار می‌رود. نویسندگان معمولاً در نوشتن زبان ادبی به کار می‌برند و در صحبت زبان گفتگو.

◀️ ٣_ زبان عامیانه:

که زبان مردم تحصیل نکرده و عامی است و شامل لغت‌های غلط یا نیمه غلطی است که در دو زبان دیگر نباید دیده شود، علاوه بر این دارای غلط‌های صرفی و نحوی نیز هست. گاه در زبان عامیانه لغات بسیار اصیل نیز یافت می‌شود که باید آن‌ها را با به کار بردن ادبی زنده کرد.

❇️ طبقه‌بندی زبان‌های جهان

زبان‌شناسان زبان‌های جهان را به سه دسته‌ی زیر تقسیم کرده‌اند:

◀️ ۱- زبان‌های یک هجائی (تک هجایی) :

در این زبان‌ها کلمات فقط از یک هجای تغییرناپذیر درست شده‌اند. یعنی نه ریشه‌ی کلمه تغییر می‌کند و نه بدان پیشوند یا پسوندی متصل می‌شود. این زبان‌ها در حالت ابتدایی باقی مانده‌اند، مثل: زبان‌های چینی، تبتی و سیامی.

◀️ ۲- زبان‌های التصاقی (پیوندی):

در این زبان‌ها کلمات از یک یا چند هجای تغییرناپذیر درست شده‌اند، ولی می‌تواند به هم بچسبند یا پیشوند و پسوندی بگیرند تا معنی نوی به دست آید، مثل: زبان‌های فنلاندی، ترکی، مغولی، تاتاری، ژاپنی و کره‌ای.

◀️ ۳- زبان‌های منصرف (صرفی):

در این زبان‌ها کلمات از یک یا چند هجای تغییرپذیر درست شده ‌اند. یعنی ریشه‌ی کلمه‌ها برعکس زبان‌های بالا تغییر می کند و به صورت های مختلف در می‌آید. علاوه بر این پیوند پیشوند و پسوند با کلمه‌ها در این زبان‌ها فراوان است. زبان‌های مهم دنیا از این نوعند، مثل زبان‌های هندی، ایرانی، یونانی، لاتین، ژرمنی، اسلاوی، ارمنی و سامی.

❇️ زبان فارسی

◀️ ١_فارسی دری :

زبانی است که در ایران، افغانستان، تاجیکستان، قسمتی از هندوستان، ترکستان، قفقاز و عراق بدان صحبت می.کنند. زبان فارسی دری  به جا مانده‌ی زبان‌های قدیمی آریانا زمین است.

◀️ ٢_فارسی باستان :

فارسی باستان (پارسی کهن) زبانی است که در زمان هخامنشیان بدان صحبت کرده ‌اند و سنگ نبشته‌های بیستون، الوند و تخت جمشید بدان زبان است. خط این زبان را میخی نامند، زیرا شبیه به میخ است و از چپ به راست نوشته می‌شده است.
 
◀️ ٣_فارسی میانه :

فارسی میانه که آن را پهلوی هم می‌خوانند، بخصوص در زمان اشکانیان معمول بوده است و به دو قسمت می‌شود، یکی پهلوی اشکانی (پارتی) و دیگری پهلوی ساسانی. خط این زبان را نیز پهلوی نامند. پهلوی در شمال شرق ایران معمول بوده است و از راست به چپ نوشته می‌شده است.

◀️ ۴_فارسی دری :

فارسی دری در زمان ساسانیان در مشرق و جنوب ایران به خصوص در پایتخت آنان مدائن معمول بوده است و پس از ورود اسلام به ایران به تدریج تغییراتی در آن داده شده است و به صورت زبان بعد از اسلام ایران در آمده و از نیمه دوم قرن سوم هجری تا به حال ادامه دارد.

چندی پس از ورود اسلام به ایران کم کم لغت‌های عربی به مقدار کم وارد زبان فارسی شدند، چنان که در قدیمی‌ترین کتاب‌های فارسی تعداد لغت‌های عربی از پنج درصد تجاوز نمی‌کند. ولی در دوره‌های بعد نویسندگان فارسی لغت‌های عربی فراوانی وارد زبان فارسی کردند، به حدی که در دوره‌های بعد در بعضی از کتاب‌های قدیمی تعداد آن‌ها به بیش از شصد درصد رسید.

فارسی دری با اختلافات کمی همان زبان فرس قدیم و میانه است ولی خط به عللی که مهم‌تر از همه ارتباط با مذهب می‌باشد هنوز عربی است. به عبارت دیگر همان خصوصیاتی که در نوشتن یک آیه از قرآن کریم یا یک جمله عربی به کار می‌رود ما در نوشتن یک شعر یا یک جمله فارسی نیز بکار می‌بریم:

1- از راست به چپ می‌نویسیم.
2- متصل و منفصل است.
3- هر حرف نماینده چند صدا است.
4- حروف آن بعضی نقطه‌دار و بعضی بی‌نقطه است.

📕آیین نگارش زبان فارسی
👤مهناز ملکی‌ریزی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ شعر تزریق

❇️ "تزریق صنعتی از صنایع بدیع است که در عهد صفویه رواج گرفته... و گویا تزریقی اردبیلی پیشوای این سبک سبُک بوده و پیش از همه در این میدان اسب خود به جولان درآورده است. اردبیلی در شماخی به دلالی می گذراند و شعرهای بی مزه و بد می گوید. این مطلع از آنهاست:

روم در پشته کوهی چو اشتر خار می بینم
زشادی بشگفتم چون گل که در گلزار می بینم.

(محمد علی تربیت/دانشمندان آذربایجان/ص148)

◀️ تذکره نویسان این طرز را«مسلوب المعانی»، «سهواللسان»، «تزریق گویی» و «تزریق‌خوانی» خوانده اند.

میرزا‌حسین مشرّف اصفهانی،از شاعران دوره صفویه گفته:

اگر عاقلی بخیه بر مو مزن
به جز پنبه بر نعل آهو مزن

سوی مطبخ افکن ره کوچه را
منه در بغل آش آلوچه را

که نعل از تحمل مربا شود
به صبر آسیا کهنه حلوا شود

ز افسار زنبور و شلوار ببر
قفس می‌توان ساخت اما به صبر

محمد علی تربیت در «دانشمندان آذربایجان» این ابیات را در شرح حال خواجه هدایت الله رازی متخلص به هدایت آورده که گویا این دو شخص در حقیقت یک نفر بوده است: هدایت الله خان معروف به مشرف اصفهانی از مقربان شاه تهماسب صفوی.

این ابیات هم از اوست در سبک تزریق:

عاشق سگ یرغه بود میمون/ آوازه بلند شد زمجنون

تاریخ وفات گرگ جیم است/ آش شب چله‌اش حلیم است

چون مکتب عشق جوش می‌زد/ دلاله مگس خروش می‌زد

ما و تو برادران موشیم/ همسایه اردک خموشیم

❇️ نگارش: دکتر محمود علی‌اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ انشا در مورد «بچه را لک لک ها مےآورند»

❇️ به نام خدا
من می خواهم انشای خوبی در اینجا می نویسم، راستی این قصه از کجا پیدا شد؟

در بسیاری از فرهنگ ها لک لک نماد باروری و موفقیت است.

در زمان رومی ها لانه سازی لک لک بر بام یا دودکش خانه ها نشانه برکت و روزی بوده است.

پدر و مادرهای اسکاندیناوی هم برای توضیح فرایند فرزندآوری به کودکان، قصه لک لکی که بچه ها را از دودکش خانه می آورد تعریف می کنند.

هانس کریستین آندرسن این فرهنگ عامه را در کتاب لک لک ها(۱۸۳۸) بیان کرده است.

  در متون کهن ما هم به این داستان اشاره شده🥴🥴 و این آندرسن که احتمالا فارسی می دانست و متون ما را خوانده بود قصه کتابش را از آنجا سرقت کرد.😡

و اینک شواهد قصه از زبان شعرای کلاسیک:

⭕️ شاهنامه فردوسی :

چنین گفت رستم به سهراب گرد
زمانی که اشک از دو چشمش سترد،

که ضحاک آورده ی لک لک است
نگهبان او کینه رو اردک است؟🥸🧐

⭕️ حتی قصه مذکور را در کلیله و دمنه هم یافته اند:😜

رای گفت برهمن را معلوم گشت داستان ساعی نمام که چگونه جمال یقین حدیث لقلق را به شبهت بپوشانید تا  شیر بچه را حباب تردید در دل بکافت.😝

⭕️ در نسخ معتبر تاریخ بیهقی در حق بوسهل زوزنی چنین آمده:

این بوسهل مردی امامزاده و محتشم و فاضل و ادیب بود، اما شرارت و زعارتی درطبع وی مؤکد شد  و حسنک وزیر را در میان جمع سگ خواند؛‌ حسنک گفت سگ ندانم ندانم کیست لیکن همگان دانند این مرد آورده لکلکان است!🤨

⭕️ سال هاست در مورد شکل درست ابیات این قطعه سعدی جنجال بین ادبا هست و الحق شکل درست چنین بوده:

بنی آدم اعضای یک لک لک اند
که در آفرینش  همه کودک اند

چو خُردی سؤال آورد نزدتان
بگویید این سان به فرزندتان

تو کز سرنوشت خودت بی غمی
نشاید که نامت نهند آدمی🤪🥳🥳

⭕️ بی دلیل نیست که حافظ در غزلش آورده:

از آن به دیر مغانم عزیز می دارند
که لک لکی که نمیرد همیشه در دل ماست .😬

⭕️ فراموش کردم حق تقدم خاقانی بزرگ را رعایت کنم:

رخسار صبح پرده به عمدا برافکند
راز دل زمانه به صحرا برافکند

هر صبحدم که بر چِنَد آن مهره لکلکی
صد نوگلی به دولت برنا برافکند😂

و اخیرا محققان شعر معاصر رد پای این قصه را در شعر سهراب هم دیده اند:

به سراغ من اگر می آیید
نرم و آهسته بیایید
مبادا که
ترک بردار
شیشه لک لک تنهایی من!🥴

و این بود انشای من درباره قصه لک لک ها!

#انشا_به_شیوه_طنز

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ خارستان تنهایی ( نقیضه پردازی با تقلید از مقدمه گلستان سعدی)

❇️ نفرین «تنهایی» را -ذل و قل- که طاقتش موجب زوال است و رسیدن غروبش، شامی مثل سال. در تنهایی هر نفسی که فرو می رود ممد ممات است و چون برمی آید مُنکَسِر حیات.
پس در هر نفسی دو ذلت موجود است و بر هر نکبتی آهی واجب.

از زور و توان که بر آید
کاین ریشه ی اندوه برآرد!

عاشق همان به که ز تقدیر خویش
خود به در غصه پناه آورد

ورنه که را تاب و توانایی است
کار دگر جز دو سه آه آورد.

باران نقمت بی پایانش همه را رسیده و شوکران ضربت بی انتهایش به همه چشیده

پرده ناموس عاشقان به اشکی ناخواسته بدرد و بی دریغ نَفَس بی کسی وی در کنج اندوه بِبُرَد.

ای ذلیلی که از تبار ستم
کودک و سالخورد نشناسی

دشمن و دوست را کنی یکسان
نیستی آدمی که نسناسی!

جلاد هُرم جفا را گفته تا طرح قتل عاشقان گسترد و دایه دست جدایی را فرموده تا بذر عذاب بی حساب میان محبوبان افکنده و جوانه های زهر آگین ملامت در مهد اغیار و بیگانه بپرورد.

معشوقه نازک بدن را سپرده تا خلعت هجران و قبای نیل فرقت بر عاشق پوشانده و اطفال اشک را به قدوم موسم شتاء وصل، بر گونه های  مسکین وی افشانده.عصاره های وصال، به قدرت او زهر فایق شده و هسته های امید به وسوسه اش خاکستر ازلی گشته.

ابر و باد و مه خورشید و فلک در کارند
جرعه آبی ز گلوی من پایین نرود

همه از بهر من ِ غم زده سرگردانند
بلکه یک دم‌،  به خوشی بر دل مسکین نرود.

#نثر_به_شیوه_طنز

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ تفاوت بین رؤیا، خیال‌پردازی و آرزو

❇️ چگونه می‌توان از این سه عنصر اساسی استفاده کرد و به موفقیت رسید؟

◀️ رؤیاها پندارهایی هستند که عموما از تمایلات و خواسته‌های ارضاء نشده‌ سرچشمه می‌گیرند. همان تصاویر و افکاری که در خواب به ما الهام می‌شوند. رؤیاها می‌توانند به واقعیت‌هایی تبدیل شوند که انسان تمایل دارد به آن‌ها دست پیداکند. شاید در نظر بسیاری از افراد، رؤیاها غیرقابل دسترس باشند و تنها فایده‌ی آنها این باشد که گاه‌گاهی در ذهن پدیدار گردند و باعث افزایش لذت فکری و روحی انسان شوند.

◀️ خیال‌پردازی نوع دیگری از رؤیاست که در عالم خیال شکل می‌گیرند و زمینه‌هایی را برای برطرف کردن دغدغه‌ها، موانع و ناراحتی‌ها ایجاد می‌کنند.

◀️ آرزو چیزی است که می‌توانیم برای به‌دست‌آوردن آن اقدام کنیم و ما را به آینده‌ای بهتر امیدوار می‌سازد. الزاما داشتن رؤیا منجر به شکل‌گیری آرزو نخواهدشد ولی به عقیده‌ی من می‌توان هر رؤیایی را که در سر پرورانده می‌شود با خیال‌پردازی بیشتر به آرزو تبدیل‌کرد و به همه‌ی آنها جامه‌ی عمل پوشاند.

◀️ ممکن است این جملات قدری کلیشه‌ای و تکراری به‌نظر برسد اما روشهایی برای رسیدن به این مقصود وجود دارد.فراموش نکنید تنها کسی که می‌تواند به زندگی شما رونق ببخشد و آنرا متحول سازد خودِ شما هستید و نه شخص دیگری. رؤیاهایتان را بیابید، با خیال‌بافی بیشتر، آن‌ها را به آرزو تبدیل‌کنید و آرزوها را هدفمند سازید تا بتوانید با تهیه‌ی یک برنامه‌ی مدون و جامع، برای به ثمر رساندن‌شان اقدام کنید.اگر رؤیاهایتان را فراموش کرده‌اید به آنها بازگردید و لیستی برای خود آماده کنید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ موسیقی شعر

❇️ موسیقی شعر را می توان به چهار نوع تقسیم کرد که در ادامه خلاصه وار بیان خواهد شد

۱.موسیقی بیرونی ۲. موسیقی کناری ۳.موسیقی درونی ۴.موسیقی معنوی

◀️ ۱- موسیقی بیرونی: منظور از موسیقی بیرونی شعر جانب عروضی وزن شعر است که برهمه شعرهایی که در یک وزن سروده شده اند قابل تطبیق است؛مثلا تمام شعرهایی که در بحر متقارب (وزن شاهنامه فردوسی)سروده شده اند به لحاظ موسیقی بیرونی یکسانند یعنی می توان آنها را بر این نظام آوایی:

فعولن فعولن فعولن فعل (یا فعول)

تطبیق داد و دراین قلمرو هیچ شاعری بر شاعری دیگر برتری ندارد مگر به تنوع اوزان یا به هماهنگی اوزان با تجارب روحی و دیگر جوانب موسیقایی شعرش.

دکترشفیعی کدکنی می گویدکه موسیقی بیرونی شعر، موسیقی حاصل از هر گونه نظمی در یک واحد کامل (شعر) است و به طور خاص جانب عروضی وزن شعر را موسیقی بیرونی گویند؛ یعنی نظم خاصی که در یک مجموعه آوایی به لحاظ کوتاه و بلندی مصوت ها و یا ترکیب صامت ها و مصوت ها وجود دارد.

◀️ ۲- موسیقی کناری: موسیقی کناری جلوه های موسیقایی حاصل از تکرار واژگان شعری در پایان هر بیت است.
منظور از موسیقی کناری عواملی است که در نظام موسیقایی شعر دارای تاثیراست ولی ظهور آن در سراسر بیت یا مصراع قابل مشاهده نیست،برعکس موسیقی بیرونی که تجلّی آن در سراسر بیت و مصراع یکسان است و به طور مساوی در همه جا به یک اندازه حضور دارد.
جلوه های موسیقی کناری بسیار است و آشکارترین نمونه ی آن قافیه و ردیف است و دیگر تکرارها و ترجیع ها؛مثلاً دراین بیت ها:
ای یوسف خوشنام ما خوش می روی بر بام ما

ای در شکسته جام ما ای بردریده دام ما

تکرار ” ام ما” در چهار مقطع این بیت از جلوه های موسیقی کناری است که دومی و چهارمی را در اصطلاح قافیه و ردیف می نامند.

◀️ ۳- موسیقی درونی : از آنجا که مدار موسیقی (به معنی عام کلمه)بر تنوع و تکرار استوار است هرکدام از جلوه های تنوع و تکرار در نظام آواها که از مقوله موسیقی بیرونی و کناری نباشد در حوزه مفهومی این نوع موسیقی قرار می گیر؛.یعنی مجموعه هماهنگی هایی که از رهگذر وحدت یا تشابه یا تضاد صامت ها و مصوت ها در کلمات یک شعر پدید می آید جلوه های این نوع موسیقی است و اگر بخواهیم از انواع شناخته شده آن نام ببریم انواع جناس ها را باید یادآور شویم و نیز باید یادآور شویم که این قلمرو موسیقی شعر مهم ترین قلمرو موسیقی موسیقی است و استواری و انسجام و مبانی جمال شناسی بسیاری از شاهکارهای ادبی در همین نوع از موسیقی نهفته است.
ناقدان شعر در تبیین جلوه های آن از اصطلاحاتی نظیر خوشنوایی و تنالیتی و موسیقاییت که هر کدام در دانش موسیقی مفهومی خاص دارد استفاده می کنند و صورتگرایان روسی آن را ارکستراسیون می خوانند.

◀️ ۴- موسیقی معنوی : همان گونه که تقارنها و تضادها و تشابهات در حوزه ی آواهای زبان، موسیقی اصوات را پدید می آورد همین تقارن ها و تشابهات و تضادها در حوزه امور معنایی و ذهنی موسیقی معنوی را سامان می بخشد بنابراین همه ارتباط های پنهان عناصر یک بیت یا یک مصراع و از سوی دیگر همه عناصر معنوی یک واحد هنری اجزای موسیقی معنوی آن اثرند و اگر بخواهیم از جلوه های شناخته شده این گونه موسیقی چیزی را نام ببریم بخشی از صنایع معنوی بدیع ازقبیل تضاد و ایهام و مراعات نظیر از معروف ترین نمونه هاست.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ سروش در شاهنامه
✳️ بخش : اول

❇️ آیا سروش معادل همان جبرئیل در قرآن هست یا فرشته در ادیان ابراهیمی ؟

◀️ در شاهنامه ی فردوسی جدای از امشاسپندان، تنها نام تعداد محدودی از ایزدان زرتشتی ذکر شده است. از این تعداد هم فقط در چند مورد محدود شاعر آنها را به گونه ایزد و وجود روحانی توصیف کرده است و در سایر موارد این ایزدان بیشتر به وجودهای انسانی تغییر یافته اند.

به عنوان نمونه یکی از این ایزدان زرتشتی، هوم است که در شاهنامه به هیأت انسانی درآمده است. هوم در اوستا ایزدی است که افراسیاب را اسیر می کند اما فردوسی او را شخصی زاهد از اعقاب فریدون می نامدکه به کی خسرو در گرفتن افراسیاب و کشتن او کمک می کند:
یکی نیک مرد اندر آن روزگار
ز تخم فریدونِ آموزگار

کجا نام آن نامور هوم  بو
پرستار دور از بر و بوم بود

◀️ در شاهنامه نام دیگر ایزدان زرتشتی یا برای نام روزها و ماه ها مورد استفاده قرار گرفته اند و یا به عنوان نامهای مقدسی که شاهان و قهرمانان به آنها سوگند یاد می کنند؛
به عنوان نمونه می توان خورشید و ما را نام برد که در شاهنامه به آنها سوگند یاد می شود:
یکی سخت سوگند خوردم به ماه ... به تاج و به تخت سرافراز شاه

که سوگند خوردم به تخت و کلاه
به دارای خرداد و خورشید و ماه

چو بشنید از او شاه سوگند خورد
به خرّاد برزین و خورشید زرد

◀️ جدای از موضوع سوگند خوردن، خورشید و ماه، همیشه در شاهنامه به عنوان اجرام سماوی یاد شده اند تنها استثنا از بین ایزدان زرتشتی در شاهنامه که حضوری به نسبت برجسته دارد، سروش است. این امر می تواند به دلیل دوام نام این ایزد در روایات ایرانی-اسلامی به عنوان فرشته باشد.

◀️ نام سروش در شاهنامه همواره با دو لقب خجسته و فرخ ذکر شده که حاکی از تقدس و احترام این ایزد است.

در مورد سیمای ظاهری سروش در شاهنامه اشاراتی وجود دارد که در اوستا و متون پهلوی ذکر نشده است. بنا به روایت شاهنامه سیمای سروش بسیار زیبا و جذاب است.

اسفندیار دو پسرش، نوش آذر و مهرنوش را به خاطر زیبایی فوق العاده اش به سروش مانند می کند. فرستادگان خاقان نیز، کسری را به سروشی تشبیه می کنند که بر تخت نشسته است.

◀️ سروش، جامه ای سبز بر تن دارد و صاحب دو پَر است، او موهای بسیار بلند و رویی به سان حور بهشتی دارد:

هم چون سروشان یکی بر، دو پر فرو هِشته از مُشک تا پای موی
به کردار حور بهشتیش روی

همه جامه اش سبز و خنگی به زیر
ز دیدار او گشت خسرو دلیر

در یکی از متون زرتشتی به زبان فارسی جدید، ایزدان زرتشتی به گونه ای توصیف شده اند که جامه هایی سبز به تن دارند.

در زرتشت نامه بهرام پژدو آمده است که هنگامی که زرتشت به دربار گشتاسب رفت بهمن، اردی بهشت، آذرخرّاد و آذرگشسپ او را همراهی می کردند و هر کدام از آنان بر اسبی سوار بود و جامه ای به رنگ سبز به تن داشت.
به علاوه بر پایه ی منابع نوشته شده در دوره ی اسلامی به نظر می رسد که سبز، رنگ مهمی در دوره ی ساسانی بوده است.

در مجمل التواریخ ذکر شده است که تاجها، شلوارها و جامه های بعضی از شاهان ساسانی به رنگ سبز بوده است.

بعضی مورخان معتقدند  که فضل ابن سهل، وزیر مأمون رنگ سبز را برای عباسیان به خاطر اهمیت آن برای مجوسان (زرتشتیان) انتخاب کرد.

نکته ی مهم دیگر  که به سروش مرتبط است در مورد اسب سفیدی است که بر آن سوار است. در یسنا 57 بندهای 29، 28، 27 بیان شده است که چهار اسب سفید تندرو ارابه سروش را می کشند.

دلاوری سروش هم که در شاهنامه از آن ذکر رفته است در یسنا 57 بند 2 و یشت 11 بندهای 1 و 19 از آن یاد شده است. در شاهنامه بهرام چوبین فرستاده ای می جوید که به مانند سروش دلاور باشد؛ فرستاده ای جُست با شرم و هوش دلاور بسانِ خجسته سروش

ادامه دارد ... .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

👇👇👇👇

✳️ سروش در شاهنامه
✳️ بخش : دوم ( پایانی )

◀️ ایزد سروش از همان اولین داستان در شاهنامه حضور دارد. بعضی از کارکردهای این ایزد در شاهنامه ذکر شده است اما کارکرد او به عنوان پیغام آور بیشتر مورد تأکید قرار گرفته است. در بیشتر موارد او پیغام خداوند را برای شاهان و پهلوانان ایرانی می آورد و آنها را از پیام ها و دستورهای الهی آگاه می کند و به آنها راه درست را نشان می دهد.

در چندین مورد او شاهان و شاهزادگان را از خطراتی که آنها را تهدید می کند با آوردن پیامهای الهی از خطر حفظ می نماید.
اگرچه این کارکرد سروش به عنوان نجات دهنده و محافظت کننده از شاهان و پهلوانان ایرانی در روایات زرتشتی ذکر نشده است اما می توان آن را به کارکرد سروش به عنوان نابودکننده بدی و حفاظت کننده از نوع بشر (او از روح و جسم انسان حفاظت می کند) در روایات زرتشتی مرتبط دانست .که یک بار به صورت مستقیم در شاهنامه هم ذکر شده است:

همیشه سروشت به روز سروش
نگهبان و افزون ترت رای و هوش

◀️‌ در شاهنامه، آن چنان که در بالا آمد، اغلب پیغامهای خدا را به جهان مادی می آورد. به این منظور او مستقیماً به نزد مردم می آید و پیغام خداوند را به آنها می رساند. در این جا یک نمونه ان را که مورد بحث هست اشاره می کنیم که نمونه ها در شاهنامه بسیار زیاد است

◀️ سروش در شاهی گیومرت

مورد اول حضور سروش در شاهی گیومرت است که به سان پری ای پلنگینه پوش به نزد سیامک فرزند شاه می آید. به دستور خداوند او سیامک را از تصمیم اهریمن، مبنی بر تصاحب تاج و تخت پدرش آگاه می کند و او را به جنگ با دیوبچه اهریمن تشویق می کند:

یکایک بیامد خجسته سروش
بسان پری ای پلنگینه پوش

بگفتش به راز این سخن در به در
که دشمن چه سازد همی با پدر

آمدن سروش به نزد سیامک برای بار اول در متن پهلوی دینکرد هم ذکر شده است و این تنها موردی است که در متون پهلوی سروش نقش پیغام آور را دارد.

◀️ دوستان گرامی با اینکه خیلی سعی شد که خلاصه کنیم ولی نشد .

آیا با توجه به موارد یاد شده آیا سروش همان فرشته وحی می تواند باشد آیا رنگ سبز و اعتقاد های شیعیان ایران به قبل از اسلام بر نمی گردد؟

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ آیا اضافه استعاری همیشه مکنیه است؟

❇️ در اضافه استعاری گفته می شود مضاف در معنای حقیقی نیست. لکن گاه به نمونه هایی برمی خوریم که مضاف معنای حقیقی دارد و این مضاف الیه است که معنای حقیقی ندارد. در این نمونه :

خانه های خاک و خون خورده
مهد شیران و دلیران بود.

◀️ «مهد شیران» چه نوع اضافه ای است؟‌ آیا مضاف الیه در،معنای راستین است؟ مسلماً خیر.

شیران مشبه بهی است حاضر از مشبه غایب ِرزمندگان و مردم شهر.
این همان استعاره مصرحه است.

✅ نمونه ای دیگر:

سبک تیغ تیز از میان برکشید
برِ شیر بیدار دل بردرید.

بر شیر (پهلوی شیر) اضافه ای است که مضاف در معنای خود به کار رفته اما مضاف الیه استعاره ای آشکار از سهراب است.

نمی توانیم بگوییم اضافه اختصاصی، چون شیر مجازی است نه حقیقی.
با وجود این نمونه ها مسلما می توان شمار زیاد از استعاره های آشکار در حالت اضافی یافت که باید آن را هم به گونه اضافات استعاری افزود، اما این بار نه پنهان، بلکه اضافه استعاری آشکار.

◀️ استاد شمیسا در توضیح اضافه استعاری(مکنیه) می گوید: اضافه استعاری دو نوع است. اضافه با مضاف الیه اسم که مشبه است؛( کام ظلم)
اضافه با مضاف الیه صفت که مشبه مضاف است( عزم تیزگام)
که عزم مانند اسبی فرض شده.

◀️ آقای دکتر شمیسا به نوعی از اضافه استعاری که مضاف الیه آن مشبه به باشد اشاره نمی کند، این همان اضافه مورد بحث ماست.

و «کنام پلنگان و شیران» در این نمونه:
دریغ است ایران که ویران شود
کنام پلنگان و شیران شود.

مضاف الیه این ترکیب (پلنگان و شیران) مشبه به هایی است از دشمنان درنده خوی ایران

در حالیکه در بخش بندی انواع اضافه استعاری این نمونه ها بحث نشده است.

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ مکانیک تصویر سازی در شعر
این قسمت :"ترکیبات تصویری"

❇️ بیایید یک بازی شروع کنیم؛بازی با واژه ها.برای نخستین گام چهار تا واژه از ذهن خودتون بنویسید؛نمی خواد زیاد فکر کنید.همان چهار عنصری که به عناصر اربعه معروف است بیارید روی کاغذ:

آب- آتش-باد و خاک.

◀️ اکنون برای این چهار واژه یک صفت از خودتون بیفزایید:
آب ِزلال
خاک ِتیره
آتشِ شعله ور
باد ِپاییزی

◀️ در گام دوم بیاییم به طور ضربدری و خیلی اتفاقی جای این صفات را عوض کنیم و به اصطلاح این چهار خانواده را وصلت دهیم!
خاکِ زلال
آتش ِ تیره
آب ِشعله ور
شعله ی ِباد

◀️ در همین گام می تونیم به عبارتی "فاکتور یل"بگیریم و چندین ترکیب تصویری دیگر بسازیم:
آتش زلال
خاک پاییزی
تیره ی آب
زلال باد...

◀️ از همین ترکیب اخیر معلومه که می تونیم جای موصوف و صفت را عوض کنیم و به اتعبیری میزان "برجسته سازی "را ارتقا دهیم. نمی خوام خسته تون کنم؛لذا وارد گام بعدی می شویم.در این مرحله برای هر یک از این ترکیبات واپسین گام یک وابسته ی پیشین شمارشی و یک ممیز می افزاییم:

یک کوره زلال آتش
یک توده پاییزی خاک
یک جام تیره ی آب
یک جبهه زلال باد

◀️ در گام بعدی جای این وابسته ها را که در حکم نوادگان عناصر اربعه هستند عوض کرده این خانواده ها را وصلت می دهیم:

یک جبهه زلال آتش
یک جام پاییزی خاک
یک توده تیره ی آب
یک کوره پاییزی باد...

◀️ در گام بعدی به هر یک از این ترکیبات یک  فعل بیفزاییم:

یک جبهه زلال آتش زبانه می کشد.
یک جام پاییزی خاک غبار می شود.
یک توده تیره ی آب جاری می گردد.
یک کوره پاییزی باد وزیدن می گیرد.

◀️ تصور می کنم گام بعدی را حدس زده اید! درست است:جای این افعال را در واپسین ترکیب عوض کنیم:

یک جبهه زلال آتش غبار می شود.
یک جام پاییزی خاک زبانه می کشد.
یک توده تیره ی آب وزیدن می گیرد.
یک کوره پاییزی باد شعله ور می شود.

◀️ اکنون تصاویر ما در محور ترکیبی زبان با جانشین سازی زنجیره های کلام آماده است.برای  رسیدن به وزن-که دیگر زیاد به کارمان نمی آید- کافیست قدر چاشنی عروض بدان بیفزاییم.

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ معروفترین پدرهای دنیای ادبیات

❇️ برخلاف شخصیت مادرها، تصویر پدرها در دنیای ادبیات تنوع زیادی دارد و نویسندگان نگاه‌های متفاوتی به رابطه پدر و فرزندی دارند. این، فهرستی است که من (احسان رضایی) از پدرهای خیالی در داستان‌هایی که خوانده‌ام، در ذهن داشتم و آنها را طبق الگوهای متفاوت رابطه با فرزندان، در چند دسته تقسیم کردم. قاعدتا به این سیاهه می‌شود اسم‌های دیگر هم اضافه کرد و آن فهرست کاملتر را برای مطالعات بعدی استفاده کرد.

فعلا همین را داشته باشید:

🔹پدرهای کشته به دست پسر: ادیپ، پدرش (لایوس) را می‌کشد/ ضحاک پدرش (مرداس) را می‌کشد/ «برادران کارامازوف» (جز آلیوشا) پدرشان را می‌کشند/ در «آتش بدون دود» یک مورد پدرکشی هست/ ولدمورت «هری پاتر» پدر ماگلش را کشته

🔹پدرهایی که پسرشان را کشتند: اودیسه و تلگونوس/ رستم و سهراب (داستان دنباله‌هایی در مورد برزو، پسر سهراب و شهریار، پسر برزو هم دارد که با رستم می‌جنگند)/ گشتاسپ، اسفندیار را به جنگ رستم می‌فرستد و عملاً او را به کشتن می‌دهد/  پدر نیل در «انجمن شاعران مرده» (ن. اچ. کلاین‌بام) آن‌قدر فشار می‌آورد که نیل خودکشی می‌کند.

🔹پدرهای ناکام و خیرندیده از فرزند
پریام، پادشاه تروا/ فریدون در «شاهنامه»/ «شاه لیر» و دخترهایش (شکسپیر)/ پدر مقتولِ «هملت» (شکسپیر)/ «باباگوریو» و دو دخترش (بالزاک)/ «پدر خانواده» (دنیس دیدرو)/ بابای بازاروفِ جوان در «پدران و پسران» (تورگنیف)/ پدر رمان «ماهی بزرگ» (دانیل والاس) که بچه‌ها هیچوقت حرفهایش را باور نمی‌کنند/ اغلب پدرهای «آتش بدون دود» (نادر ابراهیمی)

🔹پدرهای قدرتمند. «پدرخوانده»های ماریو پوزو/ پدر سارا کرو (فرانسیس هادسن بارنت) که خیلی خرپول است/ بابای جسی در «خداحافظ گری کوپر» (رومن گاری)/ لرد عزریل در «نیروی اهریمنی اش» (فیلیپ پولمن)

🔹پدرهای زیادی گیر: پدر تام (گدا) در «شاهزاده و گدا» (مارک تواین)/ دنتور و پسرهایش در «ارباب حلقه‌ها» (تالکین)/ پدر «خانواده تیبو» (روژه مارتن دوگار)

🔹پدرهای بی‌مسئولیت: تناردیه پدر در «بینوایان» (ویکتور هوگو)/ بابای اسکارلت «بربادرفته» (مارگارت میچل)/ هنچارد که «شهردار کاستربریج» هم می‌شود ولی فکر فروختن بچه‌اش رهایش نمی‌کند (تامس هاردی)/ دکتر هورنیکور «گهواره گربه» (کورت ونه‌گات)

🔹پدرهای بی‌عرضه: پدر مومو در «زندگی در پیش رو» (رومن گاری)/ پدر مخترع بوگیر کفش در «گودال‌ها» (لوییس ساکار)

🔹پدرهای مؤثر در تربیت بچه
بابای کیتی در «آنا کارنینا» و باقی کارهای تولستوی/ سروانِ «دختر سروان» (پوشکین)/ آتیکوس فینچ در «کشتن مرغ مینا» (هارپر لی) که خیلی از منتقدها او را بهترین تصویر پدر در دنیای ادبیات می‌دانند/ پدر راوی در «راستی آخرین بار پدرت را کی دیدی؟» (بلیک ماریسن)

🔹پدرهای با شخصیت پیچیده: پراپسرو در نمایشنامه «طوفان» (شکسپیر)/ پدر سونیا در «جنایت و مکافات» (داستایوسکی)/ پدر نیک در قصۀ «پدرها و پسرها» (همینگوی)/ قصه‌های دن چاون/ «گاوخونی» (جعفر مدرس صادقی)

🔹پدرهای بامزه: «قصه‌های بابام» (ارسکین کالدول)/ کمیک «قصه‌های من و بابام» (اریش اُزِر)/ داستان جراحی «زبان کوچک بابام» در «شلوارهای وصله‌دار» (رسول پرویزی)/ پدر سعید در «دایی‌جان ناپلئون» (پزشکزاد)/ پدر مهاجرت‌کردۀ «عطر سنبل، بوی کاج» (فیروزه جزایری دوما)

🔹پدرخوانده‌ها: پدر ژپتو در «پینوکیو» (کارلو کلودی)/ ژان والژان در «بینوایان» (ویکتور هوگو)/ «بابا لنگ‌دراز»ِ جودی ابوت (جین وبستر)

🔹پدربزرگ‌های حامی: بابابزرگ نل (قصه «جعبه جواهر» چارلز دیکنز)/بابابزرگ «هایدی» (جوانا اسپیری)/ پدربزرگ سوفی در «راز داوینچی» (دن براون)/ باباجونِ علی فتاح در «من او» (رضا امیرخانی)

🌹🌹🌹 روز مرد و پدر بر تمام پدران سرزمینم
ڪه باصلابت و افتخار تمام همچون ڪوهے محڪم دراین بیداد زمانه و دربرابرمشڪلات ایستاده اند تاخانواده پابرجا بماند مبارک باد 🌹🌹🌹

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ پرسش: کاربرد واژه «سپاسمند»درست است یا نه؟

❇️ پاسخ:

🌼 یکی از راه های پی بردن به درستی یا نادرستی کلمات، کاربردشناسی واژه در زبان و ادب فارسی است.

🌺سپاسمند(1)
...و این همه محبت و لطف را در نظر داشته باشیم و سپاسمندانه وظایف انسانی و اسلامی خود را انجام بدهیم.»
موضوع:پیام امام خمینی و آیت الله هاشمی رفسنجانی درباره نجات بنی صدر از سقوط هلی کوپتر
منبع: کتاب هاشمی رفسنجانی، کارنامه و خاطرات 1359 ،انقلاب در بحران، زیر نظر عباس بشیری

🌺سپاسمند(2)
استاد جلال خالقی مطلق در پیشگفتار کتابی با نام« رستم و سهراب» به کوشش محمد افشین وفایی و پژمان فیروز بخش، با ویرایش،پیشگفتار و گزارش استاد خالقی مطلق(تهران ،انتشارات سخن) در صفحه13 پیشگفتار می نویسد:
"از این رو باید سپاسمند جناب آقای علی اصغر علمی مدیر ادب دوست انتشارات سخن باشیم که در این راه توجهی شامل و همتی کامل گمارده اند."
👈جلال خالقی مطلق
هامبورگ،فروردین 1393

🌺سپاسمند(3)
واژه نامه زبان پاک-سید احمد کسروی
سپاسمند: متشکر

🌺سپاسمند(4)
(کاربردشناسی واژه-شعر)
🔆"به هر چه های جهان"
...رهین و وامگزار و
سپاسمند بارش و تابش تان،
برایم از رنگی،یا بویی، یا آهنگی تازه تر
بهانه ای بتراشید!...."(چرخه رنج)
👈اسماعیل خویی

🔆سپاسمند امید توام که پایان داد
به یک کرشمه خود فصل اضطرابم را
👈حسین منزوی

🔆بیا بهار شویم
بیا برای دل سرد هم بهار شویم
درخت سبز پر از حس برگ و بار شویم.

نظر به آینۀ جویبار اندازیم،
زلال و تازه چو رخسار آبشار شویم ....

بیا به لطف همین لحظه‌های نوروزی
سپاسمند عنایات کردگار شویم .
شاعر : فردوس اعظم

🌺سپاسمند(5)
واژه نامه پارسی سره، واژه مصوب فرهنگستان زبان پارسی:
سپاسمند=متشکر
سپاسمندی= تشکر

❇️ نگارش و تحقیق: دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ چرا کتاب‌خوان‌ها بهترین آدم‌هایی هستند که می‌توان عاشق‌شان شد؟

❇️ چندی پیش، مقاله‌ای در مجله تایم منتشر شد که نویسنده‌اش ادعا می‌کرد، آنچه «مطالعه عمیق» نامیده می‌شود به‌زودی از بین خواهد رفت؛ چرا که میزان مطالعه عمیق میان آدم‌ها کمتر شده و این روزها دیگر آدم‌ها سرسری کتاب می‌خوانند و با وجود مطالب خلاصه شده اینترنتی تعداد خواننده‌های کتاب‌ها روز به روز تقلیل پیدا‌ می‌کند.

◀️ نکته اینجاست که مطالعات ثابت کرده، کتاب‌خوان‌ها در قیاس با افراد عادی آدم‌های خوب‌تر و باهوش‌تری هستند و شاید تنها آدم‌هایی روی این کره خاکی باشند که ارزش عاشق شدن را داشته باشند.

◀️ بر اساس مطالعاتی که روان‌شناسان در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۹ انجام داده‌اند، کسانی که رمان می‌خوانند میان انسان‌ها بیشترین قدرت همدلی با دیگران را دارند و قابلیتی دارند با عنوان «تئوری ذهن» که در کنار آنچه خود به آن اعتقاد دارند، می‌توانند عقاید، نظر و علائق دیگری را مدنظر قرار دهند و درباره آن قضاوت کنند. آن‌ها می‌توانند بدون این که عقاید دیگران را رد کنند یا از عقیده خودشان دست بردارند، از شنیدن عقاید دیگران لذت ببرند.

◀️ تعجبی هم ندارد که کتاب‌خوان‌ها آدم‌های بهتری باشند. کتاب خواندن تجربه کردن زندگی دیگران با چشم غیرواقعی است. یاد گرفتن این نکته که چه طور بدون این که خودت در ماجرایی دخیل باشی، بتوانی دنیا را در چارچوب دیگری ببینی.

◀️ کتاب‌خوان‌ها به روح هزاران آدم و خرد جمعی همه این آدم‌ها دسترسی دارند. آن‌ها چیزهایی دیده‌اند که غیر کتاب‌خوان‌ها امکان ندارد از آن سر دربیاورند و مرگ انسان‌هایی را تجربه کرده‌اند که شما هرگز آن‌ها را نمی‌شناسید.

◀️ آن‌ها یاد گرفته‌اند که زن بودن چیست و مرد بودن یعنی چه. فهمیده‌اند که تماشای رنج دیگران یعنی چه. کتاب‌خوان‌ها بسیار از سنشان عاقل‌ترند.

◀️ تحقیق دیگری در سال ۲۰۱۰ ثابت کرده که هر چه‌قدر بیشتر برای کودکان کتاب بخوانیم، «تئوری ذهن» در آن‌ها قوی‌تر می‌شود و در نهایت باعث می‌شود این بچه‌ها واقعا عاقل‌تر شوند، با محیط‌شان بیشتر انطباق پیدا کنند و قدرت درک‌شان بالاتر برود. تجربه‌های قهرمان‌های داستان‌ها تبدیل به تجربه‌های خود خواننده‌ها می‌شود. هر درد و رنجی که شخصیت داستان می‌کشد، تبدیل به باری می‌شود که خواننده باید تحمل کند.

◀️ خواننده‌های کتاب‌ها هزاران بار زندگی می‌کنند و از هر کدام از این تجربه‌ها چیزی یاد می‌گیرند. اگر دنبال کسی هستید که شما را تکمیل کند و فضای خالی قلبتان را پر کند، می‌توانید این کتاب‌خوان‌ها را در کافی‌شاپ‌ها، پارک‌ها و متروها و... پیدا کنید. چند دقیقه که صحبت کنید، آن‌ها را به جا خواهید آورد.

◀️ کتاب‌خوان‌ها با شما حرف نمی‌زنند، با شما رابطه برقرار می‌کنند. آن‌ها در نامه‌ها یا پیامهایشان انگار برایتان شعر می‌نویسند. صرفا به سوالاتتان جواب نمی‌دهند یا بیانیه صادر نمی‌کنند، بلکه با عمیق‌ترین فکرها و تئوری‌ها پاسخ شما را می‌دهند. شما را با دانش بالای کلمات و ایده‌هایشان مسحور خواهند کرد.

◀️ تحقیقات دیگری در دانشگاه برکلی نشان داده، کتاب خواندن برای کودکان باعث می‌شود آن‌ها کلماتی را یاد بگیرند که هرگز در مدرسه به آن‌ها یاد نمی‌دهند. به خودتان لطف کنید و با کسی قرار بگذارید که می‌داند چه‌طور از زبانش استفاده کند.

◀️ آن‌ها فقط شما را نمی‌فهمند، درکتان می‌کنند. بهترین کاری که خواندن داستان‌ها با آدم‌ها می‌کنند این است که کامل نبودن شخصیت‌ها باعث می‌شود ذهن شما سعی کند از ذهن دیگران سر در بیاورد. این جور آدم‌ها توانایی همدلی پیدا می‌کنند. ممکن است همیشه با شما موافق نباشند، اما سعی می‌کنند ماجراها را از زاویه دید شما ببینند.

◀️ آن‌ها نه‌ تنها باهوشند که عاقل هم هستند. باهوش بودن همیشه هم خوشایند نیست، اما عاقل بودن آدم‌ها را تحریک می‌کند. همیشه مقاومت در برابر آدم‌هایی که می‌شود چیزی ازشان یاد گرفت کمی سخت است. عاشق یک آدم کتاب‌خوان شدن نه‌تنها کیفیت گفت‌وگو را بالا می‌برد، بلکه باعث می‌شود سطح گفت‌وگو بالا برود.

◀️ بر اساس تحقیقات، کتاب‌خوان‌ها به دلیل دایره وسیع واژگانشان و مهارت‌های حافظه، آدم‌های باهوش‌تری هستند. ذهن آن‌ها در قیاس با آدمی معمولی که کتاب نمی‌خواند توانایی درک بالاتری دارد و راحت‌تر و به‌ شکل موثرتری می‌توانند با دیگران ارتباط برقرار کنند.

◀️ قرار و مدار گذاشتن با آدم اهل کتاب به قرار گذاشتن با هزاران نفر می‌ماند. انگار که تجربه‌ای را که او با خواندن زندگی همه این آدم‌ها به دست آورده در اختیار شما قرار دهد، انگار با یک کاشف قرار گذاشته باشید....

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ «زندگی استعاره ها یا استعاره های زنده»

❇️ استعاره را همواره در ادبیات جستجو می کنیم، اما لازم است بدانیم گاهی استعاره ها پا از دنیای ادبیات، سابژه و فانتزی بیرون می گذارند و اُبژه می شوند.

فرشی که هر روز در روی آن پا می گذاریم استعاره ای از چمن و شاخ و گل و بلبلش همانندی از باغ و بوستان های عینی است.

مسجد این بنای باشکوه اسلامی با یادمانهای پیشااسلامیک خود همراه گنبد سبز یا فیروزه ای اش استعاره از آسمان است.

میرچاالیاده می گفت: مسجد با گنبد و گلدسته هایش استعاره ای از انسان کامل اسلامی است. گنبد آن سر و گلدسته بازوان اویند.

◀️ زندگی استعاره ها در فناوری غوغا می کند. بالگردها و هواپیماهایی که فیزیک ظاهری و پرواز کردنشان شبیه انواع پرندگان است.

اساساً استعاره ها غیر از دنیای خیالی ادبیات اغلب زنده هستند و قابل لمس.

❇️ هنرهای هفتگانه اقیانوس استعارات است.

◀️ رقص این هنر انسان باستان با حرکت و جنبش دست و سر و گردن، کمر و پاها استعاره ای است از جنبش ارکان طبیعت، پیچش شاخ و برگ درختان، ترنم باران و طلوع رنگین کمان و ... است.

◀️ نقاشی، پیکرتراشی، تئاتر و سینما همه و همه زندگی بخشیدن دوباره  مابازاهای بیرونی است.

◀️ آیا استعاره «انجماد طبیعت» در هنر و فناوری است‌ یا قاب گرفتن و ستودن هنر آفرینش در نزد انسان؟

هر چه باشد در آن مفهوم «این همانی و همسان پنداری انسان با جهان بیرون» یکسره پیداست.
نه آیا در نزد انسان آیینی و نخستین، خود آدمی استعاره از خدایان است؟

◀️ ‌در فلسفه سیاسی دنیای شرق باستان، شاه نمونه زمینی خدای آسمان هاست. همان خویشکاری ای که اهورا در نبرد با اهریمنان دارد پادشاه بر روی زمین با دشمنان و دیوان به انجام می رساند.

انسان زنده ترین استعاره خدایان است و عینی ترین زندگی استعاره ها هم در اوست.

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ دربارهٔ تعبیر «دست‌مریزاد!»
✳️ دکتر احمدرضا بهرامپور عمران

❇️ می‌دانیم که دست‌مریزاد! معادلِ «دستت درد‌ نکند/ مکناد!» یا همان تعبیرِ «آفرین بر دست و بر بازوت باد!» در مثنوی است.

◀️ در منابعِ مکتوب و مجازی در توضیحِ آن آورده‌اند:
«دستانت دچار لرزش مباد!».

✅ در «فرهنگ بزرگ سخن» (به سرپرستی استاد دکتر حسن انوری) که ماحصلِ چند سده سنتِ لغت‌نامه‌نویسیِ فارسی‌زبانان است، ذیل «مریزاد» با ارجاع به «دست‌مریزاد» در همان فرهنگ آمده: «دچار لرزش و کاستی نباشد».

✅ در «پارسی‌ویکی» آمده:«منظور این است که دست تو دچار بیماری نشود به‌گونه‌ای که با گرفتار‌شدن به بیماری دچارِ لرزش شوی و چیزها از دستت بریزد...».

برداشت‌ه‍ای نادرست‌تری نیز از این تعبیر شده‌است.

✅ در «ویکی‌واژه» آمده: «دست شما آزار نبیند. دست شما از آزار دور باد». حتی برخی این تعبیر را به‌صورت «دست‌مریضاد!» (در معنای «مریض مباد!») می‌نویسند.

◀️ در این تعبیر، «ریختن» در معنای پوسیدن و تجزیه‌شدن (به‌ویژه در خاک گور) یا همان تعبیرِ قرآنیِ «عظمِ رمیم/ رُفات» به ‌کا‌ر رفته‌است. این مصدر به‌صورت «ریزیدن» نیز در متونِ کهن کاربرد فراوان داشته و صفت‌های مفعولی‌شان نیز («ریخته» و «ریزیده») به‌ویژه در تفاسیرِ کهن آمده‌است.

سعدی در گلستان می‌گوید:
«یکی از ملوکِ خراسان محمودِ سبکتگین را به‌ خواب چنان دید که جمله وجود او ریخته‌بود و خاک‌ شده مگر چشمانِ او...» (چاپ استاد یوسفی، انتشارات خوارزمی، ص۵۹).

◀️ گاه این تعبیر را هنگامی که تنِ کسی بالای دار می‌مانْد و می‌پوسید نیز به‌کار‌می‌بردند. در بیتی از غزلی منتسب به حافظ (در لغت‌نامهٔ دهخدا به‌سببِ نامشخص بودن شاعر نشانهٔ (؟) آمده) نیز آمده:

بنازیم دستی که انگور چید
مریزاد پایی که درهم‌فشرد!

که مصراعِ دوم اشاره‌دارد به فشردن و لگد‌مال‌کردنِ انگور در حوض (چَرخُشت) برای تهیهٔ شراب. عملی که تفصیلِ آن، به‌ویژه در شعر منوچهری خواندنی است.

◀️ دهخدا در توضیح یادآور شده «کلمهٔ تحسین باشد استادانِ پیشه‌ور و ارباب صنایع را» که بیانگرِ علتِ آمدنِ واژهٔ «دست» در این عبارت است.

◀️ باید گفت «مریزاد» در این تعبیر، فعلِ دعایی، برای سپاسگزاری از کسی است که کاری برای کسی کرده و یا محبتی از او دیده‌شده‌است. معنای کناییِ این تعبیر «انشاءالله زنده باشی!» است. درست شبیهِ تعبیر «تن‌درست باشی/ باشید».

❇️ برگرفته از: کانال « ازگذشته واکنون »

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ پرندگان نمادین در ادب فارسی

🔵 هدهد:

در فارسی پویک و شانه سر را گویند.
مرغیست بدبو که بر زباله آشیان سازد، بر بدنش خطوط و رنگهای فراوان است و کنیه او ابوالاخبار و ابوثمامه و ابوالربیع و ابوروح و ابوسجاد و ابوعیاد است. گویند که از بالای آسمان آب را در زیر زمین ببیند همانطور که آدمی آنرا در شیشه ببیند.

گفته اند که هدهد راهنمای سلیمان بود بر آب و آن چنان بود که سلیمان هرگاه که خواستی نماز گزارد هدهد او را ره نمودی به آب و در بیابان زمین را می کندند و به آب می رسیدند تا سلیمان با آن غسل می کرد یا وضو می ساخت.

🔵 بلبل:

نمونه مردمان جمال پرست و عاشق پیشه است.

🔵 طوطی:

حیوانیست ثاقب الفهم ونرم خو که قوه تقلید اصوات و قبول تلقین را بسیار داراست. ارسطا طالیس گوید برای تعلیم طوطی او را جلوی آینه نهید و از پس آن صحبت کنید تا او خوب تقلید کند.

نمونه آن دسته از مردمان اهل ظاهر و تقلید است که به دنیای باقی و حیات جاوید اعتقاد دارند و به آن سخت پابندند.

🔵 طاووس:

پرنده ایست عزیز و جمیل و عفیف الطبع و اهل ناز و تبختر است و بر خویش سخت معجب است.

در مثنوی نمونه ای از مردم منافق و دو رنگ است که برای نام و ننگ جلوه گری می کند و همّ خود را صرف صید خلق و شکار آنها می نماید و از نتیجه عمل خود نیز بی خبر است.
نمونه اهل ظاهر است که تکالیف مذهب را به امید مزد یعنی به آرزوی بهشت و رهایی از عذاب دوزخ انجام می دهد.

🔵 بط ( مرغابی):

مرغابیست و این کلمه عربی محض نیست و مُعرّب بت است.

در تفاسیر قرآن آنرا ضمن چهار مرغ خلیل نام برده اند و در مثنوی کنایه است از حرص و آز که یکی از عوامل شیطان رجیم و نفس عاقبت سوز است.

نمونه مردمان عابد و زاهد است که همه عمر گرفتار وسواس طهارت و شست و شو هستند.

🔵 کبک:

نمونه مردم جواهر دوست که همه عمر خود را صرف جمع آوری انواع جواهرات و احجار کریمه و یا اشیای قیمتی و عتیق می نمایند.

🔵 همای:

مرغیست افسانه ای که گویند استخوان خورد و جانوری نیازارد و بر سر هر کس سایه افکند پادشاه شود.

در افسانه ها بسیار از او نام برده اند از جمله باین صورت که در شهرها و ممالک هنگام انتخاب پادشاه این مرغ را به پرواز می آورده اند و بر هر کس که می نشست او را شاه می کردند.

نمونه ایست از مردان جاه طلب که از زهد و عبادت برای جلب حطام دنیوی استفاده می کنند و از راه عزلت و عبادت ظاهری درصدد بر می آیند که ارباب مملکت و سیاست را بخود جلب نمایند و برای خود دستگاهی داشته باشند. خواجه حافظ اینگونه زهاد را “واعظ شحنه شناس” اصطلاح کرده است:

واعظ شحنه شناس این عظمت گو مفروش
زانکه منزلگه سلطان دل مسکین من است

(حافظ)

🔵 بوف( بوم یا جغد ):

پرنده ایست به نحوست مشهورست و آن دو قسم می باشد: کوچک و بزرگ؛ کوچک را جغد و بزرگ را بوم خوانند.
این پرنده را که به نامهای جغد و بوم و کوف و بوف و مانند آن خوانند در ادبیات زرتشتی بهمن مرغ نامیده شده است و مرغیست اهورایی و بدون نحوست، کنیه او در عربی ام الخراب و ام الصیبان و غراب اللیل است.
مرغیست که شب نمی خوابد و پرهایش بد پوست. طائریست منزوی و منفرد و حرام گوشت.

قدما برای این مرغ احکام و خواصی ذکر کرده اند که شرح آنهمه در اینجا میسر نیست.
کنایه است از مردم زاهد و منزوی که گنج مقصود را در انزوا و خلوت وانعزال (گوشه گیری و عزلت نشینی) و گوشه گیری و بریدن از خلق و اجتماع می جویند.

🔵 باز:

قدما باز را حیوانی متکبر و تنگ خُـلق تصور می کردند.

نمونه مردم درباری و اهل قلم است که بعلت نزدیکی به شاه همیشه بر دیگران فخر و مباهات می نمایند و تکبر می فروشند و از سپهداری و کله داری خویش سوء استفاده می نمایند.

🔵 بوتیمار:

نام مرغیست که بر لب آب نشیند و آب نخورد و گویند تشنه است و آب نخورد مبادا آب تمام شود آنرا مرغ «غم خوراک» گفته اند.
آنرا بعربی یمام گویند و حال آنکه «یمام» در عربی به کبوتر دشتی یا کبوتر وحشی اطلاق می شود.

نمونه ای از آندسته از مردم خسیس است که مواهب زندگانی را از خود و دیگران دریغ می دارند، نه خود از آن متمتع می شوند و نه می توانند از تمتع دیگران لذت برند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نشانه های اینکه کودکتان باهوش است:

◀️_مهارت های زبانی

بچه هایی که هوش بالایی دارند به حرف هایی که شما می زنید، توجه زیادی نشان می دهند. به عنوان مثال زمانی که شما برای آنها کتاب می خوانید، آنها تمام حواس شان را به شما می دهند، حتی اگر زیر 6 ماه داشته باشند. آنها همچنین می توانند در 14 ماهگی کلمات را به صورت جمله به زبان آورند، کاری که ممکن است از کودکان بزرگ تر هم برنیاید.

◀️_حل مشکلات

کودکان باهوش می توانند مشکلات شان را مانند کودکان بزرگ تر از خودشان حل کنند. به عنوان مثال کودکی که در جایی گیر افتاده، می تواند اسباب بازی های خود را روی هم بچیند و راه فراری برای خود پیدا کند.

◀️_تمرکز بالا

اکثر کودکان قادر نیستند که برای مدت طولانی روی چیزی تمرکز کنند. به عنوان مثال شما در حال کتاب خواندن برای او هستید اما او ناگهان حواس اش به سمت چیز دیگری جلب می شود.
اما اگر کودک تان از هوش زیادی سرشار باشد، تا انتهای داستان به حرف های شما گوش می دهد.

◀️_مهارت ارتباطی

اگر کودک شما به خوبی با اطرافیانش ارتباط برقرار می کند،موقع صحبت کردن دیگران سرش را به سمت آنها می چرخاند، یا به چشم های اطرافیان خیره می شود و به حرف هایشان گوش می دهد، بدانید که کودک خیلی باهوشی دارید.

◀️_مهارت های زبانی پیشرفته

کودکانی که هوش بالایی دارند،  لغات و جملات بلندتری را به کار می برد و هنگامی که طرف صحبت آنها کودک است، لغات و جملاتش نیز ساده تر می شود.

◀️_هنر و درک ریاضی

اگر طراحی و نقاشی و مهارت شمارش اعداد در کودک شما بالاست، شک نکنید که فرزندتان جزو باهوش ترین کودکان است. کودکانی که هوش بالایی دارند معمولا می توانند احساسات دیگران را تشخیص دهند. آنها می توانند حتی برای دیگران دلسوزی کنند.

◀️_قوه تخیل بالا

اگر احساس کردید که کودکان تان در حال بازی قوه تخیل بالایی دارد و مدام رویاپردازی می کند، بدانید که او از هوش بالایی نیز برخوردار است.

◀️_تنها بازی کردن

کودکانی که هوشی بالایی دارند دوست دارند که تنهایی بازی کنند. آنها بازی های انفرادی را به بازی های گروهی ترجیح می دهند.بنابراین اگر دیدید که کودکان به تنهایی نشسته و دارد به آرامی برای خودش کتاب می خواند یا با اسباب بازی هایش بازی می کند، نگران نشوید و بدانید که او از هوش بالایی برخوردار است.

◀️_حافظه

اگر کودک شما هوش بالایی داشته باشد، از همان ابتدا شما آن را احساس خواهید کرد. او عروسکی را که شما از او پنهان کردید، از یاد نمی برد یا این که می داند آشپزخانه مکان خوراکی هاست. در واقع شما این تشخیص را می دهید که او زمان و مکان را بهتر از کودکان دیگر تشخیص می دهد.

❇️ مترجم : پردیس بختیاری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan