بخش دوم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی


🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

بخش سوم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی


🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

بخش چهارم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی


🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

بخش پنجم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی


🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

بخش ششم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی


🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

بخش هفتم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی


🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

بخش هشتم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی


🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

بخش نهم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی


🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

نقد فرمالیستی یک بیت از دیوان خاقانی
(مناسب فضای مجازی)
بخش اول
#زرافشان

کار من بالا نمي‌گيرد در اين شيب بلا
در مضيق حادثاتم بستۀ بند عنا

مقدمه
خاقانی از جمله نامدارترین شاعران و قصیده سرایان قرن ششم است که از لحاظ به کار بردن مضامین و مفاهیم تازه بی همتاست. از ویژگی‌های عمدۀ شعر خاقانی پیچیدگی و دیریاب بودن آن و نیز استفاده فراوان از آرایه‌های ادبی مانند کنایه، تشبیه، استعاره، ایهام و نیز اصطلاحات نجوی است. به گونه‌ای که بعضاً درک مفهوم یک بیت از اشعار خاقانی، نیازمند صرف زمان طولانی و احاطه بر دانش ها، آداب و رسوم و عقاید رایج عصر وی است.
در نقد فرمالیستی تکیه بر فرم و شکل اثر هنری است از نظر فرمالیست‌ها اثر ادبی یک فرم (شکل) محض است و محتوا چندان حائز اهمیت نیست. از دیدگاه آنان آثار ادبی ایهامی، پیچیده و مشحون از صور خیال مناسب این نوع نقد است؛ براین اساس ذیلاً بیت اول قصیده سوم (مطلع دوم) از دیوان خاقانی با رویکرد نقد فرمالیستی بررسی می‌گردد.
لازم به ذکر است این بررسی در قالب یک یادداشت برای ارائه در یک فرصت پانزده دقیقه‌ای مناسب فضای مجازی و نه در قالب یک مقاله علمی؛ تدوین شده است.

غریب سازی و آشنایی زدایی
فرمالیست‌ها به طور کلی روی دو اصل تکیه می‌کنند اول تغییر شکل در زبان عادی و دوم آشنایی زدایی. منظور از تغییر شکل در زبان عادی آن است که در آثار ادبی و خصوصاً در نظم، هنجارهایی که در گفتار عادی وجود دارد اغلب شکسته می‌شود. مطابق دستور زبان فارسی فعل معمولا در آخر جمله قرار می‌گیرد اما همچنانکه در بیت فوق مشاهده می‌شود فعل قبل از عبارت متممی قرار گرفته است. یا در پایان مصراع دوم فعل به قرینه حذف شده است.
منظور از آشنایی زدایی به کار بردن ترفندهای بلاغی از قبیل آرایه‌های ادبی است. که ذیلاً با توضیح بیشتری درباره آن صحبت خواهیم کرد.
الف) تناسب آرایه‌های ادبی با انسجام بیت:
از آنجا که در نقد فرمالیستی توجه عمده در آثار ادبی روی آرایه‌های آن است این بیت می‌تواند شاهد مثال و مصداق مناسبی برای بررسی‌های فرمالیستی باشد.
بالا رفتن از بلندی سخت است و موجب خستگی و رنج می‌شود. شاعر در این بیت سعی دارد رنج و سختی کار خود را با نشان دادن تصویری از بالارفتن از سربالایی که برای اغلب خوانندگان یک پدیده تجربه شده است؛ در ذهن خواننده مجسم کند و احساسش را اینگونه به خواننده القا نماید.
استفاده از آرایۀ مراعات نظیر که در واژه‌های "بالا"، "شیب" و تا حدودی "حادثات" (به جهت اینکه بالا رفتن از بلندی‌ها و کوه‌ها احتمال بروز حادثه را در پی دارد و درست به همین دلیل است که کوهنوردان در صعودهای خود به انواع تجهیزات ایمنی مجهز هستند) در القای مفهوم مورد نظر شاعر مفید واقع شده است. از طرف دیگر استفاده از واژگان مضیق، حادثات، بند و عنا حس رنج و عذاب را نیز در خواننده تداعی می‌کند.
در خصوص واژۀ "عنا" ذکر این نکته لازم است که این واژه دست کم امروزه در فرهنگ ایرانی به این دلیل که در گفتگوهای روزمره کاربرد ندارد؛ به تنهایی در رساندن بار معنایی "رنج و عذاب" ناتوان است. اما در آثار ادبی و در کنار مترادفات دیگر فصاحت لازم برای این کار را دارد.
کنایه یکی دیگر از آرایه‌های ادبی است که به خوبی در این بیت به کار گرفته شده است. در مصرع اول از دو عبارت کنایی استفاده شده است. "بالا گرفتن کار" کنایه از توفیق یافتن و ارتقا یافتن است. "شیب بلا" نیز کنایه از این دنیاست. در مصرع دوم نیز می‌توان واژه "عنا" را به کنایه شروان و موطن شاعر به حساب آورد.
شاعر در پایان این بیت با آوردن یک تشبیه، هنر آشنایی زدایی را در شعر خود به کمال رسانده است. آنجا که واژه عنا را به دام و بند تشبیه نموده است در واقع تلاش کرده است که تأخیری در دریافت معنی برای خواننده ایجاد کند. که همین تاخیر موجب التذاذ هنری می‌شود.
از دیگر آرایه‌های ادبی که در این بیت به کار گرفته شده است واج آرایی است. بسامد بالای صامت "ب" در واژه های بالا، شیب، بلا، بسته و بند است. در آغاز و ابتدای تولید این صامت دهان بسته است و این نکته ظریف به صورت ناخودآگاه با مفهوم بسته بودن در گرفتاری هماهنگ است. یعنی دقیقاً نقطه مقابل آزادی و رهایی.
نکته ظریفی که به صورت ناخودآگاه این حس را تقویت می‌کند استفاده از تکنیک مبتدا سازی در این صامت است. همچنانکه مشاهده می شود شاعر دانسته یا نادانسته از واژگانی استفاده نموده است که این صامت در ابتدای هجای نخست آنها قرار گرفته است. که حس بسته بودن را در ذهن مؤکد و برجسته می‌کند.

ب) تناسب وزن در انسجام بیت:
وزن عروضی در این بیت بحر رمل است. رمل در لغت به چند معنا به کار رفته است. از جمله بافتن حصير و نوعى راه رفتنِ باشتاب ميانِ دويدن و راه رفتن.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

نقد فرمالیستی یک بیت از دیوان خاقانی
(مناسب فضای مجازی)
بخش دوم (پایانی)
#زرافشان

برخى برآنند كه بحر رمل از مفهوم رملان، اخذ شده است (ابن سيده، ج۱۰، ص ۲۵۷؛ زَبيدى، ج ۲۹، ص ۹۹) و چون اين بحر روان است و با سرعت و شتاب خوانده مى‌شود اين نام را بر آن نهاده‌اند (نصيرالدين طوسى، ص ۹۸).
گزارش‌های دیگری از معنا و کاربرد رمل وجود دارد که در حوصله این یادداشت نمی‌گنجد. اما حاصل پژوهش‌ها در این زمینه این است که مضامین متنوعی از مدح و مرثیه گرفته تا مضامین عاشقانه و پرجذبه و شورانگیز در قالب این وزن عروضی بیان شده است.
با توجه به اینکه این وزن عروضی یک وزن سبک و پر تحرک است به نظر می‌رسد استفاده از آن تناسب چندانی با آهنگ و معنی بیت ندارد. زیرا برداشت خواننده از بیت، مفهوم خستگی و گرفتاری در تنگنا است که حاصل آن کُندی و درنگ است نه سبکی و پر تحرکی. اما بر اساس آنچه که در ابتدا دربارۀ این وزن عروضی گفته شد از آنجا که در طول تاریخ ژانرهای متنوعی در قالب این بحر عروضی بیان گردیده است لذا با اندکی مسامحه می توان این نقیصه را قابل اغماض دانست.

ج) تناسب قافیه و آهنگ با انسجام بیت:

رَوی در هجای قافیۀ این بیت با واج " آ" پایان می یابد. بر اساس یافته‌های زبان شناسی واکه یا مصوت "آ" یک واکۀ باز و کشیده است و در ادای آن تارهای صوتی در موقعیت تولید واک قرار گرفته و دهان باز می‌ماند (ثمره، 1364. ص95). واکه‌های اینچنینی حالت خیزان به خود می‌گیرند یعنی همان حالتی که در صداهای بلند مانند فریاد کشیدن و آه و ناله می‌شنویم. این ویژگی‌ها با معنای بیت بالا کاملاً تناسب دارد و موجب تاثیر پذیری بیشتر خواننده می‌شود.

برآیند:
یکی از موارد مطلوب فرمالیست‌ها زیبایی هنری و جنبه زیباشناختی اثر ادبی است. بر این اساس به نظر می‌رسد که قصاید خاقانی به این دلیل که مشحون از تصویرپردازی‌های هنری است چنانچه با رویکرد نقد فرمالیستی بررسی گردد، افق های جدیدی در آن نمایان و ظرایف و طرایف بیشتری از آن به دست خواهد آمد.

سرچشمه‌ها:
- ابن سيده. (2000م).  المحكم و المحيط الاعظم، بیروت: چاپ عبدالحميد هنداوى.
- ثمره، یدالله. (1364). آوا شناسی زبان فارسی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
- زَبيدى. (1997م).  تاج العروس من جواهرالقاموس، ج ۲۹. کویت: چاپ عبدالفتاح حلو.
- سجادی، ضیاءالدین (مصحح). (1382). دیوان خاقانی. تالیف بدیل بن علی خاقانی. تهران: زوار.
- مفتی مرادآبادی، محمد سعدالله (مصحح). (1389). معیار الاشعار و میزان الافکار. تألیف خواجه نصیر طوسی. تهران: نشر میراث مکتوب.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

#عاشورا_در_آیینه_شعر_کهن_پارسی


کجایید ای شهیدان خدایی
بلاجویان دشت کربلایی

کجایید ای سبک روحان عاشق 
پرنده‌تر ز مرغان هوایی

کجایید ای شهان آسمانی 
بدانسته فلک را درگشایی

#مولانای_جان


زان يار دلنوازم شكري است با شكايت
گر نكته دان عشقي بشنو تو اين حكايت

بي مزدبودومنت هرخدمتي كه كردم 
يارب مباد كس را مخدوم بي عنايت

رندان تشنه لب را آبي نمي دهد كس
گويي ولي شناسان رفتنداز اين ولايت

درزلف چون كمانش اي دل مپيچ كان جا
سرها بريده بيني بي جرم وبي جنايت

#حافظ_شیرازی


باز اين چه شورش ست كه در خلق عالمست ؟
باز اين چه نوحه و چه عزا و چه ماتم ست ؟ 

كشتي شكست خورده طوفان كربلا
در خاك و خون تپيده ميدانِ كربلا

#محتشم_کاشانی


چون آسمان كند كمر كينه، استوار
كشتي نوح، بشكند از موجه بِحار

لعل حسين را كند از مهر، خشكْ لب
تيغ يزيد را كند از كينه، آبدا

خون شفق، ز پنجه خورشيد ميچكد
از بس گلوي تشنه لبان را دهد فشار

پور ابوتراب، جگرگوشه رسول
طفلي كه بود گيسوي پيغمبرش، مهار

لعل لبي كه، بوسه گه جبرييل بود
بي آب شد ز سنگدلي هاي روزگار

#صائب_تبریزی


آن گوش وار عرش که گردون جوهري
با دامني پر از گوهرش بود مشتري

درويش ملک بخش و جهاندار خرقه پوش
خسرو نشان صوفي و سلطان حيدري

اقرار کرد حر يزيدش به بندگي
خط باز داده روح امينش به چاکري

لب خشک و ديده تر شده از تشنگي هلاک
وانگه طفيل خاک درش خشکي و تري

از کربلا بدو همه کرب و بلا رسيد
آري همين نتيجه دهد ملک پروري

#خواجوی_کرمانی


خاك، خونْ آغشته لبْ تشنگان كربلاست
                 
آخر اي چشم بلابين ! جوي خونبارت، كجاست ؟

جز به چشم و چهره، مسپَر خاك اين ره كآن همه               
نرگس چشم و گل رخسار آل مصطفي ست

#سلمان_ساوجی

سايه دستي اگر ضامن احوال ماست
خاك ره بيكسي ست كز سرِ ما برنخاست

دل به هوي بسته ايم، از هوس ما مپرس 
با همه بيگانه است آن كه به ما آشناست

كيست درين انجمن محرم عشق غيور؟
ما همه بيغيرتيم، آينه در كربلاست

بيدل ! اگر محرمي رنگ تك و دو مبر
در عرق سعي حرص خفَّت آب بقاست


#بیدل_دهلوی


ز خون حسينش، به دوش دگر 
فرو هشته، آغشته دستار سر

بدين سان رود خسته، تا پاي عرش 
بنالد به درگاه داراي عرش

#ابن_یمین_فریودی


هر گل كه بر دميد ز هامون كربلا
دارد نشان تازه مدفون كربلا

پروانه نجات شهيدان محشرست
مهر طلا ببين شده گلگون كربلا

#بابا_فغانی_شیرازی


دلم‌ شكسته‌ و مجروح‌ و مبتلاي‌ حسين‌
طواف‌ كرد شبي‌ گرد كربلاي‌ حسين‌

طراز طره‌ مشكين‌ عنبر افشانش‌
خضاب‌ كرد به‌ خون‌ خصم‌ بي‌ وفاي‌ حسين‌

قدر چو واقعه‌ كربلا مشاهده‌ كرد
ز چشم‌ چشمة‌ خون‌ راند بر قضاي‌ حسين‌

#ابن_حسام_خسوفی


اي قوم ! درين عزا، بگرييد
بر كشته كربلا بگرييد

با اين دلِ مرده، خنده تا كي ؟
امروز، درين عزا بگرييد

فرزند رسول را، بكشتند
از بهر خداي،را بگرييد

از خون جگر، سرشك سازيد
بهر دل مصطفي، بگرييد

#سیف_الدین_فرغانی


اي‌ فلك‌ آل‌ علي‌ را از وطن‌ آواره‌ كردي
زان‌ سپس‌ در كربلاشان‌ بردي‌ و بي‌چاره‌ كردي‌

تاختي‌ از وادي‌ ايمن‌ غزالان‌ حرم‌ را
پس‌ اسير پنجة‌ گرگان‌ آدم‌خواره‌ كردي‌

گوشوار عرش‌ رحمان‌ را بريدي‌ سر، پس‌ آنگه‌
دخترانش‌ را زكين‌ بي‌ گوشوار و ياره‌ كردي‌

#ملک_الشعرای_بهار



در پايان باتوجه به آنچه گذشت ديدييم که سرايش واقعه کربلا و فاجعه ظهر روز دهم تنها مختص به شاعران شيعي نبوده و نيست و شاهد بوديم که شاعران آزاده اي حتي از اهل سنت نيز از حسين بن علي سرودند و مراثي تاثير گذاري در منقبت حضرت سيد الشهدا و مظلوميت ايشان و حادثه ظهر عاشورا دارند.


گردآورنده : #مریم_سهرابی_چکاوک
🏴#عاشورا_در_آیینه_شعر_کهن_پارسی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ پرسش: به نظر شما ایام فراغت را در فضای مجازی بودن مفید است یا مضر؟

❇️ پرسش بسیار خوبی است. پاسخ آن بستگی به نحوه‌ی استفاده‌ی ما از فضای مجازی دارد. در ادامه، هم فایده‌ها و هم آسیب‌های آن را در ایام فراغت بررسی می‌کنم:

❇️ فواید بودن در فضای مجازی در ایام فراغت:

1. یادگیری و رشد فردی: استفاده از پلتفرم‌هایی مثل یوتیوب، دوره‌های آموزشی، یا خواندن مقالات می‌تواند دانش و مهارت ما را افزایش دهد.

2. برقراری ارتباط با دوستان و خانواده: مخصوصاً اگر دور از عزیزان هستیم، این فضا به ما امکان حفظ ارتباط را می‌دهد.

3. سرگرمی سالم: تماشای فیلم، گوش دادن به موسیقی یا پادکست می‌تواند باعث آرامش و استراحت ذهنی شود.

4. فرصت‌های کاری یا درآمدزایی: خیلی‌ها از این فضا برای فروش محصولات یا خدمات، تولید محتوا یا تبلیغات استفاده می‌کنند.

❇️ آسیب‌های بودن بیش‌از‌حد در فضای مجازی:

1. اتلاف وقت: بدون هدف مشخص، ممکن است ساعت‌ها زمان از دست برود بدون فایده.

2. افزایش اضطراب یا مقایسه‌های ناسالم: دیدن زندگی دیگران ممکن است احساس بی‌ارزشی یا حسادت ایجاد کند.

3. تضعیف روابط واقعی: اگر ارتباطات مجازی جای رابطه‌های چهره‌به‌چهره را بگیرد، حس تنهایی افزایش می‌یابد.

4. آسیب به سلامت جسم و ذهن: استفاده زیاد از موبایل باعث کم‌تحرکی، اختلال خواب و خستگی ذهنی می‌شود.

❇️ نتیجه‌گیری:

فضای مجازی ابزاری خنثی است؛
اگر آگاهانه و هدفمند استفاده شود، مفید است،اما اگر بی‌هدف و بی‌مرز باشد، مضر خواهد بود.

❇️ پیشنهاد:

در ایام فراغت، زمان مشخصی برای استفاده از فضای مجازی در نظر بگیرید و در کنار آن فعالیت‌های واقعی مثل مطالعه، ورزش، دیدار با دوستان و خانواده یا حتی خلوت درونی را فراموش نکنید.

❇️ پاسخ از کانال خورشید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✅ واژه‌ی جمله در بیت زیر:

ما به فلک بوده‌ایم، یار ملک بوده‌ایم
باز همان‌جا رویم، جمله؛ که آن شهر ماست  
صفحه۷۰ کتاب فارسی۲

⁉️ نهاد، بدل یا قید ؟!

☑️مقدمه:
تحلیل کلام شاخه ای از زبان شناسی است که ساختارهای زبان(جملات و متن) را در بافت مطالعه و بررسی می‌کند. یکی از ابعاد این شاخه، مطالعه و بررسی کیفیت شکل‌گیری متن و چگونگی ایجاد ارتباط میان اجزای آن است که از آن به عوامل انسجام تعبیر می شود.
بافتار نیز شبکه‌ای ظاهری یا پنهانی است که میان اجزای متن ارتباط برقرار می کند. یکی از عوامل ایجاد بافتار، وجود نشانه های صوری و آشکاری به نام نشانه ها ی انسجام است که یکی از آن‌ها حذف است.

حال به کمک این مبحث مهم زبان‌شناسی به بررسی نقش واژه مورد بحث با توجه به نشانه‌های انسجامی می‌پردازیم.

✍تحلیل سازه‌های بیت:
ما به فلک بوده‌ایم؛
[ما] یار ملک بوده‌ایم؛
[ما] باز همان جا رویم، جمله؛
که آن شهر ماست.

📌همان‌طوری که می‌بینیم این بیت شامل چهار جمله‌است که در تولید این متن سهیم هستند.
در جمله اول، ما نهاد بوده و با استفاده از یکی از نشانه‌های انسجام متن؛ یعنی حذف در جمله دوم و سوم از تکرار آن جلوگیری شده است.

صرف‌نظر از بحث شعر و قاعده بلاغی تصور کنید اگر در این دو جمله نهادها حذف نمی‌شدند چقدر شبکه و سازه‌ها و بافتار متن به هم می‌خورد؟!

✅نتیجه:
بنابراین چون در جمله‌ی سوم ، نهاد به قرینه‌ی لفظی حذف گردیده، نمی‌توان واژه‌ی جمله را نهاد این بیت قرار داد، زیرا که بافتار متن را به هم می‌ریزد.

اکنون با حذف نهاد و بازگردانی جمله سوم به شیوه‌ عادی، متن بدینصورت خواهد بود:
[ما]، جمله باز بدان‌جا رویم.
چنین تصور می‌شود، جمله در جایگاه بدل قرار می‌گیرد، منتها باید متن بدین صورت می‌بود تا چنین تلقی‌ای از آن درست باشد. لیکن چون در این جمله، نهاد صفر می‌باشد ، بنابراین وجود جمله به عنوان بدل نیز پذیرفتنی‌ نیست. به عبارت دیگر بدل و مبدل‌منه هر دو در ظاهر متن باید وجود می‌داشت.

با این وجود باید گفت جمله در بافت فوق در جایگاه قید قرار گرفته است، چرا که به راحتی می‌توان آن را از بافت مزبور،صرف نظر از مبحث وزن حذف کرد و در اثر این حذف هیچ خللی در روابط انسجامی متن نیز ایجاد نمی‌شود:

ما به فلک بوده‌ایم؛
[*] یار ملک بوده‌ایم؛
[*] باز همان جا رویم، جمله؛
که آن شهر ماست.

☑️نکته؛ این جمع‌بندی با راهنمایی‌های یکی از اساتید زبان‌شناس تهیه شده است.

❇️ عبدالستار منصوری از گروه دبیران ادبیات کشور

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ حس‌آمیزی و ارتباط آن با استعاره:

❇️ در کتاب موسیقی شعر چنین آمده است:
"بحث حس‌آمیزی را از استعاره جدا کردیم به خاطر اهمیتی که در شعر جدید به آن می‌دهند و عبارت است از توسّعاتی که در زبان از رهگذر آمیختن دو حس به یکدیگر ایجاد می‌شود. استعاره یا مجاز شکل عام این توسّعات است و شاخه معیّنی از این توسّعات که بر اساس آمیختن دو حس به وجود آید، حس‌آمیزی خوانده می‌شود. مثل آواز روشن و جیغ بنفش."

◀️ ایشان دامنه این امکان زبانی؛ یعنی در آمیختن حواس ظاهری را بسیار گسترده دانسته و این آمیختگی را منحصر به حواس ظاهری نمی‌کند ؛ بلکه حواس باطنی را نیز مطرح می‌نماید و باورمند است که گاهی امور انتزاعی نیز با یکی از امور مربوط به حواس ظاهری در می‌آمیزد و حس‌آمیزی ایجاد می‌کند.
بنابراین با این مقدمه باید گفت، بحث حس‌آمیزی موضوعی دراز دامن و با بسامد بسیار در شعر به‌ویژه شعر معاصر است و یکی از شگردهای تصویرسازی شاعرانه می‌باشد و از جهات مختلف نیز حائز اهمیت است:

۱. از حیث زبان باعث خلق ترکیبات نو و تازه می‌شود و از این طریق منجر به توسّع زبانی می‌گردد

۲. از حیث معنا باعث عینی شدن مفهوم و در نهایت فهم بهتر و راحت‌تر آن می‌شود.

۳. از حیث زیبایی‌شناسی نیز باعث خلق تصاویر شگفت و زیبا و بدیعی خواهد شد که شعر را به تصویرگری و نقاشی پیوند می‌زند.

✍اکنون برای روشنگری به ذکر چند نمونه می‌پردازیم:

🔸○صد تلخ شنیدم ز یکی رزق‌پرست
جرمم چه؟ همین که دادمش جام به دست

از یک منظر شاعر تلخ را که یکی از حواس ظاهری است به پدیده‌ای شنیداری تشبیه کرده و با حذف مشبه‌به از کلام،  یکی از ملائم آن را که شنیدن باشد آورده است که با استعاره قابل تطبیق است.

از منظری دیگر  تلخی را که مربوط به حس چشایی است با  شنیدن که مربوط به حس شنیداری در آمیخته است و یک تصویر بکری ساخته است؛ یعنی حس‌آمیزی.

🔸○شاعران گاهی از تلخی زندگی به طنز یاد کرده‌اند.

گویی زندگی به یک پدیده‌ای چشیدنی  تشبیه شده است که بتوان مزه آن را چشید ولی مشبه‌به آن را حذف کرده، لذا  با این نگاه باز استعاره‌ای را می‌توان در این واژه یافت. از منظری دیگر تلخی[مشبه‌به موجود] به معنی ناملایمات و فراز و نشیب‌ها[= مشبه محذوف] است که با حذف مشبه با استعاره روبرو خواهیم بود.

◀️ سرانجام باید گفت در این جمله نویسنده یک مفهوم انتزاعی مثل زندگی را با یکی از حواس ظاهری مربوط به حس چشایی درآمیخته است و تصویری زیبا خلق کرده؛ یعنی حس‌آمیزی.

🔸○سفر ادامه دارد/ و پیام عاشقانه‌ی کویرها به ابرها/ سلام جاودانه‌ی نسیم‌ها به تپه‌ها/ تواضع لطیف و نرم دره‌ها.
گویی تواضع و فروتنی به یک پدیده‌ی ملموسی تشبیه شده است که مشبه‌به آن محذوف است و این یعنی استعاره.
از دیگر سوی تواضع را که امری انتزاعی است با لطیف و نرم که باز نمود حس لامسه است، در آمیخته و به حس‌آمیزی رسیده که پدیده‌ای نیک درخور تصویرگری و نقاشی کلام است.

✍ بنابراین به درستی باید دریافت که هرجایی حس‌آمیزی قابل درک و دریافت باشد در آن بافت آثار استعاره و مجاز  را نیز می‌توان یافت، از این روست که دکتر شفیعی کدکنی این مبحث را به دلیل اهمیت و بسامد زیاد آن و ایجاد تصاویر نو و بدیع از مبحث استعاره جدا کرده است، و این به معنی  نفی کشف استعاره از آن‌ها نیست.

❇️ عبدالستار منصوری از گروه دبیران ادبیات کشور

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

فن بیان


اهمیت اصلی فن بیان زمانی مشخص می‌شود که به تعداد افرادی که با آنها در ارتباط هستید، راه برای صحبت کردن وجود دارد. این جاست که متوجه ارزش فن بیان می‌شویم. شما با پدر و مادر، فرزندان، همکاران خود و دوستانتان و اشخاص غریبه هرکدام با لحن و بیان متفاوتی صحبت می کنید. حال نکته اصلی اینجاست که اگر تسلط شما در مبحث فن بیان بالا باشد و یا به زبان ساده تر از فن بیان خوبی برخوردار باشید، می توانید در هر یک از این موقعیت‌ها، نحوه ارتباط خود را مدیریت کنید و تا حد زیادی تاثیر کلام‌ تان را بالا ببرید. باید به این نکته توجه داشته باشید که فن بیان فقط مخصوص بزرگسالان نیست.

کودکان ما باید از کودکی بتوانند این مهارت را با بازی وتکنیک های علمی درون خود تقویت کنند.در راستای آشنایی و افزایش این مهارت در فرزندان پیشنهاد میکنم مقاله فن بیان کودکان را مطالعه فرمایید.

انسان موجودی اجتماعی و ارتباطی است و یکی از بهترین راه‌ها برای ارتباط گرفتن، سخن گفتن محسوب می‌شود. شما در تمام لحظات زندگی خود با بیان خوب می‌توانید بهترین نتایج را دریافت کنید. برخی تصورات بر این است که فن بیان و سخنوری تنها افرادی نیاز به فراگیری مهارت های فن بیان دارند که شغل آنها مرتبط با مسائلی مانند سخنرانی در جمع می باشد اما این ذهنیت کاملاً نادرست است.

فن بیان مهارتی است که برای هر شخصی لازم و ضروری محسوب می شود زیرا بدون آن قطعاً نخواهید توانست به خوبی با دیگران ارتباط برقرار کنید و نظر آنها را نسبت به خود جلب کنیم.

مهم‌ترین مهارت‌های لازم برای تقویت فن بیان
بسیاری از افراد از سخنرانی و صحبت در جمع واهمه دارند. اما می‌توان با استفاده از روش‌های مختلف این مهارت را تقویت کرد. یکی از روش‌های متداول و معمول برای افزایش مهارت گویندگی شرکت در دوره‌های فن بیان است. با شرکت در این دوره‌ها شما در ابتدا متوجه خواهید شد که فن بیان چیست و در چه مواردی به شما کمک خواهد کرد و نهایتا مهارت‌های شما در این حوزه به‌صورت هدفمندی تقویت خواهد شد. در ادامه به برخی از مهارت‌های لازم برای تقویت فن بیان اشاره خواهیم کرد. اگر احساس می‌کنید نیاز به تقویت این مهارت در خودتان دارید، بهتر است پیش از ادامه کار مطلب دوره فن بیان را مطالعه کنید.



نوشتن متن سخنرانی: اولین مرحله برای ایراد یک سخنرانی موفق در جمع، نوشتن متن سخنرانی است. اگر یک متن قوی داشته باشید، بیان آن به صورت رسا نیز آسان‌تر خواهد بود. درنتیجه داشتن یک متن قوی و مناسب به بهبود فن بیان و مهارت سخنرانی شما در جمع کمک خواهد کرد.

تمرین: درحقیقت برای یک سخنرانی عمومی، گوینده باید بر مطالب خود تسلط داشته باشد و به خوبی آماده باشد. پیش از صحبت در جمع، متن سخنرانی خود را تمرین کنید. هرچه بیشتر سخنرانی خود را تمرین کنید، بیشتر به کلمات و جملاتی که استفاده می‌کنید عادت خواهید کرد. درنتیجه به هنگام بیان کردن آن احساس بهتر و آرامش بیشتری خواهید داشت.
حفظ آرامش: دستپاچگی در هنگام ارائه مطلب سبب می‌شود که ارائه و سخنرانی شما ضعیف به‌نظر برسد. پس سعی کنید تا حد امکان آرامش خود را به هنگام سخنرانی حفظ کنید.


برخی دیگر از مهارت‌های لازم برای تقویت فن بیان و ایراد یک سخنرانی عمومی قوی عبارتنداز:

در متن سخنرانی خود برای تاکید بر نکات کلیدی، آن‌ها را درجای درست تکرار کنید.
سعی کنید متن سخنرانی خود را به صورت مختصر، صریح و مستقیم نگارش کنید.
در طول سخنرانی از مثال‌ها و داستان‌های شخصی استفاده کرده و اشتیاق خود را به بیان موضوع نشان دهند.

فن بیان (Public Speaking Skill) یک مهارت ارتباط قوی است که کمک می کند تا توانایی حرف زدن در هر زمان، مکان و هر شرایطی را متناسب با مخاطبان هدف با بیشترین تاثیر داشته باشید.

تسلط بر فن سخنرانی برای چه شغل‌هایی ضروری است؟

فن سخنرانی برای بسیاری از شغل‌ها مانند تدریس، روابط عمومی، فروش یا ارائه خدمات به مشتریان ضروری است. همچنین فن بیان ضروری‌ترین مهارت موردنیاز برای مصاحبه‌های شغلی است.

آیا فن بیان خوب باعث افزایش اعتماد به نفس می‌شود؟

بله، اگر سخنرانی فردی به خوبی پیش‌برود، بازخورد مثبتی از سوی مخاطبان دریافت خواهد شد و این امر سبب افزایش حس اعتماد به نفس سخنران می‌شود.

فن بیان مناسب بر کدامیک از جنبه‌های زندگی فرد اثرگذار است؟

فن بیان خوب سبب پیشرفت و تثبیت شغلی افراد، بهبود مهارت‌های ارتباطی افراد، بهبود مهارت‌های اجتماعی، رضایت شخص از خود و آشنایی با افراد جدید می‌شود.

مهارت‌های اصلی لازم برای تقویت فن بیان کدامند؟

نوشتن متن سخنرانی، تمرین زیاد و حفظ آرامش

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan