✳️ پرسش: به نظر شما ایام فراغت را در فضای مجازی بودن مفید است یا مضر؟

❇️ پرسش بسیار خوبی است. پاسخ آن بستگی به نحوه‌ی استفاده‌ی ما از فضای مجازی دارد. در ادامه، هم فایده‌ها و هم آسیب‌های آن را در ایام فراغت بررسی می‌کنم:

❇️ فواید بودن در فضای مجازی در ایام فراغت:

1. یادگیری و رشد فردی: استفاده از پلتفرم‌هایی مثل یوتیوب، دوره‌های آموزشی، یا خواندن مقالات می‌تواند دانش و مهارت ما را افزایش دهد.

2. برقراری ارتباط با دوستان و خانواده: مخصوصاً اگر دور از عزیزان هستیم، این فضا به ما امکان حفظ ارتباط را می‌دهد.

3. سرگرمی سالم: تماشای فیلم، گوش دادن به موسیقی یا پادکست می‌تواند باعث آرامش و استراحت ذهنی شود.

4. فرصت‌های کاری یا درآمدزایی: خیلی‌ها از این فضا برای فروش محصولات یا خدمات، تولید محتوا یا تبلیغات استفاده می‌کنند.

❇️ آسیب‌های بودن بیش‌از‌حد در فضای مجازی:

1. اتلاف وقت: بدون هدف مشخص، ممکن است ساعت‌ها زمان از دست برود بدون فایده.

2. افزایش اضطراب یا مقایسه‌های ناسالم: دیدن زندگی دیگران ممکن است احساس بی‌ارزشی یا حسادت ایجاد کند.

3. تضعیف روابط واقعی: اگر ارتباطات مجازی جای رابطه‌های چهره‌به‌چهره را بگیرد، حس تنهایی افزایش می‌یابد.

4. آسیب به سلامت جسم و ذهن: استفاده زیاد از موبایل باعث کم‌تحرکی، اختلال خواب و خستگی ذهنی می‌شود.

❇️ نتیجه‌گیری:

فضای مجازی ابزاری خنثی است؛
اگر آگاهانه و هدفمند استفاده شود، مفید است،اما اگر بی‌هدف و بی‌مرز باشد، مضر خواهد بود.

❇️ پیشنهاد:

در ایام فراغت، زمان مشخصی برای استفاده از فضای مجازی در نظر بگیرید و در کنار آن فعالیت‌های واقعی مثل مطالعه، ورزش، دیدار با دوستان و خانواده یا حتی خلوت درونی را فراموش نکنید.

❇️ پاسخ از کانال خورشید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✅ واژه‌ی جمله در بیت زیر:

ما به فلک بوده‌ایم، یار ملک بوده‌ایم
باز همان‌جا رویم، جمله؛ که آن شهر ماست  
صفحه۷۰ کتاب فارسی۲

⁉️ نهاد، بدل یا قید ؟!

☑️مقدمه:
تحلیل کلام شاخه ای از زبان شناسی است که ساختارهای زبان(جملات و متن) را در بافت مطالعه و بررسی می‌کند. یکی از ابعاد این شاخه، مطالعه و بررسی کیفیت شکل‌گیری متن و چگونگی ایجاد ارتباط میان اجزای آن است که از آن به عوامل انسجام تعبیر می شود.
بافتار نیز شبکه‌ای ظاهری یا پنهانی است که میان اجزای متن ارتباط برقرار می کند. یکی از عوامل ایجاد بافتار، وجود نشانه های صوری و آشکاری به نام نشانه ها ی انسجام است که یکی از آن‌ها حذف است.

حال به کمک این مبحث مهم زبان‌شناسی به بررسی نقش واژه مورد بحث با توجه به نشانه‌های انسجامی می‌پردازیم.

✍تحلیل سازه‌های بیت:
ما به فلک بوده‌ایم؛
[ما] یار ملک بوده‌ایم؛
[ما] باز همان جا رویم، جمله؛
که آن شهر ماست.

📌همان‌طوری که می‌بینیم این بیت شامل چهار جمله‌است که در تولید این متن سهیم هستند.
در جمله اول، ما نهاد بوده و با استفاده از یکی از نشانه‌های انسجام متن؛ یعنی حذف در جمله دوم و سوم از تکرار آن جلوگیری شده است.

صرف‌نظر از بحث شعر و قاعده بلاغی تصور کنید اگر در این دو جمله نهادها حذف نمی‌شدند چقدر شبکه و سازه‌ها و بافتار متن به هم می‌خورد؟!

✅نتیجه:
بنابراین چون در جمله‌ی سوم ، نهاد به قرینه‌ی لفظی حذف گردیده، نمی‌توان واژه‌ی جمله را نهاد این بیت قرار داد، زیرا که بافتار متن را به هم می‌ریزد.

اکنون با حذف نهاد و بازگردانی جمله سوم به شیوه‌ عادی، متن بدینصورت خواهد بود:
[ما]، جمله باز بدان‌جا رویم.
چنین تصور می‌شود، جمله در جایگاه بدل قرار می‌گیرد، منتها باید متن بدین صورت می‌بود تا چنین تلقی‌ای از آن درست باشد. لیکن چون در این جمله، نهاد صفر می‌باشد ، بنابراین وجود جمله به عنوان بدل نیز پذیرفتنی‌ نیست. به عبارت دیگر بدل و مبدل‌منه هر دو در ظاهر متن باید وجود می‌داشت.

با این وجود باید گفت جمله در بافت فوق در جایگاه قید قرار گرفته است، چرا که به راحتی می‌توان آن را از بافت مزبور،صرف نظر از مبحث وزن حذف کرد و در اثر این حذف هیچ خللی در روابط انسجامی متن نیز ایجاد نمی‌شود:

ما به فلک بوده‌ایم؛
[*] یار ملک بوده‌ایم؛
[*] باز همان جا رویم، جمله؛
که آن شهر ماست.

☑️نکته؛ این جمع‌بندی با راهنمایی‌های یکی از اساتید زبان‌شناس تهیه شده است.

❇️ عبدالستار منصوری از گروه دبیران ادبیات کشور

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ حس‌آمیزی و ارتباط آن با استعاره:

❇️ در کتاب موسیقی شعر چنین آمده است:
"بحث حس‌آمیزی را از استعاره جدا کردیم به خاطر اهمیتی که در شعر جدید به آن می‌دهند و عبارت است از توسّعاتی که در زبان از رهگذر آمیختن دو حس به یکدیگر ایجاد می‌شود. استعاره یا مجاز شکل عام این توسّعات است و شاخه معیّنی از این توسّعات که بر اساس آمیختن دو حس به وجود آید، حس‌آمیزی خوانده می‌شود. مثل آواز روشن و جیغ بنفش."

◀️ ایشان دامنه این امکان زبانی؛ یعنی در آمیختن حواس ظاهری را بسیار گسترده دانسته و این آمیختگی را منحصر به حواس ظاهری نمی‌کند ؛ بلکه حواس باطنی را نیز مطرح می‌نماید و باورمند است که گاهی امور انتزاعی نیز با یکی از امور مربوط به حواس ظاهری در می‌آمیزد و حس‌آمیزی ایجاد می‌کند.
بنابراین با این مقدمه باید گفت، بحث حس‌آمیزی موضوعی دراز دامن و با بسامد بسیار در شعر به‌ویژه شعر معاصر است و یکی از شگردهای تصویرسازی شاعرانه می‌باشد و از جهات مختلف نیز حائز اهمیت است:

۱. از حیث زبان باعث خلق ترکیبات نو و تازه می‌شود و از این طریق منجر به توسّع زبانی می‌گردد

۲. از حیث معنا باعث عینی شدن مفهوم و در نهایت فهم بهتر و راحت‌تر آن می‌شود.

۳. از حیث زیبایی‌شناسی نیز باعث خلق تصاویر شگفت و زیبا و بدیعی خواهد شد که شعر را به تصویرگری و نقاشی پیوند می‌زند.

✍اکنون برای روشنگری به ذکر چند نمونه می‌پردازیم:

🔸○صد تلخ شنیدم ز یکی رزق‌پرست
جرمم چه؟ همین که دادمش جام به دست

از یک منظر شاعر تلخ را که یکی از حواس ظاهری است به پدیده‌ای شنیداری تشبیه کرده و با حذف مشبه‌به از کلام،  یکی از ملائم آن را که شنیدن باشد آورده است که با استعاره قابل تطبیق است.

از منظری دیگر  تلخی را که مربوط به حس چشایی است با  شنیدن که مربوط به حس شنیداری در آمیخته است و یک تصویر بکری ساخته است؛ یعنی حس‌آمیزی.

🔸○شاعران گاهی از تلخی زندگی به طنز یاد کرده‌اند.

گویی زندگی به یک پدیده‌ای چشیدنی  تشبیه شده است که بتوان مزه آن را چشید ولی مشبه‌به آن را حذف کرده، لذا  با این نگاه باز استعاره‌ای را می‌توان در این واژه یافت. از منظری دیگر تلخی[مشبه‌به موجود] به معنی ناملایمات و فراز و نشیب‌ها[= مشبه محذوف] است که با حذف مشبه با استعاره روبرو خواهیم بود.

◀️ سرانجام باید گفت در این جمله نویسنده یک مفهوم انتزاعی مثل زندگی را با یکی از حواس ظاهری مربوط به حس چشایی درآمیخته است و تصویری زیبا خلق کرده؛ یعنی حس‌آمیزی.

🔸○سفر ادامه دارد/ و پیام عاشقانه‌ی کویرها به ابرها/ سلام جاودانه‌ی نسیم‌ها به تپه‌ها/ تواضع لطیف و نرم دره‌ها.
گویی تواضع و فروتنی به یک پدیده‌ی ملموسی تشبیه شده است که مشبه‌به آن محذوف است و این یعنی استعاره.
از دیگر سوی تواضع را که امری انتزاعی است با لطیف و نرم که باز نمود حس لامسه است، در آمیخته و به حس‌آمیزی رسیده که پدیده‌ای نیک درخور تصویرگری و نقاشی کلام است.

✍ بنابراین به درستی باید دریافت که هرجایی حس‌آمیزی قابل درک و دریافت باشد در آن بافت آثار استعاره و مجاز  را نیز می‌توان یافت، از این روست که دکتر شفیعی کدکنی این مبحث را به دلیل اهمیت و بسامد زیاد آن و ایجاد تصاویر نو و بدیع از مبحث استعاره جدا کرده است، و این به معنی  نفی کشف استعاره از آن‌ها نیست.

❇️ عبدالستار منصوری از گروه دبیران ادبیات کشور

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

فن بیان


اهمیت اصلی فن بیان زمانی مشخص می‌شود که به تعداد افرادی که با آنها در ارتباط هستید، راه برای صحبت کردن وجود دارد. این جاست که متوجه ارزش فن بیان می‌شویم. شما با پدر و مادر، فرزندان، همکاران خود و دوستانتان و اشخاص غریبه هرکدام با لحن و بیان متفاوتی صحبت می کنید. حال نکته اصلی اینجاست که اگر تسلط شما در مبحث فن بیان بالا باشد و یا به زبان ساده تر از فن بیان خوبی برخوردار باشید، می توانید در هر یک از این موقعیت‌ها، نحوه ارتباط خود را مدیریت کنید و تا حد زیادی تاثیر کلام‌ تان را بالا ببرید. باید به این نکته توجه داشته باشید که فن بیان فقط مخصوص بزرگسالان نیست.

کودکان ما باید از کودکی بتوانند این مهارت را با بازی وتکنیک های علمی درون خود تقویت کنند.در راستای آشنایی و افزایش این مهارت در فرزندان پیشنهاد میکنم مقاله فن بیان کودکان را مطالعه فرمایید.

انسان موجودی اجتماعی و ارتباطی است و یکی از بهترین راه‌ها برای ارتباط گرفتن، سخن گفتن محسوب می‌شود. شما در تمام لحظات زندگی خود با بیان خوب می‌توانید بهترین نتایج را دریافت کنید. برخی تصورات بر این است که فن بیان و سخنوری تنها افرادی نیاز به فراگیری مهارت های فن بیان دارند که شغل آنها مرتبط با مسائلی مانند سخنرانی در جمع می باشد اما این ذهنیت کاملاً نادرست است.

فن بیان مهارتی است که برای هر شخصی لازم و ضروری محسوب می شود زیرا بدون آن قطعاً نخواهید توانست به خوبی با دیگران ارتباط برقرار کنید و نظر آنها را نسبت به خود جلب کنیم.

مهم‌ترین مهارت‌های لازم برای تقویت فن بیان
بسیاری از افراد از سخنرانی و صحبت در جمع واهمه دارند. اما می‌توان با استفاده از روش‌های مختلف این مهارت را تقویت کرد. یکی از روش‌های متداول و معمول برای افزایش مهارت گویندگی شرکت در دوره‌های فن بیان است. با شرکت در این دوره‌ها شما در ابتدا متوجه خواهید شد که فن بیان چیست و در چه مواردی به شما کمک خواهد کرد و نهایتا مهارت‌های شما در این حوزه به‌صورت هدفمندی تقویت خواهد شد. در ادامه به برخی از مهارت‌های لازم برای تقویت فن بیان اشاره خواهیم کرد. اگر احساس می‌کنید نیاز به تقویت این مهارت در خودتان دارید، بهتر است پیش از ادامه کار مطلب دوره فن بیان را مطالعه کنید.



نوشتن متن سخنرانی: اولین مرحله برای ایراد یک سخنرانی موفق در جمع، نوشتن متن سخنرانی است. اگر یک متن قوی داشته باشید، بیان آن به صورت رسا نیز آسان‌تر خواهد بود. درنتیجه داشتن یک متن قوی و مناسب به بهبود فن بیان و مهارت سخنرانی شما در جمع کمک خواهد کرد.

تمرین: درحقیقت برای یک سخنرانی عمومی، گوینده باید بر مطالب خود تسلط داشته باشد و به خوبی آماده باشد. پیش از صحبت در جمع، متن سخنرانی خود را تمرین کنید. هرچه بیشتر سخنرانی خود را تمرین کنید، بیشتر به کلمات و جملاتی که استفاده می‌کنید عادت خواهید کرد. درنتیجه به هنگام بیان کردن آن احساس بهتر و آرامش بیشتری خواهید داشت.
حفظ آرامش: دستپاچگی در هنگام ارائه مطلب سبب می‌شود که ارائه و سخنرانی شما ضعیف به‌نظر برسد. پس سعی کنید تا حد امکان آرامش خود را به هنگام سخنرانی حفظ کنید.


برخی دیگر از مهارت‌های لازم برای تقویت فن بیان و ایراد یک سخنرانی عمومی قوی عبارتنداز:

در متن سخنرانی خود برای تاکید بر نکات کلیدی، آن‌ها را درجای درست تکرار کنید.
سعی کنید متن سخنرانی خود را به صورت مختصر، صریح و مستقیم نگارش کنید.
در طول سخنرانی از مثال‌ها و داستان‌های شخصی استفاده کرده و اشتیاق خود را به بیان موضوع نشان دهند.

فن بیان (Public Speaking Skill) یک مهارت ارتباط قوی است که کمک می کند تا توانایی حرف زدن در هر زمان، مکان و هر شرایطی را متناسب با مخاطبان هدف با بیشترین تاثیر داشته باشید.

تسلط بر فن سخنرانی برای چه شغل‌هایی ضروری است؟

فن سخنرانی برای بسیاری از شغل‌ها مانند تدریس، روابط عمومی، فروش یا ارائه خدمات به مشتریان ضروری است. همچنین فن بیان ضروری‌ترین مهارت موردنیاز برای مصاحبه‌های شغلی است.

آیا فن بیان خوب باعث افزایش اعتماد به نفس می‌شود؟

بله، اگر سخنرانی فردی به خوبی پیش‌برود، بازخورد مثبتی از سوی مخاطبان دریافت خواهد شد و این امر سبب افزایش حس اعتماد به نفس سخنران می‌شود.

فن بیان مناسب بر کدامیک از جنبه‌های زندگی فرد اثرگذار است؟

فن بیان خوب سبب پیشرفت و تثبیت شغلی افراد، بهبود مهارت‌های ارتباطی افراد، بهبود مهارت‌های اجتماعی، رضایت شخص از خود و آشنایی با افراد جدید می‌شود.

مهارت‌های اصلی لازم برای تقویت فن بیان کدامند؟

نوشتن متن سخنرانی، تمرین زیاد و حفظ آرامش

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ بازشناسی و بازنمایی واژگان و اصطلاحات رایج در چاپ نسخ و دیوان های شاعران

❇️ گاه در چاپ ها و نسخه های دیوان های شاعران،با برخی اصطلاحات روبرو می شویم که معنا و کارکرد دیگرگونه ای دارند؛ چه بسا خواننده و هوادار ادبیات بر  دگرگونگی یا دیگرسانی این اصطلاحات آگاهی بایسته ای ندارد. در این یادداشت کوشش شده است به فشردگی به بازشناسی و بازنمایی این واژگان و اصطلاحات بپردازیم.

۱. چاپ و نسخه:

هر متنِ چاپی، با عنوانِ «چاپ»، و نه «نسخه» معرفی می‌‌گردد.
به نخستین سیاهه ی اثر که نزدیک به خط مؤلف یا نسخه‌ای را که شاگردان از مؤلف جمع‌آوری کرده‌اند،نسخه یا نسخه اصل می گویند.
هنگامی که می‌گوییم نسخه‌ی خلخالی، منظورمان نسخه‌ی خطیِ مورّخ ۸۲۷ قمری‌ست که به شادروان سیّد عبدالرّحیم خلخالی تعلق داشت.
ولی اثری که به اهتمامِ ایشان در سال ۱۳۰۶ شمسی منتشر گردید، عنوانش، «چاپِ خلخالی‌»ست، نه «نسخه‌ی خلخالی».
به همین قرار، آن‌چه به تصحیحِ علامه قزوینی در سال ۱۳۲۰ شمسی منتشر شد، نامش «چاپِ قزوینی‌»ست؛ و چیزی به نام «نسخه‌‌ی قزوینی» وجود ندارد.

۲. تصحیح:

تصحیح به این معنی است که  مصحّح مجموعه ای از نسخه های خطی را با هم مقابله و دیوان را منتشر می کند. مانند: تصحیح دیوان حافظ دکتر نیساری،که با مقایسه نسخه های خطی دیوان را تصحیح و منتشر کرده اند.

۳. کوشش:

هنگامی که می گوییم دیوان حافظ قدسی به  کوشش دکتر ذوالفقاری،یعنی دیوانی را که قدسی تصحیح و منتشر کرده بود، با چاپ های دیگر مقایسه و دوباره منتشر کرده است.
و یا گاه ابیات را معنی می کنند و توضیحاتی بر دیوان می افزایند و چاپ می کنند. مانند دیوان حافظ تصحیخ قزوینی،غنی به کوشش استاد خانم ناهید فرشادمهر که همان دیوان قزوینی،غنی را با معنی چاپ کرده اند.

۴. نسخه کهنه:

گاهی هم یک نسخه را استاد ادیبی شناسایی وچاپ  کرده است. مانند نسخه کهنی که استاد ایرج افشار منتشر کرده اند، که می گوییم دیوان کهنه حافظ به کوشش ایرج افشار.

۵. اقدم نسخ،اهم نسخ:

کار مصحح پیراستن اثر مکتوب کهن از خطا و دستبرد کاتبان است.

در بحث نسخه شناسی مثلا هرگاه می گوییم دیوان حافظ پیراسته(تصحیح) خانلری، منظور  تصحیح دکتر خانلری است
.
  همچنین علامه قزوینی و غنی نسخه اساس را بر اقدم نسخ گذاشته اند. نسخه خلخالی نسخه اساس قزوینی،غنی، یعنی نسخه ۸۲۷ بوده است. اگرچه نسخه های قدیمی تر هم بوده اند، همچون نسخه های ۸۱۶ و ۸۱۸. حال اینکه چگونه علامه قزوینی نسخه خلخالی را اقدم نسخ در نظر گرفته است، می تواند به این شوند(دلیل) باشد که برخی نسخه های قدیمی تر تنها بخشی از غزل های حافظ را شامل می شوند،و  یا بصورت جُنگ یا مجموعه ای هستند از چند اثر کهن،که برخی غزل های حافظ را هم آورده اند. نمونه را، نسخه ۸۱۱ تنها ۳۶ غزل حافظ را دارد.

گاه هم ممکن است به برخی نسخه ها دسترسی نداشته اند،مانند نسخه۸۱۳ سلیمانیه استانبول.

بعدها با شیوه ی ویراستاری دکتر خانلری
اهم نسخ جایگزین اقدم نسخ شد؛یعنی برخی نسخه های قدیمی تر اهمیت شان را از نظر امانتداری و دقت کاتبان از دست دادند و به لحاظ ارزش و درستی در مرتبه ی پایین تری قرار گرفتند. از اینجاست که می توان پی برد که نسخه های قدیمی تر لزوماً نسخه درست تری نیستند.

❇️ ارادتمند. یوسف لیموچی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan