✳️ لغت «وحشی»
در تخلص وحشیِ بافقی
استاد مهدی نوریان
❇️ عنوانِ «وحشی» برای افرادی که به آن برخورد می‌کنند، تعجب‌آور است و جای سؤال دارد. در زبان، کلماتی هستند که معنای برخی از آنها در طول زمان تغییر می‌یابد؛ مانند لغت «جـانـْـدار» که در زمان حافظ، به‌معنای «نگهدارندهٔ جان، مأمورِ محافظ (بادیگارد)» بوده و هم‌اکنوی به‌معنای «موجود زنده (حیوان)» است.
ازجمله کلماتی که معنی آن با گذشت زمان تغییر یافته، لغت «وحشت» است. در کتب لغت معتبر، اولین معنایی که برای این کلمه نوشته شده، «تنهــایی» است. «ترس» معنای ثانویهٔ کلمهٔ وحشت است که امروز از آن برداشت میشود. صفت نسبیِ کلمهٔ «وحشت» میشود: «وحشی» که دقیقاً به‌معنای «عزلت‌نشـین، گوشه‌گیـر و مردم‌گریـز» است که با واقعیت زندگی وحشی بافقی نیز کاملاً مطابقت دارد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
در تخلص وحشیِ بافقی
استاد مهدی نوریان
❇️ عنوانِ «وحشی» برای افرادی که به آن برخورد می‌کنند، تعجب‌آور است و جای سؤال دارد. در زبان، کلماتی هستند که معنای برخی از آنها در طول زمان تغییر می‌یابد؛ مانند لغت «جـانـْـدار» که در زمان حافظ، به‌معنای «نگهدارندهٔ جان، مأمورِ محافظ (بادیگارد)» بوده و هم‌اکنوی به‌معنای «موجود زنده (حیوان)» است.
ازجمله کلماتی که معنی آن با گذشت زمان تغییر یافته، لغت «وحشت» است. در کتب لغت معتبر، اولین معنایی که برای این کلمه نوشته شده، «تنهــایی» است. «ترس» معنای ثانویهٔ کلمهٔ وحشت است که امروز از آن برداشت میشود. صفت نسبیِ کلمهٔ «وحشت» میشود: «وحشی» که دقیقاً به‌معنای «عزلت‌نشـین، گوشه‌گیـر و مردم‌گریـز» است که با واقعیت زندگی وحشی بافقی نیز کاملاً مطابقت دارد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ عصا و مار ( نمادی در پزشکی و دارو سازی ، ماری به دور عصا پیچیده )
✳️ یونس پیرزاده
❇️ در اساطیر یونان باستان مردی بود به نام «آسکلیپیوس» Aesculapius که در نزد یونانیان او خدای پزشکی و شفابخشی است. او فرزند آپولو (خدای شفابخشی، حقیقت و پیشگویی) و یک پری زیبا به نام کورونیس بود.
بانو کورونیس زمانی که از آپولو حامله بود، معشوقه ای زمینی هم داشت. زمانی که آپولو از این جریان خبردار شد، بانو آرتمیس را برای کشتن کورونیس مامور کرد. زمانی که کورونیس به خاطر سزای عمل خود در آتش سوزانده شد، آپولو دلش به رحم آمد و بچه متولد نشده را از میان شعله های آتش نجات داد.
«آرتمیس» نام یکی از فرماندهان نیروی دریایی هخامنشی هم هست.
آسکلیپیوس پس از آنکه بزرگ شد پزشکی را به حد اعلایی فرا گرفت. می گویند زمانی که آسکلیپیوس مشغول معالجه فردی بود که زئوس (خدای خدایان) او را صاعقه زده بود ماری وارد اتاق شد و او مار را با عصایش کشت، سپس مار دومی به درون اتاق آمد و گیاهی را در درون دهان مار اول نهاد و بدین ترتیب مار زنده شد. آسکلیپیوس از همان گیاه برای معالجه آن فرد استفاده کرد. او در این زمینه آنقدر مهارت یافت که توانست یکی از بیماران خود را بعد از مرگ دوباره زنده کند.
به همین دلیل زئوس، خدای خدایان، که فکر میکرد فناناپذیری مخصوص خدایان است، موقعیت خدایان را در خطر دید و با این کار آسکلیپیوس به خشم آمد و با صاعقه ای او را مجازات کرد. با درخواست آپولو، آسکلیپیوس در میان ستارگان، به صورت فلکی اوفیوکوس (مارافسای) یا مردی که ماری را بر دوش خود دارد، در آمد.
بعدها آسکلیپیوس تبدیل به یک قهرمان شده و در نزد مردم به مقام خدایی میرسد. عموما تصویر آسکلیپیوس به شکل مردی ایستاده با ردایی بلند و سینه عریان دیده میشود. مشخصه آن هم عصایی چوبی است که ماری به دور آن پیچیده است. .
بقراط گفته که عصای آسکلیپیوس از درخت خطمی بود و به گرد آن ماری نقش کرده بودند. جالینوس گوید که آسکلیپیوس عصای خویش را از خطمی برگزید جهت مراعات اعتدال‚ چه خطمی در گرمی و سردی معتدل است و آسکلیپیوس در امور خویش میانه می‌رفت و دیده نشد که وی عصایی جز از درختی معتدل بکار برد‚ و در گرد آن ماری حک کرده بود چه عمر مار از همه حیوانات بیشتر است‚ پس آن را نماد دانشی قرار داد که کهنه و فرسوده نگردد.
امروزه عصای آسکلیپیوس که به دور آن ماری پیچیده شده‌است، یکی از نمادهای پزشکی و داروسازی است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ یونس پیرزاده
❇️ در اساطیر یونان باستان مردی بود به نام «آسکلیپیوس» Aesculapius که در نزد یونانیان او خدای پزشکی و شفابخشی است. او فرزند آپولو (خدای شفابخشی، حقیقت و پیشگویی) و یک پری زیبا به نام کورونیس بود.
بانو کورونیس زمانی که از آپولو حامله بود، معشوقه ای زمینی هم داشت. زمانی که آپولو از این جریان خبردار شد، بانو آرتمیس را برای کشتن کورونیس مامور کرد. زمانی که کورونیس به خاطر سزای عمل خود در آتش سوزانده شد، آپولو دلش به رحم آمد و بچه متولد نشده را از میان شعله های آتش نجات داد.
«آرتمیس» نام یکی از فرماندهان نیروی دریایی هخامنشی هم هست.
آسکلیپیوس پس از آنکه بزرگ شد پزشکی را به حد اعلایی فرا گرفت. می گویند زمانی که آسکلیپیوس مشغول معالجه فردی بود که زئوس (خدای خدایان) او را صاعقه زده بود ماری وارد اتاق شد و او مار را با عصایش کشت، سپس مار دومی به درون اتاق آمد و گیاهی را در درون دهان مار اول نهاد و بدین ترتیب مار زنده شد. آسکلیپیوس از همان گیاه برای معالجه آن فرد استفاده کرد. او در این زمینه آنقدر مهارت یافت که توانست یکی از بیماران خود را بعد از مرگ دوباره زنده کند.
به همین دلیل زئوس، خدای خدایان، که فکر میکرد فناناپذیری مخصوص خدایان است، موقعیت خدایان را در خطر دید و با این کار آسکلیپیوس به خشم آمد و با صاعقه ای او را مجازات کرد. با درخواست آپولو، آسکلیپیوس در میان ستارگان، به صورت فلکی اوفیوکوس (مارافسای) یا مردی که ماری را بر دوش خود دارد، در آمد.
بعدها آسکلیپیوس تبدیل به یک قهرمان شده و در نزد مردم به مقام خدایی میرسد. عموما تصویر آسکلیپیوس به شکل مردی ایستاده با ردایی بلند و سینه عریان دیده میشود. مشخصه آن هم عصایی چوبی است که ماری به دور آن پیچیده است. .
بقراط گفته که عصای آسکلیپیوس از درخت خطمی بود و به گرد آن ماری نقش کرده بودند. جالینوس گوید که آسکلیپیوس عصای خویش را از خطمی برگزید جهت مراعات اعتدال‚ چه خطمی در گرمی و سردی معتدل است و آسکلیپیوس در امور خویش میانه می‌رفت و دیده نشد که وی عصایی جز از درختی معتدل بکار برد‚ و در گرد آن ماری حک کرده بود چه عمر مار از همه حیوانات بیشتر است‚ پس آن را نماد دانشی قرار داد که کهنه و فرسوده نگردد.
امروزه عصای آسکلیپیوس که به دور آن ماری پیچیده شده‌است، یکی از نمادهای پزشکی و داروسازی است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
⭕️ وجه تسميه مناطق تهران
👈 + ریشه تاریخی نام محلات آن
▪️منيريه: منيرالسلطنه (مادر كامران ميرزا نايب السلطنه)
▪️كامرانيه: كامران ميرزا نايب السلطنه
▪️آجودانيه: آقا رضا آجودان مخصوص اقبال السلطنه عكاسباشى
▪️اختياريه: غلامحسين غفارى صاحب اختيار وزير مخصوص امين خلوت وزير دربار اعظم
▪️فرمانيه: عبدالحسين ميرزا فرمان فرما
▪️يوسف آباد: ميرزا يوسف آشتيانى صدراعظم مستوفى الممالك
▪️سليمانيه (اصفهانك): امير سليمان خان قاجار اسكندرلوى قوانلو خازن السلطنه (پسر دوم عليرضا خان قاجار عضد الملك وزير حضور همايون نايب السلطنه)
▪️امين آباد (ابتداى جاده ورامين): ميرزا اسماعيل خان امين الملك (پسر آقا ابراهيم آبدار امين السلطان اول)
▪️على آباد (رحمان آباد: روبروى كاخ نياوران ابتداى كاشانك): حاجى محمدعلى خان امين السلطنه (آخرين صندوقدار ناصرالدين شاه)
▪️محموديه: ميرزا محمود خان علامير احتشام السلطنه (دومين رئيس مجلس شوراى ملى)
▪️اميريه: اميركبير كامران ميرزا نايب السلطنه
▪️اقدسيه: امين اقدس (از همسران ناصرالدين شاه)
▪️مسعوديه: مسعود ميرزا يمين الدوله ظل السلطان
▪️مجيديه: سلطان عبدالمجيد ميرزا عين الدوله صدراعظم
▪️جلاليه: سلطان حسين ميرزا جلال الدوله (از پسران مسعود ميرزا ظل السلطان)
▪️داووديه: ميرزا داوود خان خواجه نورى (از پسران ميرزا آقاخان نورى اعتماد الدوله صدراعظم)
▪️حكيميه (در شرق تهرانپارس): ميرزا علينقى حكيم الممالك والى مشاور السلطان
▪️جمشيديه (خيابان و پارك): جمشيد خان دَوِلّو قاجار مستشار اعظم (مهندس جمشيد دولو قاجار، برادر امير هوشنگ دولو قاجار آصف السلطنه سوم و پسر محمد ولى خان دولو قاجار آصف السلطنه دوم حاجب الدوله)
▪️احتسابيه (شمال شرق تهران): محمدتقى خان احتساب الملك (پسر عبدالعلى خان اديب الملك پسر حاجى على خان مقّدم مراغه اى اعتماد السلطنه حاجب الدوله)
▪️عباس آباد: ملّا عباس ايروانى صدراعظم (حاجى ميرزا آقاسى)
▪️جوادیه: میرزا سید زین‌العابدین امام جمعه ظهیرالاسلام، نام پسر دومش میرزا سید جواد ظهیرالاسلام را بر این ناحیه گذاشت.
▪️تهرانپارس یا مجید آباد: وجه تسمیه تهرانپارس یا مجید آباد به نام مجید خان، پسر میرزا محمد خان ابری حاجب الدوله میرسد که در جوانی درگذشت.
▪️مهرآباد: دوستعلی خان معیر الممالک ملک این منطقه را مهریه عروسش فاطمه خانم عصمت الدوله دختر ناصرالدین‌شاه و همسر امیردوست خان معیرالممالک قرار داد و همین دلیل به مهرآباد معروف شد.
▪️سنگلج: سنگلج نیز در کنار عودلاجان از سرچشمه‌های اصلی آب بوده است و از ترکیب دو کلمه سنگ و رج (به معنی رج بندی و تقسیم آب با پاره‌های سنگ) تشکیل میشود.
▪️پل رومی: پل رومی پل کوچکی بوده که سفارت‌های ترکیه و روسیه را به هم وصل می‌کرده است. از نظر برخی از مردم نیز، نام این محله از نام مولانا جلال‌الدین رومی گرفته شده است.
▪️پل چوبی: این محله، تاریخ بلندبالایی دارد؛ در گذشته برای دفاع از شهر، خندق‌هایی در اطراف دروازه‌های شهر حفر می‌کردند که دروازه شمیران نیز یکی از آن‌هاست. برای عبور از روی این خندق‌ها از پل‌های چوبی متعددی استفاده می‌شد. امروزه از هیچ‌کدام از پل‌ها خبری نیست اما نامش همچنان تاریخ این منطقه را با خود حمل می‌کند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👈 + ریشه تاریخی نام محلات آن
▪️منيريه: منيرالسلطنه (مادر كامران ميرزا نايب السلطنه)
▪️كامرانيه: كامران ميرزا نايب السلطنه
▪️آجودانيه: آقا رضا آجودان مخصوص اقبال السلطنه عكاسباشى
▪️اختياريه: غلامحسين غفارى صاحب اختيار وزير مخصوص امين خلوت وزير دربار اعظم
▪️فرمانيه: عبدالحسين ميرزا فرمان فرما
▪️يوسف آباد: ميرزا يوسف آشتيانى صدراعظم مستوفى الممالك
▪️سليمانيه (اصفهانك): امير سليمان خان قاجار اسكندرلوى قوانلو خازن السلطنه (پسر دوم عليرضا خان قاجار عضد الملك وزير حضور همايون نايب السلطنه)
▪️امين آباد (ابتداى جاده ورامين): ميرزا اسماعيل خان امين الملك (پسر آقا ابراهيم آبدار امين السلطان اول)
▪️على آباد (رحمان آباد: روبروى كاخ نياوران ابتداى كاشانك): حاجى محمدعلى خان امين السلطنه (آخرين صندوقدار ناصرالدين شاه)
▪️محموديه: ميرزا محمود خان علامير احتشام السلطنه (دومين رئيس مجلس شوراى ملى)
▪️اميريه: اميركبير كامران ميرزا نايب السلطنه
▪️اقدسيه: امين اقدس (از همسران ناصرالدين شاه)
▪️مسعوديه: مسعود ميرزا يمين الدوله ظل السلطان
▪️مجيديه: سلطان عبدالمجيد ميرزا عين الدوله صدراعظم
▪️جلاليه: سلطان حسين ميرزا جلال الدوله (از پسران مسعود ميرزا ظل السلطان)
▪️داووديه: ميرزا داوود خان خواجه نورى (از پسران ميرزا آقاخان نورى اعتماد الدوله صدراعظم)
▪️حكيميه (در شرق تهرانپارس): ميرزا علينقى حكيم الممالك والى مشاور السلطان
▪️جمشيديه (خيابان و پارك): جمشيد خان دَوِلّو قاجار مستشار اعظم (مهندس جمشيد دولو قاجار، برادر امير هوشنگ دولو قاجار آصف السلطنه سوم و پسر محمد ولى خان دولو قاجار آصف السلطنه دوم حاجب الدوله)
▪️احتسابيه (شمال شرق تهران): محمدتقى خان احتساب الملك (پسر عبدالعلى خان اديب الملك پسر حاجى على خان مقّدم مراغه اى اعتماد السلطنه حاجب الدوله)
▪️عباس آباد: ملّا عباس ايروانى صدراعظم (حاجى ميرزا آقاسى)
▪️جوادیه: میرزا سید زین‌العابدین امام جمعه ظهیرالاسلام، نام پسر دومش میرزا سید جواد ظهیرالاسلام را بر این ناحیه گذاشت.
▪️تهرانپارس یا مجید آباد: وجه تسمیه تهرانپارس یا مجید آباد به نام مجید خان، پسر میرزا محمد خان ابری حاجب الدوله میرسد که در جوانی درگذشت.
▪️مهرآباد: دوستعلی خان معیر الممالک ملک این منطقه را مهریه عروسش فاطمه خانم عصمت الدوله دختر ناصرالدین‌شاه و همسر امیردوست خان معیرالممالک قرار داد و همین دلیل به مهرآباد معروف شد.
▪️سنگلج: سنگلج نیز در کنار عودلاجان از سرچشمه‌های اصلی آب بوده است و از ترکیب دو کلمه سنگ و رج (به معنی رج بندی و تقسیم آب با پاره‌های سنگ) تشکیل میشود.
▪️پل رومی: پل رومی پل کوچکی بوده که سفارت‌های ترکیه و روسیه را به هم وصل می‌کرده است. از نظر برخی از مردم نیز، نام این محله از نام مولانا جلال‌الدین رومی گرفته شده است.
