فردوس سخن
1.48K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
Forwarded from Syavoosh
321- Shahname- Ta'liqat.pdf
2.5 MB
#ارسالی_مخاطبان
یادداشت‌های دکتر خالقی بر «رستم و اسفندیار» تصحیح خود از شاهنامه

برای پیگیری تخصصی و حرفه‌ای المپیاد ادبی، به ما بپیوندید:
@olympiad_adabi
نخستین و جامع‌ترین شبکۀ تخصصی المپیاد ادبی
Forwarded from Syavoosh
ورزیلی‌ها خود ماییم- اکبر رادی.pdf
55.6 KB
«ورزیلی‌ها خود ماییم»
خلاصه‌ای از نقد مرحوم اکبر رادی بر نمایشنامهٔ «چوب به دست‌های ورزیل» غلامحسین ساعدی.

🔹 یادآوری می‌شود طبق اعلام کمیتهٔ علمی، هیچ شرح یا تفسیری لزوماً ملاک طرح سؤال نیست.

برای پیگیری تخصصی و حرفه‌ای المپیاد ادبی، به ما بپیوندید:
@olympiad_adabi
نخستین و جامع‌ترین شبکهٔ تخصصی المپیاد ادبی
فَنِّ شعر (ارسطو)

رساله فن شعر ارسطو (فن شعر = بوطیقا) از مهم‌ترین میراث فلسفی ادبیِ یونان می‌باشد .این رساله ، اولین کار بازمانده در حوزه نظریه دراماتیک و اولین رساله فلسفی موجود با تمرکز بر سخن‌شناسی و نظریه ادبی است. ارسطو در فن شعر، مفهومی را بررسی می‌کند که از آن تحت عنوان «شعر» یاد می‌کند.

فن شعر را ابتدا ابوبشر متی بن یونس - از نسطوریان بغداد که رئیس منطقیان عصر خویش به‌شمار می‌آمد - از سریانی به عربی کرد. ترجمه‌ایی که او از فن شعر کرد از خطا و ابهامات زیادی برخوردار بود. بعد از او شاگردش یحیی بن عدی دست به ترجمهٔ دوبارهٔ آن می‌زند و یعقوب بن اسحاق الکندی برای اولین بار آن را تلخیص کرد. پس از کندی ابونصر فارابی (متوفی به سال ۳۳۹۹) که شاگرد ابوبشر متی نیز بود، به شرح و تلخیص فن شعر پرداخت. پس از فارابی معروف‌ترین کسی که دست به کار شرح و تلخیص فن شعر می‌شود، ابن‌سینا است. پس از ابن‌سینا معروفترین کسی که به تلخیص و شرح بوطیقا اقدام می‌کند، ابن‌رشد است.

رسالهٔ فن شعر ارسطو در یونانی Περὶ ποιητικῆς و در لاتین De Poetica نامیده می‌شود که مُعرّبش بوطیقا می‌شود.

فن شعر برای زمان‌های متمادی در دنیای غرب مفقود بوده و تنها در قرون وسطی و اوایل دورهٔ رنسانس از طریق ترجمهٔ لاتین که از روی نسخهٔ عربی نوشته شده توسط ابن رشد، انجام شده بود در دسترس قرار گرفت.

واژه‌های کلیدی :
ارسطو در فن شعر از مفاهیم ذیل یاد می‌کند :
تقلید
کاتارسیس
دگرگونی
بازشناخت
هامارتیا (خطای تراژیک)
میتوس (افسانه و داستان)
اتوس (سیرت)
دایانویا (اندیشه)
لکسیس (گفتار)
ملوس (آواز)
اوپسیس (منظر نمایش)

پیشینه :
افلاطون در باب هنر و زیبایی، ساختار فلسفی منظمی پدید نیاورده‌است و آرای او در این باره در رساله‌های مختلف او پراکنده‌است. در عین حال در نزد افلاطون- براساس ایده مثل- هنر همان «محاکات» (تقلید) است و چون براساس اندیشه مثل، عالم محسوس، خود تقلیدی از جهان معقول مثل است و نیز چون کار هنرمند محصول تأثیر گرفتن از تخیلات جهان محسوس است، پس کار هنرمند در واقع، تقلید تقلید است و معلوم است که در نظر افلاطون چنین آفرینشی تا چه اندازه بی‌مقدار است. اما حکمت ارسطویی اساساً براین مبنا بنا نهاده شده‌است که اندیشه انسانی بتواند فارغ از زیستن در جهان معقولات صرف، با این دنیای محسوس، انسانی و این جهانی نیز رابطه برقرار کند

رساله «فن شعر» مربوط به اواخر عمر مؤلف است و به همین دلیل علی‌القاعده باید اختلافی اساسی با تعالیم افلاطون داشته باشد. گفته‌اند که شاعران، نخستین قربانیان مدینه ی فاضله ی افلاطون بوده‌اند. او این گروه را به این دلیل که با زندگیِ فلسفی و عقلانی نسبتی ندارند از مدینه خود طرد کرده‌است. اما میراث دار او، ارسطو، با نپذیرفتن آموزه اساسی حکمت افلاطونی (مثل) میان زیبایی و اخلاق، تمایز نهاد و این هر دو ارزش را دارای جایگاهی جدا در معرفت بشری دانست.

درونمایه :
رسالهٔ «فن شعر» دارای بیست و شش بخش کوتاه است. چهار بخش نخست آن به تعریف شعر می‌پردازد و در بارهٔ رابطه میان شعر و تقلید، منشأ و انواع شعر و انواع تقلید بحث می‌کند. بخش پنجم مقدمه‌ای است بر سه موضوع کمدی، تراژدی و حماسه. در بخش‌های شش تا بیست و دو به تعریف تراژدی و مشخصات آن می‌پردازد و مباحثی را در بارهٔ اندازه و یگانگی کردار، کردارهای ساده و پیچیده، دگرگونی و بازشناخت، اقسام باز شناخت، اجزاء تراژدی، ترس و شفقت در تراژدی، اندیشه و گفتار در تراژدی، اجزاء گفتار، تراژدی و عقده گشایی، سیرت اشخاص داستان، و اوصاف گفتار شاعرانه طرح می‌کند. سه بخش از آخرین بخش‌های رسالهٔ «فن شعر» در بارهٔ حماسه است، و در این سه بخش پس از بررسی ناقص و کوتاهی در بارهٔ شعر حماسی، به بررسی شعر حماسی هومر، به عنوان نمونه می‌پردازد. در آخرین فصل رساله نیز به مقایسه بین تراژدی و حماسه پرداخته، با استدلالی منطقی ثابت می‌کند که تراژدی بر حماسه برتری دارد و از آن عالیتر است. یک فصل از رساله نیز به پاسخ گویی به بعضی از اشکالات منتقدان اختصاص یافته و در آن ارسطو خطاهایی را که در فن شعر ممکن است روی دهد بررسی و تجزیه و تحلیل کرده‌است.

در بحث از تراژدی، ارسطو ابتدا آن را تعریف می‌کند و آن گاه اجزای آن را برمی‌شمارد. تراژدی در نظر او «تقلید است از کار و کرداری شگرف و تمام؛ دارای درازا و اندازه‌ای معین است و به وسیله کلامی به انواع زینت‌ها آراسته بیان می‌شود. این زینت‌ها نیز هریک برحسب اختلاف اجزا مختلفند. این تقلید به وسیله کردار اشخاص انجام می‌پذیرد، نه به وسیله نقل و روایت، تا شفقت و هراس را برانگیزد و سبب تزکیه نفس از این عواطف و انفعالات گردد»

در تراژدی شش جزء وجود دارد که تراژدی از آنها ترکیب می‌یابد: «افسانه مضمون»، «سیرت»، «گفتار»، «اندیشه»، «منظر نمایش» و «آواز».
@ferdosesokhan
دبیرستان البرز، مدرسه‌ای ماندگار از دوران تحول ایران

این دبیرستان از نخستین نمادهای آموزشی در ایران است که بعد از دارالفنون به عنوان یکی از نهادهای آموزشی پرافتخار مطرح و از مدارس نوین ایران در دوره پهلوی اول بود . این دبیرستان به خاطر نمای رشته کوه البرز در پس خود، البرز نام گرفت.
قدمت آموزشی این دبیرستان به سال ۱۲۵۲ خورشیدی و تاسیس مدرسه آمریکایی‌ها باز می‌گردد. این مدرسه ابتدایی در سال ۱۲۷۸ خورشیدی همزمان با مدیریت دکتر جردن به دبیرستان تبدیل شد. وی اصلاحات اساسی‌ای را در اصول اولیه مدرسه و افزودن دروس دبیرستانی و پیش‌دانشگاهی در مدت ۴۰ سال حضور خود در ایران انجام داد.
در سال ۱۳۲۳ خورشیدی دکتر محمدعلی مجتهدی‌، استاد دانشکده فنی دانشگاه تهران و بنیان‌گذار دانشگاه صنعتی شریف به مدیریت دبیرستان البرز منصوب شد. در مدت ۳۴ سال مدیریت او دبیرستان البرز شاهد درخشان‌ترین دوره حیات خود بود. دبیرستان البرز نخستین مرکزی بود که از میان دانش‌آموزان با استعداد شهرستان‌ها، دانش آموز می‌پذیرفت. دبیرستان البرز، در این دوره به جایی رسید که نفرات اول کنکور در اغلب دانشکده‌های دانشگاه‌های ایرانی طی سالیان متمادی از دبیرستان البرز بودند.
محمدعلی مجتهدی در خاطراتش درباره انتخاب دانش‌آموزان گفته است:
از (نمره) بیست شروع می‌کردند، می‌آمدند پایین تا شانزده، ظرفیت که تمام می‌شد. بقیه پا می‌شدند و می‌رفتند. این عمل را من انجام می‌دادم که این‌ها بفهمند که این‌جا تبعیض و استثنایی نیست.
مجتهدی ۳۴ سال مدیر دبیرستان البرز باقی ماند. مجتهدی توجه خاصی به دانش‌آموزان با استعداد و رشد علمی آنان داشت. او معتقد بود که دانشجویان باید بر اساس شایستگی خود پذیرفته شوند. به خاطر همین پایبندی به اصول و اعتقاداتش، با افرادی که نفوذ سیاسی داشتند دچار مشکل می‌شد. شایستگی او در مدیریت موجب شد که دبیرستان البرز در اغلب کشورهای اروپایی و آمریکا به عنوان یکی از بهترین سازمان‌های آموزشی ایران شناخته شود. دکتر مجتهدی در هر پست و مقامی ریاست دبیرستان البرز را ترک نکرد.
برخی از دانش‌آموختگان مشهور دبیرستان البرز
• داریوش آشوری، نویسنده و مترجم معاصر ایران
• محمد علی اسلامی ندوشن، شاعر، منتقد، مترجم و پژوهشگر برجسته‌ی ایرانی
حسین امانت، طراح و معمار ایرانی و طراح برج آزادی تهران
• عبدالله انوار، مترجم ایرانی و از پیشکسوتان معاصر نسخه‌شناسی در ایران
• فیروز پرتوی، اولین رئیس دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف
• علی جوان، فیزیک‌دان و مخترع ایرانی
• صادق چوبک، نویسنده ایرانی و از پیشگامان داستان‌نویسی مدرن ایران
• سلیمان حییم، فرهنگ نویس، مترجم، نویسنده و شاعر ایرانی، ملقب به «پدر فرهنگ نویسی دوزبانه ایران»
• مصطفی چمران، دانش‌آموخته دانشگاه برکلی کالیفرنیا و وزیر دفاع سابق ایران
• همایون خرم، نوازنده‌ی نامدار ویولن، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز ایرانی
• هاراطون داویدیان، از بنیان‌گذاران روانپزشکی در ایران
• یاسر رودی، فیزیک‌دان و برنده جایزه اریک کندل اروپا در سال ۲۰۱۵ و جزو ده دانشمند برتر مجله ساینس نیوز
• ادوارد زهرابیان، معمار و طراح ایرانی و طراح نشان هواپیمایی ملی ایران (هما)
• منوچهر ستوده، ایرانشناس، جغرافی‌دان و پژوهشگر ایرانی
• محمدعلی همایون کاتوزیان، اقتصاددان، تاریخ‌نگار، کاوشگر علوم سیاسی و منتقد ادبی
• لطفی‌زاده، بنیان‌گذار منطق فازی و استاد دانشگاه برکلی
• بهرام مبشر، مدیر ارشد ناسا و پژوهشگر تلسکوپ هابل
• حسین محجوبی، نقاش صاحب‌نام معاصر ایران و از چهره‌های بین‌المللی هنر نقاشی• فرزاد ناظم، کارآفرین ایرانی-آمریکایی و مدیر فنی شرکت یاهو
• کامران وفا، فیزیک‌دان و استاد ایرانی-آمریکایی فیزیک در دانشگاه هاروارد
• جمشید مشایخی، بازیگر صاحب سبک سینما و تلویزیون ایران و چهره ماندگار در سینما
@ferdosesokhan
بندر عباس ؛ بندرگُمبُرون

در سال ۱۶۲۲ میلادی شاه عباس توانست با کمک انگلیسی‌ها و توانمندی سردار ایرانی امام قلی خان دست پرتغالی‌ها را از این بندر کوتاه کند .

به افتخار این پیروزی بندر گمبرون به بندرعباس تغییر نام داد.

پس بندرعبّاس به نام شاه عباس صفوی است .

در باره ریشه نامگذاری گمبرون چند سخن وجود دارد:

1- گُمبُرون پیوند ( گُم + بُرون ) است. یعنی شهری که اگر از آن برون بروی گم می شوی . شاید به این دلیل که آبادی پیرامونش کم بوده است .

2- تا پیش از سده چهارم هجری در نزدیکی بندرعباس امروزی بندر و روستای کوچکی به نام سورو وجود داشت.
در سال ۱۵۱۴ پرتغالی‌ها این منطقه کوچک را برای پیاده شدن و بارگیری اجناس از خشکی برگزیدند.
به دلیل خرچنگ زیادی که در کناره های این بندر وجود داشت نام آن را بندر «کاماراو» یا «گامارائو» یعنی بندر خرچنگ یا بندر گمرک گذاشتند.
نام متداول بعدی یعنی گامبرون به احتمال زیاد از واژه پرتغالی گامارائو گرفته شده‌ است. این معروف ترین نظریه در باره نام گمبرون است .

3- گمبرون واژه ای ترکی به معنی 'دماغ گشاد' یا 'دهانه گشاد' است.
با ساختار 'گن' + 'بورون' که به دلیل ساکن بودن نون و قرار داشتن آن پیش از حرف « ب » به «م » تبدیل می‌شود .

شهر بندر عباس از روزگاران کهن دارای نامهای چون گاملاو ، کاماراو ، گامبری ، گمبرون ، گامرون، گمرو و جرون بوده است. بندر عباس در محل یا نزدیک ابادی ماهیگیری بنام شهرو ،سورو، تهرو ... قرار داشت در اوائل سده ۸ هجری قمری ، که نام جزیره کنونی هرمز از جرون به هرمز تعغیر یافت ، نام جرون بهشهرو ( سورو) داده شد .
@ferdosesokhan
سواد چیست ؟

تعريف كلاسيك سواد توانايي خواندن و نوشتن است.

اما بر اساس تعريف يونسكو شخص با سواد فردي است ك تمام پارامتر هاي زير را در خود داراست:

١- سواد عاطفي: توانايي برقراري روابط عاطفي با خانواده، همسر و دوستان به نحو احسن

٢- سواد ارتباطي: توانايي برقراري ارتباط و تعامل با تمامي اعضاي جامعه (آداب معاشرت- روابط اجتماعي احسن)

٣- سواد مالي: توانايي مديريت اقتصادي درآمد (چگونگي پس انداز، سرمايه گذاري و مديريت خرج)

٤- سواد رسانه: اينكه بدانيم كدام رسانه ها معتبر و كدام نا معتبر است؛ توانايي تشخيص وثوق اخبار و ديگر پيام هاي رسانه اي

٥- سواد آموزش و پرورش: توانايي تربيت فرزندان به نحو احسن

٦- سواد رايانه: توانايي استفاده از مهارت هاي هفت گانه رايانه ICDL ( مفاهيم پايه فناوري اطلاعات و ارتباطات، استفاده از رايانه و مديريت فايل ها، واژه پردازی

امروزه در قرن بیست و یکم داشتن سواد خواندن و نوشتن و حتی اخذ مدرک دانشگاهی دال بر باسواد بودن فرد نیست ، به امید روزی که فرد باسواد جامعه ما تمام معیارهای فوق را داشته باشد .
@ferdosesokhan
ebook8122[www.takbook.com] (1).pdf
2.5 MB
پی د اف کتاب فضیلت های فراموش شده ،
شرح حال حاج آخوندها عباسی تربتی
عارف فرزانه تربتی
@ferdosesokhan
فردوس سخن
ebook8122[www.takbook.com] (1).pdf
این کتاب شرح حال حاج آخوند ملاعباس تربتی، عارف فرزانه، عالم وارسته و شخصیت کم نظیر تاریخ معاصر و پدر خطیب توانا و دانشمند فرزانه مرحوم حسینعلی راشد است. حاج آخوند ملاعباس را باید در زمره متشرع ترین عارفان و عارف ترین متشرعان قرار داد. او از مردمی ترین شخصیت هایی است که در همان حال از عابدترین آنها بوده است. مردی که برای خدا خود را وقف مردم کرده بود، بر خستگی و گرسنگی غلبه می کرد، بویی از ریاکاری و عوامفریبی و دنیا داری در وجودش نبود …
اما شما خواننده محترم ! در خواندن این کتاب عجله نکنید . اگر حال یا وقتش را ندارید یا آن را به هر دلیل نمی پسندید ، از همین جا خواندن را قطع کنید ! یا همه یا هیچ ! به عبارت دیگر یا اصلا نخوانید یا همه را بخوانید ، که اگر بد و خوبی در این کتاب است ، هر چه هست درهم است ! بدون آنکه تمامی مطالب خوانده شود ، قضاوت ما و شما درباره شخصیتهایی از قبیل حاج آخوند ملاعباس به راستی مشکل و به طریق اولی ناقص و نارسا و خلاف حقیقت خواهد بود ….
در صفحه ۱۱۷ کتاب درباره این عالم وارسته می خوانیم : حتی فکر گناه هم از خاطرش نمی گذشت : مردی بود از دنیا گذشته و
همیشه و در همه کار در یاد خدا و برای خدا . ایمان محکمی به خدا و به پیغمبیر و روز قیامت داشت که احتمال خلاف آن در خاطرش نمی گذشت . به همین جهت شب و روز دقیقه ای از انجام وظایف دینی و تکالیفی که بر گردن خود احساس می کرد غفلت نمی ورزید و لحظه ای از عمر خود را ضایع نمی کرد و به باطل نمی گذراند . آنچه عبادت بود از واجب و مستحب در تمام عمر انجام داد و هرگز مرتکب هیچ گناه کبیره یا صغیره ای نشد ، به طوری که می توان گفت حتی فکر گناه هم از خاطرش نمی گذشت …
@ferdosesokhan
فلانی مثل کبک سرش کرده تو برف، یعنی چه؟
قسمت : یک

مقدّمه:
ضرب المثل های رایج فارسی همیشه زیبا و دلنشین بوده اند و همواره درسهای زیادی در آن ها نهفته بوده است.
ضرب المثل " فلانی مثل کبک سرش را زیر برف کرده" به این معنی است که وقتی شکارچی به شکار کبک می رود ، کبک سرش را زیر برف می کند و فکر می کند که شکارچی او را نمببیند درصورتی که شکارچی او را می بیند .

در زندگی روزمرّه هم همین طور است ، انسانها کاری را انجام می دهند و خطایی می کنند و احساس می کنند کسی متوجه نمی شود در صورتیکه دیگران اشتباه او را می بینند و خودش است که از خود بی خبر است!

این مثل در مورد کسانی به کار می رود که چون معایب خود را نمی بینند و تشخیص نمی دهند می پندارند که دیگران هم آن معایب را نمی بینند و از آن بی اطلاع هستند.

اتفاقاً سر زیر برف کردن کبک علت و سبب خاصی دارد که با گمان و تصور عامه در مورد این پرندۀ زیبا و خوش خرام کاملاً مغایر و مباین است به همین جهت به شرح آن علت می پردازیم تا اشتباه عمومی در رابطه با این ضرب المثل روشن شود.
کبک این حیوان زیبا را تقریباً همه کس می شناسد. پرنده ای است از طایفۀ ماکیان که به جهت گوشت لذیذش آن را شکار می کنند. تاکنون هشت نوع از این پرنده به وسیلۀ علمای حیوان شناس در آسیا و اروپا شناخته شده است.
کبک در کوهسارها و مناطق روباز زندگی می کند و مانند قرقاول روی شاخ درختان نمی رود. خوراکش دانه های گیاهی و سبزیها و برگ درختان و حشرات است که فقط صبح زود و هنگام غروب آفتاب از شکاف کوهها خارج می شود و تغذیه می کند و بقیۀ ساعات روز را در محل امنی می گذراند.
کبک ماده در اردیبهشت ماه در زمین چاله ای با پا می کند و در آن روزی یک تخم نخودی رنگ می گذارد و بین دوازده تا هجده تخم می نهد و پس از سه هفته روی تخمها می خوابد تا جوجه هایش از تخم درآیند. این پرنده در اسارت تخم می کند ولی بر روی تخم نمی خوابد بدین جهت برای تربیت و ازدیاد آن باید در منازل چمن تهیه کرد تا کبک در آن تخم بگذارد و بعداً تخمها را جمع آوری و زیر مرغ کرچ بگذارند تا جوجۀ کبک بیرون آید.

مطلب ارسالی از : استاد محمّد عزیز زاده؛ گروه ادبیات ایران
@ferdosesokhan
اما باید دید که سر زیر برف کردن کبک چه ارتباطی با این پیام دارد؟
قسمت : دو

همانطور که می‌دانید کبک پرنده ی زیبا و خوش‌خرامی است که در کوهسارها زندگی می‌کند. گوشت لذیذی هم دارد و شکارچیان مداوم در تلاش برای شکار این پرنده زیبا هستند.

برای این حیوان از قدیم سه صفت را ذکر می‌کردند:خرامیدن، قهقهه زدن و در هنگامه خطر سر زیر برف کردن.

خرامیدن؟
که اشاره دارد به همان نوع و شیوه راه رفتن این حیوان که از قضا مورد توجه برخی شعرا و ادیبان هم بوده. برای مثال خاقانی در شعری می‌نویسد:

خاقانی آن کسان که طریق تو می‌روند
زاغند و زاغ را روش کبک آرزوست

که با بیان این شعر در واقع خواسته هنر شاعری خودش را به رخ همگان بکشد و بگوید که سر و گردنی از آن‌ها بالاتر است.

قهقهه کبک در واقع همان خواندن و آواز سر دادن اوست که حافظ در این باب این شعر را سروده:

دیدی آن قهقهه ی کبک خرامان حافظ
که ز سرپنجه ی شاهین قضا غافل بود

اما در مورد صفت آخر، می‌گویند که فصل زمستان که می‌رسد و زمین با برف پوشانده می‌شود، این حیوان آن هنگام که احساس خطر می‌کند و دشمن را می‌بیند که به شکار او آمده، سر خود را زیر برف پنهان می‌کند تا آن‌ها او را نبیند و به این خیال بود که چون خودش آن‌ها را نمی‌بیند پس حتما شکارچی هم دیگر کبک را نمی‌بیند و جان به در می‌برد اما بایدبداند که این طور نیست!

در این باره اندکی اختلاف وجود دارد: عده‌ای معتقد هستند که طبیعت و ذات حیوان به این ترتیب است که در هنگام خطر خود را از مهلکه دور می‌کند و در پی نجات جان خود است.

از همین رو آن‌ها نظر دیگری دارند و آن اینکه شکارچیان در قدیم برای شکار کبک در منطقه آن‌ها حاضر می‌شدند و دور تا دور محل زندگی آن‌ها را محاصره می‌کردند و آن‌ها را در هوا می‌پراندند. از ویژگی کبک هم این است که از ترس در این مواقع می‌پرید و با شتاب در چند متر آن طرف تر فرود می‌آمد. از همین رو به دلیل این شتاب سر و گردنش در برف فرو می‌رفت و دیگر نمی‌توانست برون آید. شکارچی هم از پاهای بیرون مانده او را می‌یافت و شکارش می‌کرد.

مطلب ارسالی از : استاد محمّد عزیززاده از گروه ادبیات ایران
@ferdosesokhan
paziresh.savabegh-bahman97.pdf
7.6 MB
رشته های تحصیلی پذیرش دانشجو با سوابق تحصیلی
۲۵ بهمن ۹۷
@tarighathossein
@ferdosesokhan
نقش بلبل در ادبیات فارسی

« بلبل به عکس چهچه دل انگیزش رنگ و بال و پر آن زیبائی خاصی ندارد . بلبل در قدیم الایام به سبب چهچه دل انگیز و نغمات موزونش در ادبیات ، خاصه ادبیات شرقی و بخصوص ادبیات فارسی ، مقامی بلند داشته است. بلبل از قهرمانان همیشه حاضر غزل فارسی بویژه غزل سعدی و حافظ است. »

«همه شاعران از بلبل یاد کرده اند ، هیچ شاعری مانند حافظ بلبل را مرغ برگزیده خود نکرده است . نماینده عاشق مهجور است ، زیرا بیش از چند هفته در سال در وصل گل نیست ، آن هم باید بنشیند و ناله کند . حافظ بلبل را عاشق نمونه میداند . بلبل عاشق سخنگو است ، نه مانند پروانه که خاموش باشد ، همین خود هنر است ، شبیه شاعری .»

حافظ با بلبل گفتگوها دارد و عناوین مختلفی مانند ؛ بلبل عاشق ، بلبل بیدل ، بلبل خوش الحان ، بلبل صبا ، بلبل شوریده ، مرغ چمن ، بلبل دستان و بلبل مست به این مرغ خوشخوان داده است .وقتی روزگار از نو جوان بشود و رونق زمان جوانی بستان و گلستان شود موقع مژده به بلبل خوش الحان است .

بلبل وقتی شکفتن گلهای سرخ را ببیند مست و سرخوش می گردد و چمن و بوستان پر از گلبانگ عاشقانه او می شود . ولی عمر گل کوتاه است مانند یک دلبر زیبا و بی وفا است و به همین دلیل بلبل همچون عاشق بیدل ، ناله و فریاد سر میدهد . حافظ به بلبل می گوید که رای عشق نزند چون گل به رای خود عمل می کند و ناگشوده نقاب از رخ و از حالت غنچگی درنیامده ، آهنگ رحلت ساز می کند .

دلت به وصل گل ای بلبل صبا خوش باد
که در چمن همه گلبانگ عاشقانه تست

نشان عهد و وفا نیست در تبسم گل
بنال بلبل بیدل که جای فریاد است

ناگشوده گل نقاب ، آهنگ رحلت ساز کرد
ناله کن بلبل که گلبانگ دل افکاران خوش است

چو رای عشق زدی با تو گفتم ای بلبل
مکن که آن گل خندان به رای خویشتن است

بالاخره آنکه از دیدگاه حافظ بسیار عجیب است که بلبل در موسم گل و فصل بهار خاموش بماند و خود حافظ هم در آن دوران دچار این « حال عجب » بوده است گویا حافظ نیز گاهی نمی توانسته غزل خود را بگوید و دیدگاه و منظورش را بخوانندگان برساند . این طور به نظر میرسد این « حال عجب » مختص دوران و برهه تاریخی خاصی نیست و درهمه دورانها این حال عجب برای بلبلان موسم گل برقرار بوده است .

حافظ این حال عجب با که توان گفت که ما
بلبلانیم که در موسم گل خاموشانیم
@ferdosesokhan
چرا تهران پايتخت شد؟

«تهران»، پيش از اسلام و بعد از آن، از‍ «ري » تبعيت داشته و « ري » از شهرهاي بزرگ و معتبر مشرق زمين بوده است.
ثروت سرشار مردم ‍ «ري» زبانزد مردم آن روزگار بوده است. ‍نام « تهران» را در متون قديم اسلامي در ترجمه احوال يکي از محدثين بزرگ به نام «محمد بن ابو عبداله حافظ تهراني» مي بينيم.اين اثر مربوط به 1157 سال پيش است و اين خود دليل بر آن است که در آن روزگار دهکده اي به نام تهران وجود داشته و از آبادي هاي حومه ري به شمار مي رفته است.
در متون قديم از محلات عودلاجان و چال ميدان و بازار و سنگلج به عنوان قديمي ترين مناطق ياد شده است. مردم اين دهکده مردمي سر سخت و باج نده و ستيزه جو بودند. همچنين تهران دوازده محله داشته و اهل هر محله با محله ديگر نزاع داشتند و به سلطان وقت خراج نمي دادند وخانه هايشان را نيز در زير زمين مي ساختند و اين کار را براي جلو گيري از تهاجم شبانه و غارت سپاهيان مي کردند و هرگاه خانه ها چنين نمي بود کسي آنجا باقي نمي ماند.
روزي که تهران پايتخت شد
تهران در گذشته از قراء ري بوده و ري که در تقاطع محورهاي قم، خراسان، مازندران، قزوين، گيلان و ساوه واقع شده به سبب مرکزيت مهم سياسي، بازرگاني، اداري و مذهبي از قديم مورد نظر بوده و مدعيان همواره اين مرکز سوق الجيشي را مورد تهاجم و حمله قرار مي داده اند.
قريه تهران به واسطه برخورداري از مغاک ها و حفره هاي زير زميني و مواضع طبيعي فراوان و دشواري نفوذ در آنها پناهگاه خوبي براي دولتمردان و ديگر اشخاصي بوده که احتمالا مورد تعقيب مدعيان قرار داشته اند.
از سوي ديگر، کاروان هاي بزرگي که از محورهاي مورد بحث عبور مي کردند شکارهاي سودمندي بودند و اغلب مورد حمله چپاول مردم بومي واقع مي شدند. قريه تهران در واقع کانون چپاولگران و محل اختفاي اموال مسروقه بود و اين وضع تا زمان شاه طهماسب صفوي که قزوين را به عنوان پايتخت خود انتخاب نمود ادامه داشت.
به عبارتي ديگر تهران ترقي و حرکت سريع خود به سوي پيشرفت را از سال انتقال پايتخت به قزوين آغاز کردوشاه طهماسب صفوي به دليل آنکه سيد حمزه، جد اعلاي صفويه در شهر ري و در جوار مرقد حضرت عبدالعظيم مدفون بود گاه به زيارت مي رفت. او با افزايش رفت و آمدهايش دستور داد پيرامون آن باروي محکمي براي وي بسازند.
همچنين دستور داد بناهاي جديد بسازند که درسال 971 ه- ق با ايجاد 114 برج (به تعداد سوره هاي قرآن) در تهران آغاز شد و وي دستور داد در زير هر برج يکي از سوره هاي قرآن را دفن کنند. حصاري که دور تهران کشيده شد شش هزار قدم طول داشت و براي ساختمان آن و برج هايش از دو نقطه خاکبرداري کردند که بعد ها يکي از دو محل به "چاله ميدان" و ديگري به "چاله حصار" معروف شد.
پس از انقراض صفويه، نادر شاه افشار در سال 1154 ه- ق تهران را به رسم تيول به پسر خود رضا قلي داد و پس از افشاريه، کريم خان زند به علت درگيري و نزاع با آغا محمد خان قاجار و از آنجا که تهران در نزديکي طبرستان (يعني مقر اصلي آغا محمدخان) قرار داشت صلاح خود را در اقامت در تهران ديد.
بعد از مرگ کريمخان زند، آغا محمد خان قاجار در سال 1200 ه- ق در اول فروردين بر تخت سلطنت نسشت و تهران را بعنوان پايتخت برگزيد و "دارالخلافه" ناميد.
انتخاب تهران به عنوان پايتخت از سوي خان قاجار چند علت داشته که مهم ترين آنها نزديکي به اراضي حاصل خيز ورامين و مجاورت آن با محل استقرار ايلات ساوجبلاغ بوده است، مضافا ايلات غرب ساکن در ورامين، يعني هواخواهان وي در حوالي تهران اقامت داشتند و جز اين، تهران با استرآباد و مازندران که در حقيقت ستاد اصلي نيروهايش بود فاصله چنداني نداشته است.
در زمان سلطنت فتحعلي شاه قاجار بر اثر موج حرکت ايران به سوي غرب، تهران بيش از پيش آباد گرديد. از جمعيت تهران در دوره فتحعلي شاه اطلاع دقيقي در دست نيست، ولي به طوري که در کتاب جام جم معتمدالدوله فرهاد ميرزا آمده است جمعيت تهران در زمان ناصرالدين شاه، صد و پنجاه هزار نفر رسيده بود. ناصر الدين شاه دو نفر را مامور کرد که محدوده و نقشه اي براي پايتخت در نظر بگيرند و با وسعت بيشتري به حفر خندق هاي جديدي در اطراف تهران بپردازند.

مطلب برگرفته از: کانال فرهنگ و هنر
@ferdosesokhan
فردوس سخن
واژه نامک--@LiteratureLibrary1.pdf
#واژه_نامک
#عبدالحسین_نوشین

واژه نامک یکی از کتاب هایی است که هنگام خوانش شاهنامه همراهیم می کند. واژه ها بسیار روان و روشن توضیح داده شده اند. «واژه نامک» عبدالحسین نوشین هنرمند آواره از وطن به وسیله بنیاد فرهنگ ایران چاپ و منتشر شد. نوشین در مرض موت به فرزندش وصیت کرده بود که این یادداشت‌ها را به ایران بفرستد و به دست دکتر خانلری بسپارد تا به همت او منتشر شود و به هم‌وطنانش برسد.

نوشین، سال‌های آخر عمر آشفته‌ سر انجامش را وقف تصحیح شاهنامه کرد، و به همت او و همکارانش متن مصحح و انتقادی شاهنامه در مسکو منتشر شد و به فیض مقاصد خاص به ارزان‌ترین قیمت در دسترس محققان ایرانی قرار گرفت. این اقدام با همه‌ی نقایصش و با همه‌ی ایراداتی که بر آن وارد است، ظاهراً مثبت‌ترین و پرفایده‌ترین گامی است که تا کنون در راه احیای اثر عظیم و حماسی و ملی ما ایرانیان برداشته شده است

نوشین در ضمن تصحیح شاهنامه به کار فرعی اما بسیار سودمند دیگری هم پرداخت، و آن شرح و حل مقداری از مشکلات شاهنامه بود. همین، که به اسم واژه نامک در دسترس شماست. قبل از خرده‌گیری می‌خواهم بدین واقعیت اعتراف کنم که اگر نوشین جز این مجموعه هیچ اثری در فنون هنر و ادب و ترجمه، تقدیم پیشگاه ارجمند زبان پارسی نکرده بود، باز هم دینی از این آب و خاک بر گردن نداشت. کاری که این هنرمند دور از وطن انجام داده است در اهمیت از همه‌ی فعالیت‌هائی که هم‌ وطنان پر طاق و ترنبش تاکنون کرده‌اند، بیش است

امروزه کسانی که می خواهند با روش درست و علمی به کار استخراج لغات و تألیف فرهنگ بپردازند، باید بدین واقعیت عنایت فرمایند که این صورت‌های مشکوک و منحصر، اغلب نتیجه‌ی غلط‌‌ خوانی یا بدنویسی کتاب‌نویسان روزگار گذشته است. تفرسی و حدت ذهنی لازم است تا صورت درست کلمه پیدا شود. اگر کوشیدند و جستند و نیافتند باید به نحوی خواننده را از ماجرا باخبر کنند.

مرحوم نوشین در اغلب این موارد چنین کرده است، و بی‌آنکه حکم قاطع و نسنجیده‌ای صادر کند، میدان را برای هنرنمایی دیگران بازگذاشته است. تنها در موارد بسیار معدودی درین رهگذر مختصر غفلتی شده است، بمثل در مورد واژه‌ی «پتیاره» که در همین یادداشت بدان اشارتی خواهد رفت و «سپرده درون» و معدودی دیگر.

اما توضیحی درباره بعضی واژه‌ها و معانی آنها:

آگین: پر، انباشته، آگنده:

همــی گفت اگـر دخمـه زریــن کــنـم
ز مـشـک سیــه گـردش آگیــن کــنـم

*داستان تردید رستم است در این‌که چگونه قبری برای سهراب بسازد، به گمان مخلص «آگین کردن» را اگر به معنی اندودن و اندود کردن بگیریم در این جا مناسب‌تر می‌نماید. سنایی هم گفته است «مدخلان را رکاب زرآگین» یعنی زراندود و طلی کرده. فرخی هم دارد «بنفشه دیدی عنبر سرشت و مشک آگین» یعنی مشک اندود، یعنی سیاه.

آیین: آذین، زیب و زیور:

سـراســر همـه شهر آییـن ببــــسـت
بیاراســـت میدان و جـای نشـــســت

* معنی مذکور توسعاً درست است و گویا صورت دقیق‌ترش همان آیینه‌بستن باشد که هنوز ترکیبات «آئینه بندی» و «آئینه بندان» متداول است و بستن آیینه در مراسم جشن و سرور بر در و دیوار – لااقل در ولایات جنوبی ایران- مرسوم.

ارزانی: ارزنده، سزاوار، شایسته:
* در «واژه‌نامک» به تأیید این معنی عبارتی از کلیله و دمنه آمده است بدین صورت: «بقا باد ملک را، هر عفو که از کمال استیلا و بسطت و وفور استعلا و قدرت ارزانی باشد هنر است». به گمانم «ارزانی باشد» درین جمله به معنی «عطا شود، اعطا شود» درست‌تر می‌نماید. شواهدش در تاریخ بیهقی و کلیات سعدی فراوان است.
@ferdosesokhan
tarikh E Ghom.pdf
2.9 MB
تاریخ قم
تالیف : تاج الدین حسن بن علی بن حسن قمی
تصحیح و تحقیق : سیدجلال الدین تهرانی
(نسخه ی PDF تایپی)
@ferdosesokhan
فواید کتاب خوانی

روزنامه فرانسوی فیگارو معتقد است کتابخوانی فایده های زیر را دارد:
1-مطالعه یک فرایند فعال ذهنی است.
2-مطالعه پایه های مهارت را فعال می سازد.
3-مطالعه واژگان شناخته شده ی شما را افزایش می دهد.
4- مطالعه این امکان را به شما می دهد تا به صورت اجمالی با سایر فرهنگ ها و مناطق اشنا شوید.
5- مطالعه تمرکز را افزایش می دهد.
6- مطالعه باعث ایجاد اعتماد به نفس می شود.
7- مطالعه انضباط فردی را افزایش می دهد.
8- مطالعه خلاقیت را افزایش می دهد.
9-مطالعه این امکان را به شما می دهد تا در رابطه با موضوعی صحبت کنید.
10- مطالعه کتاب سرگرمی ارزانی است.
11- مطالعه این امکان را به شما می دهد تا به اختیار خود مطالب بیاموزید.
12-مطالعه قوای استدلال شما را افزایش می دهد.
1 مطالعه باعث می شود تا اشتباهاتمان کاهش پیدا کند.
15- مطالعه کسالت را کاهش می دهد.
16-مطالعه می تواند زندگی شما را تغییر دهد.
17-مطالعه استرس را کاهش می دهد.
18- مطالعه شما را از مضرات دنیای دیجیتالی دور می سازد.
19-مطالعه کتاب همیشه از تماشای فیلم بهتر است.
20- مطالعه مشارکت ذهنی ایجاد می کند.

منبع:
روزنامه فرانسوی فیگارو
@ferdosesokhan
نکاتی در مورد علامت تشدید

تشديد يكي از علامت هاي مشترك زبان عربي و فارسي مي باشد و جزء صداها و حروف به حساب نمي آيد, بلكه اگر بالاي حرفي قرار بگيرد مشخّص مي گردد كه آن حرف در كلمه دو بار تكرار شده است به شرطي كه :

اگر در يك كلمه صدايي در آخر يكي از بخش ها و در اوّل بخش بعدي , تكرار شود  , فقط يك بار شكل صداي تكراري را مي نويسيم و به جاي ديگري بالاي آن علامت ( ّ ) را قرار مي دهيم و هنگام تلفظ آن حرف را محكم تلفظ مي نماييم .

مثال : نججار = نجّار 

مانند : بقّال, نقّاش, بنّا ,اوّل, مكّه, قلّه, بچّه, سكّه ,پلّه, ارّه, دقّت ,مدّت, مربّا, تشكّر, توجّه, امّت, تولّد, ملّت

سؤال : چرا كلمه ي ( ممكن ) تشديد ندارد ؟ زيرا هر دو صداي تكراري آن در يك بخش قرار گرفته اند و از طرفي نيز بين آنها مصوت (ا‏ٌ) آمده است .

سؤال : چرا كلمه ي ( پاك كن ) تشديد ندارد ؟ چون پاك كن از دو كلمه ي ( پاك ) و ( كن ) تشكيل شده و صداي تكراري در يك كلمه قرار ندارد تا تشديد بگيرد.

نکته : چرا کلمه ی الله تشدید می گیرد که در درس خاطرات انقلاب آمده است ؟
اگر آن کلمه با حروف قمری شروع شده باشد، « لام » آن تلفظ می شود مثل کلمه ی « الْقَمَر ».
ولی اگر با حروف شمسی آغاز شود، لام آن تلفظ نشده و در حرف بعد ادغام می شود و در نتیجه آن حرف با تشدید خوانده می شود مثل کلمات « الشَّمْس » و « النَّهار ».
کلمه ی « الله » نیز از همین نوع کلمات است که با حروف شمسی آغاز شده است. پس در تلفظ آن « لام اول » حذف شده و به جای آن « لام دوم » را با تشدید می خوانیم. همین حالت را دقیقا در کلمه ی « اللَّيْل » هم می توانیم ببینیم که با وجود داشتن دو « لام »، « لام دوم » با تشدید نوشته و خوانده می شود. پس این حالت اختصاصی به لفظ « الله » ندارد.
ویژگی کلمات تشدید دار در زبان فارسی
۱-بیش تر کلمات تشدید دار دو بخشی دو هجایی هستند
مثل (بچ‌‌ چه )
۲-کلمات تشدید دار دو دسته هستند
الف) تشدید در وسط کلمه است (قلّه پلّه و..)
ب) کلمه هایی که به هنگام افزایش و نسبت در پایان تشدید می گیرند (سنّ او -حقٓ من )
۳-قرار گرفتن تشدید بر روی واژه های فارسی مثل زبان عربی ذاتی نیست بلکه سماعی و شنیداری هست و برای تاکید بر روی یک حرف هست مثلا (زر) که پسوند (ین) می گیرد مشدد گفته می شود (زرٓین) ولی با ترکیب با (ی)نسبی تشدید نمی گیرد زر+ی
۴-با سیر تکاملی زبان فارسی تشدید در شعر بعضی شاعران و نویسندگان گاه حذف و یا گاه کلمه را برای وزن های عروضی مشدد خوانده و نوشته می شود (برٓه -بچّه)
۵-در میان حروف فارسی (ر،ک،ل) بیشترین تشدید پذیری را دارند
@ferdosesokhan