فردوس سخن
1.48K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
"هنجار گریزی درآثار ادبی"

برجسته‌سازی:
هنگامی که شاعر یا سراینده ترانه با شکستن معیارهای زبان روزمره با کمک وزن، پنداشته‌ها، برگزیدن ترکیب‌ها و واژه‌های فراخور و گاه حتی جابجایی برخی ارکان جمله، زبان را از هنجار کلام روزمره دور کند، به این کار برجسته‌سازی گفته می‌شود.

این اصطلاح اول بار از طرف شکل‌گرایان روس، که در تحلیل متون به شکل، فرم و ساختار آن توجه داشتند، مطرح شد. نظریة برجسته‌سازی که ابتدا زبان‌ شناسان روس آن را مطرح کردند و سپس زبان‌شناسان ساختگرا در نقد و تحلیل آثار ادبی آن را مورد توجه قرار دادند.

زبانشناسان شکل‌گرای روس و چک در به کارگیری زبان معتقد به دو نظام زبانی جدا از یکدیگر بودند: نظام خودکاری و نظام برجسته‌سازی. نظام خودکاری زبان در اصل به کارگیری عناصر زبان است به گونه‌ای که به قصد بیان موضوعی به‌کار رود، بدون آن که شیوه بیان جلب نظر کند و مورد توجه اصلی قرار گیرد، ولی برجسته‌سازی به کارگیری عناصر زبان است به گونه‌ای که شیوه بیان جلب نظر کند، غیرمتعارف باشد و در مقابل خودکاری زبان، غیرخودکاری باشد.

موکاروفسکی یکی از نظریه‌پردازان مکتب پراگ می‌گوید: «برجسته‌سازی در زبان شاعرانه تا آن اندازه به درجه اعلای خود می‌رسد که عمل ارتباط را در پس‌زمینه قرار می‌دهد.»

«لیچ» از شکل‌گرایان انگلیسی، فرایند برجسته‌سازی را به دو گونه بخش می‌کند:

۱- هنجارگریزی
۲- هنجارافزایی

هنجارگریزی : یعنی شکستن هنجار منطقی و طبیعی زبان با نگرش هنرمندانه که به موجب آن عناصر زیباشناختی و ادبی سخن، مجال نمود پیدا می‌کنند.

لیچ هشت گونه هنجارگریزی را از یکدیگر باز شناخت که به قرار زیر است:
هنجارگریزی واژگانی، هنجارگریزی نحوی، هنجارگریزی آوایی، هنجارگریزی نوشتاری، هنجارگریزی معنایی، هنجارگریزی گویشی، هنجارگریزی سبکی، هنجارگریزی زمانی.

هنجار گریزی به عبارت دیگر یعنی خارج شدن از زبان معیار ؛ سبک شعر را برحسب عدول و خروج از سبک مطالعه می کنند . اصطلاحی است که در مکتب شکل گرایان روسی به کار می رود و یکی از مهمترین نظریه های این مکتب نقد محسوب می شود. نویسنده و شاعر از طریق آشنایی زدایی، دریافت های عادی خواننده را تغییر می دهد و این همان کاری است­ که به آن تکنیک ادبی می­ گویند. وظیفه ی هنر، غریبه کردن مفاهیم، مشکل کردن فرم­ها و افزودن بر دشواری ها ست و به عبارت دیگرگذاشتن مانع­ است بر سر راه درک مطلب تا خواننده در نهایت به شناسایی تازه­ ای از آنچه از آن می­ شناخته دست یابد (ذوالقدر ،1388:11)
هنجار گریزی که برابر«Deviation» نهاده شده است

شفیعی کدکنی انواع برجسته‌سازی را در دو گروه موسیقایی و زبان‌شناسی تبیین می‌کند.

نمونه‌ها در شعر فارسی :

در شعر اخوان ثالث برجسته‌سازی واژگانی نمونه‌های گوناگونی دارد از قبیل استفاده از: واژه‌های مرده، واژه‌های کم‌کاربرد، واژه‌هایی که در معنی کهن به‌کار رفته، واژه‌های اساطیری و واژه‌های مخفف، ازجمله پریشان‌بوم، شبنم‌آجین، بیغاره، پرهیب و غیره.

در این شعر فروغ فرخزاد:

«گوش کن! وزش ظلمت را می‌شنوی»
وزش ظلمت نمونه‌ای از برجسته‌سازی واژگانی است.

در این شعر شفیعی کدکنی:
«جایی که نان گرسنه شد و آب تشنه زیست …»
نمونه‌ای از هنجارگریزی معنایی به‌کار رفته‌است.

نمونه فراهنجار آوایی را در کاربرد شگرد واج‌آرایی در این شعر منوچهری می‌بینیم:

خیزید و خزآرید که هنگام خزان است
باد خنک از جانب خوارزم وزان است

نمونهٔ دبگر این شعر از اشعار حمید مصدق نمونه‌ای از هنجارگریزی نوشتاری است:

او بود
از روی نرده
خم شده
روی
ر
و
د.

احمد شاملو از جمله شاعرانی است که در شعرش از این شیوه بسیار بهره گرفته‌است.

منابع :
صهبا، فروغ: برجسته‌سازی واژه و ترکیب در شعر اخوان. در: «پژوهش‌نامه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی»، بهار و تابستان ۱۳۸۴ - شماره ۴۵ و ۴۶. (از صفحه ۱۴۷ تا ۱۶۲).
۱- شمیسا، سیروس؛ نقد ادبی، ویرایش دوم، تهران، میترا، ۱۳۸۵، ص ۱۸۰ – ۱۷۸.
۲- علوی مقدم، مهیار؛ نظریه‌های نقد ادبی معاصر (صورت‌گرایی و ساختارگرایی)، تهران، سمت، ۱۳۸۱، چاپ دوم، صص ۱۰۱ – ۸۲.
۳- کارن. جی‌ای؛ فرهنگ ادبیات و نقد (ترجمه کاظم فیرزومند) تهران، شادگان، ۱۳۸۰، ص ۱۶۶.
۴-اعظم بابایی: برجسته‌سازی. در: شهر مجازی زبان و ادب فارسی.
_______________
توضیحات تکمیلی در کتاب رستاخیز کلمات دکتر شفیعی کدکنی .
@ferdosesokhan
‍ " افسون زبان "

بعضی از زبان شناسان معاصر گفته اند كه اگر کاربرد زبانی شخص تعالی پیدا کند، رفتارهای او نیز سنجیده تر و فاخرتر خواهد شد.
برنارد شاو در نمایشنامۀ پیگمالیون،
که فیلم سینماییِ بانوی زیبای من با الهام از آن ساخته شده، افزون بر مزّیت های دیگر، این درس را نیز می دهد که
چگونه با اصلاح کردن زبان و رهایی از شلختگی و پریشانی زبانی رفتار شخص بهتر و آراسته تر می شود و حکایت کرده اند که چرچیل به پیشکار خود دستور داده بود هر بامداد هنگام اشتغال به اصلاحات صبحگاهی دو غزل شکسپیر برای او بخواند و گفته است که من نمی خواهم که سبک شکسپیر را در زبان دنبال کنم اما وقتی ترکیبات زبانی شکسپیر وارد ذهن می شود تاثیرات مثبتی دارد و مرا در سخن گفتن یاری می کند.

ترکیبات زبانی هر شاعر متناسب با روحیات و اندیشه و گرایش های کلی او
تاثیرات متفاوتی در شنوندگان یا خوانندگان می گذارد و بدیهی است شاعرانی که از شرافت نفس و سلامت اندیشه و شور مهربانی و همدردی آلام بشری برخوردارند خواننده را به همین اوصاف سوق می دهند.

□ منم آن شاعر ساحر که به افسون سخن
از نی کلک همه قند و شکر می بارم
حافظ

□ خواندن یک غزل از مولانا و سعدی و حافظ در هر روز می تواند افزون بر انگیزش ذوق و شور و اندیشه
در سلامت گفتار و هموار کردن پیوند زبانی مردمان نیز سودمند افتد.

برگرفته از پیشگفتار کتاب " گنجینه آشنا "
به قلم حسین الهی قمشه ای

مطلب برگرفته از : کانال رسمی حسین الهی قمشه ای
@ferdosesokhan
ريشه "نوش جان" گفتن از كجاست؟

يكي از تعارفاتي كه خيلي استفاده مي‌شود «نوش جان!‌» است كه كمتر كسي معني آن را مي‌داند. و اكثرا همان معناى "گواراى وجود" را در ذهن دارند.

«نوش» از ريشه « اَ اُو شَه » اوستايي به معني «ميرا، ناپايدار، ناجاودان و غيرزنده» بوده و از صفات اهريمن است. در زبان اوستايي چند سنت منفي ساز وجود دارد كه با كمك آنها فعل يا صفتي معكوس مي‌شود. يعني صفتي اهورايي تبديل به صفتي اهريمني مي‌شود و بر عكس.
يكي از اين سنتها يا به عبارتي شيوه دستوري، افزودن هِجايِ « اَ » به ابتداي صفت يا فعل مذكور است.
در اينجا هم با همين روش كلمه اَاوشه به « اَ اَاوشَه »، به معني «ناميرار و زنده جاويدان» تغيير كرده است.
بعدها در سير تغييرات زباني، اَ اَاوشَه به «اَن اَاوشَه » ، « اَنوشَه » و « نوشَ » تغيير كرده كه همگي به همان معني ناميرا و زنده‌ي جاويد هستند. (هنوز نام انوشه و انوش از اين صفت باقي مانده‌اند كه براي آقايان انتخاب مي‌شود. نامهاي زنانه نوشين ، نوشان، مهرنوش، نوش آفرين و … هم از همين ريشه‌اند.)

با اين تعريف نوش به معني جاودان بوده و در تركيب با ساير كلمات اين معني را تداعي مي‌كند.
پس «نوشِ جان» يعني جانتان ناميرا و جاودان.
«نوشين» يعني ناميرا ،
«نوشان» زنده‌يِ جاويد كننده،
«مهرنوش» يعني عهد و پيمان جاودان (مهر = عهد و پيمان) ،
«نوش‌آفرين» يعني دعاي خيرِ هميشگي (آفرين = دعاي خير. كه به شكل منفي مي‌شود « نه آفرين» يا نفرين ، يعني دعاي بد و ناخير) و از اين دست...
@ferdosesokhan
بیان.pdf
2.9 MB
بیان (صور خیال)
سیروس شمیسا
@ferdosesokhan
حکایت ببری خان، گربه مشهور ناصرالدین شاه

ناصرالدین شاه در طول زندگیش 85 زن داشت و یک ببری خان. آن 85 نفر را نمیدانیم ولی این ببری خان بسیار مقرب شاه بود. داستان عشق شاه به این گربه هم بر میگشت به یک بیماری.
گویند روزی که شاه سخت بیمار و تب تندی داشت این گربه تازه زایمان کرده مشغول جابه‌جایی بچه هایش بوده و دربار هم، چنان بی در و پیکر بوده که این گربه در همان حرمسرا زایمان کرده و در همانجا هم بچه هایش را بزرگ میکرد. گربه در حالیکه یکی از بچه ها را به دندان داشته از کنار بستر شاه میگذشته که فردی وارد اتاق شده و در را می‌بندد، راه خروج گربه که بسته شد، سرگردان و بلاتکلیف یک دور، دور بستر میچرخد و پایین پای شاه می‌ایستد.
زبیده خانم صاحب گربه از راه چاپلوسی این رویداد را نشانه بهبودی شاه شناخته و به وی مژده بریده شدن تب را میدهد. از قضا سپیده‌دم فردا تب میبُرد و شاه بهتر میشود. از آن پس گربه میشود محبوب و مقرب درگاه.
حسین لعل در كتاب ملیجک عزیز دردانه شاه شهید مینویسد: غیر از ملیجک که برخی برای وساطت نزد شاه استفاده می کردند، ابزار دیگری نیز دستاویز شاكیان و عریضه نگاران شد از جمله كه ببری‌خان، گربه قشنگ و براق قبله عالم بود. وقتی درباریان و زنان حرم خواسته ای را داشتند روی كاغذی می نوشتند و به گردن ببری خان می آویختند. شاه هرگاه عریضه ای به گردن ببری میدید باز میكرد و میخواند و حاجت شاكی را برآورده میكرد و اگر كسی خلعت و انعامی میخواست فوراً میداد.
بر این حسب، چه عزل و نصبهایی توسط این عریضه پذیرفته میشد و چه بسیار محكومین به مرگ با وجود این گربه نجات پیدا میكردند و گاهی هم زیر تیغ میرفتند. از اینرو مورخان و حتی نزدیكان شاه معتقدند كه شاه نقش عاشق گربه را بازی میكرد. حتی وقتی شاه وارد حرم میشد و اذن جلوس میكرد، گربه هم بدنبال شاه وارد میشد و اگر روی دامان یكی از زنان می‌ نشست، آن زن به خود افتخار میكرد و خوشوقت میشد كه شاید شاه بخاطر گربه به او نظر و توجه كند.
تمام تشریفات درباری در حق گربه اجرا میشد و بستر حریر و اطلس برایش فراهم شده بود. شاه در این میان و در شرایطی که مردم از بیماری و فقر و بیچارگی می‌ مُردند و قدرت های خارجی در حال غارت بخش های خاک ما بودند، فقط آسایش خودش را میشناخت و بس و در همه این مقاطع شاه مشغول گربه بازی یا بازی های دیگر بود و کاری به این امور نداشت.
(سرانجام ببری خان)
روزی ببری خان بهمراه شاه برای شكار عازم جاجرود میشود و بیماری سختی میگیرد تا اینكه كالسكه‌چی با 8اسب از دربار او را به دارالخلافه برمیگرداند تا بلكه آب و هوای تهران باعث بهبودیش شود كه نمیشود و ببری تلف میگردد. ببری خان را با پارچه ای ابریشمی پیچانده و در باغ دفن میكنند و تا 10 روز نیز كسی جرات نداشت كه خبر مرگش را به شاه برساند که پس از آن شاه گویا متوجه و بسیار افسرده میشود.

[حکایت پیر و جوان (درباره ناصرالدین شاه) - کوروش منصوری - 1385]
@ferdosesokhan
کانال طرح درس فارسی ، نگارش، علوم و فنون
✅سال دهم
✅سال یازدهم
✅سال دوازدهم
@tarhedarsiran
@ferdosesokhan
سرزمین توران-دایره المعارف بزرگ اسلامی-ج8
@ferdosesokhan
🌹کهن ترین آثار باز مانده از زبان آذری باستان(پهلوی اشکانی-ساسانی آذربایجان)
🌼دایره المعارف بزرگ اسلامی-ج1
@ferdosesokhan
تاریخچه پیدایش ماست

اولین ماست‌ها احتمالاً به طور تصادفی تهیه شدند، یعنی زمانی که شیر را برای حمل و نقل داخل کیف‌هایی که از پوست بز درست شده بود می‌ریختند. باکتری موجود در پوست بز، شیر را تخمیر نموده و ماست به دست می‌آمد. قبلاً نیز تصور می‌‌شد که مردم بلغارستان اولین کسانی بودند که ماست تهیه کردند؛ اما شواهدی وجود دارد که نشان می‌‌دهد مردم کشورهای دیگر از دو سده قبل از میلاد مسیح، ماست و دیگر انواع لبنیات را تهیه می‌‌کردند. برخی نیز بر این اعتقادند که ماست از طریق ترکان از بلغارستان به سایر کشورها راه یافته به همین دلیل به نام ترکی آن یعنی یوغورت معروف شده است. اگرچه در تاریخ فرهنگ ایران باستان به ماست در پانصد سال قبل از میلاد مسیح اشاره شده است و در سنت ایران مردم بر این باور بوده‌اند که ابراهیم_پیامبر به علت مصرف منظم و روزانه ماست صاحب عمری طولانی همراه با سلامتی بوده است. همچنین در فرهنگ و تاریخ هند باستان به غذایی متشکل از ماست و عسل اشاره شده است که از آن به عنوان «غذای خدایان» یاد می‌شود.

جالب اینجاست بر اساس برخی شواهد ریشه تاریخی پیدایش ماست را به ایران نسبت می‌دهند به این صورت که در کردستان در اطراف یک چشمه آب معدنی گیاهی رشد می‌کند که به علف ماست معروف است و در زبان محلی به آن یوغورت_اوتی گفته می‌شود. برخی معتقدند اولین بار از این گیاه به عنوان مایه ماست برای تهیه آن استفاده شده است.

مطلب برگرفته از: کانال دانایی
@ferdosesokhan
فواید یادداشت برداری

فواید یادداشت برداری در مطالعه بسیار زیاد می باشد سعی کنید از فواید یادداشت برداری در هنگام مطالعه کرن به بهترین شکل ممکن استفاده کنید.این پیشنهاد را دارم که همیشه یک قلم در دست داشته باشید و مطالبی را که درک می کنید یادداشت کنید.
سعی کنید با نویسنده کتاب ارتباط برقرار کنیدو به طور فرضی با نویسنده صحبت کنید مثلا اگر مطلبی جالب بود در کنار آن یا حاشیه آن کتاب بنویسید یا می توانید دیدگاه خود را در مورد آن موضوع بنویسید و بحث کنید.
این کار یعنی نوشتن ایده و نظر خود و یا حتی پیشنهادات در مورد موضوع باعث افزایش تمرکز ذهن خواننده می شود به این علت که فرض می کند با شخص دیگری در حال مصاحبه است و در نتیجه ذهن به جای دیگری فکر نمی کند چون دنبال گفتگو با نویسنده است.

مزایا و فواید یادداشت برداری:
وقتی یادداشت برداری می کنید دیگر نگران فراموش کردن مطالب نباشید.یادداشت برداری باعث تحریک حافظه حرکتی می شود.زیرا دست و قلم شما حرکت می کند بنابراین نه تنها حافظه حسی و چشمی شما فعال می شود بلکه حافظه حرکتی شما فعال خواهد شد و مطالب بیشتر در ذهن ما باقی می ماند. 
هنگامی که مطلبی را یادداشت می کنید در واقع بار ذهنی شما خالی می شود و به همین نسبت آماده یادگیری مطالب بعدی خواهید شد چون در صورت یادداشت نکردن مطلب همیشه نگران فراموش کردن مطلب هستید بنابر این درک مطالب جدید برایمان سخت خواهد شد.

نکات مهمی که در یادداشت برداری  ملزم به رعایت آن می باشید:
به این نکته توجه کنید که مطالب را به صورت نکات مهم یادداشت کنید نه در قالب جمله.

هیچ وقت به خودتان تلقین نکنید که از این مطلب کاملا آگاهی دارم و نیازی به یادداشت کردن ندارم.

سوالاتی که به ذهنتان می رسد را حتما یادداشت برداری کنید در این صورت ذهنتان درگیر این سوالات نخواهد شد.

مسائلی که در کلاس باعث بر هم زدن تمرکز حواس شما می شود یادداشت کنید تا اینکه ذهنتان درگیر این مسائل نشود. به طور مثال اگر می خواهید میوه خرید کنید حتما آن را بنویسید که ذهنتان به آن سمت منحرف نشود.

نتیجه:
هنگام مطالعه سعی کنید به صورت تخیلی با نویسنده صحبت کنید و برداشت های خودتان از موضوع  را با ایده های ناب بنویسید.

روش صحیح مطالعه ؛ یادداشت برداری است که باعث می شود ذهن آزاد شود و آمادگی پذیرش اطلاعات جدید را پیدا کند.در یادداشت برداری،خلاصه نویسی و نوشتن همه ی مطالب حتی سوالات و دغدغه ها بسیار مهم است و موجب مدیریت زمان می شود.

مطلب ارسالی از: جناب لهراسب بهرامیان

@Gardeshghalam
@ferdosesokhan
آیا می‌دانستید که تقریباً همۀ اهل کتاب و دست‌اندرکاران ادب فارسی، کتاب مشهور «حسین کرد» را به اشتباه «حسین کرد شبستری» می‌نامند؟

«حسین كرد» نام شخصیت كتابی است به همین نام و متعلق به ادبیات داستانی طبقات عادی و عامی جامعه. وی شخصیتی است نظیر سمك عیار زرنگ، دلیر، مردم‌دوست، گول‌نخور، نیرومند و باهوش.
متأسفانه این شخصیت در ایران به «حسین كرد شبستری» معروف شده و این ناشی از یك خطای دید است؛ زیرا چاپ نخست این کتاب که به‌صورت سربی منتشر شده بود، توسط ناشری در تهران به نام «شبستری» صورت گرفت و روی جلد این کتاب، كلمۀ «شبستری» با خط درشت در زیر نام کتاب یعنی «حسین كرد» چاپ شده بود و بدین‌ترتیب مردم آن را «حسین كرد شبستری» خواندند.
جالب اینکه حتی مؤلفان کتاب درسی دوم دبیرستان نیز از نام «حسین كرد شبستری» استفاده کرده‌اند، بی‌آنکه بدانند «شبستری» نام ناشری است كه در خیابان ناصرخسرو تهران انتشاراتی داشته است.

مطلب برگرفته از: کانال رنگین کمان هفت آسمان
@ferdosesokhan
فردوس سخن
آیا می‌دانستید که تقریباً همۀ اهل کتاب و دست‌اندرکاران ادب فارسی، کتاب مشهور «حسین کرد» را به اشتباه «حسین کرد شبستری» می‌نامند؟ «حسین كرد» نام شخصیت كتابی است به همین نام و متعلق به ادبیات داستانی طبقات عادی و عامی جامعه. وی شخصیتی است نظیر سمك عیار زرنگ،…
نقد پژوهشگر بزرگوار محمود علی اصغری بر این پست :

بنده هم پیشتر به این مطلب با دیده ی یقین می نگریستم به ویژه که زمانی هم تنی چند از استادانم تلویحا انتساب نابجای شبستری را به حسین کرد تأیید می کردند.
اما با تحقیقی چند دریافتم این موضوع را نخستین بار آقای سید محمود سجادی طی مقاله ای در کیهان فرهنگی منتشر کرد:(نگاهی به پژوهش های فرهنگ عامه در ایران،سجادی، سیدمحمود)
اما هیچ سند و مدرکی برای سخن خود ارائه نداد.بنده هم با استناد به سخن ایشان و تأیید تلویحی استادانم مطلب را می پذیرفتم. اما نظر به غیر مستند بودن حرف آقای سجادی پذیرش موضوع را -دست کم برای خود- معلق کرده ام.
امروزه هم در محافل دانشگاهی از انتساب مشکوک این کتاب سخن نگفته و در مقالات با قطعیت تمام از حسین کرد شبستری نام می برند. شادروان ایرج افشار هم در نسخه ای که چاپ نموده سخنی از ادعای سجادی نیاورده.
در متن اصلی داستان حسین کرد شبستری هم نام حسین و از طایفه ی کرد و شبستری بودن او آمده و شگفت زده هستم چرا سید محمود سجادی - محققی پیش کسوت-چنین سخن بی منطقی گفته است. همچنین در متن داستان جابجا از تبریز نام برده می شود و می دانیم که در گذشته شبستر در محدوده جغرافیایی تبریز بوده و شبستری بودن حسین کرد استبعادی ندارد.
@ferdosesokhan
🌺متن داستان حسین کرد شبستری-انتشارات ققنوس
@ferdosesokhan
اجزا ورودی ها در بناهای قدیمی ایران

-در: در ورودی یکی از عناصر مهم فضای ورودی به شمار می آید که کارکرد اصلی آن کنترل ارتباط میان فضای درونی بنا و فضای بیرون است.ابعاد و تناسبات در ورودی هر بنا با نوع و کارکرد آن بنا متناسب بود.
اهمیت در ورودی برخی از فضاهای مذهبی یا عمومی چنان زیاد بود که سطح روی آن ها را با گره سازی، منبت کاری، تذهیب، نقاشی، میناکاری یا کتیبه نگاری مزین می کردند.

- آستانه: بخشی از چارچوب در که در پایین چهار چوب قرار دارد، آستانه نامیده می شود.آستانه برخی از درها را اندکی بلند می ساختند تا تمایز بین دو فضا به بهترین شکل صورت پذیرد و افراد هنگام انتقال از فضای به فضای دیگر با تانی رفتار نمایند. اهمیت آستانه در ورودی عالی قاپو به اندازه ای بالا بود که افراد پای خود را روی آن نمی گذاشتند و برخی از مردم آن را می بوسیدند.

- سر در: بخشی از سطح فضای ورودی که در بالای در ورودی قرار داشت، سردر نامیده می شود. این سطح را در انواع فضاهای ورودی به خصوص فضاهای ورودی بناهای نسبتا بزرگ تزیین می کردند. می توان گفت معمولا سطح سردر هر فضای ورودی مزین ترین سطح از نمای خارجی هر بنا بود. در برخی موارد نام استاد معمار بنا را بر روی کتیبه سردر می نوشتند، مانند نام استاد علی اکبر اصفهانی در کتیبه سردر مسجد شاه اصفهان .

ـ منار : در قرنهای نخستین هجری معمولا منار(مناره) به صورت منفرد در گوشه ای از ساختمان مسجد و در مواردی در نزدیکی فضای ورودی ساخته می شد، اما به تدریج و احتمالا از اواخر دوره سلجوقی و ایلخانیان به بعد ترکیبی متشکل از دو منار در دو سوی ایوان در جبهه قبله و در مواردی، ایوان واقع در جبهه روبروی قبله مورد استفاده قرار گرفت. گاهی برای تاکید بیشتر بر اهمیت و ارزش مناره، ارتفاع آن از گنبد خانه نیز بیشتر ساخته می شد.

- روزن: در بالای در ورودی معدودی از خانه ها یک روزن به صورت مشبک و گاهی بدون یک شبکه محافظ تعبیه می کردند. بهرمندی از روشنایی و نور از علل مهم ساخت این روزن ها بوده است.

- سنگاب: در هشتی بسیاری از بناهای عمومی مانند مسجدها و مدرسه ها یک ظرف بزرگ سنگی قرار می دادند که در آن، آب خنک می ریختند تا مراجعه کنندگان بتوانند رفع تشنگی کنند.

- ساعت:در بالای پیش طاق معدودی از بناهای بزرگ از جمله مسجدها و مدرسه ها یک ساعت بزرگ قرار می دادند. در بالای پیش طاق ورودی مسجد جامع کرمان، مسجد مخبرالسلطنه و مسجد مدرسه شهید مطهری( سپهسالار) در تهران ساعت وجود دارد. به کاربردن ساعت از دوره صفویه آغاز و در دوره قاجاریه و پهلوی رواج یافت.

- حوض : در هشتی معدودی از بناها از جمله تعداد اندکی از خانه های بزرگ یک حوض کوچک وجود داشت. معمولا در این حالت سکوهایی نیز پیرامون هشتی می ساختند تا برای افرادی که در هشتی به انتظار می نشستند یا کسانی که در آنجا به گفتگو می پرداختند، فضای مطبوع پدید آید.

- زنجیر: آویختن زنجیر در جلوی دربهای ورودی مساجد و مراکز مذهبی از اوایل دوران اسلام، برای جلوگیری از ورود چارپایان کاربرد داشته است. آویختن زنجیر در ورودی مساجد، کاربرد و مفهوم دیگری نیز داشت. ایجاد تواضع در زمان ورود به مسجد، زیرا وارد شوندگان می بایست سر خود را خم می کردند.

برگرفته از کتاب فضاهای ورودی در معماری سنتی ایران/ حسین سلطانزاده
@ferdosesokhan
واژه‌های قمی و متون کهن: "بان"

مرزبان‌نامه بزرگ (قرن ششم)

در ابتدایی که کانال بنیاد قم‌پژوهی راه اندازی شده بود مباحثی با عنوان فوق داشتیم که ادامه نیافت. چندی پیش به مرزبان‌نامه نگاه می‌کردم. متنی که ساختۀ محمد بن غازی ملطیوی است و با عنوان روضه العقول هم شناخته می‌شود و در همین موصل عراق نوشته شده است. این متن چند تصحیح دارد؛ از جمله تصحیحات استادان دانشمند، فتح الله مجتبایی و محمد روشن که هرکدام هم مزایایی جداگانه در بردارد.
روضه العقول متنی سخت‌خوان است و آگنده از لغات عربی مهجور و کهن. با این حال در مطاوی آن بعضی لغات و ترکیبات خالص و جالب فارسی  می‌توان یافت. واژه جالبی که در این کتاب یافتم لغت «بان» بود که صورتی دیگر از «بام» به معنای پشت بام است: «از راه دیوار بر بان شد.»
(مرزبان‌نامه بزرگ، چاپ دکتر مجتبایی، ص 213) و «بالای بان آمد.» (ص 214)
 «بان» به صورت «بون»  در گویش قمی در ترکیب «پُشتَ بون» هنوز رایج است. «پُشتَ بودن [poshtabun]: پشت بام، بام. در پایین شهر پِشت َ بون [peshtabun] تلفظ می‌شود. در دلیجان نیز پشت را پِشت تلفظ می‌کنند. ر.ک: مجیدی، گویشهای پیرامون کاشان و محلات، ص 51 - 53» (فارسی قمی، دکتر علی‌اشرف صادقی، ص 38)
دیشب با دوست گرامی دکتر محمدباقر فیض تلفنی صحبت می‌کردم. گفتند در مجلسی استاد محمد مهیار می‌گفتند که بسیاری از لغات قمی در جایی هنوز ثبت و ضبط نشده و باید تا از بین نرفته است ثبت و ضبط شود. 
چند سال پیش  که در خدمت استاد دکتر علی‌اشرف صادقی بودم، فرمودند که در صدد چاپ دوم کتاب فارسی قمی‌اند و چاپ جدید دو برابر چاپ قبل خواهد بود. شنیده‌ام استاد محمد قاضی هم چاپ دوم کتابش «لغات و کنایات قمی» دو برابر چاپ پیش می‌شود. گویا دکتر علی‌رضا فولادی هم در صدد چاپ لغات قمی گردآورده خویش‌اند. استاد عباس فرساد « پدر شعر قمی» هم که اشعارش پر از لغات ناب قمی است، شنیده‌ام که در صدد چاپ مجموع اشعار قمی اشان‌اند. نیت خیر مگردانند که مبارک فالی است. نمی‌دانم استاد سید‌علی ملکوتی افزایه‌ای بر کتاب خود، ضرب المثل‌های قمی دارند یا نه؟ نگارنده هم چند لغتی از قدیم  گرد آورده‌ام و دوست و همکار گرامی محمدعلی استادعلی زحمت تایپ آن را متحمل شده‌اند. دیروز که آنها را نگاه می‌کردم به صرافت افتادم که به صورت دیجیتال در نسخ محدود چاپ کنم. شاید چند واژۀ ضبط ناشده در میان آنها باشد.
عقیده دارم که باید  هیاتی از زبان‌شناسان مجرب از مجموع این گرد آورده‌ها «فرهنگ بزرگ قمی» یا «واژه‌نامه بزرگ قمی» را تدوین کنند. این نکته را هم بگویم تداول واژه‌ای محلی در قم به معنای عدم تداول محلی در برخی از جاهای دیگر نیست.
  
- سید محسن محسنی

مطلب برگرفته از: کانال قلم ریز
@ferdosesokhan
آیا گوش کردن به کتاب مثل خواندن آن است؟
 
استاد دانشگاه ویریجینیا در یادداشتی برای روزنامه نیویورک تایمز درباره مقایسه کتاب‌های صوتی با کتاب‌های چاپی بحث می‌کند و اینکه آیا این کتاب‌ها می‌توانند در آینده جایگزین کتاب‌های چاپی شوند؟

مجله ی نیویورک تایمز در این زمینه می نویسد : فروش کتاب‌های صوتی در پنج سال اخیر نسبت به کتاب‌های چاپی و الکترونیک تقریباً دوبرابر شده است و این آمارها نشان می‌دهد همچنان درخواست برای این نوع از کتاب‌ها در حال افزایش است. بعضی از محققان دلایل مختلفی برای افزایش علاقه به کتاب‌های صوتی مطرح می‌کنند که مهمترین آن سهولت استفاده برای کاربران است که مثلاً هنگام رانندگی نیز می‌توان از این کتاب‌ها استفاده کرد ولی هنوز این نگرانی وجود دارد که آیا این کتاب‌ها مثل کتاب‌های چاپی می‌توانند نیازهای محتوایی یا آموزشی مخاطبان را تامین کنند. این سوال یکی از دغدغه‌های اصلی خوانندگان کتاب‌های چاپی و گوش دهندگان به کتاب‌های صوتی است که آیا گوش کردن به کتاب‌های صوتی مثل خواندن آن است؟
 
دکتر دانیل تی. ویلینگهام استاد دانشگاه ویریجینا آمریکا در یادداشتی برای روزنامه نیویورک تایمز این سوال را پاسخ داده است و اعتقاد دارد کتاب‌های صوتی نیز در جای خود ارزشمند است و می‌تواند تا حدودی برای مخاطب مفید باشد. وی می‌گوید بارها مخاطبان کتاب این مسئله را مطرح می‌کنند که گوش کردن به کتاب‌های صوتی می‌تواند منجر به اختلالات یادگیری یا دیسلکسی (Dyslexia) شود یا نه. به طور کلی باید گفت مقایسه کتاب صوتی با کتاب چاپی مثل مقایسه کیبورد با خودکار است که بعضی نویسندگان عادت به کامپیوتر دارند و بعضی دوست دارند تنها با قلم بنویسند.
 
این استاد دانشگاه آمریکایی در ادامه به این مسئله اشاره می‌کند که گوش کردن به کتاب صوتی یا خواندن یک کتاب چاپی نمی‌تواند بر هم برتری داشته باشد و در حقیقت آنها دارای اشتراکات زیادی هستند. شاید کتاب صوتی برای مبتلایان به دیسلکسی مفید باشد و حتی می‌تواند برای دانش‌آموزان مدارس ابتدایی نیز تا حدودی کاربرد داشته باشد ولی خب در سنین بالاتر زیاد هم لازم نیست. یادمان باشد که خواندن و نوشتن 6هزار سال قدمت دارد و نمی‌تواند عادت بشر را فراموش کرد ولی تحقیقات نشان می‌دهد نوجوانان با گوش کردن سریع‌تر از خواندن مسائل را یاد می‌گیرند.
 
دکتر ویلینگهام اعتقاد دارد بین کتاب چاپی و صوتی تفاوت های عمده و ساختاری وجود دارد. وی به یک تحقیق انجام شده در دانشگاه واشنگتن اشاره می‌کند که نتایج آن اخیراً در مجله تخصصی انجمن روان‌شناسان آمریکا منتشر شد. در این تحقیق 76 دانشجو در یک آزمایش میدانی شرکت کردند و همان متنی از یک محتوا را خواندند که قبلاً توسط شخصی برایشان خوانده شده بود. در تحقیق دیگری نیز یک موضوع علمی برای دانشجویان خوانده شد و به آنها اجازه داده شد همان متن علمی را بخوانند. نتایج نشان داد درک مطالب برای مطالب چاپ شده حدود 81 درصد بود و همین درک برای گوش دادن به همان مطلب 59درصد بود.
 
ویلینگهام این نتایج را شگفت انگیز خطالب می‌کند و می‌گوید در مورد مطالب علمی که نیاز به تمرکز و آهسته خواندن دارد کتاب‌های چاپی بهتر است ولی کتاب‌های صوتی نیز تاثیر بسزایی در یادگیری دارند. وی می‌گوید با وجود تاثیر خوب کتاب‌های صوتی و علاقه روزافزون به این نوع کتاب‌ها به نظر نمی‌رسد در آینده کتاب‌های صوتی جایگزین کتاب‌های چاپی شوند چون هر کدام کاربرد متفاوتی دارند. رشد 81درصد علاقمندان به کتاب‌های صوتی نشان نمی‌دهد که این کتاب‌ها در آینده جایگزین کتاب‌های چاپی خواهند شد چون این مسئله نشان می‌دهد مردم دوست دارند هنگام رانندگی یا کارهای دیگر نیز کتاب بخوانند.
 
ویلینگهام می‌نویسد: باید گفت کتاب‌های صوتی تجربه خاصی از فهمیدن را به انسان القاء می‌کند ولی جایگاه کتاب چاپی هیچ وقت متزلزل نخواهد شد چون برای درک و تفکر بیشتر به این کتاب‌ها نیاز است. مهم این نیست که کدام نوع کتاب جایگزین یکدیگر شود بلکه مهم اینجاست که چگونه از انواع کتاب برای درک و فهم بیشتر استفاده کرد.
مطلب برگرفته از: کانال پایگاه خبری اهالی قلم
@ferdosesokhan
اولین مرحله آزمون سی و دومین المپیاد ادبی کشور

زمان برگزاری آزمون مرحلهٔ اول دورهٔ ۳۲:

🗓 سه‌شنبه، ۲ بهمن ۹۷،

🕰 ساعت ۱۴

منابع امسال المپیاد ادبی

منابع مرحلۀ اول سی‌ودومین المپیاد ادبی کشور

ـ منابع درسی:
۱. فارسی (۱) دهم
۲. فارسی (۲) یازدهم
۳. علوم‌وفنون ادبی (۱) دهم
۴. علوم‌وفنون ادبی (۲) یازدهم

ـ شعر کهن
۱. شاهنامۀ فردوسي، به تصحيح جلال خالقي مطلق، چاپ دايرة المعارف بزرگ اسلامي، داستان رستم و اسفنديار
۲. بوستان سعدي، به تصحيح غلام حسين يوسفي، از آغاز باب دوم تا پايان باب پنجم
۳. پيشاهنگان شعر فارسي، به كوشش محمد دبير سياقي، اشعار كتاب از آغاز تا ابتداي شاعران ديگر

ـ نثر کهن
۴. گلستان سعدي، به تصحيح غلام حسين يوسفي، تمامي كتاب
۵. قابوس‌نامه، به تصحيح غلام حسين يوسفي، از آغاز باب۳۰ تا پايان باب۴۴
۶. سمك عيار، به تصحيح پرويز ناتل خانلري، چاپ بنياد فرهنگ ايران، ص۱ـ۶۶

۷. عربی: شامل ابيات، احاديث، ضرب‌المثل‌ها و... از شعرها و نثر‌های کهن

ـ شعر معاصر
۸. نيما يوشيج: افسانه، ققنوس، اجاق سرد
۹. فروغ فرخزاد: دفتر تولدي ديگر (آن روزها، باد ما را با خود مي برد، جمعه ، تولدي ديگر)؛ دفتر ايمان بياوريم به آغاز فصل سرد (دلم براي باغچه مي سوزد)
۱۰. مهدي اخوان ثالث: دفتر زمستان (سگها و گرگها، سترون)؛ دفتر از اين اوستا (قصۀ شهر سنگستان، پيوندها و باغ، روي جادۀ نمناک)؛ دفتر آخر شاهنامه (نادر یا اسكندر، ميراث، گفت و گو)

ـ داستان معاصر
۱۱. صادق هدايت: دو داستان كوتاه «سگ ولگرد» و «داش آكل»
۱۲. محمدعلي جمالزاده: داستان كوتاه «فارسي شكر است»

ـ نمایشنامه
۱۳. غلام‌حسين ساعدي: چوب به دستهاي ورزيل

ـ سؤال‌های مربوط به اطلاعات و درک ادبي منابع مشخصی ندارند.

ـ توجه: توضيحات و شروح منابع معرفي‌شده، ضرورتاً ملاک طرح سؤال نيستند.
@ferdosesokhan
Forwarded from Syavoosh
اشنایی با المپیاد ادبی

المپیاد ادبی، مسابقه‌ای در سطح کشوری است که دانش‌آموزان را با متون ادبی ایران آشناتر کرده و آن‌ها را به ادامه‌ی تحصیل در رشته‌های علوم انسانی و به خصوص ادبیات فارسی تشویق می‌کند

 
Forwarded from Syavoosh
تاریخچه المپیاد

این المپیاد از  ز سال تحصیلی 67-1366 بنیان گذاشته شد. پس از المپیاد ریاضی، همگام با المپیاد فیزیک، باسابقه‌ترین المپیادهای کشور است .

المپیاد ادبی در هر سال تحصیلی یک‌بار و در سه مرحله برگزار می‌شود. مرحلۀ اول و دوم آن که به ترتیب در بهمن و اردیبهشت هستند، از دو بخش منابع درسی و منابع غیردرسی تشکیل شده‌اند، ولی مرحلۀ سوم که از آن بیشتر با عنوان «دورۀ تابستانی» یا «دوره» یاد می‌شود، بر پایۀ آموزش‌هایی است که در کلاس‌های باشگاه دانش‌پژوهان جوان به دانش‌آموزان ارائه می‌شود.