▪️پل چوبی: این محله، تاریخ بلندبالایی دارد؛ در گذشته برای دفاع از شهر، خندق‌هایی در اطراف دروازه‌های شهر حفر می‌کردند که دروازه شمیران نیز یکی از آن‌هاست. برای عبور از روی این خندق‌ها از پل‌های چوبی متعددی استفاده می‌شد. امروزه از هیچ‌کدام از پل‌ها خبری نیست اما نامش همچنان تاریخ این منطقه را با خود حمل می‌کند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ «دامن‌زدن» (از نکته‌های نگارشی)
❇️ «دامن‌زدن» تعبیری کنایه‌ای و به‌معنای تشدید‌کردنِ وضعیّت یا موقعیّتِ بغرنج است. جستجویی نکرده‌ام اما حدس‌می‌زنم ریشهٔ این کنایه در کمک‌گرفتن از دامنِ لباس برای برافروختنِ آتش، نهفته‌باشد. و این حدس بر این مصراعِ ضرب‌المثل‌گونه استوار است: «دامن چنان بزن که نسوزی کباب را». و من خود دامن‌زدن برای برافروختن شعلهٔ آتش را دیده‌ام. نکتهٔ قابلِ‌توجه آنکه، این تعبیرِ کنایی بارِ معناییِ منفی‌دارد و نباید آن را نابه‌جا به‌کاربرد. نمونه‌را در جملهٔ «برخی رسانه‌ها به اختلافاتِ قومی دامن‌می‌زنند» این تعبیر درست به‌کاررفته اما در جملهٔ «برخی مسائل موجبِ دامن‌زدن به وحدتِ ملّیِ ما میشود»، نادرست.
نمونه‌هایی از کاربردِ نادرستِ این تعبیر:
_ «این قتل، و ضعفِ شاهِ بعدی، به آزادیِ اندیشه دامن‌زد» (در اشاره‌به ترورِ ناصرالدین‌شاه و ضعفِ حکمرانیِ مظفرالدین‌شاه)، («بهار و سیاست، مصطفی رحیمی، مجلهٔ «کلک»، اردیبهشت و خردادِ ۱۳۷۰، ش ۵_۱۴، ص ۲۶).
_ «ازسوی‌دیگر، همان پیشرفت‌ها [...] درمیانِ جماعتِ مصرف‌کننده، نیاز به ادبیات را دامن‌می‌زدند» (جامعه‌شناسیِ ادبیات، روبر اسکارپیت، ترجمهٔ دکتر مرتضی کُتُبی، سمت، ۱۳۹۱، ص ۱۵).
_ «این توجه‌به عینک، به‌ناگزیر انگیزهٔ توجه‌به نورشناسیِ عدسی‌ها می‌شد» (تاریخِ علمِ کمریج، کالین ا. رنان، ترجمهٔ حسنِ افشار، چ دوم، ۱۳۷۱، ص ۴۳۸).
_ «پس به این اندیشه دامن‌زدم که نسخه‌ای دیگر فراهم‌آورم و آن را تصحیح‌کنم» (دیوانِ عمادالدینِ نسیمی، به‌کوششِ دکتر یدالله جلالیِ پندری، نشرِ نی، ۱۳۷۲، [ پیشگفتارِ مصحّح] ص ۹).
و نمونه‌هایی از کاربردِ نادرستِ «دامن‌زدن» در برنامه‌های «صدا و سیما»:
_ «باید درمقابلِ اهانتی که به پیامبرِ اکرم شده پاسخِ فرهنگی داد [...]؛ این مسأله باید توسّطِ رسانه‌های جمعی دامن‌زده‌شود» (۱۳۸۶/۱۲/۱۹، ساعتِ ۱۹، شبکهٔ ۲).
_ «همان‌طور که گفتیم باید اندک‌اندک به روان‌شناسیِ جامعه دامن‌بزنیم و برای این هدف باید از گنجینهٔ شعرِ فارسی استفاده‌کنیم» (۱۳۸۷،۳،۲۱، ۴۰ دقیقهٔ بامداد، شبکهٔ ۴).
_ «اگر در رادیو به فرهنگ دامن‌بزنیم، به آگاهی دامن بزنیم، فردا پشیمان نخواهیم‌شد» (۱۳۸۷/۵/۲۱، ساعتِ ۱۳/۳۵، رادیو پیام).
_ «با تصویبِ این لایحه، تعدادِ کتاب‌فروشی‌ها بیشتر میشود و نهایتاً دامن‌می‌زند به نهضتِ کتاب‌خوانیِ کشور» (۱۳۸۷/۶/۲۴، ساعتِ ۱۹/۰۵، رادیو فرهنگ).
_ «بسیاری از دوستان خواستند تا به این مباحث دامن‌زده‌شود» (۱۳۸۷/۱۲/۱۳، ۱۵ دقیقهٔ بامداد، شبکهٔ ۴).
_ «متأسّفانه دانشگاه‌های ما به این مراودات دامن‌می‌زنند» (۱۳۹۳/۳/۱، ساعتِ ۲۱/۰۵، شبکهٔ ۴).
_ «بعضی از دبیرانِ دینی، تعصّب‌های دینی را در کلاس دامن‌می‌زنند» (۱۳۸۸/۶/۱۵، ساعتِ ۲۱/۳۵/ شبکهٔ ۴).
_ «جنگِ تحمیلی، به تقویتِ شعرِ عاشورایی دامن‌زد» (۱۳۸۹/۱۱/۴/ ساعتِ ۲۰/۰۵، شبکهٔ ۴).
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « از گذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ «دامن‌زدن» تعبیری کنایه‌ای و به‌معنای تشدید‌کردنِ وضعیّت یا موقعیّتِ بغرنج است. جستجویی نکرده‌ام اما حدس‌می‌زنم ریشهٔ این کنایه در کمک‌گرفتن از دامنِ لباس برای برافروختنِ آتش، نهفته‌باشد. و این حدس بر این مصراعِ ضرب‌المثل‌گونه استوار است: «دامن چنان بزن که نسوزی کباب را». و من خود دامن‌زدن برای برافروختن شعلهٔ آتش را دیده‌ام. نکتهٔ قابلِ‌توجه آنکه، این تعبیرِ کنایی بارِ معناییِ منفی‌دارد و نباید آن را نابه‌جا به‌کاربرد. نمونه‌را در جملهٔ «برخی رسانه‌ها به اختلافاتِ قومی دامن‌می‌زنند» این تعبیر درست به‌کاررفته اما در جملهٔ «برخی مسائل موجبِ دامن‌زدن به وحدتِ ملّیِ ما میشود»، نادرست.
نمونه‌هایی از کاربردِ نادرستِ این تعبیر:
_ «این قتل، و ضعفِ شاهِ بعدی، به آزادیِ اندیشه دامن‌زد» (در اشاره‌به ترورِ ناصرالدین‌شاه و ضعفِ حکمرانیِ مظفرالدین‌شاه)، («بهار و سیاست، مصطفی رحیمی، مجلهٔ «کلک»، اردیبهشت و خردادِ ۱۳۷۰، ش ۵_۱۴، ص ۲۶).
_ «ازسوی‌دیگر، همان پیشرفت‌ها [...] درمیانِ جماعتِ مصرف‌کننده، نیاز به ادبیات را دامن‌می‌زدند» (جامعه‌شناسیِ ادبیات، روبر اسکارپیت، ترجمهٔ دکتر مرتضی کُتُبی، سمت، ۱۳۹۱، ص ۱۵).
_ «این توجه‌به عینک، به‌ناگزیر انگیزهٔ توجه‌به نورشناسیِ عدسی‌ها می‌شد» (تاریخِ علمِ کمریج، کالین ا. رنان، ترجمهٔ حسنِ افشار، چ دوم، ۱۳۷۱، ص ۴۳۸).
_ «پس به این اندیشه دامن‌زدم که نسخه‌ای دیگر فراهم‌آورم و آن را تصحیح‌کنم» (دیوانِ عمادالدینِ نسیمی، به‌کوششِ دکتر یدالله جلالیِ پندری، نشرِ نی، ۱۳۷۲، [ پیشگفتارِ مصحّح] ص ۹).
و نمونه‌هایی از کاربردِ نادرستِ «دامن‌زدن» در برنامه‌های «صدا و سیما»:
_ «باید درمقابلِ اهانتی که به پیامبرِ اکرم شده پاسخِ فرهنگی داد [...]؛ این مسأله باید توسّطِ رسانه‌های جمعی دامن‌زده‌شود» (۱۳۸۶/۱۲/۱۹، ساعتِ ۱۹، شبکهٔ ۲).
_ «همان‌طور که گفتیم باید اندک‌اندک به روان‌شناسیِ جامعه دامن‌بزنیم و برای این هدف باید از گنجینهٔ شعرِ فارسی استفاده‌کنیم» (۱۳۸۷،۳،۲۱، ۴۰ دقیقهٔ بامداد، شبکهٔ ۴).
_ «اگر در رادیو به فرهنگ دامن‌بزنیم، به آگاهی دامن بزنیم، فردا پشیمان نخواهیم‌شد» (۱۳۸۷/۵/۲۱، ساعتِ ۱۳/۳۵، رادیو پیام).
_ «با تصویبِ این لایحه، تعدادِ کتاب‌فروشی‌ها بیشتر میشود و نهایتاً دامن‌می‌زند به نهضتِ کتاب‌خوانیِ کشور» (۱۳۸۷/۶/۲۴، ساعتِ ۱۹/۰۵، رادیو فرهنگ).
_ «بسیاری از دوستان خواستند تا به این مباحث دامن‌زده‌شود» (۱۳۸۷/۱۲/۱۳، ۱۵ دقیقهٔ بامداد، شبکهٔ ۴).
_ «متأسّفانه دانشگاه‌های ما به این مراودات دامن‌می‌زنند» (۱۳۹۳/۳/۱، ساعتِ ۲۱/۰۵، شبکهٔ ۴).
_ «بعضی از دبیرانِ دینی، تعصّب‌های دینی را در کلاس دامن‌می‌زنند» (۱۳۸۸/۶/۱۵، ساعتِ ۲۱/۳۵/ شبکهٔ ۴).
_ «جنگِ تحمیلی، به تقویتِ شعرِ عاشورایی دامن‌زد» (۱۳۸۹/۱۱/۴/ ساعتِ ۲۰/۰۵، شبکهٔ ۴).
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « از گذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ واژه « خاموش » در شعر « سعدی »
شهری متحدّثان حسنت
الا متحیّران خاموش
«سعدی»
واژهٔ «خاموش» در زبان فارسی چند معنا دارد که ممکن است از یک سرچشمه منشأ گرفته باشند.
خاموش به معنای متضاد روشن و مشتعل مثلاً در جملهٔ «آیین چراغ خاموشی نیست»
خاموش به معنای ساکت
خاموش به معنای مرده
سرچشمه این معانی یعنی خاموشی به معنای تاریکی/سکوت، شاید این نکته باشد که گویی سخن گفتن چونان آتشی است که از درون به بیرون زبانه می‌کشد. در یونان باستان نیز «فاینستای و آپو-فاینستای» دلالتی شبیه به این دارد. سخن دارای وجهی آپوفانتیک و مظهِر و چونان نور، مظهِر للغیر است. ارسطو این کارکرد گفتار را تحت عنوان ἀποφαίνεσθαι [از جانب خود نشان دادن] شرح می‌دهد. گفتار ἀπό ...، یعنی از جانب خود، «مجال دیده شدن می‌دهد» به آنچه گفتار دربارهٔ آن است.
«ارسطو، متافیزیک، زتا ۴، به نقل از مارتین هایدگر، هستی و زمان بند ۷، ترجمهٔ سیاوش جمادی»
پی‌نوشت: فاینو به ریشهٔ φα تعلق دارد و متشابه است با φῶς که به معنای نور و روشنایی است. این ریشه را می‌توان در لغت‌های فانوس، فانتزی، فنومن، فوتو، فوتون و... دید.
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « لغت بازی »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
شهری متحدّثان حسنت
الا متحیّران خاموش
«سعدی»
واژهٔ «خاموش» در زبان فارسی چند معنا دارد که ممکن است از یک سرچشمه منشأ گرفته باشند.
خاموش به معنای متضاد روشن و مشتعل مثلاً در جملهٔ «آیین چراغ خاموشی نیست»
خاموش به معنای ساکت
خاموش به معنای مرده
سرچشمه این معانی یعنی خاموشی به معنای تاریکی/سکوت، شاید این نکته باشد که گویی سخن گفتن چونان آتشی است که از درون به بیرون زبانه می‌کشد. در یونان باستان نیز «فاینستای و آپو-فاینستای» دلالتی شبیه به این دارد. سخن دارای وجهی آپوفانتیک و مظهِر و چونان نور، مظهِر للغیر است. ارسطو این کارکرد گفتار را تحت عنوان ἀποφαίνεσθαι [از جانب خود نشان دادن] شرح می‌دهد. گفتار ἀπό ...، یعنی از جانب خود، «مجال دیده شدن می‌دهد» به آنچه گفتار دربارهٔ آن است.
«ارسطو، متافیزیک، زتا ۴، به نقل از مارتین هایدگر، هستی و زمان بند ۷، ترجمهٔ سیاوش جمادی»
پی‌نوشت: فاینو به ریشهٔ φα تعلق دارد و متشابه است با φῶς که به معنای نور و روشنایی است. این ریشه را می‌توان در لغت‌های فانوس، فانتزی، فنومن، فوتو، فوتون و... دید.
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « لغت بازی »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ سوال و جوابی با روبات هوش مصنوعی در باره ی علم آوانگاری یا فونتیک
❇️ بخش : اول
◀️ آوانگاری (فونتیک) چگونه علمی است؟
آوانگاری (فونتیک) علمی است که به بررسی صداها و اصوات زبان‌ها می‌پردازد. هدف اصلی آوانگاری توصیف، طبقه‌بندی و نمایش درست اصوات زبان‌های مختلف است. با استفاده از نمادها و علائم مشخص، آوانگاری تلاش می‌کند تا اصوات گفتاری زبان‌ها را به صورت دقیق و قابل مقایسه نشان دهد.
الفبای بین المللی فونتیک یا به اختصار IPA، یک سیستم نمادی است که در آوانگاری استفاده میشود. این الفبا شامل نمادها و علائم مختلفی است که هر یک نمایانگر یک صدا یا فونت گفتاری خاص در زبان‌ها هستند. هدف اصلی این الفبا توصیف دقیق صداها و اصوات زبان‌های مختلف است تا بتوان این اصوات را با دقت بیشتری انتقال داد و یادگیری زبان‌های مختلف را آسان‌تر ساخت.
از الفبای بین المللی فونتیک به عنوان یک ابزار بسیار کاربردی در زمینه‌هایی مانند آموزش زبان‌های خارجی، ترجمه صداهای گفتاری، مطالعات گویش‌شناسی و زبان‌شناسی تجربی، فرهنگ‌های زبانی و غیره استفاده میشود.
◀️ فنوتیک یا آوا شناسی به چه معناست ؟
فنوتیک یا آواشناسی علمی است که به مطالعه صداها و آوای زبان‌ها می‌پردازد. این علم بررسی تولید، ویژگی‌ها، شناسایی و تفسیر صداهای زبان‌های مختلف را در بر می‌گیرد. فنوتیک به بررسی ساختار صوتی کلمات، تلفظ صحیح و نادرست، ریتم و تن صدای زبان‌ها مشغول است. همچنین فنوتیک به بررسی تاثیرات فضای جغرافیایی و اجتماعی بر صداهای زبان نیز مشغول است.
◀️ آوا شناسی چه کاربردی در آموزش زبان دارد؟
آواشناسی یا فونولوژی، علمی است که به بررسی صوت‌ها و ساختار آوایی زبان‌ها می‌پردازد. در آموزش زبان، آواشناسی می‌تواند به شکل‌های مختلف مفید باشد:
1. تلفظ صحیح: با استفاده از آواشناسی، فرد می‌تواند قوانین و الگوهای تلفظ صحیح را درک کند و بتواند صحبت کرده و شنیده شود.
2. تمرین تلفظ: با استفاده از تمرینات آواشناسی، فرد می‌تواند تلفظ خود را بهبود بخشیده و به صورت دقیق تر صحبت کند.
3. درک لهجه: آواشناسی به فرد کمک می‌کند لهجات مختلف را درک کند و بتواند با افراد با لهجات مختلف ارتباط برقرار کند.
4. گسترده سازی دایره لغات: با استفاده از آواشناسی، فرد می‌تواند الگوهای صوتی و تلفظ لغات را درک کند و بتواند به راحتی لغات جدید را یاد بگیرد.
5. تشخیص خطاهای تلفظ: آواشناسی به افراد کمک می‌کند تا خطاهای تلفظ خود را شناسایی کنند و آنها را اصلاح کنند.
6. تسهیل درک شنیداری: با دانستن قوانین آوایی زبان، فرد می‌تواند بهبود قابل توجهی در درک مطالب شنیداری داشته باشد.
7. تسهیل گفتارپردازش: آواشناسی به فرد کمک می‌کند سامانه گفتارپردازش خود را بهبود بخشیده و سرعت و دقت در فهمیدن و پردازش گفتار را افزایش دهد.
به طور کلی، آواشناسی در آموزش زبان به فرآیندهای صحبت کردن، شنیدار، خواندن و نوشتن کمک می‌کند و به فرد در یادگیری زبان نیز کمک می کند.
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ بخش : اول
◀️ آوانگاری (فونتیک) چگونه علمی است؟
آوانگاری (فونتیک) علمی است که به بررسی صداها و اصوات زبان‌ها می‌پردازد. هدف اصلی آوانگاری توصیف، طبقه‌بندی و نمایش درست اصوات زبان‌های مختلف است. با استفاده از نمادها و علائم مشخص، آوانگاری تلاش می‌کند تا اصوات گفتاری زبان‌ها را به صورت دقیق و قابل مقایسه نشان دهد.
الفبای بین المللی فونتیک یا به اختصار IPA، یک سیستم نمادی است که در آوانگاری استفاده میشود. این الفبا شامل نمادها و علائم مختلفی است که هر یک نمایانگر یک صدا یا فونت گفتاری خاص در زبان‌ها هستند. هدف اصلی این الفبا توصیف دقیق صداها و اصوات زبان‌های مختلف است تا بتوان این اصوات را با دقت بیشتری انتقال داد و یادگیری زبان‌های مختلف را آسان‌تر ساخت.
از الفبای بین المللی فونتیک به عنوان یک ابزار بسیار کاربردی در زمینه‌هایی مانند آموزش زبان‌های خارجی، ترجمه صداهای گفتاری، مطالعات گویش‌شناسی و زبان‌شناسی تجربی، فرهنگ‌های زبانی و غیره استفاده میشود.
◀️ فنوتیک یا آوا شناسی به چه معناست ؟
فنوتیک یا آواشناسی علمی است که به مطالعه صداها و آوای زبان‌ها می‌پردازد. این علم بررسی تولید، ویژگی‌ها، شناسایی و تفسیر صداهای زبان‌های مختلف را در بر می‌گیرد. فنوتیک به بررسی ساختار صوتی کلمات، تلفظ صحیح و نادرست، ریتم و تن صدای زبان‌ها مشغول است. همچنین فنوتیک به بررسی تاثیرات فضای جغرافیایی و اجتماعی بر صداهای زبان نیز مشغول است.
◀️ آوا شناسی چه کاربردی در آموزش زبان دارد؟
آواشناسی یا فونولوژی، علمی است که به بررسی صوت‌ها و ساختار آوایی زبان‌ها می‌پردازد. در آموزش زبان، آواشناسی می‌تواند به شکل‌های مختلف مفید باشد:
1. تلفظ صحیح: با استفاده از آواشناسی، فرد می‌تواند قوانین و الگوهای تلفظ صحیح را درک کند و بتواند صحبت کرده و شنیده شود.
2. تمرین تلفظ: با استفاده از تمرینات آواشناسی، فرد می‌تواند تلفظ خود را بهبود بخشیده و به صورت دقیق تر صحبت کند.
3. درک لهجه: آواشناسی به فرد کمک می‌کند لهجات مختلف را درک کند و بتواند با افراد با لهجات مختلف ارتباط برقرار کند.
4. گسترده سازی دایره لغات: با استفاده از آواشناسی، فرد می‌تواند الگوهای صوتی و تلفظ لغات را درک کند و بتواند به راحتی لغات جدید را یاد بگیرد.
5. تشخیص خطاهای تلفظ: آواشناسی به افراد کمک می‌کند تا خطاهای تلفظ خود را شناسایی کنند و آنها را اصلاح کنند.
6. تسهیل درک شنیداری: با دانستن قوانین آوایی زبان، فرد می‌تواند بهبود قابل توجهی در درک مطالب شنیداری داشته باشد.
7. تسهیل گفتارپردازش: آواشناسی به فرد کمک می‌کند سامانه گفتارپردازش خود را بهبود بخشیده و سرعت و دقت در فهمیدن و پردازش گفتار را افزایش دهد.
به طور کلی، آواشناسی در آموزش زبان به فرآیندهای صحبت کردن، شنیدار، خواندن و نوشتن کمک می‌کند و به فرد در یادگیری زبان نیز کمک می کند.
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ سوال و جوابی با روبات هوش مصنوعی در باره ی علم آوانگاری یا فونتیک
❇️ بخش : دوم
◀️ نقش فونتیک در آوا شناسی چیست ؟
نقش فونتیک در آواشناسی به مطالعه و تحلیل صداهای تولید شده توسط انسان می‌پردازد. فونتیک به بررسی و تفصیل صداهای زبان از لحاظ فیزیکی، فارمانتال، آکوستیک و وابستگی آنها به ساختارهای بینایی مثل لب، دندان، حلق و... می‌پردازد. در واقع، فونتیک بررسی کنندهٔ صداهای تولید شده است که در نتیجهٔ حرکات اعضای گفتار (مانند لب‌ها، دندان‌ها، زبان و...) به وجود می‌آیند. نقش فونتیک در آواشناسی از جملهٔ مباحث مورد بحث است که با استفاده از روش‌های علمی و تجربی به بررسی سامانۀ صوت شامل الفبای گفتار چگال است.
◀️ الفبای بین الکلی فونتیک ( IPA ) چیست ؟
الفبای بین‌المللی فونتیک (IPA) ابزاری بسیار کاربردی در آموزش زبان‌های خارجی، به ویژه زبان فارسی، می‌باشد. زبان فارسی دارای صداهای خاص خود است که ممکن است برای زبان آموزان خارجی ( غیر فارسی زبان) که می‌خواهند زبان فارسی را یاد بگیرند، مشکلاتی ایجاد کند. به وسیله استفاده از الفبای بین‌المللی فونتیک، می‌توان صداهای واقعی و طبیعی زبان فارسی را به شیوه‌ای ساده و قابل فهم برای زبان آموزان خارجی که اکثرا با الفبای بین‌المللی فونتیک (IPA) آشنا هستند نشان داد.
استفاده از الفبای بین‌المللی فونتیک در آموزش زبان‌های خارجی به مزایای زیر منجر میشود:
تلفظ دقیق‌تر: IPA به زبان‌آموزان اجازه می‌دهد تا تلفظ صحیح و دقیق را یاد بگیرند. این الفبا نمادهای معینی را برای هر صدا ارائه می‌دهد و باعث میشود زبان‌آموزان به‌راحتی بتوانند تلفظ را تصحیح کنند.
اصالت زبانی: با استفاده از IPA، زبان‌آموزان به راحتی می‌توانند اصالت زبانی را درک کنند. این الفبا به زبان‌آموزان کمک می‌کند تا نکات مشترک و متفاوت زبان فارسی را با زبان‌های دیگر مقایسه کنند.
تسهیل درک نوشتاری: با آشنایی با الفبای بین‌المللی فونتیک، زبان آموزان به‌سادگی می‌توانند کلمات و جملات را به درستی نوشته و درک کنند.
به طور کلی، استفاده از الفبای بین‌المللی فونتیک در آموزش زبان‌های خارجی، از جمله زبان فارسی، به کاهش مشکلات تلفظی و نوشتاری زبان‌آموزان خارجی کمک می‌کند و فرآیند یادگیری زبان را به طور معجزه آسائی بهبود می‌بخشد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ بخش : دوم
◀️ نقش فونتیک در آوا شناسی چیست ؟
نقش فونتیک در آواشناسی به مطالعه و تحلیل صداهای تولید شده توسط انسان می‌پردازد. فونتیک به بررسی و تفصیل صداهای زبان از لحاظ فیزیکی، فارمانتال، آکوستیک و وابستگی آنها به ساختارهای بینایی مثل لب، دندان، حلق و... می‌پردازد. در واقع، فونتیک بررسی کنندهٔ صداهای تولید شده است که در نتیجهٔ حرکات اعضای گفتار (مانند لب‌ها، دندان‌ها، زبان و...) به وجود می‌آیند. نقش فونتیک در آواشناسی از جملهٔ مباحث مورد بحث است که با استفاده از روش‌های علمی و تجربی به بررسی سامانۀ صوت شامل الفبای گفتار چگال است.
◀️ الفبای بین الکلی فونتیک ( IPA ) چیست ؟
الفبای بین‌المللی فونتیک (IPA) ابزاری بسیار کاربردی در آموزش زبان‌های خارجی، به ویژه زبان فارسی، می‌باشد. زبان فارسی دارای صداهای خاص خود است که ممکن است برای زبان آموزان خارجی ( غیر فارسی زبان) که می‌خواهند زبان فارسی را یاد بگیرند، مشکلاتی ایجاد کند. به وسیله استفاده از الفبای بین‌المللی فونتیک، می‌توان صداهای واقعی و طبیعی زبان فارسی را به شیوه‌ای ساده و قابل فهم برای زبان آموزان خارجی که اکثرا با الفبای بین‌المللی فونتیک (IPA) آشنا هستند نشان داد.
استفاده از الفبای بین‌المللی فونتیک در آموزش زبان‌های خارجی به مزایای زیر منجر میشود:
تلفظ دقیق‌تر: IPA به زبان‌آموزان اجازه می‌دهد تا تلفظ صحیح و دقیق را یاد بگیرند. این الفبا نمادهای معینی را برای هر صدا ارائه می‌دهد و باعث میشود زبان‌آموزان به‌راحتی بتوانند تلفظ را تصحیح کنند.
اصالت زبانی: با استفاده از IPA، زبان‌آموزان به راحتی می‌توانند اصالت زبانی را درک کنند. این الفبا به زبان‌آموزان کمک می‌کند تا نکات مشترک و متفاوت زبان فارسی را با زبان‌های دیگر مقایسه کنند.
تسهیل درک نوشتاری: با آشنایی با الفبای بین‌المللی فونتیک، زبان آموزان به‌سادگی می‌توانند کلمات و جملات را به درستی نوشته و درک کنند.
به طور کلی، استفاده از الفبای بین‌المللی فونتیک در آموزش زبان‌های خارجی، از جمله زبان فارسی، به کاهش مشکلات تلفظی و نوشتاری زبان‌آموزان خارجی کمک می‌کند و فرآیند یادگیری زبان را به طور معجزه آسائی بهبود می‌بخشد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ «بَرشکال و بَرسات» ( بارش‌های موسمی در شبه‌قاره)
❇️ در متونِ کهن، به‌خصوص آثاری که در حوزهٔ شبهِ‌قاره خلق شده، به‌ندرت با تعبیرِ «برشکال/ برشکالی» مواجه می‌شویم. واژهٔ «بَرْشکال» را از ریشهٔ سانسکریت و مرکّب از «وَرشا» به‌معنیِ «بارش» و «کاله» به‌معنیِ «موسم یا فصل» دانسته‌اند. نامِ دیگرِ این موسم «بَرسات» است که احتمالاً «بَرش» در آن با «وَرشا» به‌معنیِ باران در «برشکال» هم‌ریشه است. در مناطقِ آسیای جنوبی و جنوبِ شرقی (به‌ویژه هند) در ماه‌های ژوئیه و اوت (اواخرِ تیر و سراسرِ مرداد تا پایانِ شهریور) بارش‌های موسمیِ دوسه‌ماهه تداوم‌دارد. در هنر و ادبیات هند، این موسم به‌سببِ بارش و برکت و خنکایی که با خود می‌آوَرَد، شادی‌انگیز است و جایگاهی ویژه دارد. البته این موسم گاه با سیل و ویرانی‌ها و فاجعه نیز همراه است. همین یکی‌دو‌سال پیش بیش‌از هزار تن در این فصل جان خود را از‌دست‌دادند. در سینمای هند نیز چند فیلم به نام «بَرسات» ساخته‌شده که یکی از آنها محصولِ سالِ ۱۹۴۹ و ساختهٔ «راج کاپور» است.
◀️ از آن جا که بَرشکال منسوب به شبه‌قاره است در ادبیات فارسی اغلب در آثارِ کسانی به‌کار رفته که بومی هند بوده‌اند یا در آن سامان زیسته‌اند. ازهمین‌رو در دیوانِ مسعودِ سعد و نیز شعرِ شاعرانِ سبکِ هندی این مضمون دیده‌می‌شود. همچنین، ازآن‌جا‌که فصلِ باران موسمِ شادخواری نیز بوده برشکال اغلب با می و باده نیز پیوندی دارد.
◀️ مسعودِ سعد در قصیده‌ای با عنوانِ «سلطان‌شیرزادِ بن مسعود و توصیف برشکال» گوید:
برشکال ای بهار هندستان!
ای نجات از بلای هندستان!
دادی از تیرمه بشارت‌ها
بازرستیم از آن حرارت‌ها [...]
بادهای تو میغ‌ها دارند
میغ‌های تو تیغ‌ها دارند
رعدهای تو کوس‌ها کوبند
چرخ گویی همی که بشکوبند [...]
تیر بگذشت ناگهان برما
منهزم گشت لشکرِ گرما [...]
عیش‌و‌عشرت کنون توان‌کردن
میِ شادی کنون توان‌خَوردن
که ز گرمی خبر نگردد جان
نشود هم‌چو چوب خشکْ دهان
(دیوان، به‌تصحیح رشیدِ یاسمی، صص۳_۵۶۲).
وی در بیتِ دیگری نیز سروده:
به برشکال شبی من چنان گذاشته‌ام
که تا به گردن آب است و تا به حلق خَلاب (۳۴).
و صائب که سال‌ها در هند زیسته این مضمون را در مطلعِ غزلی چنین سروده:
چشمِ طمع ندوخته حرصم به مالِ هند
پایم به‌گل‌فروشده از برشکالِ هند
او در بیتی دیگر از همین غزل، گله‌مندانه سروده:
روزی که من برون رَوَم از هند، برشکال
با صد‌هزار چشم بگرید به حالِ هند
(دیوان، به‌تصحیح محمد قهرمان، ج۴، ص۲۰۳۷).
در دیوانِ طالبِ آملی نیز قصیده‌ای آمده («در توصیفِ برشکال و مدحِ قلیچ‌خان») با این ابیات:
دمِ صبح و هوای برشکال است
چمن جولان‌گه بادِ شِمال است
به هفت‌اقلیمِ گیتی بهترین فصل
بهارِ هند یعنی برشکال است [...]
عجب فصلی است ساقی می در این فصل
چو خونِ شاعرِ تائب حلال است
بده جامی و زین تنگم برون آر
که بر من توبه چون دانش وبال است
میِ شیرازی‌ام از دردِسر کُشت
علاجش باده‌های پرتگال است [...]
هوای برشکال آن‌گه خموشی!
نمی‌دانم مغنّی از چه لال است؟!
طالب در بیتی از غزلِ مشهورش («به تن بویا کند...») نیز سروده:
گهی ابرِ تر و گاهی ترشّح‌گونهٔ باران
بیا در چشمِ من بنگر هوای برشکالی را
(۲۲۶)
◀️ چه می‌دانیم، شاید طالبِ «آملی» در این فصلِ پرباران، در غربتِ هندوستان، روزگارش را با یادآوری باران‌های زادگاهش آمل خوش می‌کرده؟!
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ در متونِ کهن، به‌خصوص آثاری که در حوزهٔ شبهِ‌قاره خلق شده، به‌ندرت با تعبیرِ «برشکال/ برشکالی» مواجه می‌شویم. واژهٔ «بَرْشکال» را از ریشهٔ سانسکریت و مرکّب از «وَرشا» به‌معنیِ «بارش» و «کاله» به‌معنیِ «موسم یا فصل» دانسته‌اند. نامِ دیگرِ این موسم «بَرسات» است که احتمالاً «بَرش» در آن با «وَرشا» به‌معنیِ باران در «برشکال» هم‌ریشه است. در مناطقِ آسیای جنوبی و جنوبِ شرقی (به‌ویژه هند) در ماه‌های ژوئیه و اوت (اواخرِ تیر و سراسرِ مرداد تا پایانِ شهریور) بارش‌های موسمیِ دوسه‌ماهه تداوم‌دارد. در هنر و ادبیات هند، این موسم به‌سببِ بارش و برکت و خنکایی که با خود می‌آوَرَد، شادی‌انگیز است و جایگاهی ویژه دارد. البته این موسم گاه با سیل و ویرانی‌ها و فاجعه نیز همراه است. همین یکی‌دو‌سال پیش بیش‌از هزار تن در این فصل جان خود را از‌دست‌دادند. در سینمای هند نیز چند فیلم به نام «بَرسات» ساخته‌شده که یکی از آنها محصولِ سالِ ۱۹۴۹ و ساختهٔ «راج کاپور» است.
◀️ از آن جا که بَرشکال منسوب به شبه‌قاره است در ادبیات فارسی اغلب در آثارِ کسانی به‌کار رفته که بومی هند بوده‌اند یا در آن سامان زیسته‌اند. ازهمین‌رو در دیوانِ مسعودِ سعد و نیز شعرِ شاعرانِ سبکِ هندی این مضمون دیده‌می‌شود. همچنین، ازآن‌جا‌که فصلِ باران موسمِ شادخواری نیز بوده برشکال اغلب با می و باده نیز پیوندی دارد.
◀️ مسعودِ سعد در قصیده‌ای با عنوانِ «سلطان‌شیرزادِ بن مسعود و توصیف برشکال» گوید:
برشکال ای بهار هندستان!
ای نجات از بلای هندستان!
دادی از تیرمه بشارت‌ها
بازرستیم از آن حرارت‌ها [...]
بادهای تو میغ‌ها دارند
میغ‌های تو تیغ‌ها دارند
رعدهای تو کوس‌ها کوبند
چرخ گویی همی که بشکوبند [...]
تیر بگذشت ناگهان برما
منهزم گشت لشکرِ گرما [...]
عیش‌و‌عشرت کنون توان‌کردن
میِ شادی کنون توان‌خَوردن
که ز گرمی خبر نگردد جان
نشود هم‌چو چوب خشکْ دهان
(دیوان، به‌تصحیح رشیدِ یاسمی، صص۳_۵۶۲).
وی در بیتِ دیگری نیز سروده:
به برشکال شبی من چنان گذاشته‌ام
که تا به گردن آب است و تا به حلق خَلاب (۳۴).
و صائب که سال‌ها در هند زیسته این مضمون را در مطلعِ غزلی چنین سروده:
چشمِ طمع ندوخته حرصم به مالِ هند
پایم به‌گل‌فروشده از برشکالِ هند
او در بیتی دیگر از همین غزل، گله‌مندانه سروده:
روزی که من برون رَوَم از هند، برشکال
با صد‌هزار چشم بگرید به حالِ هند
(دیوان، به‌تصحیح محمد قهرمان، ج۴، ص۲۰۳۷).
در دیوانِ طالبِ آملی نیز قصیده‌ای آمده («در توصیفِ برشکال و مدحِ قلیچ‌خان») با این ابیات:
دمِ صبح و هوای برشکال است
چمن جولان‌گه بادِ شِمال است
به هفت‌اقلیمِ گیتی بهترین فصل
بهارِ هند یعنی برشکال است [...]
عجب فصلی است ساقی می در این فصل
چو خونِ شاعرِ تائب حلال است
بده جامی و زین تنگم برون آر
که بر من توبه چون دانش وبال است
میِ شیرازی‌ام از دردِسر کُشت
علاجش باده‌های پرتگال است [...]
هوای برشکال آن‌گه خموشی!
نمی‌دانم مغنّی از چه لال است؟!
طالب در بیتی از غزلِ مشهورش («به تن بویا کند...») نیز سروده:
گهی ابرِ تر و گاهی ترشّح‌گونهٔ باران
بیا در چشمِ من بنگر هوای برشکالی را
(۲۲۶)
◀️ چه می‌دانیم، شاید طالبِ «آملی» در این فصلِ پرباران، در غربتِ هندوستان، روزگارش را با یادآوری باران‌های زادگاهش آمل خوش می‌کرده؟!
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ مقایسه چهره‌ی زن در شاهنامه و دیگر آثار حماسی جهان
❇️ بیشتر #زنان_شاهنامه بانوان عاشقی هستند که در ابراز عشق پیشگام و گستاخ هستند و هیچ گونه پنهان‌کاری غیرضروری را در بیان احساساتشان بر خود روا نمی‌دارند و هیچ گونه غرور دروغین یا بزرگواری غیر لازمی را نشان نمی‌دهند و نمی‌توانند اشتیاق واقعی خویش یا شور و شوقی ناشی از نیروی جوانی و لطف طبع را در وجود خود پوشیده نگاه دارند. تهمینه نادیده بر رستم دل می‌نهد و آن‌گاه که رستم را در منزل خویش مهمان می‌یابد. نیمه‌شبان آهسته به درون اتاق جهان‌پهلون می‌رود تا خود را از آن او نماید. این بی‌باکی چنان با بی‌گناهی همراه است که کمترین شائبه‌ی شوخ چشمی و هرزگی بر جای نمی‌دهد:
تو را ام کنون گر بخواهی مرا
نبیند جز این مرغ و ماهی مرا
یکی آن که بر تو چنین گشته‌ام
خرد را ز بهر هوا کشته‌ام
( شاهنامه، ۱۳۷۶، ج ۲: ۱۷۵)
◀️ در ایلیاد هومر زنی را نمی‌توان یافت که با منش‌های فوق برابر باشد. هرچند که آتش کینه‌ها و انتقام‌ها به خاطر زنان شعله‌ور می‌گردد و کمتر رویدادی را می‌توان شاهد بود که در پس آن زنی نباشد.
◀️ زنان شاهنامه بیشتر از کشورهای بیگانه هستند و در همه جا و در هر شرایط نسبت به همسران ایرانی حتی پس از مرگ وفادارند و در غم و شادی آنان، شریک و دمساز و اغلب از لحاظ زندگی، تفکر و عواطفشان در قبال شوهر و فرزند، شبیه یکدیگرند و با هر گونه انحراف از وظایف زناشویی با نکوهش جدی روبرو می‌گردند چنان‌که در مورد سودابه می‌بینیم.
زنان بیگانه‌ای مانند سیندخت و رودابه، کابلی بوده و فرنگیس، منیژه، جریره، تهمینه و مادر سیاوش، تورانی هستند و کتایون همسر گشتاسپ، رومی است.
تنها زنی که موجب بدنامی زنان شاهنامه شده، سودابه دختر شاه هاماوران است.
فرنگیس به خاطر همسرش در برابر افراسیاب قرار می‌گیرد و در پایان نیز با فرزند خود به ایران فرار می‌کند.
منیژه نیز چون خواهرش به کشور و خانواده‌اش پشت می‌نماید و به ایران می‌آید.
تهمینه تنها یک شب با همسرش رستم زندگی زناشویی را به سحر می‌رساند و تمامی عمر باقی مانده را چو بیوه‌زنان زندگی می‌کند اما وفادار و مصمم پایدار می‌ماند و عشق رستم را از سر نمی‌برد و پس از مرگ سهراب، سالی می‌زید و سپس روحش به سوی سهراب‌گرد پرواز می‌نماید.
ولی در زنان ایلیاد چنین ویژگی‌های زیبای زناشویی و وفاداری را نمی‌توان مشاهده کرد.
◀️ زنان ایلیاد در آغوش دشمنانشان می‌آرامند و با قاتلان آنان نیز همخوابه می‌شوند. " هکتور" کشته میشود و تروا ویران می‌گردد" آندروماک" اسیر و در تقسیم غنایم سهم پسر آشیل میشود و همخوابه‌ی پسر کشنده‌ی شوهرش و قاتل فرزند خردسالش می‌گردد.
" هلن" زیباترین زن جهان بر فراز برج‌های ایلیون به تماشای نبرد تن به تن " پاریس" و" منلاس" همسر قانونی‌اش می‌رود و آن‌گاه که پاریس از میدان فرار می‌کند و در بستر خویش شورانگیزترین مهر خود را با شاهزاده‌ی تروایی آشکار می‌سازد و در آغوش او با وسوسه‌های عاشقانه‌اش، تلخی نبرد را از وجود او می‌زداید:
" بیا تا دل به دل یکدیگر بدهیم و به شیرین‌ترین احساسات بپردازیم. هرگز چنین شوری جان مرا فرا نگرفته است... در این دم با دل پرشور دوستت دارم. این را گفت و به سوی بستر، گام برداشت. همسرش در پی او رفت و شورانگیزترین مهر خود را به یکدیگر آشکارکردند."
( ایلیاد هومر، ۱۳۷۵: ۱۴۰)
تنها زن پاکدامن و وفادار در ایلیاد و اودیسه‌ی هومر" پنه‌لوبه" بانوی " اولیس است که در پی گرفتار شدن همسرش در سفر، خواستگاران گستاخ خود را با نقشه‌ای فریب داده بود که هرگاه آنچه را بافته بود به پایان ببرد یکی از آنان را به شوهری برخواهد گزید اما هرشب آنچه را بافته بود از هم می‌شکافت تا این که اولیس با یاری پسرش تلماک خواستگاران شوخ چشم را سرکوب نمود و پنه‌لوبه را از این رنج، آزاد کرد.
◀️ زنان در شاهنامه با پاکدامنی، عشق، وفا، همسردوستی و وطن دوستی حضور دارند و گاهی مستقلاً به فرمانروایی می‌پردازند و از این زنان باید از شیرین، پوراندخت و قیدافه نام برد در حالی چنین ویژگی‌ها در حماسه‌ها و تاریخ یونانیان، هندیان، تازیان، رومیان و به طور کلی هیچ ملتی مشاهده نمی‌شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ بیشتر #زنان_شاهنامه بانوان عاشقی هستند که در ابراز عشق پیشگام و گستاخ هستند و هیچ گونه پنهان‌کاری غیرضروری را در بیان احساساتشان بر خود روا نمی‌دارند و هیچ گونه غرور دروغین یا بزرگواری غیر لازمی را نشان نمی‌دهند و نمی‌توانند اشتیاق واقعی خویش یا شور و شوقی ناشی از نیروی جوانی و لطف طبع را در وجود خود پوشیده نگاه دارند. تهمینه نادیده بر رستم دل می‌نهد و آن‌گاه که رستم را در منزل خویش مهمان می‌یابد. نیمه‌شبان آهسته به درون اتاق جهان‌پهلون می‌رود تا خود را از آن او نماید. این بی‌باکی چنان با بی‌گناهی همراه است که کمترین شائبه‌ی شوخ چشمی و هرزگی بر جای نمی‌دهد:
تو را ام کنون گر بخواهی مرا
نبیند جز این مرغ و ماهی مرا
یکی آن که بر تو چنین گشته‌ام
خرد را ز بهر هوا کشته‌ام
( شاهنامه، ۱۳۷۶، ج ۲: ۱۷۵)
◀️ در ایلیاد هومر زنی را نمی‌توان یافت که با منش‌های فوق برابر باشد. هرچند که آتش کینه‌ها و انتقام‌ها به خاطر زنان شعله‌ور می‌گردد و کمتر رویدادی را می‌توان شاهد بود که در پس آن زنی نباشد.
◀️ زنان شاهنامه بیشتر از کشورهای بیگانه هستند و در همه جا و در هر شرایط نسبت به همسران ایرانی حتی پس از مرگ وفادارند و در غم و شادی آنان، شریک و دمساز و اغلب از لحاظ زندگی، تفکر و عواطفشان در قبال شوهر و فرزند، شبیه یکدیگرند و با هر گونه انحراف از وظایف زناشویی با نکوهش جدی روبرو می‌گردند چنان‌که در مورد سودابه می‌بینیم.
زنان بیگانه‌ای مانند سیندخت و رودابه، کابلی بوده و فرنگیس، منیژه، جریره، تهمینه و مادر سیاوش، تورانی هستند و کتایون همسر گشتاسپ، رومی است.
تنها زنی که موجب بدنامی زنان شاهنامه شده، سودابه دختر شاه هاماوران است.
فرنگیس به خاطر همسرش در برابر افراسیاب قرار می‌گیرد و در پایان نیز با فرزند خود به ایران فرار می‌کند.
منیژه نیز چون خواهرش به کشور و خانواده‌اش پشت می‌نماید و به ایران می‌آید.
تهمینه تنها یک شب با همسرش رستم زندگی زناشویی را به سحر می‌رساند و تمامی عمر باقی مانده را چو بیوه‌زنان زندگی می‌کند اما وفادار و مصمم پایدار می‌ماند و عشق رستم را از سر نمی‌برد و پس از مرگ سهراب، سالی می‌زید و سپس روحش به سوی سهراب‌گرد پرواز می‌نماید.
ولی در زنان ایلیاد چنین ویژگی‌های زیبای زناشویی و وفاداری را نمی‌توان مشاهده کرد.
◀️ زنان ایلیاد در آغوش دشمنانشان می‌آرامند و با قاتلان آنان نیز همخوابه می‌شوند. " هکتور" کشته میشود و تروا ویران می‌گردد" آندروماک" اسیر و در تقسیم غنایم سهم پسر آشیل میشود و همخوابه‌ی پسر کشنده‌ی شوهرش و قاتل فرزند خردسالش می‌گردد.
" هلن" زیباترین زن جهان بر فراز برج‌های ایلیون به تماشای نبرد تن به تن " پاریس" و" منلاس" همسر قانونی‌اش می‌رود و آن‌گاه که پاریس از میدان فرار می‌کند و در بستر خویش شورانگیزترین مهر خود را با شاهزاده‌ی تروایی آشکار می‌سازد و در آغوش او با وسوسه‌های عاشقانه‌اش، تلخی نبرد را از وجود او می‌زداید:
" بیا تا دل به دل یکدیگر بدهیم و به شیرین‌ترین احساسات بپردازیم. هرگز چنین شوری جان مرا فرا نگرفته است... در این دم با دل پرشور دوستت دارم. این را گفت و به سوی بستر، گام برداشت. همسرش در پی او رفت و شورانگیزترین مهر خود را به یکدیگر آشکارکردند."
( ایلیاد هومر، ۱۳۷۵: ۱۴۰)
تنها زن پاکدامن و وفادار در ایلیاد و اودیسه‌ی هومر" پنه‌لوبه" بانوی " اولیس است که در پی گرفتار شدن همسرش در سفر، خواستگاران گستاخ خود را با نقشه‌ای فریب داده بود که هرگاه آنچه را بافته بود به پایان ببرد یکی از آنان را به شوهری برخواهد گزید اما هرشب آنچه را بافته بود از هم می‌شکافت تا این که اولیس با یاری پسرش تلماک خواستگاران شوخ چشم را سرکوب نمود و پنه‌لوبه را از این رنج، آزاد کرد.
◀️ زنان در شاهنامه با پاکدامنی، عشق، وفا، همسردوستی و وطن دوستی حضور دارند و گاهی مستقلاً به فرمانروایی می‌پردازند و از این زنان باید از شیرین، پوراندخت و قیدافه نام برد در حالی چنین ویژگی‌ها در حماسه‌ها و تاریخ یونانیان، هندیان، تازیان، رومیان و به طور کلی هیچ ملتی مشاهده نمی‌شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ ابزار کار شاعر چیست؟
اگر شما با خواندن شعر بلافاصله به معنای آن پی بردید بدانید که اصل شعر را ازدست داده‌اید.
–ام.اچ.آبرامز
اغلب اوقات با خواندن شعر به عمق آن پی نمی‌بریم و باید خط به خط، کلمه کلمه، هجا به هجای آن را درک کنیم تا به احساس و اندیشۀ شاعر پی ببریم.
ازآنجایی‌که شاعران به‌طور مستقیم آنچه می‌خواهند را بیان نمی‌کنند شاید بهتر باشد با ابزار کار او آشنا باشیم. چیزهایی فراتر از کاغذ و قلم که ذهن و قلب او به آنها مجهز است.
◀️ اندیشه
شاعر شعر می‌گوید چراکه می‌خواهد اندیشه یا حکمت یا پیام خاصی را انتقال دهد. شعر می‌تواند وسیله‌ای باشد برای شناخت زندگی، طبیعت و درون خودمان.
اندیشۀ نو و بکر ابزاری است که شاعر به کمک آن با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند. وقتی می‌گوییم بدیع و بکر نه اینکه تابه‌حال کسی از آن حرفی نزده که البته باوجود جهان پویا و روزگاری که به‌سرعت در حال سپری شدن است هرلحظه می‌توان حرف تازه‌ای داشت، بااین‌حال هر شاعر می‌تواند به مسائل بدیهی و قدیمی نگرش تازه‌ای داشته باشد و با نگاه ویژۀ خود اندیشه‌اش را به اشتراک بگذارد.
◀️ احساس
اگر چیزی درون شاعر را به هم نریزد و درگیر احساسی نشود نمی‌تواند شعری بسراید. ابتدا باید درد، رنج، عشق، هیجان، شور، شادی، شکست، آرزو یا جنونی وجود او را گرم کند تا کلمه‌ها شعله‌ور شده و از نهاد او برآیند.
مرحلۀ بعد اما انتقال این احساسات است که اگر شاعر بتواند این کار را به‌خوبی انجام دهد یعنی شعر او به بار نشسته.
◀️ تخیل
«شعر گره خوردگی عاطفه و تخیل است که در زبانی آهنگین شکل گرفته است»
-شفیعی کدکنی
همۀ ما قدرت تخیل داریم و در رؤیا و خیال سیر می‌کنیم. شاعر اما در خیال خود بین اجزای طبیعت و یا اشیاء ارتباط پنهانی ایجاد می‌کند که گاهی دور از ذهن است و برای کشف آن باید تلاش کنیم.
شاعر با استفاده از صور خیال مثل استعاره و تشبیه و مجاز قدرت برانگیختن عاطفه و احساس را دارد.
خیال‌انگیزی شعر را از یک کلام عادی فراتر می‌برد.
خیال از اصلی‌ترین عناصر شعر است. اگر نیروی تخیل شاعر قوی نباشد هیچ‌وقت نمی‌تواند پرواز کبوتر در آسمان را در قالب شعری زیبا بیان کند، یا با رقص کلمات قطرات باران را به تصویر بکشد.
تخیل در شعر یعنی دیدن پدیده‌های اطراف با نگاهی متفاوت از انسان معمولی.
◀️ آهنگ
شعر بدون آهنگ معنا ندارد. شعر و موسیقی از ازل با هم درآمیخته‌اند. منظور وزن و قافیه و عروض نیست چراکه شعر نیمایی و آزاد هم خوش‌آهنگ است و حتی کسی که سواد ندارد یا مفهوم اصلی شعر را درک نمی‌کند از شنیدن و خواندن آن لذت می‌برد.
◀️ کلمه
اما باید ظرفی باشد که شاعر تخیل و احساس و عاطفه‌اش را در آن بریزد و آن کلمه است.
به قول شاملو: «کلمه، خون شاعر است که از نژاد او سخن می‌گوید و راز تبار او را آشکار می‌کند. اگر فریبکار دروغزن است یا صمیمی و صادق، این همه از کلامِ او، از یکایک کلماتش، آشکار است. با کلمات، چنین معجزه‌ای است.»
◀️ زهرا شریفی، کانال « ایوان ادبیات »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اگر شما با خواندن شعر بلافاصله به معنای آن پی بردید بدانید که اصل شعر را ازدست داده‌اید.
–ام.اچ.آبرامز
اغلب اوقات با خواندن شعر به عمق آن پی نمی‌بریم و باید خط به خط، کلمه کلمه، هجا به هجای آن را درک کنیم تا به احساس و اندیشۀ شاعر پی ببریم.
ازآنجایی‌که شاعران به‌طور مستقیم آنچه می‌خواهند را بیان نمی‌کنند شاید بهتر باشد با ابزار کار او آشنا باشیم. چیزهایی فراتر از کاغذ و قلم که ذهن و قلب او به آنها مجهز است.
◀️ اندیشه
شاعر شعر می‌گوید چراکه می‌خواهد اندیشه یا حکمت یا پیام خاصی را انتقال دهد. شعر می‌تواند وسیله‌ای باشد برای شناخت زندگی، طبیعت و درون خودمان.
اندیشۀ نو و بکر ابزاری است که شاعر به کمک آن با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند. وقتی می‌گوییم بدیع و بکر نه اینکه تابه‌حال کسی از آن حرفی نزده که البته باوجود جهان پویا و روزگاری که به‌سرعت در حال سپری شدن است هرلحظه می‌توان حرف تازه‌ای داشت، بااین‌حال هر شاعر می‌تواند به مسائل بدیهی و قدیمی نگرش تازه‌ای داشته باشد و با نگاه ویژۀ خود اندیشه‌اش را به اشتراک بگذارد.
◀️ احساس
اگر چیزی درون شاعر را به هم نریزد و درگیر احساسی نشود نمی‌تواند شعری بسراید. ابتدا باید درد، رنج، عشق، هیجان، شور، شادی، شکست، آرزو یا جنونی وجود او را گرم کند تا کلمه‌ها شعله‌ور شده و از نهاد او برآیند.
مرحلۀ بعد اما انتقال این احساسات است که اگر شاعر بتواند این کار را به‌خوبی انجام دهد یعنی شعر او به بار نشسته.
◀️ تخیل
«شعر گره خوردگی عاطفه و تخیل است که در زبانی آهنگین شکل گرفته است»
-شفیعی کدکنی
همۀ ما قدرت تخیل داریم و در رؤیا و خیال سیر می‌کنیم. شاعر اما در خیال خود بین اجزای طبیعت و یا اشیاء ارتباط پنهانی ایجاد می‌کند که گاهی دور از ذهن است و برای کشف آن باید تلاش کنیم.
شاعر با استفاده از صور خیال مثل استعاره و تشبیه و مجاز قدرت برانگیختن عاطفه و احساس را دارد.
خیال‌انگیزی شعر را از یک کلام عادی فراتر می‌برد.
خیال از اصلی‌ترین عناصر شعر است. اگر نیروی تخیل شاعر قوی نباشد هیچ‌وقت نمی‌تواند پرواز کبوتر در آسمان را در قالب شعری زیبا بیان کند، یا با رقص کلمات قطرات باران را به تصویر بکشد.
تخیل در شعر یعنی دیدن پدیده‌های اطراف با نگاهی متفاوت از انسان معمولی.
◀️ آهنگ
شعر بدون آهنگ معنا ندارد. شعر و موسیقی از ازل با هم درآمیخته‌اند. منظور وزن و قافیه و عروض نیست چراکه شعر نیمایی و آزاد هم خوش‌آهنگ است و حتی کسی که سواد ندارد یا مفهوم اصلی شعر را درک نمی‌کند از شنیدن و خواندن آن لذت می‌برد.
◀️ کلمه
اما باید ظرفی باشد که شاعر تخیل و احساس و عاطفه‌اش را در آن بریزد و آن کلمه است.
به قول شاملو: «کلمه، خون شاعر است که از نژاد او سخن می‌گوید و راز تبار او را آشکار می‌کند. اگر فریبکار دروغزن است یا صمیمی و صادق، این همه از کلامِ او، از یکایک کلماتش، آشکار است. با کلمات، چنین معجزه‌ای است.»
◀️ زهرا شریفی، کانال « ایوان ادبیات »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ نگاهی به باوری شگرف و متافیزیکی در شاهنامه فردوسی :
« همزمانی خشکسالی با حکومت یک پادشاه یا حکمران خودخواه و ستمگر بر ایران آن روزگاران است. »
در شاهنامه فردوسی بزرگ، هجده خشکسالی دیده می شود؛ یا به نوعی بر اساس روایت این شاعر ملی_از گذشته اساطیری و حماسی و تاریخی ایران باستان در شاهنامه اش_ از منابع در دسترس او، هجده مورد خشکسالی در ایران به ثبت رسیده است که همه آن ها در یک ویژگی یا مؤلفه مشترک هستند و آن، همزمانی خشکسالی با حکومت یک پادشاه یا حکمران خودخواه و ستمگر بر ایران آن روزگاران است.
در واقع این یک باور فرازمینی است که ایرانیان باستان، ترسالی و خشکسالی را با نوع پندار، رفتار و کردار پادشاه نسبت به مردم گره می زدند.
در واقع در شهریاری بد برای مردمان، تنگدستی و دشواری به دست می آید که پادشاهی او از روی الگوی(= آموزش) انگره مینو( اهریمن) ساخته شده باشد.
برداشت یا تفسیری که از این بینش می توان کرد این است که پادشاه ستمگر با روش و منش حکومت داری خود، زمینه خشکسالی را فراهم می کرد و چون این رویه تکرار می شد، ذهن و زبان انسان ایرانی باستان، آن را با عنوان یک منطق آسمانی قلمداد می کرد.
«افراسیاب» در اسطوره های ایرانی و شرقی از شخصیت هایی است که رابطه تنگاتنگی با این نگرش فرازمینی دارد؛ هر زمان که به ایران می تاخت در کشتار و ویرانگری و کور کردن رودخانه ها می کوشید. پر کردن رودخانه ها و جویها و خشک کردن آب ها، کارکردی است که همه تاریخ نویسان به این اسطوره تاریکی و تباهی نسبت داده اند. «گویند دیگر بر مردمان و حیوانات باران نبارید» ۱ «چشمه ای بود در هیرمند برابر بُست، افراسیاب آن را به بند جادویی ببست.» ۲ در کتاب «مینوی خرد» پایمال کردن دریاچه کانسه(هامون) و خشک کردن آب آن به او منسوب است. ۳ در «بندهشن»( کتاب آفرینش ایران باستان) نابود کردن هزار چشمه کوچک و بزرگ و شش رودخانه بزرگ قابل کشتیرانی از کارهای اوست. در حقیقت این برافکندن نهرها و و خشکسالی تنها به نیرویی جادویی میسر است که افراسیاب داراست. او در اصل دیو پلیدی است که از ریزش باران جلوگیری می کند.۴
نکنه قابل بیان این که بر اساس پژوهش های دانشمند اسطوره شناس فرانسوی، امیل بِنوِنیست، با توجه به ریشه شناسی تاریخی و اسطوره ای این شخصیت شاهنامه و ادبیات حماسی ایران باستان و همچنین ویژگی های کارکردی و رفتاری مانند حبس باران، نابود سازی گیاهان، قدرت جادویی و هراس آوری، افراسیاب برابر دیو خشکسالی «اپوش» در ایران باستان است.
نمونه بارز دیگر این رابطه شگفت پادشاه ستمگر با خشکسالی را در جای دیگر شاهنامه می بینبم که این داستان در دیگر متون با همان پیام و دریافت از جمله «مرزبان نامه» آمده است:
«بهرام گور» که پادشاهی آرمانی است در یکی از گردش های خود از کوکبه خویش دور می افتد و مهمان ناشناس خانواده روستایی می شود و آن طور که بایسته و شایسته پادشاه بود از او پذیرایی نمی شود؛ بنابراین تصمیم می گیرد که زین پس بر مردمان سختی بگیرد؛ همین تصمیم و اراده باطنی خود محرکی قوی برای تباهی است؛ شیر گاو خشک می شود و بی درنگ زن یا دختر روستایی علت را درمی یابد:
چنین گفت با شوی کای کدخدای/ دل شاه گیتی، دگر شد به رای
ستمکاره شد شهریار جهان/ دلش دوش پیچان شد اندر نهان
چو بیدادگر شد جهاندار شاه/ ز گردون نتابد ببایست ماه
به پستان ها در شود شیر خشک/ نبوید به نافه درون نیز مشک
زنا و ربا، آشکارا شود/ دل نرم چون سنگ خارا شود
شود خایه در زیر مرغان تباه/ هر آن گه که بیدادگر گشت شاه
چو بهرامشاه این سخن ها شنود/ پشیمانی آمدش ز اندیشه زود
زن فرّخ پاک یزدان پرست/ دگرباره بر گاو مالید دست
ز پستان گاوش ببارید شیر/ زن میزبان گفت کای دستگیر
از آن پس چنین گفت با کدخدای/ که بیداد را داد شد باز جای۵
◀️ مسعود دلاویز
❇️ منابع:
۱_ مطهربن طاهر،(۱۳۷۴) آفرینش و تاریخ، مقدمه، برگردان و تعلیقات دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی، تهران: آگه، جلد سوم، ص۱۲۶
۲_ بهار، ملک الشعرا، (۱۴۰۱)،تاریخ سیستان، تهران: معین، ص ۱۷
۳_مینوی خرد،(۱۳۷۹) گزارنده و برگردان دکتر احمد تفضلی، تهران: توس، ج ۱، ص ۲۱۱
۴_ بهار، مهرداد، (۱۳۹۳) پژوهشی در اساطیر ایرانی، تهران: آگه، ص ۱۰۳
۵_فردوسی، ابوالقاسم، (۱۳۸۸) شاهنامه، زیر نظر عبدالحسین نوشین، جلد هفتم چاپ مسکو، ص ۱۵۶۸
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
« همزمانی خشکسالی با حکومت یک پادشاه یا حکمران خودخواه و ستمگر بر ایران آن روزگاران است. »
در شاهنامه فردوسی بزرگ، هجده خشکسالی دیده می شود؛ یا به نوعی بر اساس روایت این شاعر ملی_از گذشته اساطیری و حماسی و تاریخی ایران باستان در شاهنامه اش_ از منابع در دسترس او، هجده مورد خشکسالی در ایران به ثبت رسیده است که همه آن ها در یک ویژگی یا مؤلفه مشترک هستند و آن، همزمانی خشکسالی با حکومت یک پادشاه یا حکمران خودخواه و ستمگر بر ایران آن روزگاران است.
در واقع این یک باور فرازمینی است که ایرانیان باستان، ترسالی و خشکسالی را با نوع پندار، رفتار و کردار پادشاه نسبت به مردم گره می زدند.
در واقع در شهریاری بد برای مردمان، تنگدستی و دشواری به دست می آید که پادشاهی او از روی الگوی(= آموزش) انگره مینو( اهریمن) ساخته شده باشد.
برداشت یا تفسیری که از این بینش می توان کرد این است که پادشاه ستمگر با روش و منش حکومت داری خود، زمینه خشکسالی را فراهم می کرد و چون این رویه تکرار می شد، ذهن و زبان انسان ایرانی باستان، آن را با عنوان یک منطق آسمانی قلمداد می کرد.
«افراسیاب» در اسطوره های ایرانی و شرقی از شخصیت هایی است که رابطه تنگاتنگی با این نگرش فرازمینی دارد؛ هر زمان که به ایران می تاخت در کشتار و ویرانگری و کور کردن رودخانه ها می کوشید. پر کردن رودخانه ها و جویها و خشک کردن آب ها، کارکردی است که همه تاریخ نویسان به این اسطوره تاریکی و تباهی نسبت داده اند. «گویند دیگر بر مردمان و حیوانات باران نبارید» ۱ «چشمه ای بود در هیرمند برابر بُست، افراسیاب آن را به بند جادویی ببست.» ۲ در کتاب «مینوی خرد» پایمال کردن دریاچه کانسه(هامون) و خشک کردن آب آن به او منسوب است. ۳ در «بندهشن»( کتاب آفرینش ایران باستان) نابود کردن هزار چشمه کوچک و بزرگ و شش رودخانه بزرگ قابل کشتیرانی از کارهای اوست. در حقیقت این برافکندن نهرها و و خشکسالی تنها به نیرویی جادویی میسر است که افراسیاب داراست. او در اصل دیو پلیدی است که از ریزش باران جلوگیری می کند.۴
نکنه قابل بیان این که بر اساس پژوهش های دانشمند اسطوره شناس فرانسوی، امیل بِنوِنیست، با توجه به ریشه شناسی تاریخی و اسطوره ای این شخصیت شاهنامه و ادبیات حماسی ایران باستان و همچنین ویژگی های کارکردی و رفتاری مانند حبس باران، نابود سازی گیاهان، قدرت جادویی و هراس آوری، افراسیاب برابر دیو خشکسالی «اپوش» در ایران باستان است.
نمونه بارز دیگر این رابطه شگفت پادشاه ستمگر با خشکسالی را در جای دیگر شاهنامه می بینبم که این داستان در دیگر متون با همان پیام و دریافت از جمله «مرزبان نامه» آمده است:
«بهرام گور» که پادشاهی آرمانی است در یکی از گردش های خود از کوکبه خویش دور می افتد و مهمان ناشناس خانواده روستایی می شود و آن طور که بایسته و شایسته پادشاه بود از او پذیرایی نمی شود؛ بنابراین تصمیم می گیرد که زین پس بر مردمان سختی بگیرد؛ همین تصمیم و اراده باطنی خود محرکی قوی برای تباهی است؛ شیر گاو خشک می شود و بی درنگ زن یا دختر روستایی علت را درمی یابد:
چنین گفت با شوی کای کدخدای/ دل شاه گیتی، دگر شد به رای
ستمکاره شد شهریار جهان/ دلش دوش پیچان شد اندر نهان
چو بیدادگر شد جهاندار شاه/ ز گردون نتابد ببایست ماه
به پستان ها در شود شیر خشک/ نبوید به نافه درون نیز مشک
زنا و ربا، آشکارا شود/ دل نرم چون سنگ خارا شود
شود خایه در زیر مرغان تباه/ هر آن گه که بیدادگر گشت شاه
چو بهرامشاه این سخن ها شنود/ پشیمانی آمدش ز اندیشه زود
زن فرّخ پاک یزدان پرست/ دگرباره بر گاو مالید دست
ز پستان گاوش ببارید شیر/ زن میزبان گفت کای دستگیر
از آن پس چنین گفت با کدخدای/ که بیداد را داد شد باز جای۵
◀️ مسعود دلاویز
❇️ منابع:
۱_ مطهربن طاهر،(۱۳۷۴) آفرینش و تاریخ، مقدمه، برگردان و تعلیقات دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی، تهران: آگه، جلد سوم، ص۱۲۶
۲_ بهار، ملک الشعرا، (۱۴۰۱)،تاریخ سیستان، تهران: معین، ص ۱۷
۳_مینوی خرد،(۱۳۷۹) گزارنده و برگردان دکتر احمد تفضلی، تهران: توس، ج ۱، ص ۲۱۱
۴_ بهار، مهرداد، (۱۳۹۳) پژوهشی در اساطیر ایرانی، تهران: آگه، ص ۱۰۳
۵_فردوسی، ابوالقاسم، (۱۳۸۸) شاهنامه، زیر نظر عبدالحسین نوشین، جلد هفتم چاپ مسکو، ص ۱۵۶۸
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ حضور پر رنگ هما در شعر فارسی
❇️ هما، به مناسبت دو صفت خود (استخوان خوردن، مبارکی و خوش یُمنی) حضور چشمگیری در ادبیات سنتی ایران دارد. سایه هما که پیام سعادت و خوشبختی بود مورد توجه همه شاعران قرار گرفته است و مضامین لطیفی با آن پرداخته اند. واژه همایون، که به معنای خجسته و مبارک است، بر پایه نام این پرنده ساخته شده و رواج دارد. در آستانه یلدا، تفالی به دیوان #حافظ زده و به ابیاتی نگارین از او اشاره می کنیم:
◀️ همای زلف شاهین شهپرت را
دل شاهان عالم زیر پر باد
◀️ همای اوج سعادت به دام ما افتد
اگر ترا گذری بر مقام ما افتد
◀️ محترم دار دلم کاین مگس قندپرست
تا هواگیر تو شد فرّهمایی دارد
◀️ همای گو مفگن سایۀ شرف هرگز
در آن دیار که طوطی کم از زغن باشد
◀️ دولت از مرغ همایون طلب و سایه او
زانکه با زاغ و زغن شهپر دولت نبود
◀️ سایه طایر کم حوصله کاری نکند
طلب از سایۀ میمون همایی بکنیم
◀️ جلوه گاه طایر اقبال باشد هرکجا
سایه اندازد همای چتر گردون سای تو
◀️ همایی چون تو عالی قدر حرص ِ استخوان تا کی
دریغ آن سایۀ همت که بر نااهل افگندی
❇️ هما در اسطوره‌های ایرانی جایگاه مهمی دارد و معروف است که سایه‌اش بر سر هر کس بیفتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید به همین دلیل به مرغ سعادت معروف شده‌است. در خرابه‌های تخت جمشید که پایتخت هخامنشیان بوده‌است دو مجسمه سنگی از هما پیدا شده‌است. این نشان می‌دهد که هما در زمان ایران باستان نیز پرنده‌ی سعادت بوده‌است.
◀️ هما پرنده ای از خانواده کرکس هاست، و می‌تواند استخوان‌های موجودی با اندازه‌ی استخوان ران یک بره را ببلعد. این پرنده مانند دیگر کرکس‌ها عمدتاً لاشه‌خوار است اما عمده‌ی غذای آن را مغز استخوان تشکیل می‌دهد. هما استخوان‌های بزرگ را از ارتفاع زیاد به روی سنگ‌ها پرتاب می‌کند تا به قطعات کوچک‌تر شکسته شود. گاهی هم از لاک‌پشت‌های زنده به همین روش تغذیه می‌کند.
◀️ جثه‌ی هما بیشتر شبیه به یک شاهین عظیم‌الجثه است تا یک کرکس و تنها کرکسی است که سرش پر دارد. ارتفاع هما ۹۵ تا ۱۲۵ سانتی‌متر، فاصلهٔ بین دو بال آن ۲۷۵ تا ۳۰۸ سانتی‌متر و وزن آن ۴.۵ تا ۷.۵ کیلوگرم است. هما در تمام طول سال یک جا می‌ماند و هر فصل فقط یک یا دو تخم می‌گذارد و تا 45 سال عمر می‌کند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ هما، به مناسبت دو صفت خود (استخوان خوردن، مبارکی و خوش یُمنی) حضور چشمگیری در ادبیات سنتی ایران دارد. سایه هما که پیام سعادت و خوشبختی بود مورد توجه همه شاعران قرار گرفته است و مضامین لطیفی با آن پرداخته اند. واژه همایون، که به معنای خجسته و مبارک است، بر پایه نام این پرنده ساخته شده و رواج دارد. در آستانه یلدا، تفالی به دیوان #حافظ زده و به ابیاتی نگارین از او اشاره می کنیم:
◀️ همای زلف شاهین شهپرت را
دل شاهان عالم زیر پر باد
◀️ همای اوج سعادت به دام ما افتد
اگر ترا گذری بر مقام ما افتد
◀️ محترم دار دلم کاین مگس قندپرست
تا هواگیر تو شد فرّهمایی دارد
◀️ همای گو مفگن سایۀ شرف هرگز
در آن دیار که طوطی کم از زغن باشد
◀️ دولت از مرغ همایون طلب و سایه او
زانکه با زاغ و زغن شهپر دولت نبود
◀️ سایه طایر کم حوصله کاری نکند
طلب از سایۀ میمون همایی بکنیم
◀️ جلوه گاه طایر اقبال باشد هرکجا
سایه اندازد همای چتر گردون سای تو
◀️ همایی چون تو عالی قدر حرص ِ استخوان تا کی
دریغ آن سایۀ همت که بر نااهل افگندی
❇️ هما در اسطوره‌های ایرانی جایگاه مهمی دارد و معروف است که سایه‌اش بر سر هر کس بیفتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید به همین دلیل به مرغ سعادت معروف شده‌است. در خرابه‌های تخت جمشید که پایتخت هخامنشیان بوده‌است دو مجسمه سنگی از هما پیدا شده‌است. این نشان می‌دهد که هما در زمان ایران باستان نیز پرنده‌ی سعادت بوده‌است.
◀️ هما پرنده ای از خانواده کرکس هاست، و می‌تواند استخوان‌های موجودی با اندازه‌ی استخوان ران یک بره را ببلعد. این پرنده مانند دیگر کرکس‌ها عمدتاً لاشه‌خوار است اما عمده‌ی غذای آن را مغز استخوان تشکیل می‌دهد. هما استخوان‌های بزرگ را از ارتفاع زیاد به روی سنگ‌ها پرتاب می‌کند تا به قطعات کوچک‌تر شکسته شود. گاهی هم از لاک‌پشت‌های زنده به همین روش تغذیه می‌کند.
◀️ جثه‌ی هما بیشتر شبیه به یک شاهین عظیم‌الجثه است تا یک کرکس و تنها کرکسی است که سرش پر دارد. ارتفاع هما ۹۵ تا ۱۲۵ سانتی‌متر، فاصلهٔ بین دو بال آن ۲۷۵ تا ۳۰۸ سانتی‌متر و وزن آن ۴.۵ تا ۷.۵ کیلوگرم است. هما در تمام طول سال یک جا می‌ماند و هر فصل فقط یک یا دو تخم می‌گذارد و تا 45 سال عمر می‌کند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ اندر باب سرودن منظومه « عارفنامه » توسط « ایرج میرزا »
❇️ دکتر محمد جعفر محجوب راجع به عارفنامه چنین می‌نویسد: این منظومه معروف ترین اثر ایرج میرزاست. دربارهٔ علت سرودن آن روایت های گوناگونی که همه به یک نتیجه <<رنجش شاعر از عارف قزوینی و اقدام او به سرودن این منظومه>> منتهی میشود درافواه وجود دارد.
◀️ ایرج به علت سوابقی که در تهران با عارف داشته منتظر بوده است که عارف در سفر مشهد به منزل او وارد شود. اما عارف که چندان معاشرتی نبود و اخلاقی خاص داشت به مرکز ژاندارمری در "باغ خونی" می‌رود و در آنجا منزل می‌کند. ایرج ناچار به عزم دیدار او بیرون می‌آید و سراغ عارف را می‌گیرد. بدو می‌گویند عارف مشغول سرپرستی آرایش تالاری است که باید در آن کنسرت دهد. ایرج بدان‌جا روی می‌نهد و چون عارف را می‌بیند، آغوش می‌گشاید و به سوی او می‌رود تا او را در برگیرد و چنان که رسم دوستان از راه رسیده است ببوسد. اما عارف که ظاهراً بر اثر گرفتاری‌های مربوط به آرایش صحنه خُلق خوشی نداشته است، با او به سردی برخورد می‌کند و به اظهار محبت ایرج چنان جواب می‌دهد که گویی وی را از خود رانده است!
ایرج از این رفتار عارف می‌رنجد و به منزل باز می‌گردد و نخست در نظر داشته است که مثنوی‌ای کوتاه‌تر از آنچه در دست است در هجو وی بسراید.
◀️ ظاهرا عارف نیز از رفتار خود پشیمان میشود و روز های بعد، از ایرج وقت ملاقات می‌خواهد؛ اما دیگر دیر شده و ایرج تصمیم خود را گرفته بود...
◀️ چنان که از مطالعهٔ عارفنامه نیز می‌توان دریافت، این منظومه یکجا و در مدتی کوتاه سروده نشده و پیداست که شاعر قسمت‌هایی از آن را بعد بدان افزوده است. شاعر هر هفته قسمتی از این منظومه را می‌سرود و در محافل ادبی مشهد برای یاران ادب دوست و شعر شناس خود می‌خواند و نسخه‌ای از آن نیز به تهران فرستاد( یا دوستان وی می‌فرستادند) و در نتیجه این منظومه پیش‌از پایان یافتن در بین اهل فضل و ادب شهرت و توفیق فراوان یافت و دوستان ایرج او را به تکمیل آن تشویق کردند و شاعر در نتیجهٔ همین ترغیب‌ها اندک اندک حکایت‌ها و مطالب مختلف سیاسی، انتقادی و اجتماعی را بدان افزود و "عارف نامه" به صورت فعلی درآمد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ دکتر محمد جعفر محجوب راجع به عارفنامه چنین می‌نویسد: این منظومه معروف ترین اثر ایرج میرزاست. دربارهٔ علت سرودن آن روایت های گوناگونی که همه به یک نتیجه <<رنجش شاعر از عارف قزوینی و اقدام او به سرودن این منظومه>> منتهی میشود درافواه وجود دارد.
◀️ ایرج به علت سوابقی که در تهران با عارف داشته منتظر بوده است که عارف در سفر مشهد به منزل او وارد شود. اما عارف که چندان معاشرتی نبود و اخلاقی خاص داشت به مرکز ژاندارمری در "باغ خونی" می‌رود و در آنجا منزل می‌کند. ایرج ناچار به عزم دیدار او بیرون می‌آید و سراغ عارف را می‌گیرد. بدو می‌گویند عارف مشغول سرپرستی آرایش تالاری است که باید در آن کنسرت دهد. ایرج بدان‌جا روی می‌نهد و چون عارف را می‌بیند، آغوش می‌گشاید و به سوی او می‌رود تا او را در برگیرد و چنان که رسم دوستان از راه رسیده است ببوسد. اما عارف که ظاهراً بر اثر گرفتاری‌های مربوط به آرایش صحنه خُلق خوشی نداشته است، با او به سردی برخورد می‌کند و به اظهار محبت ایرج چنان جواب می‌دهد که گویی وی را از خود رانده است!
ایرج از این رفتار عارف می‌رنجد و به منزل باز می‌گردد و نخست در نظر داشته است که مثنوی‌ای کوتاه‌تر از آنچه در دست است در هجو وی بسراید.
◀️ ظاهرا عارف نیز از رفتار خود پشیمان میشود و روز های بعد، از ایرج وقت ملاقات می‌خواهد؛ اما دیگر دیر شده و ایرج تصمیم خود را گرفته بود...
◀️ چنان که از مطالعهٔ عارفنامه نیز می‌توان دریافت، این منظومه یکجا و در مدتی کوتاه سروده نشده و پیداست که شاعر قسمت‌هایی از آن را بعد بدان افزوده است. شاعر هر هفته قسمتی از این منظومه را می‌سرود و در محافل ادبی مشهد برای یاران ادب دوست و شعر شناس خود می‌خواند و نسخه‌ای از آن نیز به تهران فرستاد( یا دوستان وی می‌فرستادند) و در نتیجه این منظومه پیش‌از پایان یافتن در بین اهل فضل و ادب شهرت و توفیق فراوان یافت و دوستان ایرج او را به تکمیل آن تشویق کردند و شاعر در نتیجهٔ همین ترغیب‌ها اندک اندک حکایت‌ها و مطالب مختلف سیاسی، انتقادی و اجتماعی را بدان افزود و "عارف نامه" به صورت فعلی درآمد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ امرداد، نامیرایی که مردنی شد
❇️ امرداد را به اشتباه مرداد می‌گویند و این‌گونه است که واژه‌ای با معنای نامیرایی، به مرگ ختم میشود.
◀️ در زبانشناسیِ تاریخی پدیده‌ای وجود دارد به نام "قیاس" که سرآغاز دگرگونی در بسیاری از واژه‌ها است. مثلاً واژه "زمین" در اصل "زمی" بوده اما چون معمولا همرا با "آسمان" که آخرش "ن" دارد، به کار می‌رفته، از این همجواری تأثیر گرفته و در قیاس با این کلمه یک "ن" به آخرش اضافه شده و شده "زمین" اما این نون در ریشه‌اش وجود و معنا ندارد.
◀️ برای اَمِرداد ، نیز چنین اتفاقی افتاده؛ زیرا در کنار واژه خرداد قرار گرفته و این همجواری او را از جاودانگی و نامیرایی به میرایی و مردنی تبدیل کرده است!
◀️ واژه "امرداد" (اَمِرِتات) از سه بخش تشکیل شده:
1- پیشوند "اَ" که سر هر وایه‌ای بیاید، معنیآن را متضاد می‌کند.
2- ریشه اوستایی مَر به معنی مرگ و مردن 3- پسوند "تات".
بنابراین "مرتات" که در زبان امروز به مرداد بدل شده، یعنی میرا و مردنی، در حالی که امرتات (امرداد) یعنی نامیرا، بیمرگی و جاودان.
◀️ شاید برای بسیاری این پرسش پیش بیاید که نامهای خرداد و مرداد به عنوان دو تا از ماه‌های سال خورشیدی، در پی هم و در کنار هم نیستند و با وجود ماه تیر که در میانه آنها قرار می‌گیرد چطور تا این حد همجوار شده‌اند که امرداد چنین تأثیری پذیرفته است؟
◀️ باید گفت که ماجرای امرداد و خرداد فراتر، ژرف تر و کهن‌تر از دو نام است و همنشینی آنها را باید در اسطوره‌های زیبای ایرانی جست و جو کرد.
◀️ امرداد و خرداد دو تن از امشاسپندانِ اهورامزدا هستند. امشاسپندان که جلوه‌های خداوند در جهان به شمار می‌آیند، جاودانان مقدسی هستند که هرکدام در رابطه با آفرینشِ یک یا چند پدیده از هستی وظیفه‌ای دارند.
◀️ امردادِ امشاسپند گیاهان را می‌رویاند و گله‌ها و رمه‌ها را افزایش می‌دهد. او می‌کوشد تا گیاهان پژمرده نشوند.
◀️ در اسطوره آفرینش، زمانی که اهریمن به آفرینش نخستین در جهان حمله‌ور شد، امرداد از جوهره وجودی گیاهان محافظت کرد؛ به این صورت که گیاهِ خشک شده و آسیب دیده از سوی اهریمن را برمی‌گیرد، می‌ساید و با یاری ایزد باران در جهان پراکنده می‌کند تا بدین ترتیب رستنی‌های گوناگون در همه دنیا سر از خاک بیرون بیاورند.
◀️ از سوی دیگر خردادِ امشاسپند آب را حمایت می‌کند، با ایزد باران یار و همکار است و شادابی گیاهان نشانه‌ای از وجود اوست.
◀️ بنابراین عملکرد او و امرداد با هم ارتباط تنگاتنگ دارند. این دو امشاسپند مؤنث هستند و در متن‌های کهن معمولاً به عنوان نمایندگان رویش و زندگی، نامشان در کنار هم می‌آید. این همنشینی، همان است که سبب شد امرداد به مرداد بدل و معنایش کاملاً متضاد شود.
◀️ نکته جالب توجه دیگر آن که در اسطوره‌ها، هر یک از این امشاسپندان، یک دشمن مستقیم دارند که این دشمنان از سوی اهریمن مأمور شده‌اند تا در کار آنها کارشکنی کنند و امرداد و خرداد دشمنانشان نیز وظایف مرتبط دارند.
◀️ دشمن خرداد دیوی است به نام "تَئیری" و دشمن امرداد دیو دیگری به نام "زئیری". زئیری وظیفه‌اش ساختن زهر است و تئیری باید گیاهان و دام‌ها را با این زهر بیامیزد و از بین ببرد.
◀️ البته خرداد و امرداد با همکاری هم، مانع از آن می‌شوند که جهان پژمرده و زهرآلود شود و همچنان که می‌بینیم زندگی در سراسر هستی همچنان جریان دارد.
◀️ سیمن دخت گودرزی
❇️ منابع:
- راهنمای زبان های باستانی؛ دکتر محسن ابوالقاسمی
- تاریخ اساطیری ایران؛ دکتر ژاله آموزگار
- فرهنگ کوچک زبان پهلوی؛ دیوید نیل مکنزی، ترجمه دکتر مهشید میرفخرایی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ امرداد را به اشتباه مرداد می‌گویند و این‌گونه است که واژه‌ای با معنای نامیرایی، به مرگ ختم میشود.
◀️ در زبانشناسیِ تاریخی پدیده‌ای وجود دارد به نام "قیاس" که سرآغاز دگرگونی در بسیاری از واژه‌ها است. مثلاً واژه "زمین" در اصل "زمی" بوده اما چون معمولا همرا با "آسمان" که آخرش "ن" دارد، به کار می‌رفته، از این همجواری تأثیر گرفته و در قیاس با این کلمه یک "ن" به آخرش اضافه شده و شده "زمین" اما این نون در ریشه‌اش وجود و معنا ندارد.
◀️ برای اَمِرداد ، نیز چنین اتفاقی افتاده؛ زیرا در کنار واژه خرداد قرار گرفته و این همجواری او را از جاودانگی و نامیرایی به میرایی و مردنی تبدیل کرده است!
◀️ واژه "امرداد" (اَمِرِتات) از سه بخش تشکیل شده:
1- پیشوند "اَ" که سر هر وایه‌ای بیاید، معنیآن را متضاد می‌کند.
2- ریشه اوستایی مَر به معنی مرگ و مردن 3- پسوند "تات".
بنابراین "مرتات" که در زبان امروز به مرداد بدل شده، یعنی میرا و مردنی، در حالی که امرتات (امرداد) یعنی نامیرا، بیمرگی و جاودان.
◀️ شاید برای بسیاری این پرسش پیش بیاید که نامهای خرداد و مرداد به عنوان دو تا از ماه‌های سال خورشیدی، در پی هم و در کنار هم نیستند و با وجود ماه تیر که در میانه آنها قرار می‌گیرد چطور تا این حد همجوار شده‌اند که امرداد چنین تأثیری پذیرفته است؟
◀️ باید گفت که ماجرای امرداد و خرداد فراتر، ژرف تر و کهن‌تر از دو نام است و همنشینی آنها را باید در اسطوره‌های زیبای ایرانی جست و جو کرد.
◀️ امرداد و خرداد دو تن از امشاسپندانِ اهورامزدا هستند. امشاسپندان که جلوه‌های خداوند در جهان به شمار می‌آیند، جاودانان مقدسی هستند که هرکدام در رابطه با آفرینشِ یک یا چند پدیده از هستی وظیفه‌ای دارند.
◀️ امردادِ امشاسپند گیاهان را می‌رویاند و گله‌ها و رمه‌ها را افزایش می‌دهد. او می‌کوشد تا گیاهان پژمرده نشوند.
◀️ در اسطوره آفرینش، زمانی که اهریمن به آفرینش نخستین در جهان حمله‌ور شد، امرداد از جوهره وجودی گیاهان محافظت کرد؛ به این صورت که گیاهِ خشک شده و آسیب دیده از سوی اهریمن را برمی‌گیرد، می‌ساید و با یاری ایزد باران در جهان پراکنده می‌کند تا بدین ترتیب رستنی‌های گوناگون در همه دنیا سر از خاک بیرون بیاورند.
◀️ از سوی دیگر خردادِ امشاسپند آب را حمایت می‌کند، با ایزد باران یار و همکار است و شادابی گیاهان نشانه‌ای از وجود اوست.
◀️ بنابراین عملکرد او و امرداد با هم ارتباط تنگاتنگ دارند. این دو امشاسپند مؤنث هستند و در متن‌های کهن معمولاً به عنوان نمایندگان رویش و زندگی، نامشان در کنار هم می‌آید. این همنشینی، همان است که سبب شد امرداد به مرداد بدل و معنایش کاملاً متضاد شود.
◀️ نکته جالب توجه دیگر آن که در اسطوره‌ها، هر یک از این امشاسپندان، یک دشمن مستقیم دارند که این دشمنان از سوی اهریمن مأمور شده‌اند تا در کار آنها کارشکنی کنند و امرداد و خرداد دشمنانشان نیز وظایف مرتبط دارند.
◀️ دشمن خرداد دیوی است به نام "تَئیری" و دشمن امرداد دیو دیگری به نام "زئیری". زئیری وظیفه‌اش ساختن زهر است و تئیری باید گیاهان و دام‌ها را با این زهر بیامیزد و از بین ببرد.
◀️ البته خرداد و امرداد با همکاری هم، مانع از آن می‌شوند که جهان پژمرده و زهرآلود شود و همچنان که می‌بینیم زندگی در سراسر هستی همچنان جریان دارد.
◀️ سیمن دخت گودرزی
❇️ منابع:
- راهنمای زبان های باستانی؛ دکتر محسن ابوالقاسمی
- تاریخ اساطیری ایران؛ دکتر ژاله آموزگار
- فرهنگ کوچک زبان پهلوی؛ دیوید نیل مکنزی، ترجمه دکتر مهشید میرفخرایی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ بررسی پراکندگی سوالات قلمرو فکری فارسی(۳) دوازدهم نهایی نظام جدید از دی ماه سال ۱۳۹۷ تا خرداد ۱۴۰۲:
فصل۱ ادبیات تعلیمی: ۱۰٪
فصل۲ ادبیات پایداری ۹٪
فصل۳: ادبیات غنایی ۱۲٪
فصل۴: ادبیات سفر و زندگی ۱۰٪
فصل۵: ادبیات انقلاب اسلامی ۸٪
فصل۶: ادبیات حماسی ۱۷٪
فصل۷: ادبیات داستانی ۲۰٪
فصل۸: ادبیات جهان ۱۰٪
سوالات ترکیبی: ۴٪
نیایش: ۰/۰۰۱٪ با فقط یک سوال
نوبت اول: مجموع فصل۱تا۴: ۴۱٪
نوبت دوم: مجموع فصل۵تا۸: ۵۵٪
سوال ترکیبی: ۴٪
در این میان علاقه طراح به فصل ۶ و فصل ۷ ستودنی‌است!
بارم بخش قلمرو فکری ۸ نمره می باشد.
به این ترتیب :
نوبت اول با ۴۱٪ می شود معادل: ۳.۲۸ نمره از ۸ نمره
نوبت دوم با ۵۱٪ می شود معادل: ۴.۴ نمره از ۸ نمره
سوالات ترکیبی با ۴٪ می شود معادل: ۰.۳۲ نمره از ۸ نمره
این داده ها از تحلیل یک به یک سوالات قلمرو فکری فارسی نهایی دوازدهم نظام جدید داخل کشور از دی ماه سال ۱۳۹۷ تا خرداد ماه ۱۴۰۲ به دست آمده‌است.
❇️ ارادتمند شما، میرعلی سیدجعفری - استان آذربایجان غربی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فصل۱ ادبیات تعلیمی: ۱۰٪
فصل۲ ادبیات پایداری ۹٪
فصل۳: ادبیات غنایی ۱۲٪
فصل۴: ادبیات سفر و زندگی ۱۰٪
فصل۵: ادبیات انقلاب اسلامی ۸٪
فصل۶: ادبیات حماسی ۱۷٪
فصل۷: ادبیات داستانی ۲۰٪
فصل۸: ادبیات جهان ۱۰٪
سوالات ترکیبی: ۴٪
نیایش: ۰/۰۰۱٪ با فقط یک سوال
نوبت اول: مجموع فصل۱تا۴: ۴۱٪
نوبت دوم: مجموع فصل۵تا۸: ۵۵٪
سوال ترکیبی: ۴٪
در این میان علاقه طراح به فصل ۶ و فصل ۷ ستودنی‌است!
بارم بخش قلمرو فکری ۸ نمره می باشد.
به این ترتیب :
نوبت اول با ۴۱٪ می شود معادل: ۳.۲۸ نمره از ۸ نمره
نوبت دوم با ۵۱٪ می شود معادل: ۴.۴ نمره از ۸ نمره
سوالات ترکیبی با ۴٪ می شود معادل: ۰.۳۲ نمره از ۸ نمره
این داده ها از تحلیل یک به یک سوالات قلمرو فکری فارسی نهایی دوازدهم نظام جدید داخل کشور از دی ماه سال ۱۳۹۷ تا خرداد ماه ۱۴۰۲ به دست آمده‌است.
❇️ ارادتمند شما، میرعلی سیدجعفری - استان آذربایجان غربی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✅ امرداد ( مرداد) "بخش نخست"
#امرتات
#امردات
#امرداد
#مرداد
🔷 اَمُرداد (مُرداد)، نام هفتمین روز هر ماه و همچنین نام پنجمین ماه، در گاه شماری ایران باستان است. این نام در اوستا به ریخت " اَمُرتات"، در پهلوی به ریخت " اَمُردات" و در زبان پارسی امروزی به ریخت " اَمُرداد" یا " مُرداد" نامیده می شود.
🔶واژه اوستایی "اَمُرتات" از سه بخش( اَ + مُر + تات) درست شده است. بخش نخست یعنی " اَ "در زبان های باستانی، پیشوند منفی ساز است و در زبان پارسی امروزی به معنی "نا"، " بی" و... می باشد و در بخش نخست بسیاری از واژگان باستانی همچون اَنیران ( نا ایرانی) ، اَناهیتا ( نا آلوده و پاک)، اَنوشه ( بی مرگ)، اَکرانه ( بی کنار) و... به کار رفته است.
🔷بخش دوم " مُر" به معنی مُردن و مرگ و اما بخش سوم یعنی "تات" به طور جداگانه به کار نمی رود بلکه پسوندی است، که دلالت بر اسم مجرد مونث می نماید، چنانچه در واژه هایی همچون ارشتات (= راستی و درستی)، وَتات(= درستی)، اُوپَرَتات(= برتری) نیز به کار رفته است.
🔶 در مجموع این واژه به معنی " بی مرگی" یا " جاودانی" یا " نا میرایی"می باشد. امروزه این واژه به ریخت نادرست مُرداد به معنی مرگ و مُردن به کار می رود در صورتی که ریخت درست آن اَمُرداد به معنی جاودانی و بی مرگی است.
🔷امرداد نام یکی از بزرگترین فرشتگان( امشاسپندان) آیین زرتشت است. امشاسپندان در گات ها، کهن تربن بخش اوستا که سروده های نیایشی منسوب به خود زرتشت هستند، در شمار صفت ها و جلوه های والای اهورامزدا هستند که گِرد وجودش را فرا گرفته اند.
اما در اوستای نوین و نوشته های پهلوی این جلوه ها و صفت های والای اهورامزدا تشخص یافته و در شمار گروهی ویژه از بزرگترین فرشتگان و کارگزاران اهورایی جلوه گر شدند.
🔷امرداد در گات ها، کهن ترین بخش اوستا، یکی از صفت ها و جلوه‌های والایِ اهورامزداست و نمادِ جاودانی و بی مرگی اهورامزداست. ولی در سایر بخش های اوستا و نوشته های پهلوی فرشته نگهبان گیاهان نامیده شده است. پس بنابراین در اوستا امرداد گاهی به معنی جاودانی و بی مرگی آمده است و گاهی منظور از آن فرشته نگهبان گیاهان است.
🔶 ترس از مرگ و نابودی و وداع با هر آنچه انسان در طول سال‌های زندگی به آنان دل بسته و برای رسیدن به آنها رنج‌ها برده می‌تواند سخت و دردآور باشد. این درد و رنج و عدم شناخت از جهان دیگر و زندگی پس از مرگ، همیشه دغدغه‌ای بوده برای انسان دل بسته و فریفته جهان.
🔷رفتن به دنبال آب حیات و دست و پنجه نرم کردن با موانع بسیار غریب، آن‌گونه که در اسطوره ها آمده یا تلاش‌های واقعی جهت یافتن دارویی معجزه‌گر برای حتی دقیقه‌ای بیشتر ماندن، همه حاکی از این دلبستگی به جهان مادی است
🔶 اما مفهوم بیمرگی و جاودانگی که به عنوان صفت مشخصه ایزد امرداد نام برده میشود و از جمله پاداش‌های کردگار به صالحان است، جاودانگی و بیمرگی جسمانی نیست.
🔷 این نامیرا بودن نوعی جاودانگی مینوی است، تولدی همیشگی در جهانی دیگر، زندگی سرشار از شادی در بهشتی بدون درد و رنج که برای رسیدن به آن باید از آزمون زندگی و مرگ سربلند و موفق بیرون آمد. در اوستا ( یسنای ۴۵ )این بیمرگی و کمال به عنوان هدیه‌ای از سوی خداوند به پرهیزکاران نوید داده شده است.
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
#امرتات
#امردات
#امرداد
#مرداد
🔷 اَمُرداد (مُرداد)، نام هفتمین روز هر ماه و همچنین نام پنجمین ماه، در گاه شماری ایران باستان است. این نام در اوستا به ریخت " اَمُرتات"، در پهلوی به ریخت " اَمُردات" و در زبان پارسی امروزی به ریخت " اَمُرداد" یا " مُرداد" نامیده می شود.
🔶واژه اوستایی "اَمُرتات" از سه بخش( اَ + مُر + تات) درست شده است. بخش نخست یعنی " اَ "در زبان های باستانی، پیشوند منفی ساز است و در زبان پارسی امروزی به معنی "نا"، " بی" و... می باشد و در بخش نخست بسیاری از واژگان باستانی همچون اَنیران ( نا ایرانی) ، اَناهیتا ( نا آلوده و پاک)، اَنوشه ( بی مرگ)، اَکرانه ( بی کنار) و... به کار رفته است.
🔷بخش دوم " مُر" به معنی مُردن و مرگ و اما بخش سوم یعنی "تات" به طور جداگانه به کار نمی رود بلکه پسوندی است، که دلالت بر اسم مجرد مونث می نماید، چنانچه در واژه هایی همچون ارشتات (= راستی و درستی)، وَتات(= درستی)، اُوپَرَتات(= برتری) نیز به کار رفته است.
🔶 در مجموع این واژه به معنی " بی مرگی" یا " جاودانی" یا " نا میرایی"می باشد. امروزه این واژه به ریخت نادرست مُرداد به معنی مرگ و مُردن به کار می رود در صورتی که ریخت درست آن اَمُرداد به معنی جاودانی و بی مرگی است.
🔷امرداد نام یکی از بزرگترین فرشتگان( امشاسپندان) آیین زرتشت است. امشاسپندان در گات ها، کهن تربن بخش اوستا که سروده های نیایشی منسوب به خود زرتشت هستند، در شمار صفت ها و جلوه های والای اهورامزدا هستند که گِرد وجودش را فرا گرفته اند.
اما در اوستای نوین و نوشته های پهلوی این جلوه ها و صفت های والای اهورامزدا تشخص یافته و در شمار گروهی ویژه از بزرگترین فرشتگان و کارگزاران اهورایی جلوه گر شدند.
🔷امرداد در گات ها، کهن ترین بخش اوستا، یکی از صفت ها و جلوه‌های والایِ اهورامزداست و نمادِ جاودانی و بی مرگی اهورامزداست. ولی در سایر بخش های اوستا و نوشته های پهلوی فرشته نگهبان گیاهان نامیده شده است. پس بنابراین در اوستا امرداد گاهی به معنی جاودانی و بی مرگی آمده است و گاهی منظور از آن فرشته نگهبان گیاهان است.
🔶 ترس از مرگ و نابودی و وداع با هر آنچه انسان در طول سال‌های زندگی به آنان دل بسته و برای رسیدن به آنها رنج‌ها برده می‌تواند سخت و دردآور باشد. این درد و رنج و عدم شناخت از جهان دیگر و زندگی پس از مرگ، همیشه دغدغه‌ای بوده برای انسان دل بسته و فریفته جهان.
🔷رفتن به دنبال آب حیات و دست و پنجه نرم کردن با موانع بسیار غریب، آن‌گونه که در اسطوره ها آمده یا تلاش‌های واقعی جهت یافتن دارویی معجزه‌گر برای حتی دقیقه‌ای بیشتر ماندن، همه حاکی از این دلبستگی به جهان مادی است
🔶 اما مفهوم بیمرگی و جاودانگی که به عنوان صفت مشخصه ایزد امرداد نام برده میشود و از جمله پاداش‌های کردگار به صالحان است، جاودانگی و بیمرگی جسمانی نیست.
🔷 این نامیرا بودن نوعی جاودانگی مینوی است، تولدی همیشگی در جهانی دیگر، زندگی سرشار از شادی در بهشتی بدون درد و رنج که برای رسیدن به آن باید از آزمون زندگی و مرگ سربلند و موفق بیرون آمد. در اوستا ( یسنای ۴۵ )این بیمرگی و کمال به عنوان هدیه‌ای از سوی خداوند به پرهیزکاران نوید داده شده است.
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✅ امرداد (مرداد )؛ "بخش دوم"
#امرداد
#مرداد
🔶امرداد در اوستای نوین به ریخت امشاسپند بانویی نمود یافته که نام وی همیشه همراه با نام امشاسپند بانو "خرداد" می آید."امرداد" در جهان مادی فرشته نگهبان گیاهان و خوردنی هاست و خرداد در جهان مادی فرشته نگهبان آب است.
🔷 این دو امشاسپند بانو با آب و گیاه پیوند دارند و هدایای آنان ثروت و رمه چهار پایان است و به شکلی این دو امشاسپند بانو نمود آرمان های توانمندی، خاستگاه زندگی و رویش هستند.
🔶 نقش خرداد و امرداد در جهان مینوی و جهان مادی بسیار حساس و انگیزنده است. در اینجا، حساس ترین بن مایه های جهان هستی مطرح است: آب و گیاه و به یاری این دو، ادامه ی زندگی را برای انسان ممکن می سازند و حرکت بی وقفه به سوی کمال.
🔷 فرشتگان "امرداد" و "خرداد" که در اوستا همیشه در کنار هم یاد می شوند از لحاظ معنوی نماد کمال و جاودانی اهورامزدا هستند. اهورامزدا خوشی خرداد و جاودانگی امرداد را به کسی بخشد که در دنیا اندیشه و گفتار و کردارش بر طبق آیین مقدس بوده است.
🔶 امرداد نمادی زنانه دارد و به همراه سپندارمذ ( فرشته نگهبان زمین) و خرداد ( فرشته نگهبان آب ) گروه سه گانه امشاسپندان مادینه را تشکیل می دهند گروهی که نمایشگر جنبه مادر - خدایی اهورامزدا به شمار می آیند.
🔷 دیو های "تَئورو" ( دیو تشنگی) و " زَئیریک" ( دیو گرسنگی ) که در نوشته پهلوی بندهش " تاریچ" و " زاریچ" نامیده می شوند از دشمنان سر سخت فرشتگان "خرداد " و "امرداد" هستند، که توسط اهریمن آفریده شده اند،
این دو دیو نیز مانند دو ایزد رقیب خود همیشه یکجا نامیده می شوند. ایزدان "رشن"، " اشتاد" و " زامیاد" از یاران و همکاران "امرداد" شمرده می شوند.
🔶امرداد، نماد جاودانگی، بی مرگی و جوانی همیشگی است؛ که در جهان مادی نگهبانی از گیاهان روی زمین و سر سبز و بارور نگاه داشتن آنها از خویشکاری های اوست، از این روی در نوشته پهلوی
"بندهش" آمده است:
« امرداد بی‌مرگ سرور گیاهان بی‌شمار است؛ زیرا او را به گیتی، گیاه خویش است. گیاهان را رویاند و رمه گوسفندان را افزاید، زیرا همه دام ها از او خوردند و زیست کنند.
به فَرَشگرد سوشیانت و نو سازی جهان نیز اَنوش از امرداد آرایند. اگر کسی گیاه را رامش بخشد یا بیازارد، آن گاه امرداد از او آسوده یا آزرده بود...»
🔶 امرداد در اسطوره آفرینش نقشی پر رنگ دارد؛ در نوشته پهلوی بندهش آمده است که در آغاز هزاره سوم آفرینش هنگامی که اهریمن به گیاه نخستین می تازد و آن را خشک و پژمرده می سازد.
امشاسپند امرداد، آن گیاه خشک را بر می گیرد و می ساید و شیره آن را با یاری ایزد تیشتر( ایزد باران ) توسط باران بر زمین می پراکند و بدین گونه رستنی ها و گیاهان گوناگون را پدید می آورد.
🔷 با توجه به این که امرداد نماد جاودانگی و بی مرگی و جوانی همیشگی است، مسعود سعد می گوید:
"روز مرداد [اَمرداد] مُژده داد بدان /
که جهان شد به طبع، باز جوان!"
🔶 در نوشته پهلوی بندهش، آنجا که «درباره چگونگی گیاهان» سخن به میان می‌آید، از میان گل‌ها، «چمبک» گل ویژه امرداد معرفی شده است
که در ایران، نام این گل با نام «زنبق زرد» شناخته میشود. چمبک گلی است زرد رنگ و خوش بو و تند. در تحفه المومنین آمده است که گل زنبق را به هندی چمبک گویند.
📚بن مایه ها
🔷 " دانشنامه مزدیسنا ، جهانگیر اوشیدری"
🔷 " دانشنامه ایران باستان؛ جلد نخست ؛ هاشم رضی "
🔷" اوستا، گزارش و پژوهش جلیل دوستخواه "
🔷" اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته های پهلوی، دکتر رحیم عفیفی"
🔷 " یشت ها، شادروان ابراهیم پور داوود"
🔷 جشن های ایرانی؛ دکتر پرویز رجبی
🔷 بندهش؛ برگردان: شادروان دکتر مهرداد بهار
🔷 تاریخ کیش زرتشت؛ جلد نخست؛ مری بویس؛ برگردان: همایون صنعتی زاده
🔷تاریخ اساطیری ایران؛ دکتر ژاله آموزگار
🔷 اساطیر ایران؛ جان هینلز؛ برگردان: باجلان فرخی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
#امرداد
#مرداد
🔶امرداد در اوستای نوین به ریخت امشاسپند بانویی نمود یافته که نام وی همیشه همراه با نام امشاسپند بانو "خرداد" می آید."امرداد" در جهان مادی فرشته نگهبان گیاهان و خوردنی هاست و خرداد در جهان مادی فرشته نگهبان آب است.
🔷 این دو امشاسپند بانو با آب و گیاه پیوند دارند و هدایای آنان ثروت و رمه چهار پایان است و به شکلی این دو امشاسپند بانو نمود آرمان های توانمندی، خاستگاه زندگی و رویش هستند.
🔶 نقش خرداد و امرداد در جهان مینوی و جهان مادی بسیار حساس و انگیزنده است. در اینجا، حساس ترین بن مایه های جهان هستی مطرح است: آب و گیاه و به یاری این دو، ادامه ی زندگی را برای انسان ممکن می سازند و حرکت بی وقفه به سوی کمال.
🔷 فرشتگان "امرداد" و "خرداد" که در اوستا همیشه در کنار هم یاد می شوند از لحاظ معنوی نماد کمال و جاودانی اهورامزدا هستند. اهورامزدا خوشی خرداد و جاودانگی امرداد را به کسی بخشد که در دنیا اندیشه و گفتار و کردارش بر طبق آیین مقدس بوده است.
🔶 امرداد نمادی زنانه دارد و به همراه سپندارمذ ( فرشته نگهبان زمین) و خرداد ( فرشته نگهبان آب ) گروه سه گانه امشاسپندان مادینه را تشکیل می دهند گروهی که نمایشگر جنبه مادر - خدایی اهورامزدا به شمار می آیند.
🔷 دیو های "تَئورو" ( دیو تشنگی) و " زَئیریک" ( دیو گرسنگی ) که در نوشته پهلوی بندهش " تاریچ" و " زاریچ" نامیده می شوند از دشمنان سر سخت فرشتگان "خرداد " و "امرداد" هستند، که توسط اهریمن آفریده شده اند،
این دو دیو نیز مانند دو ایزد رقیب خود همیشه یکجا نامیده می شوند. ایزدان "رشن"، " اشتاد" و " زامیاد" از یاران و همکاران "امرداد" شمرده می شوند.
🔶امرداد، نماد جاودانگی، بی مرگی و جوانی همیشگی است؛ که در جهان مادی نگهبانی از گیاهان روی زمین و سر سبز و بارور نگاه داشتن آنها از خویشکاری های اوست، از این روی در نوشته پهلوی
"بندهش" آمده است:
« امرداد بی‌مرگ سرور گیاهان بی‌شمار است؛ زیرا او را به گیتی، گیاه خویش است. گیاهان را رویاند و رمه گوسفندان را افزاید، زیرا همه دام ها از او خوردند و زیست کنند.
به فَرَشگرد سوشیانت و نو سازی جهان نیز اَنوش از امرداد آرایند. اگر کسی گیاه را رامش بخشد یا بیازارد، آن گاه امرداد از او آسوده یا آزرده بود...»
🔶 امرداد در اسطوره آفرینش نقشی پر رنگ دارد؛ در نوشته پهلوی بندهش آمده است که در آغاز هزاره سوم آفرینش هنگامی که اهریمن به گیاه نخستین می تازد و آن را خشک و پژمرده می سازد.
امشاسپند امرداد، آن گیاه خشک را بر می گیرد و می ساید و شیره آن را با یاری ایزد تیشتر( ایزد باران ) توسط باران بر زمین می پراکند و بدین گونه رستنی ها و گیاهان گوناگون را پدید می آورد.
🔷 با توجه به این که امرداد نماد جاودانگی و بی مرگی و جوانی همیشگی است، مسعود سعد می گوید:
"روز مرداد [اَمرداد] مُژده داد بدان /
که جهان شد به طبع، باز جوان!"
🔶 در نوشته پهلوی بندهش، آنجا که «درباره چگونگی گیاهان» سخن به میان می‌آید، از میان گل‌ها، «چمبک» گل ویژه امرداد معرفی شده است
که در ایران، نام این گل با نام «زنبق زرد» شناخته میشود. چمبک گلی است زرد رنگ و خوش بو و تند. در تحفه المومنین آمده است که گل زنبق را به هندی چمبک گویند.
📚بن مایه ها
🔷 " دانشنامه مزدیسنا ، جهانگیر اوشیدری"
🔷 " دانشنامه ایران باستان؛ جلد نخست ؛ هاشم رضی "
🔷" اوستا، گزارش و پژوهش جلیل دوستخواه "
🔷" اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته های پهلوی، دکتر رحیم عفیفی"
🔷 " یشت ها، شادروان ابراهیم پور داوود"
🔷 جشن های ایرانی؛ دکتر پرویز رجبی
🔷 بندهش؛ برگردان: شادروان دکتر مهرداد بهار
🔷 تاریخ کیش زرتشت؛ جلد نخست؛ مری بویس؛ برگردان: همایون صنعتی زاده
🔷تاریخ اساطیری ایران؛ دکتر ژاله آموزگار
🔷 اساطیر ایران؛ جان هینلز؛ برگردان: باجلان فرخی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ اندر باب انتساب خاطره جعلی محرم استاد زرین کوب و فال زدن ایشان به دیوان خواجه شیراز
❇️ «استاد زرین‌کوب هم گاه کُپ‌می‌کرد»!
وصفِ بزرگانی همچون استاد عبدالحسینِ زرین‌کوب را باید از قلم و زبانِ همتایانِ ایشان ازجمله استاد احمدِ مهدویِ دامغانی شنید[۱]؛ بزرگ‌مردی که پیش از سی‌سالگی آثاری همچون «فلسفهٔ شعر یا تاریخِ تحولِ شعر و شاعری در ایران» (۱۳۲۳) و «دوقرن سکوت» را (۱۳۳۰) آفرید.
هنوز نخستین آناتِ آشنایی‌ام را با شاعرانِ ایرانی از دریچه‌ای که قلمِ استاد در ماه‌های آغازینِ دانشجویی به‌رویم‌گشود، فراموش‌نکرده‌ام؛ آن‌گاه که با قلمِ سحرانگیز و درعینِ‌حال مستندشان با خیام و عطار و مولوی آشنا‌شدم. هنوز هم «با کاروانِ حلّهٔ» استاد همان حس‌و‌حال را در من برمی‌انگیزانَد. و سببِ آن را باید در پشتوانهٔ پژوهشیِ آن قلمِ جادویی دانست.
سال‌ها با خود اندیشیده‌ام اگر قرارباشد از میانِ ادیبان و پژوهشگرانِ ادبیات در صد‌سالِ‌اخیر دوسه تن را برگزینم، آنها کدام اند؟ و مدت‌ها است که به این دو نامِ ارجمند رسیده‌‌ام: استاد زرین‌کوب و استاد شفیعیِ کدکنی. و دراین‌میان البته فراموش نمی‌‌کنم نامهای درخشانی همچون ملک‌الشعراء بهار، علی‌اکبرِ دهخدا، مجتبی مینوی، بدیع‌الزمان فروزانفر، عباسِ اقبال و دکترمحمدِ معین را؛ و نیز جایگاهِ دکتر رضا براهنی را در نقد و تحلیلِ ادبی از جهات و جوانبی دیگر. اما ازحیثِ جامعیّت و تنوعِ پژوهش‌ها، میزانِ تأثیرگذاری و نیز صحّت و اصالت، به‌گمانم آثار استادان زرین‌کوب و شفیعیِ کدکنی در صدر می‌نشیند.
روزهای گذشته و در ایامِ محرّم مطلبی در فضای مجازی بسیار دیده‌شد: استاد ماهِ محرّم برای سخن‌رانی به مسجدی رفتند و تحتِ‌تأثیر رفتار و گفتارِ پیرمردی مؤمن و ساده‌دل قرارگرفتند؛ پیرمردی که از استاد قرعهٔ فالی تقاضاکردند. استاد فالی‌گرفتند و غزلی آمد که بیتِ مشهوری (که برخی شیفتگان معتقد اند اشاره به ماجرای کربلا دارد) در آن آمده:
رندانِ تشنه‌لب را آبی نمی‌دهد کس
گویی ولی‌شناسان رفتند از این ولایت
و استاد از این حسنِ تصادفِ شگفت‌انگیز، سخت متحیّر و متأثّر شدند و... .
جالب آنکه، جایی از این مطلب استاد زرین‌کوب به‌مناسبتی می‌گویند: «کُپ‌کردم»! [۲]
دوستی این مطلب را برایم ارسال کرد و باآن‌که خود نیر تقریباً در جعلی‌بودنش تردیدی‌نداشت، به‌سببِ مشاهدهٔ آن در پایگاه‌های نسبتاً موثّق، نظرم را جویا شد. هم محتوا و هم ساخت و بافت عبارات نشان می‌داد که کارِ شیادانِ فضای مجازی است. و ما‌الفضاء! فضایی که برخی از خودبزرگ‌بینان گاه شعر یا عبارتی از خود را به نامِ بزرگان می‌پراکنند و پس‌از مدتی خود یا کسان‌شان اصلاحیّه صادرمی‌کنند که این شعر یا عبارت، از شهریار و شاملو و سهراب یا شریعتی و سروش و فلانی نیست، بلکه از بهمانی است!
می‌گویند «دروغ از دور که می‌آید یک پایش می‌لنگد»! محتوا و عباراتِ این مطلب فریاد می‌‌زد من کجا و استاد زرین‌کوب کجا! آخر دروغ‌پردازِ ناشیِ بی‌کاره! استاد زرین‌کوب هم «کُپ‌می‌کرد»؟! نیز می‌گویند «دروغ‌ساز دروغ‌پرداز هم می‌خواهد»! و ماشاءالله خیلِ دروغ‌پردازانِ گاه ناآگاه!
این یادآوری نیز خالی از لطفی نیست. استاد در مقدمهٔ «پله‌پله تا ملاقاتِ خدا» اشاره‌می‌کنند (نقلِ به‌مضمون) یکی از خوانندگان طیّ نامهای گله‌مندانه یادآورشد چرا اثری نمی‌نویسید که زبانی همه‌فهم‌تر داشته‌باشد تا خیلِ شیفتگانِ ادبیات و آثارتان، یعنی کسانی که احیاناً چندان توغّلی در متونِ کهن و دسترسی به منابع و اسناد ندارند نیز در کنارِ ادیبان، به‌قدرِ وسعِ خویش از آن بهره‌ببرند؟ و استاد در پاسخ به خواستهٔ آن مخاطب «پله‌پله تا ملاقاتِ خدا» را می‌نویسند. اثری که به‌رغمِ نگاه‌داشتنِ جانبِ مخاطبِ عام، همچنان تاحدّی زبانی فاخر و بیانی ادیبانه دارد. اثری که امروز در زمرهٔ منابعِ مهمِ مولوی‌پژوهی است. این را گفتم تا گفته‌باشم با آنکه ایشان این پژوهش را برای مخاطبِ عام نوشته‌اند اما سستی و ولنگاری در زبان و قلمِ ایشان دیده‌نمی‌شود.
به‌راستی چگونه می‌توان مطلبی چنین سست و ناتندرست را به استادی ادیب همچون زرین‌کوب نسبت‌داد؟!
[۱] «وفاتِ دکتر زرین‌کوب»، چاپ‌شده در کتابِ: «مقالاتی در حدیثِ دیگران»، احمدِ مهدوی دامغانی، موسسهٔ نشرِ تیر، ۱۳۸۳، صص ۸۳_۷۶).
[۲]«کُپ‌کردن»: در پرشِ با اسب، حالتِ اسبی را گویند که ناگهان می‌ایستد و گاه سوار را برزمین می‌زند.
❇️ احمد رضا بهرامپور عمران
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ «استاد زرین‌کوب هم گاه کُپ‌می‌کرد»!
وصفِ بزرگانی همچون استاد عبدالحسینِ زرین‌کوب را باید از قلم و زبانِ همتایانِ ایشان ازجمله استاد احمدِ مهدویِ دامغانی شنید[۱]؛ بزرگ‌مردی که پیش از سی‌سالگی آثاری همچون «فلسفهٔ شعر یا تاریخِ تحولِ شعر و شاعری در ایران» (۱۳۲۳) و «دوقرن سکوت» را (۱۳۳۰) آفرید.
هنوز نخستین آناتِ آشنایی‌ام را با شاعرانِ ایرانی از دریچه‌ای که قلمِ استاد در ماه‌های آغازینِ دانشجویی به‌رویم‌گشود، فراموش‌نکرده‌ام؛ آن‌گاه که با قلمِ سحرانگیز و درعینِ‌حال مستندشان با خیام و عطار و مولوی آشنا‌شدم. هنوز هم «با کاروانِ حلّهٔ» استاد همان حس‌و‌حال را در من برمی‌انگیزانَد. و سببِ آن را باید در پشتوانهٔ پژوهشیِ آن قلمِ جادویی دانست.
سال‌ها با خود اندیشیده‌ام اگر قرارباشد از میانِ ادیبان و پژوهشگرانِ ادبیات در صد‌سالِ‌اخیر دوسه تن را برگزینم، آنها کدام اند؟ و مدت‌ها است که به این دو نامِ ارجمند رسیده‌‌ام: استاد زرین‌کوب و استاد شفیعیِ کدکنی. و دراین‌میان البته فراموش نمی‌‌کنم نامهای درخشانی همچون ملک‌الشعراء بهار، علی‌اکبرِ دهخدا، مجتبی مینوی، بدیع‌الزمان فروزانفر، عباسِ اقبال و دکترمحمدِ معین را؛ و نیز جایگاهِ دکتر رضا براهنی را در نقد و تحلیلِ ادبی از جهات و جوانبی دیگر. اما ازحیثِ جامعیّت و تنوعِ پژوهش‌ها، میزانِ تأثیرگذاری و نیز صحّت و اصالت، به‌گمانم آثار استادان زرین‌کوب و شفیعیِ کدکنی در صدر می‌نشیند.
روزهای گذشته و در ایامِ محرّم مطلبی در فضای مجازی بسیار دیده‌شد: استاد ماهِ محرّم برای سخن‌رانی به مسجدی رفتند و تحتِ‌تأثیر رفتار و گفتارِ پیرمردی مؤمن و ساده‌دل قرارگرفتند؛ پیرمردی که از استاد قرعهٔ فالی تقاضاکردند. استاد فالی‌گرفتند و غزلی آمد که بیتِ مشهوری (که برخی شیفتگان معتقد اند اشاره به ماجرای کربلا دارد) در آن آمده:
رندانِ تشنه‌لب را آبی نمی‌دهد کس
گویی ولی‌شناسان رفتند از این ولایت
و استاد از این حسنِ تصادفِ شگفت‌انگیز، سخت متحیّر و متأثّر شدند و... .
جالب آنکه، جایی از این مطلب استاد زرین‌کوب به‌مناسبتی می‌گویند: «کُپ‌کردم»! [۲]
دوستی این مطلب را برایم ارسال کرد و باآن‌که خود نیر تقریباً در جعلی‌بودنش تردیدی‌نداشت، به‌سببِ مشاهدهٔ آن در پایگاه‌های نسبتاً موثّق، نظرم را جویا شد. هم محتوا و هم ساخت و بافت عبارات نشان می‌داد که کارِ شیادانِ فضای مجازی است. و ما‌الفضاء! فضایی که برخی از خودبزرگ‌بینان گاه شعر یا عبارتی از خود را به نامِ بزرگان می‌پراکنند و پس‌از مدتی خود یا کسان‌شان اصلاحیّه صادرمی‌کنند که این شعر یا عبارت، از شهریار و شاملو و سهراب یا شریعتی و سروش و فلانی نیست، بلکه از بهمانی است!
می‌گویند «دروغ از دور که می‌آید یک پایش می‌لنگد»! محتوا و عباراتِ این مطلب فریاد می‌‌زد من کجا و استاد زرین‌کوب کجا! آخر دروغ‌پردازِ ناشیِ بی‌کاره! استاد زرین‌کوب هم «کُپ‌می‌کرد»؟! نیز می‌گویند «دروغ‌ساز دروغ‌پرداز هم می‌خواهد»! و ماشاءالله خیلِ دروغ‌پردازانِ گاه ناآگاه!
این یادآوری نیز خالی از لطفی نیست. استاد در مقدمهٔ «پله‌پله تا ملاقاتِ خدا» اشاره‌می‌کنند (نقلِ به‌مضمون) یکی از خوانندگان طیّ نامهای گله‌مندانه یادآورشد چرا اثری نمی‌نویسید که زبانی همه‌فهم‌تر داشته‌باشد تا خیلِ شیفتگانِ ادبیات و آثارتان، یعنی کسانی که احیاناً چندان توغّلی در متونِ کهن و دسترسی به منابع و اسناد ندارند نیز در کنارِ ادیبان، به‌قدرِ وسعِ خویش از آن بهره‌ببرند؟ و استاد در پاسخ به خواستهٔ آن مخاطب «پله‌پله تا ملاقاتِ خدا» را می‌نویسند. اثری که به‌رغمِ نگاه‌داشتنِ جانبِ مخاطبِ عام، همچنان تاحدّی زبانی فاخر و بیانی ادیبانه دارد. اثری که امروز در زمرهٔ منابعِ مهمِ مولوی‌پژوهی است. این را گفتم تا گفته‌باشم با آنکه ایشان این پژوهش را برای مخاطبِ عام نوشته‌اند اما سستی و ولنگاری در زبان و قلمِ ایشان دیده‌نمی‌شود.
به‌راستی چگونه می‌توان مطلبی چنین سست و ناتندرست را به استادی ادیب همچون زرین‌کوب نسبت‌داد؟!
[۱] «وفاتِ دکتر زرین‌کوب»، چاپ‌شده در کتابِ: «مقالاتی در حدیثِ دیگران»، احمدِ مهدوی دامغانی، موسسهٔ نشرِ تیر، ۱۳۸۳، صص ۸۳_۷۶).
[۲]«کُپ‌کردن»: در پرشِ با اسب، حالتِ اسبی را گویند که ناگهان می‌ایستد و گاه سوار را برزمین می‌زند.
❇️ احمد رضا بهرامپور عمران
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan