دست و پای کسی را توی پوست گردو گذاشتن( ریشه یابی ضرب المثل ها )
(هنگامی که شخص زودباوری را به انجام کاری تشویق کنند و او بدون دوراندیشی و بررسی به آن اقدام کند و بدین ترتیب در بن بستی گرفتار آید، درباره ی او می گویند که: « دست و پایش را در پوست گردو گذاشتند» یعنی کاری دستش داده اند که نمی داند چه بکند.)
ضرب المثل "دست و پای کسی را در پوست گردو گذاشتن" پیش از پیدایش آن، درباره ی انسان نبوده و کاربردی برای او نداشته است، بلکه به جای واژه ی کسی در این اصطلاح، واژه ی گربه قرار داشته است. یعنی این دست و پای گربه بوده است که توسط افرادی بی انصاف و حیوان آزار در پوست گردو نهاده می شده است.
گربه حیوانی اهلی و ملوس و قشنگ و پاکیزه است و به شرط آن که آزارش ندهند دوست دارد با کودکان بازی کند.
در کشورهای غربی گربه را پرورش می دهند و جایشان نه در کوچه و خیابان، بلکه در میان مردم است و تقریبن خانه ای نیست که در آن گربه ای وجود نداشته باشد.
در کشورهای افریقایی و آسیایی، از جمله در ایران، به جز تعدادی که در خانه ها به صورت اهلی زندگی می کنند، مابقی گربه ها به صورت نیمه وحشی روی دیوارها و پشت بام ها رفت و آمد می کنند و با شکار موش و کبوتر و گنجشک و خوردن از زباله های مردم زندگی می کنند. این گربه ها در دزدی و ربودن خوردنی های مردم ورزیده هستند و می توانند از هر روزنه و سوراخی بگذرند و چون صدای پایشان را کسی نمی شنود، هرگاه فرصتی دست بدهد از در و پنجره های باز و نیمه باز خانه های مردم وارد شده و در آشپزخانه مرغ بریان و گوشت خام یا سرخ کرده را می ربایند و به سرعت از همان راهی که آمده اند بیرون می روند.
یکی از راه های دفع این گربه ها شیوه ای بوده است که شرح آن را از قول شادروان امیرقلی امینی در کتاب "فرهنگ عوام" ( برگ ۲۷۴ ) می خوانیم :
« . . . سابقن افراد بی انصافی بودند که وقتی گربه ای دزدی زیادی می کرد و چاره ی کارش را نمی توانستند بکنند، قیر را ذوب کرده در پوست گردو می ریختند و هر یک از چهار دست و پای او را در یک پوست گردوی پر از قیر فرو می بردند و سپس او را سُر می دادند. بیچاره گربه در این حال، هم به زحمت راه می رفت و هم چون حالا دیگر صدای پایش را همه ی اهل خانه می شنیدند، از انجام دزدی باز می ماند".
این گربه با این حال روزگاری پیدا می کرد که نه تنها دزدی از یادش می رفت، بلکه چون کسی هم چیزی به او نمی داد از شدت درد و گرسنگی تلف می شد.
این روش و ابتکار نابخردانه نسیت به این حیوان ملوس و پاکیزه گرچه در نهایت بی انصافی بوده است، رفته رفته شکل ضرب المثل یافته و اکنون در مواردی که کسی با تنگی و مشکلی رو به رو شود که " نه راه پیش داشته باشد و نه راه پس " در باره ی او به کار برده میشود .
@ferdosesokhan
(هنگامی که شخص زودباوری را به انجام کاری تشویق کنند و او بدون دوراندیشی و بررسی به آن اقدام کند و بدین ترتیب در بن بستی گرفتار آید، درباره ی او می گویند که: « دست و پایش را در پوست گردو گذاشتند» یعنی کاری دستش داده اند که نمی داند چه بکند.)
ضرب المثل "دست و پای کسی را در پوست گردو گذاشتن" پیش از پیدایش آن، درباره ی انسان نبوده و کاربردی برای او نداشته است، بلکه به جای واژه ی کسی در این اصطلاح، واژه ی گربه قرار داشته است. یعنی این دست و پای گربه بوده است که توسط افرادی بی انصاف و حیوان آزار در پوست گردو نهاده می شده است.
گربه حیوانی اهلی و ملوس و قشنگ و پاکیزه است و به شرط آن که آزارش ندهند دوست دارد با کودکان بازی کند.
در کشورهای غربی گربه را پرورش می دهند و جایشان نه در کوچه و خیابان، بلکه در میان مردم است و تقریبن خانه ای نیست که در آن گربه ای وجود نداشته باشد.
در کشورهای افریقایی و آسیایی، از جمله در ایران، به جز تعدادی که در خانه ها به صورت اهلی زندگی می کنند، مابقی گربه ها به صورت نیمه وحشی روی دیوارها و پشت بام ها رفت و آمد می کنند و با شکار موش و کبوتر و گنجشک و خوردن از زباله های مردم زندگی می کنند. این گربه ها در دزدی و ربودن خوردنی های مردم ورزیده هستند و می توانند از هر روزنه و سوراخی بگذرند و چون صدای پایشان را کسی نمی شنود، هرگاه فرصتی دست بدهد از در و پنجره های باز و نیمه باز خانه های مردم وارد شده و در آشپزخانه مرغ بریان و گوشت خام یا سرخ کرده را می ربایند و به سرعت از همان راهی که آمده اند بیرون می روند.
یکی از راه های دفع این گربه ها شیوه ای بوده است که شرح آن را از قول شادروان امیرقلی امینی در کتاب "فرهنگ عوام" ( برگ ۲۷۴ ) می خوانیم :
« . . . سابقن افراد بی انصافی بودند که وقتی گربه ای دزدی زیادی می کرد و چاره ی کارش را نمی توانستند بکنند، قیر را ذوب کرده در پوست گردو می ریختند و هر یک از چهار دست و پای او را در یک پوست گردوی پر از قیر فرو می بردند و سپس او را سُر می دادند. بیچاره گربه در این حال، هم به زحمت راه می رفت و هم چون حالا دیگر صدای پایش را همه ی اهل خانه می شنیدند، از انجام دزدی باز می ماند".
این گربه با این حال روزگاری پیدا می کرد که نه تنها دزدی از یادش می رفت، بلکه چون کسی هم چیزی به او نمی داد از شدت درد و گرسنگی تلف می شد.
این روش و ابتکار نابخردانه نسیت به این حیوان ملوس و پاکیزه گرچه در نهایت بی انصافی بوده است، رفته رفته شکل ضرب المثل یافته و اکنون در مواردی که کسی با تنگی و مشکلی رو به رو شود که " نه راه پیش داشته باشد و نه راه پس " در باره ی او به کار برده میشود .
@ferdosesokhan
مطلبی در باره ی شاعر شعری معروف که شاعرش گمنام است
ادای دین به مرثیه سرای آستان امام حسین علیه السلام؛ عبدالجواد جودی
عبدالجواد جودی خراسانی شاعر و مرثیه سرای عهد ناصری است که در شعر به «جودی» تخلص میکرد و به اعتبار اینکه در دوران او، «میرزا» لقب عمومی شاعران بوده، میرزای جودی هم خوانده شده است. از زندگی وی اطلاع چندانی در دست نیست. همین قدر از او نوشتهاند که از مردم عنبران (روستایی در سه کیلومتری طرقبه مشهد) بوده، در جوانی به مشهد رفته و دکان قنادی باز کرده و از همین طریق معیشت خود را تأمین میکرده است.
قنادی و خانه جودی محل آمد و شد مرثیهخوانانی بود که برای شنیدن سرودههای او جمع میشدند و از او تقاضا میکردند تا سرودههای تازهاش را در اختیار آنان بگذارد. نقل کردهاند که او علاقه بسیاری به خاندان عصمت و طهارت(ع) داشت، در حین خواندن مرثیه میگریست و مستمعان را نیز به گریستن دعوت میکرد. مرثیههایش در خراسان شهره بود و در جلسات اهل بیت(ع) هیجان خاصی به پا میکرد. هر چند جودی در مرثیهسرایی شهره بود و مورد اقبال عموم مردم، اما خواص و فضلا به شعر او تمایلی نداشتند و میگفتند که شهرت مرثیهسرایی جودی، مقام ادبی او را تحتالشعاع قرار داده است، اما غافل از اینکه آنچه جودی را ماندگار و عاقبتش را ختم به هیئات و ذکر امام حسین(ع) کرد، همین اشکهایی بود که از مرثیههایش جاری میشد.مرثیهای سوزناک که عموماً در پایان مراسم عزاداری امام حسین(ع) در هیئات خوانده میشود، در افواه و ضمایر مردم ثبت شده است:
آن دم بریدم از زندگی دل
که آمد به مسلخ شمر سیه دل
او میدوید و من میدویدم
او سوی مقتل من سوی قاتل
او مینشست و من مینشستم
او روی سینه من در مقابل
او میکشید و من میکشیدم
او از کمر تیغ من آه باطل
او میبرید و من میبریدم
او از حسین سر من غیر از او دل
دیوان جودی، نخستین بار در 1299 به امر ناصرالدینشاه و بههمت میرزاسعیدخان مؤتمنالملک در چاپخانه سنگی آستان قدس، به خط میرزاشفیع اعتمادالتولیه چاپ شد.
@ferdosesokhan
ادای دین به مرثیه سرای آستان امام حسین علیه السلام؛ عبدالجواد جودی
عبدالجواد جودی خراسانی شاعر و مرثیه سرای عهد ناصری است که در شعر به «جودی» تخلص میکرد و به اعتبار اینکه در دوران او، «میرزا» لقب عمومی شاعران بوده، میرزای جودی هم خوانده شده است. از زندگی وی اطلاع چندانی در دست نیست. همین قدر از او نوشتهاند که از مردم عنبران (روستایی در سه کیلومتری طرقبه مشهد) بوده، در جوانی به مشهد رفته و دکان قنادی باز کرده و از همین طریق معیشت خود را تأمین میکرده است.
قنادی و خانه جودی محل آمد و شد مرثیهخوانانی بود که برای شنیدن سرودههای او جمع میشدند و از او تقاضا میکردند تا سرودههای تازهاش را در اختیار آنان بگذارد. نقل کردهاند که او علاقه بسیاری به خاندان عصمت و طهارت(ع) داشت، در حین خواندن مرثیه میگریست و مستمعان را نیز به گریستن دعوت میکرد. مرثیههایش در خراسان شهره بود و در جلسات اهل بیت(ع) هیجان خاصی به پا میکرد. هر چند جودی در مرثیهسرایی شهره بود و مورد اقبال عموم مردم، اما خواص و فضلا به شعر او تمایلی نداشتند و میگفتند که شهرت مرثیهسرایی جودی، مقام ادبی او را تحتالشعاع قرار داده است، اما غافل از اینکه آنچه جودی را ماندگار و عاقبتش را ختم به هیئات و ذکر امام حسین(ع) کرد، همین اشکهایی بود که از مرثیههایش جاری میشد.مرثیهای سوزناک که عموماً در پایان مراسم عزاداری امام حسین(ع) در هیئات خوانده میشود، در افواه و ضمایر مردم ثبت شده است:
آن دم بریدم از زندگی دل
که آمد به مسلخ شمر سیه دل
او میدوید و من میدویدم
او سوی مقتل من سوی قاتل
او مینشست و من مینشستم
او روی سینه من در مقابل
او میکشید و من میکشیدم
او از کمر تیغ من آه باطل
او میبرید و من میبریدم
او از حسین سر من غیر از او دل
دیوان جودی، نخستین بار در 1299 به امر ناصرالدینشاه و بههمت میرزاسعیدخان مؤتمنالملک در چاپخانه سنگی آستان قدس، به خط میرزاشفیع اعتمادالتولیه چاپ شد.
@ferdosesokhan
پنجاه_ضرب_المثل_مشترک_در_زبان_های.pdf
157.4 KB
مقاله:
پنجاه ضرب المثل مشترک در زبان های عربی و فارسی و انگلیسی ؛
استاد دکتر مهدی محقّق.
@ferdosesokhan
پنجاه ضرب المثل مشترک در زبان های عربی و فارسی و انگلیسی ؛
استاد دکتر مهدی محقّق.
@ferdosesokhan
فایده دستور زبان چیست ؟
دستور زبان به ما روش درست سخن گفتن را می آموزد. شاید بگویید خیلی ها سواد خواندن و نوشتن ندارند و دستور زبان نخوانده اند، اما سخن می گویند. درست است اما دستور زبان مرز ها را روشن می کند و می گوید:«اگر جمله و یا واژه ای را این گونه به کار ببریم، این ایراد را دارد و روش درست این است که بگوییم...» برای نمونه، دانش آموزی می گوید: «در را ببستم؟» اما قاعده ی زبان این است که بگوید:«در را ببندم؟» و یا اگر کسی بگوید: «من به شما گفت.» معیار های نحوی زبان آن را این گونه درست می کند: «من به شما گفتم.»
بنابراین همچنان که هر علمی برای خودش یک پیمانه ها و معیارهایی دارد، دستور زبان نیز پیمانه و معیار ویژه ی خودش را دارد. برای نمونه، در آشپزی می گویند: برای درست کردن غذابه اندازه ی چهار نفر، چقدر برنج، چه اندازه روغن وچند پیمانه نمک و...نیاز هست؛ حال اگر کسی بدون توجه به پیمانه ها هرچقدر دلش خواست روغن و نمک بیفزاید،آیا آن غذا قابل خوردن خواهد بود؟!
دستور زبان نیز به ما می گوید: برای اول شخص فلان شناسه و برای سوم شخص فلان شناسه به کار می رود.و یا اگر نهاد یا فاعل مفرد باشد، فعل مفرد و اگر جمع باشد فعل به صورت جمع به کار می رود.
عده ای این را اشکال دستور سنتی می نامند و یکی از عیوب دستور سنتی را «تجویزی بودن» آن می شمارند. در پاسخ باید گفت: این عیب نیست بلکه، قاعده و روش و پیمانه است.
این که بعضی بر این باورند که در زبان «باید ونباید» نداریم؛ یعنی هرکس هرطور خواست حرف بزند، چیز جالبی به نظر نمی رسد.متأسفانه انگار این اتفاق افتاده است و در جامعه جا افتاده و یا شاید دارند جا می اندازند.
@ferdosesokhan
دستور زبان به ما روش درست سخن گفتن را می آموزد. شاید بگویید خیلی ها سواد خواندن و نوشتن ندارند و دستور زبان نخوانده اند، اما سخن می گویند. درست است اما دستور زبان مرز ها را روشن می کند و می گوید:«اگر جمله و یا واژه ای را این گونه به کار ببریم، این ایراد را دارد و روش درست این است که بگوییم...» برای نمونه، دانش آموزی می گوید: «در را ببستم؟» اما قاعده ی زبان این است که بگوید:«در را ببندم؟» و یا اگر کسی بگوید: «من به شما گفت.» معیار های نحوی زبان آن را این گونه درست می کند: «من به شما گفتم.»
بنابراین همچنان که هر علمی برای خودش یک پیمانه ها و معیارهایی دارد، دستور زبان نیز پیمانه و معیار ویژه ی خودش را دارد. برای نمونه، در آشپزی می گویند: برای درست کردن غذابه اندازه ی چهار نفر، چقدر برنج، چه اندازه روغن وچند پیمانه نمک و...نیاز هست؛ حال اگر کسی بدون توجه به پیمانه ها هرچقدر دلش خواست روغن و نمک بیفزاید،آیا آن غذا قابل خوردن خواهد بود؟!
دستور زبان نیز به ما می گوید: برای اول شخص فلان شناسه و برای سوم شخص فلان شناسه به کار می رود.و یا اگر نهاد یا فاعل مفرد باشد، فعل مفرد و اگر جمع باشد فعل به صورت جمع به کار می رود.
عده ای این را اشکال دستور سنتی می نامند و یکی از عیوب دستور سنتی را «تجویزی بودن» آن می شمارند. در پاسخ باید گفت: این عیب نیست بلکه، قاعده و روش و پیمانه است.
این که بعضی بر این باورند که در زبان «باید ونباید» نداریم؛ یعنی هرکس هرطور خواست حرف بزند، چیز جالبی به نظر نمی رسد.متأسفانه انگار این اتفاق افتاده است و در جامعه جا افتاده و یا شاید دارند جا می اندازند.
@ferdosesokhan
نکته ای دیگر درباره ی مسند
مقایسه کنیم و نتیجه بگیریم
(الف) (ب)
هوا روشن است. خورشید هوا را روشن کرد.
شیشه پاک شد. احمد شیشه را پاک کرد.
من آدم نمی شوم. من تو را آدم می کنم.
علی ناراحت شد. کار تو علی را ناراحت کرد.
*نتیجه ی این مقایسه این است که؛ جمله های بخش (الف) دارای فعل ربطی هستند و نشان دهنده ی حالتی اند .درحالی که جمله های بخش(ب) دارای فعل خاص مرکب هستند و کاری انجام شده است.
گروهی این گونه جملات را جمله های چهار جزیی با مفعول و مسند نامیده اند و این گونه اجزای جمله را نام گذاری می کنند.
نمونه: احمد ماشین را پارک کرد.
فاعل مفعول مسند فعل ربطی (به معنی گرداند)
که به دلیلی که خواهیم گفت نادرست است.
اشکال کار این است «کرد» فعل کمکی است؛ نه فعل اصلی. چون پارکیدن نداریم، با فعل کمکی «کرد» به کار می رود و یک فعل خاص است. بنابراین مسند نیاز ندارد. پس، پارک کرد
فعل خاص و مرکب است. چون:
1.انجام دادن کار است، نه داشتن حالت.
2. بین آن «را» نمی آید.(پارک را کرد یا گرداند)
3. مصدر پارکیدن نداریم.
4. پارک کردن مانند کمک کردن و... یک اسم معنی است.
نکته این جاست که وقتی فعلی مانند پارک کرد را مسند و فعل اسنادی بگیریم، یعنی کاری انجام نشده است. حال، شایسته است با این وضعیت که جای سوزن پارک کردن یافت نمی شود؛ احمد آقایی که به هزار زحمت جای پارکی گیر آورده و ماشین را پارک کرده؛ بگوییم: فعل اسنادی است و کاری انجام نشده است؟!
نمونه ای دیگر : هر چه جستجو کردم کتاب را پیدا نکردم.
آیا این برداشت خوب است؟ هر چه جستجو گرداندم کتاب را پیدا نگرداندم.
یا این برداشت خوب است؟ هرچه جستم کتاب را نیافتم.
* با برداشت کار نداریم «آن را که عیان است، چه حاجت به بیان است»؟
و آنچه عیان است این است که این گونه فعل ها بن فعل فارسی دارند یعنی: جستجوکرد= جست، پیدا کرد = یافت وادار کرد = واداشت و...
حرف آخر این که نباید فعل اصلی را با فعل کمکی اشتباه گرفت.
به هر حال او استخدام شد. در این جمله شد فعل اصلی است. مفایسه کنیم با این جمله:
پسر عمویش اورا استخدام کرد. اگر«کرد» را به معنی گرداند بگیریم؛ باز هم یک فعل کمکی است.
*در جمله های اسنادی می پرسیم: چه طور شد؟
و در جمله های فعلیه(دارای فعل خاص) می پرسیم: چه کار کرد؟
مقایسه کنیم و نتیجه بگیریم
(الف) (ب)
او استخدام شد. شایستگی اش اورا استخدام کرد.
یک کار پیدا شد. او کاری را پیدا کرد.
هوا روشن است. خورشید هوا را روشن کرد.
شیشه پاک شد. احمد شیشه را پاک کرد.
من آدم نمی شوم. من تو را آدم می کنم.
علی ناراحت شد. کار تو علی را ناراحت کرد.
@ferdosesokhan
مقایسه کنیم و نتیجه بگیریم
(الف) (ب)
هوا روشن است. خورشید هوا را روشن کرد.
شیشه پاک شد. احمد شیشه را پاک کرد.
من آدم نمی شوم. من تو را آدم می کنم.
علی ناراحت شد. کار تو علی را ناراحت کرد.
*نتیجه ی این مقایسه این است که؛ جمله های بخش (الف) دارای فعل ربطی هستند و نشان دهنده ی حالتی اند .درحالی که جمله های بخش(ب) دارای فعل خاص مرکب هستند و کاری انجام شده است.
گروهی این گونه جملات را جمله های چهار جزیی با مفعول و مسند نامیده اند و این گونه اجزای جمله را نام گذاری می کنند.
نمونه: احمد ماشین را پارک کرد.
فاعل مفعول مسند فعل ربطی (به معنی گرداند)
که به دلیلی که خواهیم گفت نادرست است.
اشکال کار این است «کرد» فعل کمکی است؛ نه فعل اصلی. چون پارکیدن نداریم، با فعل کمکی «کرد» به کار می رود و یک فعل خاص است. بنابراین مسند نیاز ندارد. پس، پارک کرد
فعل خاص و مرکب است. چون:
1.انجام دادن کار است، نه داشتن حالت.
2. بین آن «را» نمی آید.(پارک را کرد یا گرداند)
3. مصدر پارکیدن نداریم.
4. پارک کردن مانند کمک کردن و... یک اسم معنی است.
نکته این جاست که وقتی فعلی مانند پارک کرد را مسند و فعل اسنادی بگیریم، یعنی کاری انجام نشده است. حال، شایسته است با این وضعیت که جای سوزن پارک کردن یافت نمی شود؛ احمد آقایی که به هزار زحمت جای پارکی گیر آورده و ماشین را پارک کرده؛ بگوییم: فعل اسنادی است و کاری انجام نشده است؟!
نمونه ای دیگر : هر چه جستجو کردم کتاب را پیدا نکردم.
آیا این برداشت خوب است؟ هر چه جستجو گرداندم کتاب را پیدا نگرداندم.
یا این برداشت خوب است؟ هرچه جستم کتاب را نیافتم.
* با برداشت کار نداریم «آن را که عیان است، چه حاجت به بیان است»؟
و آنچه عیان است این است که این گونه فعل ها بن فعل فارسی دارند یعنی: جستجوکرد= جست، پیدا کرد = یافت وادار کرد = واداشت و...
حرف آخر این که نباید فعل اصلی را با فعل کمکی اشتباه گرفت.
به هر حال او استخدام شد. در این جمله شد فعل اصلی است. مفایسه کنیم با این جمله:
پسر عمویش اورا استخدام کرد. اگر«کرد» را به معنی گرداند بگیریم؛ باز هم یک فعل کمکی است.
*در جمله های اسنادی می پرسیم: چه طور شد؟
و در جمله های فعلیه(دارای فعل خاص) می پرسیم: چه کار کرد؟
مقایسه کنیم و نتیجه بگیریم
(الف) (ب)
او استخدام شد. شایستگی اش اورا استخدام کرد.
یک کار پیدا شد. او کاری را پیدا کرد.
هوا روشن است. خورشید هوا را روشن کرد.
شیشه پاک شد. احمد شیشه را پاک کرد.
من آدم نمی شوم. من تو را آدم می کنم.
علی ناراحت شد. کار تو علی را ناراحت کرد.
@ferdosesokhan
حالات عشق مجنون
در باب نام و نسب قهرمان داستان مجنون بنی عامر و حتی در وجود تاریخی داشتن یا عدم آن، بسیار سخن گفته شده است. اما روایتهای بسیار وجود دارد حاکی از آنکه اساسا چنین شخصی وجود خارجی ندارد و راویان و محدثان این افسانه را وضع کرده اند... البته در برابر این روایتها، روایتهای دیگری نیز وجود دارد که در آنان از مجنون به عنوان وجودی حقیقی و تاریخی و عینی گفتگو شده است...
اصل داستان لیلی و مجنون بسیار کوتاه و ساده و خالی از وقایع جذاب و جالب توجه است و هیچ حادثه فوقالعادهایی در آن دیده نمیشود. نظامی شاعر «پارسی سرای عاشقانه سرود ما» نخستین بار لیلی و مجنون را در 584 هـ. به فارسی (در چهارهزار و هفتصد بیت و در مدتی اندک ـ کمتر از چهارماه) سروده و به نظم درآورد.
و با این بیان به این نکته میرسیم که شهرت نام لیلی و مجنون و مثل شدن آنها در عشق و عاشقی در واقع از سر دولت شاعران ایرانی حاصل آمده است واصلا این ایرانیاناند که داستان گسیخته و پاره پاره را در آن گنجانیدهاند و به آن وحدت و انسجام بخشیدهاند تا بدین مقام رسیده است و در ادب فارسی پایگاهی در خور یافته است.
" بخشی از مقدمه کتاب:
حالات عشق مجنون از جلال ستاری
اینکه آیا لیلی و مجنون واقعیت تاریخی دارند یا یک خیال شاعرانه هستند، از آن سوال های تاریخ ادبیات است که هنوز جواب درست و درمانی برایش پیدا نشده است.
به صورت سنتی، می گویند در عصر جاهلیت و کمی پیش از اسلام، شاعری در عرب بوده به اسم قیس بن ملوّح عامری که دیوانی از اشعارش هم هست (و در کتاب «غزالاتی در میان خلایق» گزیده شعر عرب به ترجمه دکتر عبدالحسین فرزاد می توانید نمونه هایش را بخوانید). این آقای قیس، عاشق دختری از همان قبیله به اسم لیلی بوده و اشعاری برایش می گفته. این اشعار چنان شهرت پیدا می کند که ملت، بعدها هم هر شعری که نام لیلی در آن بود را به او نسبت دادند و او را «مجنون لیلی» یعنی دیوانه عشق لیلی لقب دادند.
قدیمی ترین سندی که درباره قیس بن ملوّح داریم، کتاب «الشعر و الشعرا» نوشته ابن قتیبه دینوری است که در سال ۲۷۶ قمری نوشته شده. یکصد سال بعد هم کتاب معروف «لاغانی» (به معنای ترانه ها، که دایره المعارفی از شعر و ادب و اخلاق مسلمانان سده های نخستین است) تمام داستان های مربوط به مجنون تا آن روز را جمع آوری کرد.
مطلب برگرفته از : کانال بوستان ادب
@ferdosesokhan
در باب نام و نسب قهرمان داستان مجنون بنی عامر و حتی در وجود تاریخی داشتن یا عدم آن، بسیار سخن گفته شده است. اما روایتهای بسیار وجود دارد حاکی از آنکه اساسا چنین شخصی وجود خارجی ندارد و راویان و محدثان این افسانه را وضع کرده اند... البته در برابر این روایتها، روایتهای دیگری نیز وجود دارد که در آنان از مجنون به عنوان وجودی حقیقی و تاریخی و عینی گفتگو شده است...
اصل داستان لیلی و مجنون بسیار کوتاه و ساده و خالی از وقایع جذاب و جالب توجه است و هیچ حادثه فوقالعادهایی در آن دیده نمیشود. نظامی شاعر «پارسی سرای عاشقانه سرود ما» نخستین بار لیلی و مجنون را در 584 هـ. به فارسی (در چهارهزار و هفتصد بیت و در مدتی اندک ـ کمتر از چهارماه) سروده و به نظم درآورد.
و با این بیان به این نکته میرسیم که شهرت نام لیلی و مجنون و مثل شدن آنها در عشق و عاشقی در واقع از سر دولت شاعران ایرانی حاصل آمده است واصلا این ایرانیاناند که داستان گسیخته و پاره پاره را در آن گنجانیدهاند و به آن وحدت و انسجام بخشیدهاند تا بدین مقام رسیده است و در ادب فارسی پایگاهی در خور یافته است.
" بخشی از مقدمه کتاب:
حالات عشق مجنون از جلال ستاری
اینکه آیا لیلی و مجنون واقعیت تاریخی دارند یا یک خیال شاعرانه هستند، از آن سوال های تاریخ ادبیات است که هنوز جواب درست و درمانی برایش پیدا نشده است.
به صورت سنتی، می گویند در عصر جاهلیت و کمی پیش از اسلام، شاعری در عرب بوده به اسم قیس بن ملوّح عامری که دیوانی از اشعارش هم هست (و در کتاب «غزالاتی در میان خلایق» گزیده شعر عرب به ترجمه دکتر عبدالحسین فرزاد می توانید نمونه هایش را بخوانید). این آقای قیس، عاشق دختری از همان قبیله به اسم لیلی بوده و اشعاری برایش می گفته. این اشعار چنان شهرت پیدا می کند که ملت، بعدها هم هر شعری که نام لیلی در آن بود را به او نسبت دادند و او را «مجنون لیلی» یعنی دیوانه عشق لیلی لقب دادند.
قدیمی ترین سندی که درباره قیس بن ملوّح داریم، کتاب «الشعر و الشعرا» نوشته ابن قتیبه دینوری است که در سال ۲۷۶ قمری نوشته شده. یکصد سال بعد هم کتاب معروف «لاغانی» (به معنای ترانه ها، که دایره المعارفی از شعر و ادب و اخلاق مسلمانان سده های نخستین است) تمام داستان های مربوط به مجنون تا آن روز را جمع آوری کرد.
مطلب برگرفته از : کانال بوستان ادب
@ferdosesokhan
باز آفرینی ضرب المثل ها از سوی دانش آموزانم
امروز ضرب المثل های ناقصی را که در برگه تایپ کرده بودم و ابتدا یا انتهای آن جا افتاده بود به بچه های هفتم دادم تا با فکر و اندیشه خودشان تغییر داده و باز آفرینی کنند. اینها نمونه هایی از ضرب المثل های دانش آموزی است که البته فقط یک تعدادی را می توانم بنویسم :
موش توی سوراخ نمی رفت چون صاحبخونه اجاره می خواست.
هر کی خربزه می خوره مراقب حساسیتش هم باشه.
شتر دیدی بگو ندیدم
دیوار موش داره موش هم گوشی داره
توانا بود هر که دارا بود
فلفل نبین چه ریزه زیر میزی چقدر لذیذه
شتر دیدی فراریش بده
جوجه ها را آخر پاییز به سیخ می کشن
فضول را بردن جهنم گفت سیستم سرمایشیش خرابه
خدارا برآن بنده بخشایش است
که کفش زمستانیش گالش است
مرغ همسایه بدون آنتی بیوتیکه
مزن بر سر ناتوان دست زور
که باید دیه شو بدی بی شعور
ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند
تو نری مدرسه اون معلما بیکارند
آشپز که دوتا شد آش خوشمزه تر شد
نو که آمد به بازار کهنه رفت توی حراجی
شتر دیدی با بارش بود ؟
دنیا را آب ببره یارانه را نبره
ز گهواره تا گور قسط بده
لنگه کفشی در خیابان حکمت است
کار را که کرد ؟ کارگر
برای کسی بمیر که جورابهاتو بشوره
اسب پیشکشی بی دندان است
جواب ابلهان مشت است
@ferdosesokhan
امروز ضرب المثل های ناقصی را که در برگه تایپ کرده بودم و ابتدا یا انتهای آن جا افتاده بود به بچه های هفتم دادم تا با فکر و اندیشه خودشان تغییر داده و باز آفرینی کنند. اینها نمونه هایی از ضرب المثل های دانش آموزی است که البته فقط یک تعدادی را می توانم بنویسم :
موش توی سوراخ نمی رفت چون صاحبخونه اجاره می خواست.
هر کی خربزه می خوره مراقب حساسیتش هم باشه.
شتر دیدی بگو ندیدم
دیوار موش داره موش هم گوشی داره
توانا بود هر که دارا بود
فلفل نبین چه ریزه زیر میزی چقدر لذیذه
شتر دیدی فراریش بده
جوجه ها را آخر پاییز به سیخ می کشن
فضول را بردن جهنم گفت سیستم سرمایشیش خرابه
خدارا برآن بنده بخشایش است
که کفش زمستانیش گالش است
مرغ همسایه بدون آنتی بیوتیکه
مزن بر سر ناتوان دست زور
که باید دیه شو بدی بی شعور
ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند
تو نری مدرسه اون معلما بیکارند
آشپز که دوتا شد آش خوشمزه تر شد
نو که آمد به بازار کهنه رفت توی حراجی
شتر دیدی با بارش بود ؟
دنیا را آب ببره یارانه را نبره
ز گهواره تا گور قسط بده
لنگه کفشی در خیابان حکمت است
کار را که کرد ؟ کارگر
برای کسی بمیر که جورابهاتو بشوره
اسب پیشکشی بی دندان است
جواب ابلهان مشت است
@ferdosesokhan
چوگان یک بازی با ریشه های ایرانی / بررسی واژه چوگان
جمهوری جعلی آذربایجان (سرزمین اران) به دنبال روند هویت سازی برای کشور نوبنیادش ، چوگان ایرانی را به نام خود زده است ! ﺟﻤﻬﻮﺭﯼ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ ﺩﺭ سال ۱۳۹۲ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺩﺍﺷﺖ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﯾﻮﻧﺴﮑﻮ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺧﻮﺩ ﺛﺒﺖ ﮐﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺘﺶ ﺩﺭ ﻫﺸﺘﻤﯿﻦ ﻧﺸﺴﺖ ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﯿﺮﺍﺙ ﻧﺎﻣﻠﻤﻮﺱ ﯾﻮﻧﺴﮑﻮ ﺩﺭ ﺑﺎﮐﻮ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪ ﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﺍﯾﻦ ﮐﺸﻮﺭ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﺎﺯﯼ ﻣﺤﻠﯽ ﻗﺮﻩ ﺑﺎﻍ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺛﺒﺖ ﮐﻨﺪ.
اما آیا نام این بازی ریشه ای ترکی دارد ؟! بیایید باهم نگاهی کنیم به واژه چوگان
واژه " چوگان " در هیچ کدام از متون بجامانده از زبان ترکی یافت نمیشود ! و در مقابل در متون پارسی میانه یا همان پهلوی ساسانی با خوانش čōbagān و همچنین čawlagān , čawgān به معنای بازی چوگان ، بارها بکار رفته است.
ریشه یابی نخست : واژه čōbagān در پارسی میانه از سه بخش : čōb + -ag + -ān ساخته شده است. که در پارسی باستان هم بصورت čop-gân به معنای چوب بلند ، بکار رفته است.
واژه چوب : این واژه در همه متون کهن زبان های ایرانی آمده است ( پارسی باستان ، پارسی میانه ، پارتی ، سغذی ، سکایی ختنی و ... ) و در مقابل در متون کهن ترکی یعنی نوشته های اورخون مشاهده نشده است و فقط در دیوان لغات الترک (۹۵۰ سال پیش) و نه در معنای واقعی چوب بلکه به معنای الوار چوبی بکار رفته است که آن را هم ، از همین چوب پارسی گرفته است. که سایت ریشه یاب ترکیه هم این را تایید میکند :
واژه چوب در زبان پارسی باستان (سده پنحم پ.م) به صورت čōbaka از ریشه čauba , čop و به معنی wood , log مورد استفاده بوده است و همچنین واژه چوگان با خوانش čop-gân به معنای چوب بلند ، بکار رفته است (هورن برگه ۹۹ و تاورنیر برگه ۱۵۹). در زبان پارسی میانه هم به صورت čōp بمعنای چوب و چوبدست / čōpoičak چوبدست کوچک / čōpak چوبه تیر / و همچنین čōbagān , čōpakān بمعنای چوگان ، بکار رفته است ( فره وشی برگه ۱۸۱ و فرهنگ پهلوی دیوید نیل مکنزی برگه ۲۳ ).
چوگان در فرهنگ دهخدا :
ریشه یابی دوم : خوانش دیگر این واژه در پهلوی ساسانی čawlagān , čawgān میباشد. و اگر این خوانش را درنظر بگیریم ، این واژه از ریشه " چول " است. این بخش ، نوشته ﺷﻬﺮﺑﺮﺍﺯ است :
« ﭼﻮﮔﺎﻥ » ﺭﺍ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﺷﺪﻩﯼ « ﭼﻮﺑﮕﺎﻥ » ﻭ « ﭼﻮﭘﮕﺎﻥ » ﺩﺍﻧﺴﺘﻪﺍﻧﺪ؛ ﺩﺭ ﭘﺎﺭﺳﯽ ﻣﯿﺎﻧﻪ ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﻩ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ caw(la)gan « ﭼَﻮﻟَﮕﺎﻥ » ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺻﻔﺖ « ﭼﻮﻟَﮓ» ﺍﺳﺖ . ﭼﻮﻟَﮓ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯼ ﺧﻤﯿﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ « ﭼﻮﻟﻪ » ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺷﮑﻞ ﺩﯾﮕﺮ ﺁﻥ « ﮐﻮﻟﻪ » ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ « ﮐﺞ ﻭ ﮐﻮﻟﻪ » ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯽﺭﻭﺩ . ﻋﻠﺖ ﻧﺎﻣﮕﺬﺍﺭﯼ ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺯﯼ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﭼﻮﺏ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮ ﺁﻥ ﮐﺞ ﻭ ﺧﻤﯿﺪﻩ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﮐﻤﭽﻪ ﯾﺎ ﻗﺎﺷﻖ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺁﻥ ﮔﻮﯼ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻫﻮﺍ ﻣﯽﮔﺮﻓﺘﻨﺪ . " واژه چول در دهخدا : ﭼﻮﻝ . [ ﭺ َ / ﭼُﻮ ] (ﺹ ) ﺧﻤﯿﺪﻩ . ( ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺳﺪﯼ ) ( ﺟﻬﺎﻧﮕﯿﺮﯼ ) ( ﺍﻭﺑﻬﯽ ) . ﺧﻢ ﻭ ﺧﻤﯿﺪﻩ . ( ﺑﺮﻫﺎﻥ ) . ﺧﻤﯿﺪﻩ ﻭ ﮐﺞ . (ﺁﻧﻨﺪﺭﺍﺝ ) ( ﺍﻧﺠﻤﻦ ﺁﺭﺍ ) ( ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻧﻈﺎﻡ ) . ﮐﺞ ﻭ ﺧﻢ ﻭ ﺧﻤﯿﺪﻩ . ( ﻧﺎﻇﻢ ﺍﻻﻃﺒﺎﺀ ) . ﺧﻤﯿﺪﻩ ﻭﮐﺞ ﮐﻪ ﭼﻮﻟﻪ ﻫﻢ ﮔﻮﯾﻨﺪ : ﺑﺎﺭ ﻏﻢ ﺑﺲ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﻦ ﺍﻓﮑﻨﺪﯼ / ﭘﺸﺖ ﻣﻦ ﭼﻮﻝ ﮔﺸﺘﻪ ﭼﻮﻥ ﭼﻮﮔﺎﻥ " .
ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﻩﯼ « ﭼﻮﻟﮕﺎﻥ » ﻭﺍﺭﺩ ﻋﺮﺑﯽ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ « ﺻَﻮﻟَﺠﺎﻥ » ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﺑﺎﺯ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺭﺳﯽ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ « ﭼﻮﮔﺎﻥ » ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ . ﭼﻨﺪ ﺑﯿﺖ ﺍﺯ ﺳﻌﺪﯼ ﺷﯿﺮﺍﺯﯼ، ﺍﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ ﺭﻭﺷﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ : ﭘﺴﺘﺎﻥ ﯾﺎﺭ ﺩﺭ ﺧﻢ ﮔﯿﺴﻮﯼ ﺗﺎﺏﺩﺍﺭ / ﭼﻮﻥ ﮔﻮﯼ ﻋﺎﺝ ﺩﺭ ﺧﻢ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺁﺑﻨﻮﺱ (ﺳﻌﺪﯼ ) . ﺩﺭ ﺣﻠﻘﻪﯼ ﺻﻮﻟﺠﺎﻥ ﺯﻟﻔﺶ / ﺑﯿﭽﺎﺭﻩ ﺩﻝ ﺍﻭﻓﺘﺎﺩﻩ ﭼﻮﻥ ﮔﻮ ﺍﺳﺖ (ﺳﻌﺪﯼ ) . ﺑﺎﺯﯼ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﻭﯾﮋﻩ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺭﻭﺍﺝ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﻭﺍﺝ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﺎﺯﯼ ﺷﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﻮﺩ . ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺯﯼ ﺍﺯ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﻫﻨﺪﻭﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍﻩ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ ﻣﺤﻠﯽ polo ( ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥ ﺑَﻠﺘﯽ ) ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯼ « ﮔﻮﯼ » ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﺪ . ﺩﺭ ﺳﺪﻩﯼ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﮐﻪ ﻫﻨﺪﻭﺳﺘﺎﻥ ﺯﯾﺮ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ ﺑﻮﺩ، ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺯﯼ ﺑﻪ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍﻩ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۸۷۱ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻧﺎﻡ polo ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ . ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ( ﺳﺎﻝ ۱۸۷۶ ﻡ . ) ﺩﺭ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ﮔﻮﻧﻪﯼ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺯﯼ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻗﺎﯾﻖ ﺭﻭﯼ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ « ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺁﺑﯽ » ﯾﺎ water polo ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ . ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ « ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺁﺑﯽ » ﺭﺍ ﺑﯽﻗﺎﯾﻖ ﻭ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺨﺮ ﺑﺎﺯﯼ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺭﺳﯽ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﻧﺎﻡ ﺍﻧﮕﻠﯿﺴﯽ « ﻭﺍﺗﺮ ﭘﻮﻟﻮ » ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﺩ.
بازی چوگان بارها در شاهنامه فردوسی آمده است :
ﺯ ﺯﯾﻦ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﺶ ﺑﻪ ﮐﺮﺩﺍﺭ ﮔﻮﯼ
ﭼﻮ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﺯﺧﻢ ﺍﻧﺪﺭ ﺁﻣﺪ ﺑﺪﻭﯼ
ﻧﯿﺎﺳﻮﺩ ﻟﺸﮑﺮ ﺯﻣﺎﻧﯽ ﺯ ﮐﺎﺭ
ﺯ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﻭ ﺗﯿﺮ ﻭ ﻧﺒﯿﺪ ﻭ ﺷﮑﺎﺭ
ﺳﺮﺵ ﺯﯾﺮ ﭘﺎﯼ ﺍﻧﺪﺭ ﺁﻣﺪ ﭼﻮ ﮔﻮﯼ
ﮐﻪ ﺁﯾﺪ ﻫﻤﯽ ﺯﺧﻢ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺑﺮﻭﯼ
مطلب برگرفته از: کانال بوستان ادب
@ferdosesokhan
جمهوری جعلی آذربایجان (سرزمین اران) به دنبال روند هویت سازی برای کشور نوبنیادش ، چوگان ایرانی را به نام خود زده است ! ﺟﻤﻬﻮﺭﯼ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ ﺩﺭ سال ۱۳۹۲ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺩﺍﺷﺖ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﯾﻮﻧﺴﮑﻮ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺧﻮﺩ ﺛﺒﺖ ﮐﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺘﺶ ﺩﺭ ﻫﺸﺘﻤﯿﻦ ﻧﺸﺴﺖ ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﯿﺮﺍﺙ ﻧﺎﻣﻠﻤﻮﺱ ﯾﻮﻧﺴﮑﻮ ﺩﺭ ﺑﺎﮐﻮ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪ ﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﺍﯾﻦ ﮐﺸﻮﺭ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﺎﺯﯼ ﻣﺤﻠﯽ ﻗﺮﻩ ﺑﺎﻍ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺛﺒﺖ ﮐﻨﺪ.
اما آیا نام این بازی ریشه ای ترکی دارد ؟! بیایید باهم نگاهی کنیم به واژه چوگان
واژه " چوگان " در هیچ کدام از متون بجامانده از زبان ترکی یافت نمیشود ! و در مقابل در متون پارسی میانه یا همان پهلوی ساسانی با خوانش čōbagān و همچنین čawlagān , čawgān به معنای بازی چوگان ، بارها بکار رفته است.
ریشه یابی نخست : واژه čōbagān در پارسی میانه از سه بخش : čōb + -ag + -ān ساخته شده است. که در پارسی باستان هم بصورت čop-gân به معنای چوب بلند ، بکار رفته است.
واژه چوب : این واژه در همه متون کهن زبان های ایرانی آمده است ( پارسی باستان ، پارسی میانه ، پارتی ، سغذی ، سکایی ختنی و ... ) و در مقابل در متون کهن ترکی یعنی نوشته های اورخون مشاهده نشده است و فقط در دیوان لغات الترک (۹۵۰ سال پیش) و نه در معنای واقعی چوب بلکه به معنای الوار چوبی بکار رفته است که آن را هم ، از همین چوب پارسی گرفته است. که سایت ریشه یاب ترکیه هم این را تایید میکند :
واژه چوب در زبان پارسی باستان (سده پنحم پ.م) به صورت čōbaka از ریشه čauba , čop و به معنی wood , log مورد استفاده بوده است و همچنین واژه چوگان با خوانش čop-gân به معنای چوب بلند ، بکار رفته است (هورن برگه ۹۹ و تاورنیر برگه ۱۵۹). در زبان پارسی میانه هم به صورت čōp بمعنای چوب و چوبدست / čōpoičak چوبدست کوچک / čōpak چوبه تیر / و همچنین čōbagān , čōpakān بمعنای چوگان ، بکار رفته است ( فره وشی برگه ۱۸۱ و فرهنگ پهلوی دیوید نیل مکنزی برگه ۲۳ ).
چوگان در فرهنگ دهخدا :
ریشه یابی دوم : خوانش دیگر این واژه در پهلوی ساسانی čawlagān , čawgān میباشد. و اگر این خوانش را درنظر بگیریم ، این واژه از ریشه " چول " است. این بخش ، نوشته ﺷﻬﺮﺑﺮﺍﺯ است :
« ﭼﻮﮔﺎﻥ » ﺭﺍ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﺷﺪﻩﯼ « ﭼﻮﺑﮕﺎﻥ » ﻭ « ﭼﻮﭘﮕﺎﻥ » ﺩﺍﻧﺴﺘﻪﺍﻧﺪ؛ ﺩﺭ ﭘﺎﺭﺳﯽ ﻣﯿﺎﻧﻪ ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﻩ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ caw(la)gan « ﭼَﻮﻟَﮕﺎﻥ » ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺻﻔﺖ « ﭼﻮﻟَﮓ» ﺍﺳﺖ . ﭼﻮﻟَﮓ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯼ ﺧﻤﯿﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ « ﭼﻮﻟﻪ » ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺷﮑﻞ ﺩﯾﮕﺮ ﺁﻥ « ﮐﻮﻟﻪ » ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ « ﮐﺞ ﻭ ﮐﻮﻟﻪ » ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯽﺭﻭﺩ . ﻋﻠﺖ ﻧﺎﻣﮕﺬﺍﺭﯼ ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺯﯼ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﭼﻮﺏ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮ ﺁﻥ ﮐﺞ ﻭ ﺧﻤﯿﺪﻩ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﮐﻤﭽﻪ ﯾﺎ ﻗﺎﺷﻖ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺁﻥ ﮔﻮﯼ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻫﻮﺍ ﻣﯽﮔﺮﻓﺘﻨﺪ . " واژه چول در دهخدا : ﭼﻮﻝ . [ ﭺ َ / ﭼُﻮ ] (ﺹ ) ﺧﻤﯿﺪﻩ . ( ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺳﺪﯼ ) ( ﺟﻬﺎﻧﮕﯿﺮﯼ ) ( ﺍﻭﺑﻬﯽ ) . ﺧﻢ ﻭ ﺧﻤﯿﺪﻩ . ( ﺑﺮﻫﺎﻥ ) . ﺧﻤﯿﺪﻩ ﻭ ﮐﺞ . (ﺁﻧﻨﺪﺭﺍﺝ ) ( ﺍﻧﺠﻤﻦ ﺁﺭﺍ ) ( ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻧﻈﺎﻡ ) . ﮐﺞ ﻭ ﺧﻢ ﻭ ﺧﻤﯿﺪﻩ . ( ﻧﺎﻇﻢ ﺍﻻﻃﺒﺎﺀ ) . ﺧﻤﯿﺪﻩ ﻭﮐﺞ ﮐﻪ ﭼﻮﻟﻪ ﻫﻢ ﮔﻮﯾﻨﺪ : ﺑﺎﺭ ﻏﻢ ﺑﺲ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﻦ ﺍﻓﮑﻨﺪﯼ / ﭘﺸﺖ ﻣﻦ ﭼﻮﻝ ﮔﺸﺘﻪ ﭼﻮﻥ ﭼﻮﮔﺎﻥ " .
ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﻩﯼ « ﭼﻮﻟﮕﺎﻥ » ﻭﺍﺭﺩ ﻋﺮﺑﯽ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ « ﺻَﻮﻟَﺠﺎﻥ » ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﺑﺎﺯ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺭﺳﯽ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ « ﭼﻮﮔﺎﻥ » ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ . ﭼﻨﺪ ﺑﯿﺖ ﺍﺯ ﺳﻌﺪﯼ ﺷﯿﺮﺍﺯﯼ، ﺍﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ ﺭﻭﺷﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ : ﭘﺴﺘﺎﻥ ﯾﺎﺭ ﺩﺭ ﺧﻢ ﮔﯿﺴﻮﯼ ﺗﺎﺏﺩﺍﺭ / ﭼﻮﻥ ﮔﻮﯼ ﻋﺎﺝ ﺩﺭ ﺧﻢ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺁﺑﻨﻮﺱ (ﺳﻌﺪﯼ ) . ﺩﺭ ﺣﻠﻘﻪﯼ ﺻﻮﻟﺠﺎﻥ ﺯﻟﻔﺶ / ﺑﯿﭽﺎﺭﻩ ﺩﻝ ﺍﻭﻓﺘﺎﺩﻩ ﭼﻮﻥ ﮔﻮ ﺍﺳﺖ (ﺳﻌﺪﯼ ) . ﺑﺎﺯﯼ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﻭﯾﮋﻩ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺭﻭﺍﺝ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﻭﺍﺝ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﺎﺯﯼ ﺷﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﻮﺩ . ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺯﯼ ﺍﺯ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﻫﻨﺪﻭﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍﻩ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ ﻣﺤﻠﯽ polo ( ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥ ﺑَﻠﺘﯽ ) ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯼ « ﮔﻮﯼ » ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﺪ . ﺩﺭ ﺳﺪﻩﯼ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﮐﻪ ﻫﻨﺪﻭﺳﺘﺎﻥ ﺯﯾﺮ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ ﺑﻮﺩ، ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺯﯼ ﺑﻪ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍﻩ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۸۷۱ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻧﺎﻡ polo ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ . ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ( ﺳﺎﻝ ۱۸۷۶ ﻡ . ) ﺩﺭ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ﮔﻮﻧﻪﯼ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺯﯼ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻗﺎﯾﻖ ﺭﻭﯼ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ « ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺁﺑﯽ » ﯾﺎ water polo ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ . ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ « ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺁﺑﯽ » ﺭﺍ ﺑﯽﻗﺎﯾﻖ ﻭ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺨﺮ ﺑﺎﺯﯼ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺭﺳﯽ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﻧﺎﻡ ﺍﻧﮕﻠﯿﺴﯽ « ﻭﺍﺗﺮ ﭘﻮﻟﻮ » ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﺩ.
بازی چوگان بارها در شاهنامه فردوسی آمده است :
ﺯ ﺯﯾﻦ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﺶ ﺑﻪ ﮐﺮﺩﺍﺭ ﮔﻮﯼ
ﭼﻮ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﺯﺧﻢ ﺍﻧﺪﺭ ﺁﻣﺪ ﺑﺪﻭﯼ
ﻧﯿﺎﺳﻮﺩ ﻟﺸﮑﺮ ﺯﻣﺎﻧﯽ ﺯ ﮐﺎﺭ
ﺯ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﻭ ﺗﯿﺮ ﻭ ﻧﺒﯿﺪ ﻭ ﺷﮑﺎﺭ
ﺳﺮﺵ ﺯﯾﺮ ﭘﺎﯼ ﺍﻧﺪﺭ ﺁﻣﺪ ﭼﻮ ﮔﻮﯼ
ﮐﻪ ﺁﯾﺪ ﻫﻤﯽ ﺯﺧﻢ ﭼﻮﮔﺎﻥ ﺑﺮﻭﯼ
مطلب برگرفته از: کانال بوستان ادب
@ferdosesokhan
@jozvat_konkor.pdf
15.2 MB
🔸 #کتاب_جیبی_آرایه_های_ادبی
شامل آرایه های نظام جدید و قدیم
🌈درسنامه،تمرین، تست و پاسخ تشریحی
⏱ افزایش سرعت و تسلط تست زنی
✅ خلاصه آرایه ها و تستهای ترکیبی در انتها
@ferdosesokhan
شامل آرایه های نظام جدید و قدیم
🌈درسنامه،تمرین، تست و پاسخ تشریحی
⏱ افزایش سرعت و تسلط تست زنی
✅ خلاصه آرایه ها و تستهای ترکیبی در انتها
@ferdosesokhan
4_5800682130174379310.pdf
913.2 KB
نمونه سوالات تشریحی از علوم و فنون دوازدهم_کل کتاب
(درس به درس)
کاری از همکاران محترم گروه ادبیات استان آذربایجان شرقی
#فنون_دوازدهم
#درس_به_درس_فنون_دوازدهم
✳️قالب:pdf
@ferdosesokhan
(درس به درس)
کاری از همکاران محترم گروه ادبیات استان آذربایجان شرقی
#فنون_دوازدهم
#درس_به_درس_فنون_دوازدهم
✳️قالب:pdf
@ferdosesokhan
انواع شبه جمله از نظر مفهوم:
۱_ شبه جمله امید و آرزو:
کاش، ای کاش، کاشکی، ان شاءالله، الهی، آمین، بو که :
ای کاش می توانستم کمکت کنم.
الهی! تا باشی تو باشی.
ان شاءالله که تنتان سلامت است.
۲_شبه جمله تحسین و تشویق:
آفرین، بارک الله، احسنت، به به، به به به،ماشاءالله، خوب(خُب)، نرحبا، خُرما:
ترسا می گوید زهی شرف من.
آفرین امروز جانم از دست اداره جاتی خلاص شد.
بارک الله به تو تبریک می گویم.
به به به! آفرین به این عقل و هوش، مرحبا به این فهم و ادراک!
۳_شبه جمله سپاس:
الحمدالله، بحمدالله، شکرا لله، شکر، شکر خدا:
شکر خدا که هرچه طلب کردم از خدا
بر منت های همت خود کامران شدم
۴_شبه جمله تاسف و درد:
افسوس، آه، دردا، دریغا، دریغ، فریاد، داد، وا فریادا، واویلا، بدا، وای، آوخ، هیهات:
آه این مشکل است؛ باید از صاحب مغازه بپرسم.
دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا.
۵_ شبه جمله تعجب:
به، وه، اوه، عجب، چه عجب، یاللعجب، عجبا، شگفتا، ای عجب، سبحان الله:
عجب! ایشان اخوی جنابعالی هستند؟!
جب آن دلبر زیبا کجا شد؟!
عجر آن سرو خوش بالا کجا شد؟!
۶_شبه جمله تحذیر و تنبیه(پرهیز دادن، ترساندن، بیدار کردن و متوجه ساختن):
امان، ای امان، مبادا،زنهار، زینهار، هین، هان:
زینهار از رفیق بد زنهار.
ای امان دست نگه دار که نتوانم تو را خونین ببینم
۷_ شبه جمله امر:
بسم الله! ، یاالله! ، زودتر! ، ساکت! ، آرام! ، خاموش! ، خفه! ، ایست! ، پیش! ، به راست راست :
یاالله از خونه ی من برید، گورتان را گم کنید ....
اگر این کفالت می نمایی و کلفتی نیست. بسم الله.
۸_ شبه جمله تعظیم و قبول:(بزرگداشت و احترام و قبول):
قربان، بله قربان، چشم، به چشم، به روی چشم:
گفتم کیم دهان و لبت کامران کنند
گفتا به چشم هر چه تو گویی چنان کنند
۹_ شبه جمله تصدیق و ایجاب:
آری، بلی، بله، البته، ای والله:
البته البته، ملتفتم، محتاج به تکرار نیست.
۱۰_ شبه جمله تکذیب و نفی:
هرگز، نه، نخیر، استغفرالله، نه والله، حاشا، حاشا وکلا، ابدا ابدا، ابدا :
استعفرالله، این حرف را نفرمایید؛ من ارادتمند شما هستم.
۱۱_ شبه جمله سرزنش و نفرین:
تف، ننگ، مرگ، کوفت، زهرمار:
ننگ بر خاینان، مرگ بر مزدوران بیگانه!
ای پول! تف بر تو! چرا وجودت با این همه رنج و مذلت توام است؟!
برخی شبه جمله ها همراه با حرف اضافه به کار می روند:
مرگ بر استعمار!
تف بر این زندگی!
تهیه و تدوین: مریم بهوندی. گروه ادبیات کشور
@ferdosesokhan
۱_ شبه جمله امید و آرزو:
کاش، ای کاش، کاشکی، ان شاءالله، الهی، آمین، بو که :
ای کاش می توانستم کمکت کنم.
الهی! تا باشی تو باشی.
ان شاءالله که تنتان سلامت است.
۲_شبه جمله تحسین و تشویق:
آفرین، بارک الله، احسنت، به به، به به به،ماشاءالله، خوب(خُب)، نرحبا، خُرما:
ترسا می گوید زهی شرف من.
آفرین امروز جانم از دست اداره جاتی خلاص شد.
بارک الله به تو تبریک می گویم.
به به به! آفرین به این عقل و هوش، مرحبا به این فهم و ادراک!
۳_شبه جمله سپاس:
الحمدالله، بحمدالله، شکرا لله، شکر، شکر خدا:
شکر خدا که هرچه طلب کردم از خدا
بر منت های همت خود کامران شدم
۴_شبه جمله تاسف و درد:
افسوس، آه، دردا، دریغا، دریغ، فریاد، داد، وا فریادا، واویلا، بدا، وای، آوخ، هیهات:
آه این مشکل است؛ باید از صاحب مغازه بپرسم.
دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا.
۵_ شبه جمله تعجب:
به، وه، اوه، عجب، چه عجب، یاللعجب، عجبا، شگفتا، ای عجب، سبحان الله:
عجب! ایشان اخوی جنابعالی هستند؟!
جب آن دلبر زیبا کجا شد؟!
عجر آن سرو خوش بالا کجا شد؟!
۶_شبه جمله تحذیر و تنبیه(پرهیز دادن، ترساندن، بیدار کردن و متوجه ساختن):
امان، ای امان، مبادا،زنهار، زینهار، هین، هان:
زینهار از رفیق بد زنهار.
ای امان دست نگه دار که نتوانم تو را خونین ببینم
۷_ شبه جمله امر:
بسم الله! ، یاالله! ، زودتر! ، ساکت! ، آرام! ، خاموش! ، خفه! ، ایست! ، پیش! ، به راست راست :
یاالله از خونه ی من برید، گورتان را گم کنید ....
اگر این کفالت می نمایی و کلفتی نیست. بسم الله.
۸_ شبه جمله تعظیم و قبول:(بزرگداشت و احترام و قبول):
قربان، بله قربان، چشم، به چشم، به روی چشم:
گفتم کیم دهان و لبت کامران کنند
گفتا به چشم هر چه تو گویی چنان کنند
۹_ شبه جمله تصدیق و ایجاب:
آری، بلی، بله، البته، ای والله:
البته البته، ملتفتم، محتاج به تکرار نیست.
۱۰_ شبه جمله تکذیب و نفی:
هرگز، نه، نخیر، استغفرالله، نه والله، حاشا، حاشا وکلا، ابدا ابدا، ابدا :
استعفرالله، این حرف را نفرمایید؛ من ارادتمند شما هستم.
۱۱_ شبه جمله سرزنش و نفرین:
تف، ننگ، مرگ، کوفت، زهرمار:
ننگ بر خاینان، مرگ بر مزدوران بیگانه!
ای پول! تف بر تو! چرا وجودت با این همه رنج و مذلت توام است؟!
برخی شبه جمله ها همراه با حرف اضافه به کار می روند:
مرگ بر استعمار!
تف بر این زندگی!
تهیه و تدوین: مریم بهوندی. گروه ادبیات کشور
@ferdosesokhan
درباره زبانهای رمزی ایران چه میدانید؟
قسمت : یک
بسیاری از مردم عادی فقط زبان زرگری را به عنوان زبان رمزی میشناسند؛ در حالی که این گونه زبانها به بخشهای مختلفی تقسیم میشوند و هر طبقه از جامعه با توجه به قومی که در آن زندگی کرده، از زبان رمزی خود بهره برده است. زبان رمزی زبانی ساختگی است که دو یا چند نفر یا یک گروه از مردم در بین خود قرار میدهند تا زمانی که بخواهند معنا و راز سخنانشان برای دیگران پنهان بماند، با آن گفتوگو کنند.
زبانهای به صورتهای مختلف در بین مردم بسیاری از جامعههای جهان رواج دارند. مردم به دلایل مختلفی مثل مشخص کردن هویت گروهی و تحکیم همبستگی، پنهان کردن راز و رمزهای شخصی، گروهی و احتمالا دغلکاریهایشان از دیگران، بستن راه تفتیش، تعقیب بیگانگان و در نهایت برای تفریح و سرگرمی به کار میبرند.
علی بلوکباشی در کتاب «در فرهنگ خود زیستن و به فرهنگهای دیگر نگریستن» درباره زبانهای رمزی در ایران نوشته است: اساس زبانهای ساختگی که در برابر زبانهای طبیعی به کار میروند، بر زبان گفتاری مردم گذاشته شده است. این زبانها را «صورت شکستهی زبانی»، «شکل غلط ادا شدهی زبان طبیعی» و برخی از آنها را «زبان ترکیبی»، «زبان پیوندی» یا «زبان آمیخته» دانستهاند.
زبانهای رمزی ساختگی در بین مردمِ برخی از گروههای قومی، اجتماعی و صنفهای گوناگون شغلی ایران به کار میرفته است. معمولا این زبانها، صورت نوشتاری نداشتهاند. در قدیم این زبانها را «لوترا» میخواندند.
کهنترین سند کتبی که از رواج و کاربرد زبان ساختگی و رمزی با اصطلاح لوترا در میان گروهی از مردم ایران خبر میدهد مربوط به کتاب «حدودالعالم» نوشتهای از سال ۳۷۲ هجری قمری یعنی بیش از یک هزار سال پیش است. همچنین قدیمترین تعریف از واژهی لوترا را میرجمالالدین حسین انجوی شیرازی در فرهنگ جهانگیری در ۱۰۱۷ هجری قمری داده است. بنا بر این تعریف، لوترا زبانی است که دو کس در میان هم قرار میدهند که وقتی با هم صحبت میکنند، دیگران آن را نفهمند.
زبانهای لوترایی را از نظر کاربرد در میان گروههای قومی، اجتماعی و شغلی میتوان در چهار گروه طبقه بندی کرد. «ویژه قومی» مانند لوترهای کولیان و یهودیان، لوترهای ویژه «فرقههای دینی- مذهبی»، مانند لوترهای درویشان، لوترهای ویژه «گروههای حرفهای» مانند لوترهای دزدان، راهزنان و گدایان، «مطربی» در تهران، «آسیابانی» در دزفول و شوشتر و در نهایت لوترهای «همگانی رایج» مانند لوترهای زرگری، مرغی و گنجشکی که در میان عامهی مردم که معمولا در لایههای میانی جامعه و توده مردم به ویژه زنان به کار میروند.
همهی این لوترها از نظر ساختمان دستوری عمدتا تابع ساختمان و قواعد نحوی زبانها و گویشهای معمول در جامعههایی هستند که در آنها به کار میروند و از نظر ساختمان واژگان و قواعد آوایی با زبان گویش رایج مردم جامعه فرق دارند به همین دلیل ساختمان لوترها را میتوان در سه ردهی خاص تقسیم کرد. لوترهایی که زبان ترکیبی، پیوندی یا آمیخته دارند و واژگان آنها از آمیزهی دو یا چند زبان یا گویش ایرانی و غیر ایرانی ساخته شده است. لوتر کولیها، درویشان و یهودیان از جمله لوترهای این گروه هستند. لوترهایی که بر اساس دگرگونی در برخی از اجزا یا در معنای واژههای زبانها و گویشهای ایرانی یا با به کار بردن واژههایی خاص ساخته شدهاند مانند لوتر مطربی، آسیابانی و جز آن. لوترهای سوم بر مبنای زبان یا گویش مردم هر ناحیه طبق قاعده و اصلی کلی و با قرار دادن و تکرار یک آوا یا دو آوای مختلف در هر واژهی معمول در زبان و گویش گفتاری ساخته میشوند. زبانهای زرگری، گنجشکی و مرغی در میان برخی گروههای مردم، به ویژه تهرانیها از جملهی این دسته هستند.
کولیان در سراسر ایران پراکنده و در هر جا با نام خاصی شناخته شدهاند و به جز زبان محلی مردم، زبان رمزی خاصی هم دارند که در بین خود با آن حرف میزنند.
درویشان دورهگرد دریوزهگر زبان رمزی ویژهای داشتند که در مواقع لازم با آن زبان در بین خود صحبت میکردند. این زبان لوتراپی از چند سده پیش در بین گروه درویشان دوره گرد ایران رواج داشته است. واژهها و اصطلاحی ازاین لوترها در رسالهای از سدهی دهم هجری بازمانده است.
یارشاطر زبان لوترایی یهودیان ایران را، مانند زبان یدی (زبان کلیمیان آلمان، لهستان و روسیه) زبان پیوندی و آمیخته توصیف کرده است.
لوتر مطربی نیز زبان رمزی مخصوص دستههای بازیگران و نوازندگان غالبا کلیمی نمایشهای رو حوضی در تهران بوده است.
آسیابانان دزفول و شوتر لوتر آسیابانی را به زبان محلی «زبان چپی» مینامیدند. تا چند دهه پیش که آسیابهای کهن و سنتی دزفول و شوشتر برپا بود، در میان آنها به کار میرفت.
ادامه دارد...
مطلب برگرفته از: کانال رقص قلم هفت آسمان
@ferdosesokhan
قسمت : یک
بسیاری از مردم عادی فقط زبان زرگری را به عنوان زبان رمزی میشناسند؛ در حالی که این گونه زبانها به بخشهای مختلفی تقسیم میشوند و هر طبقه از جامعه با توجه به قومی که در آن زندگی کرده، از زبان رمزی خود بهره برده است. زبان رمزی زبانی ساختگی است که دو یا چند نفر یا یک گروه از مردم در بین خود قرار میدهند تا زمانی که بخواهند معنا و راز سخنانشان برای دیگران پنهان بماند، با آن گفتوگو کنند.
زبانهای به صورتهای مختلف در بین مردم بسیاری از جامعههای جهان رواج دارند. مردم به دلایل مختلفی مثل مشخص کردن هویت گروهی و تحکیم همبستگی، پنهان کردن راز و رمزهای شخصی، گروهی و احتمالا دغلکاریهایشان از دیگران، بستن راه تفتیش، تعقیب بیگانگان و در نهایت برای تفریح و سرگرمی به کار میبرند.
علی بلوکباشی در کتاب «در فرهنگ خود زیستن و به فرهنگهای دیگر نگریستن» درباره زبانهای رمزی در ایران نوشته است: اساس زبانهای ساختگی که در برابر زبانهای طبیعی به کار میروند، بر زبان گفتاری مردم گذاشته شده است. این زبانها را «صورت شکستهی زبانی»، «شکل غلط ادا شدهی زبان طبیعی» و برخی از آنها را «زبان ترکیبی»، «زبان پیوندی» یا «زبان آمیخته» دانستهاند.
زبانهای رمزی ساختگی در بین مردمِ برخی از گروههای قومی، اجتماعی و صنفهای گوناگون شغلی ایران به کار میرفته است. معمولا این زبانها، صورت نوشتاری نداشتهاند. در قدیم این زبانها را «لوترا» میخواندند.
کهنترین سند کتبی که از رواج و کاربرد زبان ساختگی و رمزی با اصطلاح لوترا در میان گروهی از مردم ایران خبر میدهد مربوط به کتاب «حدودالعالم» نوشتهای از سال ۳۷۲ هجری قمری یعنی بیش از یک هزار سال پیش است. همچنین قدیمترین تعریف از واژهی لوترا را میرجمالالدین حسین انجوی شیرازی در فرهنگ جهانگیری در ۱۰۱۷ هجری قمری داده است. بنا بر این تعریف، لوترا زبانی است که دو کس در میان هم قرار میدهند که وقتی با هم صحبت میکنند، دیگران آن را نفهمند.
زبانهای لوترایی را از نظر کاربرد در میان گروههای قومی، اجتماعی و شغلی میتوان در چهار گروه طبقه بندی کرد. «ویژه قومی» مانند لوترهای کولیان و یهودیان، لوترهای ویژه «فرقههای دینی- مذهبی»، مانند لوترهای درویشان، لوترهای ویژه «گروههای حرفهای» مانند لوترهای دزدان، راهزنان و گدایان، «مطربی» در تهران، «آسیابانی» در دزفول و شوشتر و در نهایت لوترهای «همگانی رایج» مانند لوترهای زرگری، مرغی و گنجشکی که در میان عامهی مردم که معمولا در لایههای میانی جامعه و توده مردم به ویژه زنان به کار میروند.
همهی این لوترها از نظر ساختمان دستوری عمدتا تابع ساختمان و قواعد نحوی زبانها و گویشهای معمول در جامعههایی هستند که در آنها به کار میروند و از نظر ساختمان واژگان و قواعد آوایی با زبان گویش رایج مردم جامعه فرق دارند به همین دلیل ساختمان لوترها را میتوان در سه ردهی خاص تقسیم کرد. لوترهایی که زبان ترکیبی، پیوندی یا آمیخته دارند و واژگان آنها از آمیزهی دو یا چند زبان یا گویش ایرانی و غیر ایرانی ساخته شده است. لوتر کولیها، درویشان و یهودیان از جمله لوترهای این گروه هستند. لوترهایی که بر اساس دگرگونی در برخی از اجزا یا در معنای واژههای زبانها و گویشهای ایرانی یا با به کار بردن واژههایی خاص ساخته شدهاند مانند لوتر مطربی، آسیابانی و جز آن. لوترهای سوم بر مبنای زبان یا گویش مردم هر ناحیه طبق قاعده و اصلی کلی و با قرار دادن و تکرار یک آوا یا دو آوای مختلف در هر واژهی معمول در زبان و گویش گفتاری ساخته میشوند. زبانهای زرگری، گنجشکی و مرغی در میان برخی گروههای مردم، به ویژه تهرانیها از جملهی این دسته هستند.
کولیان در سراسر ایران پراکنده و در هر جا با نام خاصی شناخته شدهاند و به جز زبان محلی مردم، زبان رمزی خاصی هم دارند که در بین خود با آن حرف میزنند.
درویشان دورهگرد دریوزهگر زبان رمزی ویژهای داشتند که در مواقع لازم با آن زبان در بین خود صحبت میکردند. این زبان لوتراپی از چند سده پیش در بین گروه درویشان دوره گرد ایران رواج داشته است. واژهها و اصطلاحی ازاین لوترها در رسالهای از سدهی دهم هجری بازمانده است.
یارشاطر زبان لوترایی یهودیان ایران را، مانند زبان یدی (زبان کلیمیان آلمان، لهستان و روسیه) زبان پیوندی و آمیخته توصیف کرده است.
لوتر مطربی نیز زبان رمزی مخصوص دستههای بازیگران و نوازندگان غالبا کلیمی نمایشهای رو حوضی در تهران بوده است.
آسیابانان دزفول و شوتر لوتر آسیابانی را به زبان محلی «زبان چپی» مینامیدند. تا چند دهه پیش که آسیابهای کهن و سنتی دزفول و شوشتر برپا بود، در میان آنها به کار میرفت.
ادامه دارد...
مطلب برگرفته از: کانال رقص قلم هفت آسمان
@ferdosesokhan
در باره زبان های رمزی ایران چه می دانید ؟
قسمت : دو _ پایانی
از گونههای بسیار رایج و معروف زبانهای رمزی ساختگی در بین مردم ایران، زبان زرگری است. پیشینه این لوتر به سدهی دهم هجری یعنی
دوره صفوی میرسد. در آن زمان، زبان زرگری آنقدر مشهور بوده است که زبانهای ساختگی دیگر را به طور عام با زبان زرگری می شناختند. برای نام گذاری زبان زرگری، نظرهای مختلفی وجود دارد. به اعتقاد برخی زبان زرگری مثل کار زرگر است که خوبی یا زشتی کار او و نیرنگ و فریبی که در کار و دست ساخته اش به کار می برد برای کسی جز آشنا با حرفه زرگری آشکار نمی شود. درگیری دروغی دو یا چند نفر با یکدیگر نیز که معمولا درگیری لفظی و برای گمراه کردن دیگران است به زرگرها نسبت می دهند و اصطلاحا جنگ زرگری که کنایه از جنگ ساختگی است، میگویند.
البته زبانی با عنوان سلیری در مازندران نیز وجود دارد که به زبان رمزی معروف است و مثل زبان زرگری یکی از زبانهای قراردادی و رمزی با ریشه زبان مازنی و ویژه صاحبان مشاغلی مانند نمدمالی است. این زبان در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
اینکه نخستین افرادی که به اندیشه اختراع زبان ساختگی رمزی افتادند، چه کسانی بودند یا چنین پدیدهی فرهنگی دقیقا در چه زمان و در چه شرایط اجتماعی-فرهنگی و چگونه پدید آمد و رشد پیدا کرد، نیاز به بررسی بیشتری دارد.
پایان
مطلب برگرفته از: کانال رقص قلم هفت آسمان
@ferdosesokhan
قسمت : دو _ پایانی
از گونههای بسیار رایج و معروف زبانهای رمزی ساختگی در بین مردم ایران، زبان زرگری است. پیشینه این لوتر به سدهی دهم هجری یعنی
دوره صفوی میرسد. در آن زمان، زبان زرگری آنقدر مشهور بوده است که زبانهای ساختگی دیگر را به طور عام با زبان زرگری می شناختند. برای نام گذاری زبان زرگری، نظرهای مختلفی وجود دارد. به اعتقاد برخی زبان زرگری مثل کار زرگر است که خوبی یا زشتی کار او و نیرنگ و فریبی که در کار و دست ساخته اش به کار می برد برای کسی جز آشنا با حرفه زرگری آشکار نمی شود. درگیری دروغی دو یا چند نفر با یکدیگر نیز که معمولا درگیری لفظی و برای گمراه کردن دیگران است به زرگرها نسبت می دهند و اصطلاحا جنگ زرگری که کنایه از جنگ ساختگی است، میگویند.
البته زبانی با عنوان سلیری در مازندران نیز وجود دارد که به زبان رمزی معروف است و مثل زبان زرگری یکی از زبانهای قراردادی و رمزی با ریشه زبان مازنی و ویژه صاحبان مشاغلی مانند نمدمالی است. این زبان در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
اینکه نخستین افرادی که به اندیشه اختراع زبان ساختگی رمزی افتادند، چه کسانی بودند یا چنین پدیدهی فرهنگی دقیقا در چه زمان و در چه شرایط اجتماعی-فرهنگی و چگونه پدید آمد و رشد پیدا کرد، نیاز به بررسی بیشتری دارد.
پایان
مطلب برگرفته از: کانال رقص قلم هفت آسمان
@ferdosesokhan
«ای ایران، ای مرز پرگهر»؛ این گونه سروده شد
در شهریور ۱۳۲۳ که نیروهای انگلیسی و دیگر متفقین، ایران را اشغال کرده بودند، یک سرباز انگلیسی به یک افسر نظامی ایرانی، سیلی محکمی میزند. «حسین گل گلاب»، پس از دیدن این صحنه، با چشمان اشکآلود به دیدن روح الله خالقی، موسیقیدان میرود و ماجرا را تعریف میکند و میگوید: کار ما به اینجا رسیده که سرباز اجنبی توی گوش نظامی ایرانی میزند؟
شاید شما هم هر بار که با شنیدن سرود «ای ایران، ای مرز پرگوهر»، احساس غرور و بزرگی کردهاید و نیرویی حماسی، سراپای وجودتان را در بر گرفته باشد؛ مشتاق شدهاید تا بدانید این سرود از سرودههای کیست و چگونه و در چه چهارچوب سیاسی و اجتماعی شکل گرفته است.
در شهریور ۱۳۲۳ که نیروهای انگلیسی و دیگر متفقین، تهران را اشغال کرده بودند، حسین گل گلاب در خیابان هدایت میبیند که یک سرباز انگلیسی در حال کتک زدن و فحاشی به یک بقال ایرانی است. حتی به یک افسر نظامی هم که به قصد مداخله وارد ماجرا میشود، سیلی محکمی میزند. گل گلاب، پس از دیدن این صحنه، با چشمان اشکآلود به دیدن روح الله خالقی، موسیقیدان میرود و ماجرا را تعریف میکند و میگوید:
«کار ما به اینجا رسیده که سرباز اجنبی توی گوش نظامی ایرانی میزند؟» روح الله خالقی میگوید: ناراحتی تأثیری ندارد. بیا کاری کنیم و سرودی بسازیم. همان جا مرحوم گل گلاب شروع به زمزمه شعری میکند که با تکمیل آن خالقی موسیقی را مینویسد. بنان نیز آن را میخواند. ظرف یک هفته، تصنیف ای ایران با یک ارکستر بزرگ ساخته میشود. ای ایران بارها در زمان زندگی خالقی و شاعرش، گل گلاب، اجرا شد؛ آن هم در ارکستری که بیشتر توسط هنرجویان هنرستان موسیقی در دوره مدیریت خالقی تشکیل شده بود و چهرههای آشنایی چون ارفع اطرایی، هوشنگ ظریف، افلیا پرتو، گلنوش خالقی و انوشیروان روحانی در آن بودند و حتی پای این سرود به سینما هم کشیده شد.
این قطعه را روح الله خالقی آهنگساز نامدار روی شعری از حسین گل گلاب ساخت. ویژگی شعر ای ایران آن است که همه واژگان آن به زبان فارسی است و واژگان بیگانه در آن راه نیافته و در فضایی حماسی و در آواز دشتی ساخته شده است.
گفته میشود، ملودی اصلی و پایهای کار از برخی نغمههای موسیقی بختیاری ـ که از فضای حماسی برخوردار است، گرفته و با پرداخت و تنظیم حرفهای زنده یاد خالقی، این سرود در اجرای نخست به صورت کر خوانده شد، اما ساختار محکم شعر و موسیقی آن سبب شد تا در دهههای بعد، خوانندگان آن را تکخوانی اجرا کنند.
حسین گل گلاب کیست؟
حسین گلگلاب، ادیب و ترانهسرا و سازنده سرود معروف «ای ایران،ای مرز پرگهر» در سال ۱۲۷۶ در تهران متولد شد و تحصیلات را در مدرسه علمیه و دارالفنون گذراند.
او فرزند ابوتراب خان (مصورالملک)، نقاش زمان قاجار بود که به ادامه تحصیل فرزندش بسیار علاقه داشت.
حسین گلگلاب با همکاری کلنل کاظم وزیری و علینقی خان وزیری به کار موسیقی پرداخت و برای تعلیم تار به کلاس او میرفت.
همچنین چند تن از معلمین دارالفنون فرانسوی بودند که گل گلاب نزد آنها فرانسه آموخت و چون شاگرد برجستهای بود، به همراه تحصیل به کار تدریس هم پرداخت.
حسین گلگلاب، نخستین نویسندهٔ کتاب درسی طبیعی در ایران بود. او از سال ۱۳۰۴ تا سال ۱۳۱۷ دوازده جلد کتاب در رشته جغرافیا و طبیعی نوشت که در مدارس تدریس میشد. حسین گلگلاب از سال ۱۳۰۷ مسئول تحقیقات علمی گیاهشناسی شد و از زمان تاًسیس دانشگاه تهران تا سال ۱۳۴۵ به تدریس اشتغال داشت و هیچ گاه گرد سیاست و تجارت نگشت.
حسین گلگلاب در فرهنگستان ایران عضویت داشت و لغات بسیاری به ویژه در رشته علوم طبیعی پیشنهاد کرد که تصویب شد و اکنون در زبان فارسی رواج کامل دارد.
وی همچنین آثار گرانبهایی از خود به یادگار گذارده است.
حسین گلگلاب در ۸۶ سالگی به تنظیم فرهنگنامه و بیولوژی و گیاهان ایران اشتغال داشت که عمرش وفا نکرد و معلوم نیست که مطالعات او به کجا رسید.
مطلب برگرفته از: کانال فرهنگ و هنر ایران زمین
@ferdosesokhan
در شهریور ۱۳۲۳ که نیروهای انگلیسی و دیگر متفقین، ایران را اشغال کرده بودند، یک سرباز انگلیسی به یک افسر نظامی ایرانی، سیلی محکمی میزند. «حسین گل گلاب»، پس از دیدن این صحنه، با چشمان اشکآلود به دیدن روح الله خالقی، موسیقیدان میرود و ماجرا را تعریف میکند و میگوید: کار ما به اینجا رسیده که سرباز اجنبی توی گوش نظامی ایرانی میزند؟
شاید شما هم هر بار که با شنیدن سرود «ای ایران، ای مرز پرگوهر»، احساس غرور و بزرگی کردهاید و نیرویی حماسی، سراپای وجودتان را در بر گرفته باشد؛ مشتاق شدهاید تا بدانید این سرود از سرودههای کیست و چگونه و در چه چهارچوب سیاسی و اجتماعی شکل گرفته است.
در شهریور ۱۳۲۳ که نیروهای انگلیسی و دیگر متفقین، تهران را اشغال کرده بودند، حسین گل گلاب در خیابان هدایت میبیند که یک سرباز انگلیسی در حال کتک زدن و فحاشی به یک بقال ایرانی است. حتی به یک افسر نظامی هم که به قصد مداخله وارد ماجرا میشود، سیلی محکمی میزند. گل گلاب، پس از دیدن این صحنه، با چشمان اشکآلود به دیدن روح الله خالقی، موسیقیدان میرود و ماجرا را تعریف میکند و میگوید:
«کار ما به اینجا رسیده که سرباز اجنبی توی گوش نظامی ایرانی میزند؟» روح الله خالقی میگوید: ناراحتی تأثیری ندارد. بیا کاری کنیم و سرودی بسازیم. همان جا مرحوم گل گلاب شروع به زمزمه شعری میکند که با تکمیل آن خالقی موسیقی را مینویسد. بنان نیز آن را میخواند. ظرف یک هفته، تصنیف ای ایران با یک ارکستر بزرگ ساخته میشود. ای ایران بارها در زمان زندگی خالقی و شاعرش، گل گلاب، اجرا شد؛ آن هم در ارکستری که بیشتر توسط هنرجویان هنرستان موسیقی در دوره مدیریت خالقی تشکیل شده بود و چهرههای آشنایی چون ارفع اطرایی، هوشنگ ظریف، افلیا پرتو، گلنوش خالقی و انوشیروان روحانی در آن بودند و حتی پای این سرود به سینما هم کشیده شد.
این قطعه را روح الله خالقی آهنگساز نامدار روی شعری از حسین گل گلاب ساخت. ویژگی شعر ای ایران آن است که همه واژگان آن به زبان فارسی است و واژگان بیگانه در آن راه نیافته و در فضایی حماسی و در آواز دشتی ساخته شده است.
گفته میشود، ملودی اصلی و پایهای کار از برخی نغمههای موسیقی بختیاری ـ که از فضای حماسی برخوردار است، گرفته و با پرداخت و تنظیم حرفهای زنده یاد خالقی، این سرود در اجرای نخست به صورت کر خوانده شد، اما ساختار محکم شعر و موسیقی آن سبب شد تا در دهههای بعد، خوانندگان آن را تکخوانی اجرا کنند.
حسین گل گلاب کیست؟
حسین گلگلاب، ادیب و ترانهسرا و سازنده سرود معروف «ای ایران،ای مرز پرگهر» در سال ۱۲۷۶ در تهران متولد شد و تحصیلات را در مدرسه علمیه و دارالفنون گذراند.
او فرزند ابوتراب خان (مصورالملک)، نقاش زمان قاجار بود که به ادامه تحصیل فرزندش بسیار علاقه داشت.
حسین گلگلاب با همکاری کلنل کاظم وزیری و علینقی خان وزیری به کار موسیقی پرداخت و برای تعلیم تار به کلاس او میرفت.
همچنین چند تن از معلمین دارالفنون فرانسوی بودند که گل گلاب نزد آنها فرانسه آموخت و چون شاگرد برجستهای بود، به همراه تحصیل به کار تدریس هم پرداخت.
حسین گلگلاب، نخستین نویسندهٔ کتاب درسی طبیعی در ایران بود. او از سال ۱۳۰۴ تا سال ۱۳۱۷ دوازده جلد کتاب در رشته جغرافیا و طبیعی نوشت که در مدارس تدریس میشد. حسین گلگلاب از سال ۱۳۰۷ مسئول تحقیقات علمی گیاهشناسی شد و از زمان تاًسیس دانشگاه تهران تا سال ۱۳۴۵ به تدریس اشتغال داشت و هیچ گاه گرد سیاست و تجارت نگشت.
حسین گلگلاب در فرهنگستان ایران عضویت داشت و لغات بسیاری به ویژه در رشته علوم طبیعی پیشنهاد کرد که تصویب شد و اکنون در زبان فارسی رواج کامل دارد.
وی همچنین آثار گرانبهایی از خود به یادگار گذارده است.
حسین گلگلاب در ۸۶ سالگی به تنظیم فرهنگنامه و بیولوژی و گیاهان ایران اشتغال داشت که عمرش وفا نکرد و معلوم نیست که مطالعات او به کجا رسید.
مطلب برگرفته از: کانال فرهنگ و هنر ایران زمین
@ferdosesokhan
⭕️ خبرمهم
اطلاعیه سازمان سنجش آموزش کشور درباره
تاریخ ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری 1398
⏱ثبت نام : (24بهمن تا 2اسفند)
🔺برگزاری کنکور98 در تاریخ های 13و14 تیر
📒همزمان با شروع ثبت نام ؛ دفترچه راهنما به همراه اطلاعیه تکمیلی ثبت نام در آزمون منتشر خواهد شد.
@ferdosesokhan
اطلاعیه سازمان سنجش آموزش کشور درباره
تاریخ ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری 1398
⏱ثبت نام : (24بهمن تا 2اسفند)
🔺برگزاری کنکور98 در تاریخ های 13و14 تیر
📒همزمان با شروع ثبت نام ؛ دفترچه راهنما به همراه اطلاعیه تکمیلی ثبت نام در آزمون منتشر خواهد شد.
@ferdosesokhan
قابل توجه کنکوری ها
📕📕 #روش_مطالعه_قرابت_معنایی
از مجموع ۲۵ تست ادبیات و زبان فارسی در آزمون سراسری بین هشت تا ده تست قرابت معنایی اختصاص دارد. این تعداد تقریباً ۴۰% پرسش ها را در شامل می شود.
📕هدف:
دانش آموز باید به مهارتی از تفکر ذهنی برسد که بتواند مفهوم اصلی و نهایی هر بیت یا عبارت را درک کند و پس از مقایسه ی یک مفهوم با مفاهیم دیگر، قدرت تمیز و تشخیص شباهت یا تفاوت معنایی را پیدا کند.
📕شیوه های معمول طرح پرسش قرابت معنایی :
🔹بیت یا عبارت پرسش از کتاب و عبارات گزینه ها خارج از کتاب
👈 مثال: بیت «آب چه دانست که او گوهر گوینده شود/ خاک چه دانست که او غمزه ی غمازه شود؟» با کدام بیت تناسب معنایی دارد؟ (سراسری ۸۹)
۱) این لطف بین که با گل آدم سرشته اند/ وین روح بین که در تن آدم تنیده اند
۲) تا در این آب و گلی، کار کلوخ اندازی است/ گفت و گو، جمله کلوخ است و یقین دل شکن است
۳) همچو گرد این تن خاکی نتواند برخاست/ از سرکوی تو زان رو که عظیم افتاده ست
۴) چو گه خدمت شه آید من می دانم/ گر زآب و گلم ای دوست، نیم پای به گل ”
در بین پرسش های قرابت معنایی سال های گذشته این شکل طرح پرسش بیشتر مدنظر بوده است.
🔹 بیت یا عبارت پرسش از کتاب و یک یا دو گزینه از کتاب و بقیه خارج از کتاب
👈مثال: بیت «دریاب کنون که نعمتت همت به دست/ کاین دولت و ملک می رود به دست به دست» با همه ی ابیات به جزء بیت ………….. تناسب معنایی دارد؟ (سراسری ۸۶)
۱) به نوبت اند ملوک اندر این سپنج سرای/ کنون که نوبت توست، ای ملک به عدل گرای
۲) ده روز مهر گردون افسانه است و افسون/ نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا
۳) پادشاهی که طرح ظلم افکند/ پای دیوار ملک خویش بکند
۴) خیری کن ای فلان شمارعمر/ زان پیشتر که بانگ برآید فلان نماند.
🔹 بیان مفهومی کلی در صورت پرسش ها و گزینه ها خارج از کتاب
👈مثال: کدام بیت بیانگر فضای حکومتی ضحاک است؟ (سراسری ۸۹)
۱) از فکر تفرقه با زآی تا شوی مجموع/ به حکم آن که چو شد آهرمن، سروش آمد
۲) رند عالم سوز را با مصلحت بینی چه کار؟/ کار ملک است آن که تدبیر و تامل بایدش
۳) خلوت دل نیست جای صحبت اضداد/ دیو چو بیرون رود فرشته در آید
۴) پری نهفته رخ و دیو در کرشمه ی حسن/ بسوخت دیده ز حیرت که این چه بوالعجبی است
🔹مقایسه ی چهار گزینه ی خارج از کتاب با یکدیگر و مشخص نمودن تفاوت مفهومی یک بیت یا عبارت با ابیات یا عبارات دیگر
مثال: مفهوم کدام بیت یا ابیات دیگر متفاوت است؟ (سراسری ۸۸)
۱) بی عشق مباش تا نباشی مرده/ در عشق بمیر تا بمانی زنده
۲) مرگ آشامیدن زعشق زنده اند/ دل زجان و آب جان برکنده اند
۳) هرگز نمیرد آن دلش زنده شد به عشق/ ثبت است بر جریده ی عالم دوام ما
۴) عشق می ورزم و امید که این فن شریف/ چون هنرهای دگر موجب حرمان نشود
🔹بیت و عبارت پرسش از کتاب و ابیات و عبارات گزینه های خارج از کتاب
👈مثال: عبارت «هر عصب و فکر به منبع شائبه ی ایمان وصل بود که خوب و بد را به عنوان مشیت الهی می پذیرفت» با کدام بیت تناسب مفهومی دارد؟
۱) جایی اگر ز غیبت او تیره شد جهان/ جای دگر زپرتوش آفاق با ضیاست
۲) توکار خویش به فضل خدای کن تفویض/ به روز دولت و نکبت که کار کار خداست
۳) بدان قدر که تو جدی نمایی و جمدی/ گمان مبر که دگرگون شود هر آن چه قضاست
۴) سرم به دینی و عقبی فرو ن می آید/ تبارک الله از این فتنه ها که در سرماست
🔹آوردن آیه یا حدیث در صورت پرسش و ابیات و عبارات هم مفهوم در گزینه ها (سراسری ۸۷)
📕چند نکته:
برای پیدا کردن مفهوم کلی یک بیت راه های مختلفی وجود دارد که به چند مورد آن اشاره می شود:
🔹 مشخص کردن یک یا چند کلمه ی اصلی و کلیدی بیت مثال: «گر در خلد را کلیدی هست/ بیش بخشیدن و کم آزاری است»
👈کلمات کلیدی: کلید خلد- بخشیدن- کم آزاری
👈مفهوم: بخشیدن و کم آزاری کلید بهشت است.
🔹تقسیم کردن بیت به چند قسمت و دریافت مفهوم هر قسمت و ترکیب کلی آن ها
مثال: «من/ خفته بدم/ به ناز/ درکتم عدم حسن تو/ به دست خویش/ بیدارم کرد»
📕 #نحوه_ی_مطالعه_قرابت_معنایی :
عمده مشکل اغلب داوطلبان این است که ذهن خود را عادت نداده اند که رابطه ی منطقی بین کلمات بیت برقرار کنند در حالی که ممکن است معنی تمام کلمات را بدانند.
پس توصیه می شود که داوطلبان معانی اشعار را حفظ نکنند بلکه تمرین کنند تا بتوانند، درک درستی از ابیات داشته باشند.
لازمه ی این که دانش آموزان به این مهم دست یابند این است که در این زمینه تست های فراوانی بزنند و حتی اگر می توانند هر شب ۱۵ دقیقه به خواندن شعر و تمرین درک آن بپردازند. این تمرین سبب می شود که ذهن ایشان به این کار عادت کند.
همتیان
@Adabmotevasete
@ferdosesokhan
📕📕 #روش_مطالعه_قرابت_معنایی
از مجموع ۲۵ تست ادبیات و زبان فارسی در آزمون سراسری بین هشت تا ده تست قرابت معنایی اختصاص دارد. این تعداد تقریباً ۴۰% پرسش ها را در شامل می شود.
📕هدف:
دانش آموز باید به مهارتی از تفکر ذهنی برسد که بتواند مفهوم اصلی و نهایی هر بیت یا عبارت را درک کند و پس از مقایسه ی یک مفهوم با مفاهیم دیگر، قدرت تمیز و تشخیص شباهت یا تفاوت معنایی را پیدا کند.
📕شیوه های معمول طرح پرسش قرابت معنایی :
🔹بیت یا عبارت پرسش از کتاب و عبارات گزینه ها خارج از کتاب
👈 مثال: بیت «آب چه دانست که او گوهر گوینده شود/ خاک چه دانست که او غمزه ی غمازه شود؟» با کدام بیت تناسب معنایی دارد؟ (سراسری ۸۹)
۱) این لطف بین که با گل آدم سرشته اند/ وین روح بین که در تن آدم تنیده اند
۲) تا در این آب و گلی، کار کلوخ اندازی است/ گفت و گو، جمله کلوخ است و یقین دل شکن است
۳) همچو گرد این تن خاکی نتواند برخاست/ از سرکوی تو زان رو که عظیم افتاده ست
۴) چو گه خدمت شه آید من می دانم/ گر زآب و گلم ای دوست، نیم پای به گل ”
در بین پرسش های قرابت معنایی سال های گذشته این شکل طرح پرسش بیشتر مدنظر بوده است.
🔹 بیت یا عبارت پرسش از کتاب و یک یا دو گزینه از کتاب و بقیه خارج از کتاب
👈مثال: بیت «دریاب کنون که نعمتت همت به دست/ کاین دولت و ملک می رود به دست به دست» با همه ی ابیات به جزء بیت ………….. تناسب معنایی دارد؟ (سراسری ۸۶)
۱) به نوبت اند ملوک اندر این سپنج سرای/ کنون که نوبت توست، ای ملک به عدل گرای
۲) ده روز مهر گردون افسانه است و افسون/ نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا
۳) پادشاهی که طرح ظلم افکند/ پای دیوار ملک خویش بکند
۴) خیری کن ای فلان شمارعمر/ زان پیشتر که بانگ برآید فلان نماند.
🔹 بیان مفهومی کلی در صورت پرسش ها و گزینه ها خارج از کتاب
👈مثال: کدام بیت بیانگر فضای حکومتی ضحاک است؟ (سراسری ۸۹)
۱) از فکر تفرقه با زآی تا شوی مجموع/ به حکم آن که چو شد آهرمن، سروش آمد
۲) رند عالم سوز را با مصلحت بینی چه کار؟/ کار ملک است آن که تدبیر و تامل بایدش
۳) خلوت دل نیست جای صحبت اضداد/ دیو چو بیرون رود فرشته در آید
۴) پری نهفته رخ و دیو در کرشمه ی حسن/ بسوخت دیده ز حیرت که این چه بوالعجبی است
🔹مقایسه ی چهار گزینه ی خارج از کتاب با یکدیگر و مشخص نمودن تفاوت مفهومی یک بیت یا عبارت با ابیات یا عبارات دیگر
مثال: مفهوم کدام بیت یا ابیات دیگر متفاوت است؟ (سراسری ۸۸)
۱) بی عشق مباش تا نباشی مرده/ در عشق بمیر تا بمانی زنده
۲) مرگ آشامیدن زعشق زنده اند/ دل زجان و آب جان برکنده اند
۳) هرگز نمیرد آن دلش زنده شد به عشق/ ثبت است بر جریده ی عالم دوام ما
۴) عشق می ورزم و امید که این فن شریف/ چون هنرهای دگر موجب حرمان نشود
🔹بیت و عبارت پرسش از کتاب و ابیات و عبارات گزینه های خارج از کتاب
👈مثال: عبارت «هر عصب و فکر به منبع شائبه ی ایمان وصل بود که خوب و بد را به عنوان مشیت الهی می پذیرفت» با کدام بیت تناسب مفهومی دارد؟
۱) جایی اگر ز غیبت او تیره شد جهان/ جای دگر زپرتوش آفاق با ضیاست
۲) توکار خویش به فضل خدای کن تفویض/ به روز دولت و نکبت که کار کار خداست
۳) بدان قدر که تو جدی نمایی و جمدی/ گمان مبر که دگرگون شود هر آن چه قضاست
۴) سرم به دینی و عقبی فرو ن می آید/ تبارک الله از این فتنه ها که در سرماست
🔹آوردن آیه یا حدیث در صورت پرسش و ابیات و عبارات هم مفهوم در گزینه ها (سراسری ۸۷)
📕چند نکته:
برای پیدا کردن مفهوم کلی یک بیت راه های مختلفی وجود دارد که به چند مورد آن اشاره می شود:
🔹 مشخص کردن یک یا چند کلمه ی اصلی و کلیدی بیت مثال: «گر در خلد را کلیدی هست/ بیش بخشیدن و کم آزاری است»
👈کلمات کلیدی: کلید خلد- بخشیدن- کم آزاری
👈مفهوم: بخشیدن و کم آزاری کلید بهشت است.
🔹تقسیم کردن بیت به چند قسمت و دریافت مفهوم هر قسمت و ترکیب کلی آن ها
مثال: «من/ خفته بدم/ به ناز/ درکتم عدم حسن تو/ به دست خویش/ بیدارم کرد»
📕 #نحوه_ی_مطالعه_قرابت_معنایی :
عمده مشکل اغلب داوطلبان این است که ذهن خود را عادت نداده اند که رابطه ی منطقی بین کلمات بیت برقرار کنند در حالی که ممکن است معنی تمام کلمات را بدانند.
پس توصیه می شود که داوطلبان معانی اشعار را حفظ نکنند بلکه تمرین کنند تا بتوانند، درک درستی از ابیات داشته باشند.
لازمه ی این که دانش آموزان به این مهم دست یابند این است که در این زمینه تست های فراوانی بزنند و حتی اگر می توانند هر شب ۱۵ دقیقه به خواندن شعر و تمرین درک آن بپردازند. این تمرین سبب می شود که ذهن ایشان به این کار عادت کند.
همتیان
@Adabmotevasete
@ferdosesokhan