فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
چرا عکس نماد عاشقی قلب تیر خورده است؟

دلیل اول:
نماد عشق یک قلب است. اما نماد عاشقی قلبی هست که تیر وسطش خورده. کمتر کسی شاید راز این قلب تیر خورده را بداند. در باور یونانیان باستان هر پدیده ای یک خدایی داشت. همه خدایان هم یک خدا یا پادشاه بزرگ داشتند که اسمش زئوس بود. یک شب به مناسبتی زئوس همه خدایان را به جشنی در معبد کوه *المپ * دعوت کرده بود.
دیوانگی و جنون هم خدایی داشت بنام مانیا. مانیا چون خودش خدای دیوانگی بود طبیعتا عقل درست و حسابی هم نداشت و بیش از حد شراب خورده بود.
خدایان از هر دری سخنی میگفتند تا اینکه نوبت به آفریدگار یا ونوس رسید که خدای عشق بود. حرفهای خدای عشق به مذاق خدای جنون خوش نیامد و این دیوانه عالم ناگهان تیری را در کمانش گذاشت و از آنسوی مجلس به سمت خدای عشق پرتاب کرد. تیر خدای جنون به چشم خدای عشق خورد و عشق را کور کرد. هیاهویی در مجلس در گرفت و خدایان خواستار مجازات خدای جنون شدند. زئوس خدای خدایان مدتی اندیشه کرد و بعد به عنوان مجازات این عمل، دستور داد که چون خدای دیوانگی چشم خدای عشق را کور کرده است، پس خودش هم باید تا ابد عصا کش خدای عشق شود. از آن زمان به بعد عشق هر کجا می خواهد برود جنون دستش را میگیرد و راهنمایی اش میکند.

به همین دلیل است که میگویند عشق کور است و عاشق دیوانه و مجنون می شود. پس تیر و قلب و نقش این دل تیر خورده ای که می بینید ریشه در اسطوره های یونان باستان دارد.
بعدها رومیان باستان آیین و اسطوره های یونانیان را پذیرفتند و تنها نام خدایانشان را عوض کردند. در افسانه های روم باستان زئوس را ژوپیتر، خدای جنون را ارا و خدای عشق را ونوس می نامیدند.

دلیل دوم:
براساس افسانه های یونانی ونوس یا افرودیت که الهه ی عشق وزیبایی در یونان بود. فرزندی به نام کوپید داشت .او برپشت خود تیرهای زیادی حمل می کند که اگر آن تیرهارا به سوی کسی پرتاب کند،تنها آسیبی که به شخص می،رسد؛درد عشق و دلدادگی است!به همین جهت تصویر قلبی که تیری از آن گذشته،نماد عشق و محبت است.

کانال جذاب تاج(تاریخی-اجتماعی-جغرافیایی)
@ferdosesokhan
تاثیر نظامی بر حافظ و شرح بیتی از حافظ

شاید به جرات بتوان گفت که هیچ شاعری به اندازه ی حافظ از شاعران پیش از خود نکته نیاموخته و بهره نبرده است. دین حافظ به نظامی چندان زیاد و بهره گیری از مضامین او چنان ظریف و دقیق و فراوان است که می توان گفت خواجه ی شیراز از همان جوانی و آغاز شاعری شیفته ی داستان سرای گنجه شده و گنجینه ی نظامی جزو کتاب های بالینی وی بوده است. حافظ که عشق را مقصود هستی و معنی زندگی و شرف آدمی می داند،با شاعری "عشق اندیش"چون نظامی همدلی بسیار دارد.
حافظ آنچه را در یک عشق طبیعی میان دو انسان زمینی می گذرد،در خسرو و شیرین نظامی به روشنی می دید. حافظ جوان مایه های شعر را فراهم داشت،اما زود دانست که تقلید، آفت هنر و خشکاننده ی ریشه ی نوآوری است.
نظامی مضمون غزل را به قلمرو داستان برده بود،حافظ لحظه های پرشور داستان را زمینه ی غزل کرد. درک مفهوم و کشف راز و فهم نکته های این غزل ها هم بدون دانستن لحظه ها و صحنه های حساس آن داستان ها ممکن نیست.
شرحی بر بیت حافظ:
از حیای لب شیرین تو،ای چشمه ی نوش
غرق آب و عرق اکنون شکری نیست که نیست

با آشنایی به شیوه ی حافظ در این گونه غزل های عاشقانه،اکنون دیگر می دانیم که نام "شیرین"و چشمه در این بیت "آب تنی شیرین در چشمه"را به یاد می آورد. نظامی داستان خود را با"وصف جمال شیرین"آغاز می کند:
رخش نسرین و بویش نیز نسرین
لبش شیرین و نامش نیز شیرین
بیت حافظ هم با همان"لب شیرین"آغاز می شود. مراد حافظ از"چشمه ی نوش"آن چشمه ای نیست که شیرین در آن آب تنی می کرد و خسرو اولین بار او را در آنجا دید.
بیت درخشان دیباچه ی کتاب درباره ی نظم خسرو و شیرین این است:
ز طبع تر گشاده چشمه ی نوش
ز زهد خشک بسته بار بر دوش
اول چشمه ی نوش منبع الهام و هویت داستان خسرو و شیرین است،اما کم کم،شیرین چنان فضای داستان را پر می کند که"چشمه نوش" نام و نشان خود او می شود.
از جمله نکته های این فصل تعبیری است که نظامی از آب تنی شیرین می کند.
مگر دانسته بود از پیش دیدن
که مهمانی نوش خواهد رسیدن
در آب چشمه سار آن"شکر ناب"
برای میهمان می ساخت جلاب
(جلاب شربت گلاب یا عرقهای خوشبو دیگر است با شکر و آب)‌
نظامی در وصف آن لحظه که چشم خسرو در چشمه اندام برهنه ی شیرین را دید می گوید:
در آب نیلگون چون گل نشسته
پرندی نیلگون بر ناف بسته
ز هر سو شاخ گیسو شانه می کرد
بنفشه بر سر گل شانه می کرد
اینک شیرین هم"شکرناب"است هم"گل"در"آب".
شیرین سرکش و سرافراز جز با زناشویی تن به تمنای خسرو نخواهد داد. خسرو به سپاهان (اصفهان) رفت و (شکر اصفهانی) را به زنی گرفت تا هم رشک شیرین را برانگیزد و هم غم دوری او را در آغوش"شکر" فراموش کند.
کلمه ی حساس دیگر بیت کلمه ی"حیا"است.
حیا نیز رشته ی بسیار نازکی است که قهرمانان داستان به آن پیوسته اند. شیرین برهنه در چشمه چون موی فروریخته بر روی را به یکسو زد و ناگهان چشمان حریص خسرو را بر اندام خود خیره دید:
ز شرم چشم او در چشمه ی آب
همی لرزید چون در چشمه مهتاب
آن شیرین که به قول نظامی"شکرناب"و "چشمه ی قند"بود،ناگهان از شرم بر خود لرزید و از حیا غرق آب و عرق شد. همان دم خسرو هم جوانمردانه حیا کرد و روی برگرداند تا شیرین از آب بیرون آید و لباس بپوشد و پاداش این حیا و ادب را با لطف و مهر بدهد،اما شیرین:
برون آمد پری رخ چون پری تیز
قبا پوشید و شد بر پشت شبدیز
خسرو چون روی برگرداند "نه دل دید و نه دلبر در میانه".آیا به یاد این بیت از حافظ نمی افتیم:
تو خود چه لعبتی ای شهسوار شیرین کار
که در برابر چشمی و غایب از نظری
یکی دیگر از صحنه های"حیا"در این داستان، صحنه ی روزی است که خسرو مست و بی پروا به پای قصر شیرین رفت و شیرین از حیا و شرم و بیم نام و ننگ در به روی بست.
آن"شکر" که از حیای لب شیرین غرق آب و عرق است همان"شکر سپاهانی"است.
شیرین زنی است سرافراز و بلند پرواز که با همه ی دلبستگی به خسرو،خود را تا حد معشوقی و کام بخشی او پایین نمی آورد و خسرو را با آن شوکت و جلال شاهانه در برار وقار و شرم زنانه خویش به تسلیم وا می دارد.
پیداست که"شکر"زنی که در سپاهان طربخانه دارد و سر به پای خسرو می گذارد در برار شیرین از حیا غرق آب و عرق می شود.

منابع:
1-حافظ جاوید اثر هاشم جاوید
2-خسرو و شیرین نظامی،وحید دستگردی
3-گلگشت در شعر و اندیشه حافظ،دکتر محمد امین ریاحی
4-حافظ نامه،بهاالدین خرمشاهی

آنکه در نظر بازی منع کوهکن می کرد
کاش یک نظر می دید عشوه های شیرین را

گرد آوری : رسول رهو
@ferdosesokhan
قابل توجه دانش آموزان پایه ی دوازدهم رشته های نظری که امتحان نهایی زبان فارسی ۳ را دارند :
مورد زیر در آزمون داوطلبان آزاد و بزرگسالان که سال ۹۷ از هر دو نیمه کتاب آمده است؛ برایتان ذکر می شود .

این آزمون اولین آزمون نهایی دوازدهم بوده و تحلیل همکار باتجربه و گرانقدر؛ سرکار خانم فرحناز حسینی در ادامه آورده می شود :

💢نگاهی گذرا به آزمون نهایی فارسی ۳

پس از ماهها انتظار اولین آزمون نهایی از کتاب فارسی ۳ نظام جدید برگزار شد .
این آزمون هرچند می تواند الگویی برای راه تدریس دبیران باشد واز نقاط مثبتی برخوردار است اما نقاط ضعفی نیز دارد.

نقاط مثبت :
سوالات قابل فهم است و در آن ها به جز یکی دو مورد ابهام دیگری دیده نمی شود .

چند نکته:

✴️از بخش روان خوانی ها در قسمت معنی لغت ،عبارت کنایی وقسمت مفهوم سوال داده شده است:

✅سوال ۳ گزینه ب " مباهات" آغاز بند سوم ص ۷۹ از درس روان خوانی ۹ بوی جوی مولیان

✅سوال۱۴ الف برگرفته از بند سوم یا سطر ۱۸ از ص ۱۵۷ درس روان خوانی "آخرین درس"

✅س ۳۵ سطر ۲۱ در ص ۱۴۵ روان خوانی "ارمیا"

⭕️گنج حکمت هایی که در سوالات آمده است:

گنج حکمت ها:
سوال ۱ ج "احداث" ص ۳۱
سوال۲ اعانت ص ۱۲۸
سوال۳ ج" سرحد"ص۱۵۴
سوال ۶ ب"خستگان"ص۷۱
سوال ۳ "الف " تاب ص ۵۱
سوال ۶ "ج"مکاید ص ۱۰۸

🌼نتیجه:دروس کامل کار شود .

✅در قسمت شعر حفظی از دو نوبت اول و دوم سوال داده شده است که دبیر این موضوع را باید به دانش آموزان حتما گوشزد نماید .(۰/۷۵ازنوبت اول و ۱/۲۵ازنوبت دوم) ونیز فقط به عنوان حفظی از این بخش سوال داده شده است پس تحلیل آن در سه قلمرو برای نهایی لزومی ندارد ولی برای کنکور حتما سوال داده خواهد شد .
✴️از درک و دریافت شعر نیز در سوال ۲۸ سوال داده شده است .

🌸۵۰ درصد سوالات از نوبت اول و ۵۰ درصد دیگر از نوبت دوم است پس ضروری است دبیرو دانش آموز به هر دو بخش کتاب توجه ویژه داشته باشند .

✅ تاریخ ادبیات سوال داده نشده است .

✅ سوالی از جهش ضمیر که از چالش های بزرگ همکاران شده بود داده نشده است .

❌نقطه ی ضعف:

در سوال ۷ قسمت"ب" و نیز سوال ۸ از دانش آموزان "گروه اسمی متممی " و "گروه اسمی مفعولی" سوال شده است که با تورقی به سه کتاب فارسی دهم و یازدهم و دوازدهم می بینیم اصلا نامی از "گروه"برده نشده است اگر دبیری بر اساس دانسته های خود این مبحث را برای دانش آموزان نگفته باشد این سوال مبهم خواهد بود چون دانش آموزان با واژه (گروه ) متممی در "کتاب" برخورد نکرده اند .

اگرچه در ص ۷۵ کتاب سوال ۴ قسمت الف خواسته گروه اسمی را دانش آموزان بنویسند ولی اسمی از "نوع" گروه اسمی برده نشده است و در دو کتاب فارسی دهم و یازدهم نیز نامی از "گروه متممی" و یا "گروه مفعولی" آورده نشده است پس بهتر بود این سوال اینگونه داده نمی شد .

🔷در قسمت قلمرو فکری سوالی به شکل تستی یا صحیح غلط و.... از قرابت معنایی داده می شد بهتر بود .

با احترام
۹۷/۱۰/۹
فرحناز حسینی،کرج
@ferdosesokhan
❤️هدیه به حضرت زهرا(س)❤️

آلاء محتوای آموزشی با کیفیت رو تولید😊 و رایگان عرضه می کند😘 تا کسی به خاطر محدودیت مالی از لذت خوب درس خوندن محروم نشه❤️

#کنکور ۹۸، #دهم و #یازدهم و #دوازدهم هر سه رشته

https://sanatisharif.ir/

انجمن:
forum.sanatisharif.ir

@alaa_sanatisharif
فارسی دوازدهم(خارج کشور).zip
835.9 KB
♨️آزمون فارسی دوازدهم
ویژه‌ی دانش‌آموزان و داوطلبان آزاد #مدارس_خارج_از_کشور در خرداد۹۸

نوبت عصر
تاریخ برگزاری:۹۸/۳/۸
@ferdosesokhan
بی‌توجّهی نوجوانان و جوانان به درست‌نویسی در فضای مجازی

بی‌توجّهی نوجوانان و جوانان به درست‌نویسی عمیق است و هرچند بعضی خطاهای املایی ایشان از کم‌سوادی ست، بسیاری از تصرّفات آنان در املای کلمات هم عمدی ست. اینجا به علّت و دلیل این پدیده کار ندارم و مطلبم چیز دیگری ست. در فضای مجازی قسمت اعظم طنز و حتّیٰ بخشی از خبر و تحلیل و توضیح را همین جوانان تولید می‌کنند. انصافاً خیلی وقت‌ها هم بانمک و خوش‌فکرند. فعّالند و بعضاً ممرّ درآمد و شغل تمام‌وقت ایشان گرداندن همین کانال‌های تلگرامی است که ده‌ها و صدهاهزار عضو دارد. اهل فرهنگ و ادبیّات نیز هریک عضو چند تا از این کانال‌ها هستند. قسمت ناخوشایند ماجرا از اینجا شروع می‌شود.
ادبا و اهل قلم در پیام‌های خصوصی و گروه‌های خودمانی این طنزها و عکس‌های همراه با توضیح (کپشن) را همرسانی می‌کنند و کم‌کم حسّاسیّت خود را به اغلاط آن‌ها ازدست می‌دهند. مثال‌های زیر را فقط از دو کانال برگزیده‌ام که روی هم کمتر از ۲۵۰ عضو دارند (و تمام آنان، شاید با یکی دو استثنا، پژوهشگر ادبیّات و تاریخند و برخی صاحب ده‌ها اثر، کتاب و مقاله) و تمام مثال‌ها در همین هفتهٔ اخیر در این دو گروه قرار گرفته‌اند (بعضی لغات را عوض کرده‌ام):
«ب خدا»، «نمیشه ک»٬ «عاقا جان»٬ «هر اتفاقی بیوفته»٬ «ظبط/انظباط»، «توجیحش اینه»، «باعثه افتخار»، «اینُ ببین»، «همیشگی ه»، «ارتفای کوه»٬ «بی سمر»، «کشور آلمان از کشورهای پر استفاده در تلگرام می‌باشد»
بعید نیست در اهل خانواده و شاگردان و علاقه‌مندان آن‌ها کسانی هم باشند که خیال کنند وقتی فلان استاد و محقّق و مصحّح چنین عباراتی فرستاده مجوّز کاربردشان را هم صادر کرده‌است.
این دیگر شکسته‌نویسی نیست که با انواع توضیح و قیاس توجیهش کنیم. سجاوندی و نیم‌فاصله و ترتیب اجزای جمله و جای «را» و چنین جزئیّاتی هم نیست. اغلاط واضحی ست که باعث می‌شود خواندن (و در مواردی همچون مثال آخر فهمیدن) جملات سخت شود و اگر این روند ادامه پیدا کند و هرکسی هرطوری بنویسد که دلش می‌خواهد بعید نیست به جایی برسیم که دیگر نتوانیم منظور هم را بفهمیم. من نگرانم که صدوپنجاه سال دیگر در مدارس بعضی معلّمان اهل مطالعه به بچه‌ها بگویند «در گذشته "برایه" را "برای" می‌نوشتند و "عین اول کلمه‌هایی مثل عایا"را با الف می‌آوردند...» یا «خطّ قبلی فارسی حدود دو قرن پیش به چنان آشفتگی‌ای رسید که گروهی از "صاحب‌نظران" آن را اصلاح کردند و الفبای جدیدی جایگزین آن شد» و «امروز هم برخی پژوهشگران در دانشگاه هستند که می‌توانند "گلستان و کلیله و دمنه و دیوان حافظ" را بخوانند، حتی با الفبای قدیمی، و خدا کند دانششان را به نسل بعدی منتقل کنند» و مانند آن!
این تصوّر احتمالاً به نظر بعضی از شما عجیب می‌رسد، چون تحوّلات زبانی و اجتماعی کند رخ می‌دهد (و البته تحوّلات اخیر خیلی هم کند نیست) و اغلب کسانی که در بطن ماجرا هستند متوجّه اتّفاقی که دارد می‌افتد نمی‌شوند. بلای تغییر خط را در چند کشور همسایه و مجاور دیده‌ایم و تحوّلات زبانی و نگارشی در تاریخ فارسی و حتّی همین فارسی دری نمونه کم ندارد. بخش بزرگی از فارسی قرن سوم و چهارم را امروز جز به کمک لغت‌نامه (و گاه حتّیٰ با لغت‌نامه) نمی‌شود فهمید. نگرانم که این اتّفاق برای تمام میراث ادبی ما بیفتد.
بیایید چه برای پیشگیری از چنین نتیجه‌ای و چه به قصد درست‌نویسی، از همرسانی پست‌ها و مطالبی که اغلاط املایی واضح و گاه عمدی دارند خودداری کنیم یا لااقل زیرشان توضیحی اضافه کنیم. بیایید به زبانمان حسّاس‌تر باشیم.

فن‌ّ ادبیّات: یادداشت‌های علی شاپوران

@ferdosesokhan
۱۱ دوره امتحان فارسی ۳.pdf
1.2 MB
#کامل_ترین سری نمونه سوالات امتحان نهایی

📌درس #فارسی۳

📌رشته #ریاضی_تجربی_انسانی

سری کامل
@ferdosesokhan
شبه‌نهایی_فارسی_دوازدهم_خراسان_رضوی.pdf
197 KB
آزمون شبه‌نهایی فارسی دوازدهم
طراح:گروه زبان و ادبیات خراسان رضوی
همراه با پاسخنامه
@ferdosesokhan
4_5803283162368837053.doc
365 KB
نمونه سوالات تشریحی از فارسی دوازدهم_کل کتاب(درس به درس)

کاری از همکاران محترم گروه ادبیات استان آذربایجان شرقی

#فارسی_دوازدهم
#درس_به_درس

قالب: #word
@ferdosesokhan
10 نکته مهم در هنر نوشتن
رضا بابایی/ پژوهشگر فرهنگی

تجربه‌های نگارشی

۱. نویسنده نباید گارد نویسندگی بگیرد؛ یعنی نباید گمان کند که در هنگام نوشتن، مشغول کاری شاق و متفاوت از کارهای روزانه‌ است.

هنر نویسندگی در کاستن از فاصلۀ میان قلم نوشتاری و زبان روزمرۀ مردم است؛ بدون آنکه دچار شلختگی و عیب‌های زبان گفتاری شود. بهترین زبان نوشتاری، همان زبان گفتاری است منهای عیب‌های آن.

زبان گفتاری چند عیب یا ویژگی دارد:
یک. در گفتار، کلمات معمولا به ترتیب انسی که ما با آنها داریم به ذهنمان می‌آیند، نه به اقتضای اسلوب جمله‌سازی. مثلا در گفتار می‌گوییم: «رفتم امروز بازار، کمی خرید کردم.» طبق اسلوب زبان، قید «امروز» باید اول جمله بیاید: امروز رفتم بازار...

دو. حذف حروف اضافه و حتی گاه کلمات کلیدی، در زبان گفتاری معمول است. مثلا جملۀ «رفتم بازار، کمی خرید کردم» در واقع ناقص است؛ اگرچه شنونده می‌داند که مراد گوینده این است که «رفتم "به" بازار "و" کمی خرید کردم.» گوینده اجازه دارد که بگوید: «او سال ۱۳۳۰ دنیا آمده» اما نویسنده باید بنویسد: «او "در" سال ۱۳۳۰ "به" دنیا آمده است.»

سه. عیب زبان گفتاری، کم‌واژگانی است؛ چون گوینده فرصت نویسنده را برای جست‌وجو و انتخاب مناسب‌ترین کلمات ندارد و ناگزیر معمول‌ترین و دستمالی‌شده‌ترین کلمات بر زبان او جاری می‌شود. اما نویسنده – مثلا - راضی نمی‌شود در مثال پیش‌گفته، از کلمۀ «کمی» استفاده کند؛ بلکه به جای آن، «مقداری» یا مانند آن می‌گذارد.غرور نویسنده، دشمن قلم او است؛ زیرا گوهر صمیمیت و دلاویزی را از او می‌رباید. نویسندۀ مغرور، بیش از آنکه در اندیشۀ مفاهمه و تفهیم باشد، در فکر حراست از شخصیت علمی یا اجتماعی خویش است و هیچ‌گاه از ردای هیبت و وقار بیرون نمی‌آید

۲. پس از آنکه راحت و بدون هیچ دغدغه‌ای نوشتید و نقطۀ آخر را گذاشتید، نوبت به وسواس و سخت‌گیری می‌رسد. در این مرحله، هر قدر می‌توانید بر نوشتۀ خود سخت بگیرید و حتی از یک کلمۀ آن آسان نگذرید.

به قول همینگوی، مست بنویس و هشیار ویرایش کن. این هشیاری و سخت‌گیری یا باید جمله‌به‌جمله باشد، یا بندبه‌بند یا پس از آنکه نوشتار به پایان رسید.

۳. از بخت‌یاری نویسنده است که نوشتۀ او را پیش از انتشار، کسانی ببینند و بر آن خرده بگیرند. اگر نویسنده‌ای چنین دوستان و همراهانی ندارد، بر او است که در انتشار نوشته‌اش شتاب نکند؛ بلکه پبش از انتشار، آن را بارها بخواند. در بازخوانی‌ها هم اصلاحات محتوایی کند و هم اصلاحات لفظی. یکی‌دو بار هم با چشم مخالف فرضی بخواند.

۴ . هر نوشته‌ای از ما که به رؤیت کسی می‌رسد، بخشی از جورچین شخصیت ما را در ذهن او کامل می‌کند.

هیچ نوشته‌ای را تا به سطحی از مقبولیت (از محتوا تا تایپ) نرسانده‌اید، منتشر نکنید، حتی اگر می‌دانید که خوانندگان آن به شمار انگشتان یک دست نخواهد بود.

۵. خواندنی‌ترین نوشته‌ها آن است که محتوایی بکر و به‌روز و پیش‌برنده داشته باشند، و ملال‌آورترین نوشته، آن است که تکرار شنیده‌ها و گفته‌های دیگران باشد. بنابراین کسانی که می‌خواهند سخنی بگویند که مردم آن را روزانه چندین بار از رسانه‌های رسمی و تبلیغی و سخنرانی‌های معمول می‌شنوند، نباید توقع استقبال داشته باشند.

۶. غرور نویسنده، دشمن قلم او است؛ زیرا گوهر صمیمیت و دلاویزی را از او می‌رباید. نویسندۀ مغرور، بیش از آنکه در اندیشۀ مفاهمه و تفهیم باشد، در فکر حراست از شخصیت علمی یا اجتماعی خویش است و هیچ‌گاه از ردای هیبت و وقار بیرون نمی‌آید. بنابراین در انتخاب کلمات و لحن نوشتار، بیشتر به جایگاه اجتماعی و مرتبۀ علمی خود می‌اندیشد تا حق مطلب. او به جای آنکه دست در گردن خواننده بیاویزد و با او گشت‌وگذار کند، ترجیح می‌دهد که مخاطبش دورترک بنشیند و به سخنرانی رسمی و غرّای او گوش دهد.

هر قدر می‌توانید بر نوشتۀ خود سخت بگیرید و حتی از یک کلمۀ آن آسان نگذرید.

۷. هر نوشته‌ای، سفره‌ای است که نویسنده برای خواننده پهن کرده است. سفره، هم جای غذای اصلی است و هم جای مخلفات(سالاد و ترشی...)؛ اما سفره‌ای که جز مخلفات بر آن نیست، به درد شکم‌های گرسنه نمی‌خورد. برخی نوشته‌ها را می‌خوانی و به آخر می‌رسانی، اما بیش از یکی‌دو سطر آن، دندان‌گیر نیست. نویسنده، مقدمه را از جایی دور شروع کرده یا گریزهای بیهوده در میان افکنده است؛ اما آنجا که باید کرّوفرّ کند، فرود آمده است! درختی تناور برکشیده است، اما همچون درخت کاج، نه میوه‌ بر شاخ دارد و نه سایه بر زمین.

۸. حذف حتی یک کلمۀ زائد، برداشتن باری از دوش جمله و فهم مخاطب است. جمله هر چه پیراسته‌تر باشد، چابک‌تر است و به فهم خواننده نزدیک‌تر.

۹. هر نوشته‌ای، سیرتی دارد و صورتی. اهتمام به صورت و ظاهر نوشتار(از‌ جمله‌سازی و پاراگراف‌بندی تا تایپ فنی و بدون غلط) به اندازۀ محتواگرایی اهمیت دارد.
@ferdosesokhan
چگونگی نوشتن مقدمه در انشا

( این نوشته برای مقطع یک دبیرستان است.)

یک انشای خوب با یک مقدمه خوب شروع می شود؛ پس مقدمه در انشا یکی از بخش های مهم است که اگر درست نوشته شود کمک بسیاری به متن اصلی می کند.

در مقدمه نویسی رعایت نکاتی چند ضروری خواهد بود که در ادامه ذکر می شود:

1- در حقیقت در مقدمه ما می بایست زمینه را برای بیان اصل مطلب فراهم کنیم، شما به کارهای روزانه خود توجه کنید. ما برای بیشتر کارهایمان مقدمه چینی می کنیم مثلا برای رفتن به مدرسه کیف و لوازم مدرسه را آماده می کنیم. یا برای خوردن غذا ابتدا سفره را پهن می کنیم و ... در نوشتن یک انشا هم باید مقدمه چینی کرد و نباید سریع به اصل مطلب پرداخت.

2- در مقدمه نویسی نکته مهم این است که باید به موضوع انشا کلی نگاه کرد به عبارت دیگر در انشا نباید وارد جزئیات موضوع شد زیرا بیان جزئیات جایش در متن اصلی انشا است.

مثال: شما وقتی در شهر راه می روید خیابان ها، کوچه ها، خانه ها، افراد و ... را می بینید اما اگر بروی همین کوه شمال شهر قرار بگیرید کل شهر را می بینید و دیگز خیابان و کوچه و افراد دیده نمی شود! چون کل شهر را یک جا می بینید و جزئیات دیگر دیده نمی شود. بنابراین در مقدمه نویسی ما کل موضوع را می بینیم و نه ریز موضوعات را.

مثال: یکی از موضوعات کتاب انشای هفتم  «کلاغ» است؛ برای مقدمه در این خصوص می بایست کلاغ را در وهله اول یکی از انواع پرندگان بدانیم و مثلا بنویسیم: "پرندگان بی شماری در زمین زیست می کنند که یکی از مشهورترین و زیباترین آن ها کلاغ است. کلاغ یک پرنده است که با سایر هم نوعان خود شباهت ها و تفاوت هایی دارد." ولی اگر در مقدمه به نوع زندگی کلاغ یا رفتار آن صحبت کنیم به اصل موضوع وارد شده ایم که اشتباه است.

در حقیقت وقتی می گوییم نگاه ما به موضوع باید کلی باشد یعنی این که یک مرحله قبل تر را ببینیم مثلا کلاغ قبل از کلاغ بودن یکی از انواع پرنده است؛ یا در موضوع عینک ابتدا باید به بینایی توجه کرد و از آن سخن گفت که قبل از عینک وجود دارد یا در موضوع مدرسه ابتدا باید در مورد نیاز انسان به علم و آموختن آن پرداخت.

3- برای مقدمه نویسی خوب است ابتدا موضوع را در یک عبارت کوتاه و البته کامل تعریف کرد؛ سپس واژه های مهم (کلید واژه ها) این تعریف را در مقدمه بکار برد و در خصوص آن ها توضیح داد.

مثال: کلاغ: یکی از انواع پرندگان. عینک: وسیله ای برای رفع ضعف بینایی. مدرسه: مکانی برای فراگیری علم.

4- کوتاهی و بلندی مقدمه بستگی به طول متن اصلی شما دارد اگر متن اصلی شما طولانی باشد مقدمه هم باید بلند باشد اما در هر حال مقدمه نمی تواند از متن اصلی طولانی تر باشد؛ مثلا یک پنجم یا یک ششم متن اصلی معیار مناسبی خواهد بود، بدین صورت که اگر انشای شما 12 خط باشد؛ خوب است که مقدمه دو الی سه خط باشد.

5- برای نوشتن مقدمه روش های مختلفی هست که می توان از یک یا چند نوع آن استفاده نمود؛ این شیوه ها عبارت اند از:

الف- گسترش و تعریف موضوع: این شیوه ساده ترین نوع برای نوشتن مقدمه است که در انشاهایی که به زبان ساده نوشته می شود کاربرد زیادی دارد. در این روش سعی ما بر این است یک تعریف از موضوع داشته باشیم به این ترتیب که آن را در قالب سوال برده و تعریف آن را می خواهیم؛ این تعریف باید تا حد ممکن کوتاه باشد. سپس واژه های مهم تعریف را گسترش می دهیم.

مثال: دوچرخه: یک وسیله ی حمل و نقل است. حال دو واژه ی "وسیله و حمل و نقل " را که مهمترین واژه های این تعریف هستند را در یک بند به کار می گیریم.

ب- طرح سوال: در این شیوه از مقدمه نویسی سعی می شود که با طرح پرسش هایی مخاطب را به نوشته جذب کنیم.طرح این پرسش ها باید به گونه ای باشد که خواننده را مشتاق به ادامه مطلب نماید

پ- بیان جملات متفاوت: این روش در حقیقت به نگاه متفاوت نسبت به موضوع وابسته است؛ لذا تا نگاه به موضوع برگرفته ار خلاقیت و تخیل نباشد نمی توان از این روش بهره برد.

مثال: موضوع پاییز را به عنوان سومین عضو از خانواده سال تصور کرد یا سومین پادشاه قلمرو سال.

ت- آغاز داستان: چنانچه قصد قصه نویسی داریم می توانیم به جای مقدمه، داستان را شروع نمود در این مرحله از قصه صرفا برای ورود به ماجراهای اصلی قصه زمینه سازی می کنیم، لذا ماجراها در مقدمه شروع نمی شود و حتی آغاز هم نمی شود بلکه مقدمه در قصه نویسی شروعی است بر آغاز ماجراها.

" فراموش نکنید که راز نوشتن یک انشای خوب درست فکر کردن است."
@ferdosesokhan
باز نویسی در مهارت های کلاس های هفتم و هشتم و نهم :

( این مطلب برای مقطع متوسطه یک دبیرستان است.)

دانش آموزان عزیز می باید حکایت ها  را باز نویسی کنند. 

بازنویسی  یعنی برگرداندن متنی به زبان امروزی همراه با اضافه کردن و شاخ و برگ دادن ( گسترش پذیری ). 

بازنویسی  مانند تعمیر کردن خانه یا ساختمان می باشد.ما تغییرات را در جهت زیبایی و استحکام انجام می دهیم ولی چهارچوب و اصل بنا را خراب نمی کنیم.  ما زبان نوشته را امروزی و قابل فهم می کنیم موضوع یا داستان را به کمک توصیف چهره ها ، حالات و صحنه ها  گسترش و پرورش می دهیم . رویدادها را بازسازی و تجسمی می کنیم. ولی با همه این کارها نتیجه و پیام موضوع یا حکایت نباید تغییر کند و حفظ شود.چرا که اگر نتیجه داستان یا موضوع تغییر کرد دیگر باز نویسی نیست و باز آفرینی می شود.شاهنامه باز نویسی خدای نامک می باشد.

من بازسازی این حکایت را با جملاتی کوتاه و زیبا و فعل های ساده  آغاز کردم بقیه بازنویسی را در اختیار دانش آموزان گذاشتم.بچه ها باز نویسی های زیبایی ارائه دادند.

فصل بهار بود. درختان جوانه زده بودند. غنچه ها یواش یواش باز می شدند ، صدای بلبلان می آمد . رودخانه ی زیبا با 
خوش حالی قدم بر می داشت.ما با گروهی از از دوستان تصمیم گرفتیم...

باز گردانی : باز گردانی در واقع امروزی کردن شعر یا نثر است.محتوا و پیام را به زبان ساده و قابل فهم مطرح کنیم. در باز گردانی منظور توضیح دادن و شاخ وبرگ دادن ( تفسیر ) نیست. در باز گردانی تبدیل لغات و اصطلاحات قدیمی و کهنه به امروزی است و مفهوم به زبان ساده بیان می شود. وقتی از یک دانش آموز می خواهیم بیتی را معنی کند در اصل او باید بیت را باز گردانی کند.

تصویر نویسی ها و ضرب المثل ها و انشا نویسی های دانش آموزان  باز آفرینی می باشند.

باز آفرینی : ( از نو ساختن - )

باز آفرینی مانند کوبیدن بنا و ساختمان و از نو ساختن است نقشه ساختمان و چهارچوب اولیه به هم می خورد. در باز آفرینی نویسنده  اثر را مبنا و معیار قرار داده و با الهام گرفتن از اثری کهن دست به آفرینش نو می زند  و آن را بر اساس سلیقه و ذهنیات خود دوباره می آفریند . 

می تواند پیام داستان و نوشته و شخصیت های داستان را تغییر دهد و نظر خود را دخالت دهد. اساس باز آفرینی تخیل است و اثر جدید اثری مستقل و تازه است. در باز آفرینی می توان از هر زاویه ای وارد شد و ساختمان اولیه را به کلی به هم ریخت این همان تفاوت با ز آفرینی و باز نویسی است.
@ferdosesokhan
‍ ملانصرالدین؛افسانه یا واقعیت؟!

در ایران، در تصاویر عامیانه‌ای که از ملانصرالدین در دست است، این روحانی رند و فرزانه با رعایت معیارهای جامعه ایرانی بدون عبا و عمامه و بیشتر به شکل روستاییان سنتی ایرانی ترسیم شده است. هم اکنون درشهر «آقشهر» یا «آک شیر» از توابع قونیه ترکیه قبری وجود دارد که منتسب به این شخصیت تاریخی است و تاریخ مندرج بر آن وفات ملا را 683 هجری نشان می دهد. ملانصرالدین را به نام های متعددی می نامند. از جوحه، جوحا، جحی، سید جوحا، جیوفا، جهان، خوجه نصرالدین، نصرالدین حوجا و ملانصرالدین گرفته تا آرتین (در ارمنستان)، اویلن سیپیکل (در آلمان) و مکینتاش (در اسکاتلند). اما در همۀ این اسامی مفهوم واژۀ ملا، به معنای شخص درس خوانده و با سواد مستتر است. در زبان ترکی «حوجا «هم به به معنای استاد و معلم دانشگاه به کار می رود و هم در محاوره «حوجام» (استاد من) عنوان احترام آمیزی است که به شخص با سواد خطاب می شود.
به باور فولکلور شناسان غربی، بعد از فرو پاشی حکومت سلجوقیان بر اثر جنگ های صلیبی و متعاقب آن حمله مغول و بروز ناآرامی های اجتماعی در آسیای غربی، قرن سیزدهم میلادی اهمیت ویژه ای در تاریخ منطقه دارد. اهمیت این قرن در آن است که ما در این سده با سه چهرۀ برجستۀ در این بخش از جهان رو برو می شویم. نخست، جلال الدین مولوی است که با سبک و شیوۀ عارفانۀ قصه سرائی اش مرشد و مراد طبقۀ ممتاز و تحصیل کردۀ منطقۀ وسیعی از آسیای غربی، به مرکزیت ایران تا آسیای مرکزی است. دوم، یونس امره شاعر پر آوازۀ آسیای صغیر است که در قالب و محتوای آثارش نقطۀ مقابل مولوی است. او همان مضامین مولوی را به جای زبان فاخر فارسی، که تنها طبقه ای خاص آن را در می یافتند، به زبان ترکی ساده بیان می کرد که برای توده های وسیع مردم قابل فهم بود و از آن لذت می بردند. چهرۀ سوم از آن ملانصرالدین است در هیأت یک روحانی روستائی بذله گو که برای تلخ ترین مسائل زندگی هم راه حل های شیرین و شوخ طبعانه و حکمت آمیز در آستین داشت.
در منابع ایرانی، به نوشته محمد جعفر محجوب «...از نخستین سال های رواج فن چاپ در ایران رساله ها و نمونه های متعدد از لطایف ملانصرالدین با حجم های مختلف به طبع رسیده و تقریباً در تمام آن ها، که از روی نسخه های خطی فارسی چاپ شده، قهرمان اصلی داستان ها جحا (یا جحی) نامیده شده است...»

@ferdosesokhan
@gambegam_darsi.pdf
9.1 MB
گام به گام ادبیات فارسی
دوازدهم
@ferdosesokhan
سوال_و_کلید_آزمون_نهایی_فارسی۳خارج.pdf
1.8 MB
♨️آزمون فارسی دوازدهم
ویژه‌ی دانش‌آموزان و داوطلبان آزاد #مدارس_خارج_از_کشور در خرداد۹۸

همراه با پاسخنامه🔑
نوبت صبح
تاریخ برگزاری:۹۸/۳/۸

❗️#ارسال_مجدد


#فارسی_دوازدهم_نوبت_دوم

@ferdosesokhan
توجه:پاسخنامه اصلاحیه دارد.👇
4_6019080272283174570.pdf
387.3 KB
اصلاحیه‌ی پاسخنامه‌
@ferdosesokhan
«سوتی دادن» و «خالی بستن» از کجا آمد؟

میرجلال‌الدین کزازی می‌گوید: واژه‌هایی که بر پایه هنجارهای زبان و دگرگونی در واژه‌های زبان فارسی نیستند نمی‌توانند زیست و پیکره زبان فارسی را دچار آسیبی چاره‌ناپذیر کنند.

او در همین زمینه به ریشه برخی از واژه‌های ساخته‌شده توسط گروه‌های مختلف جامعه اشاره می‌کند.

این استاد پیشکسوت زبان و ادبیات فارسی در گفت‌وگو با خبرنگار ادبیات ایسنا، درباره افزایش برخی از واژه‌های نامانوس که در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به‌کار گرفته می‌شود و تاثیر آن‌ها بر زبان فارسی، گفت: زبان پارسی زبانی است استوار و سخت‌جان که به آسانی به گزندهای گران یا آسیب‌های بنیادین دچار نمی‌تواند شد. اگر این‌گونه می‌بود صدها سال نمی‌پایید و فراز و نشیب‌های بسیار را از سر نمی‌گذرانید.

او افزود: در زبان فارسی مانند پاره دیگری از زبان‌های جهانی گویش‌هایی پدید می‌آید. این گویش‌ها گاهی گروهی است، به این معنی که در میان گروهی ویژه کاربرد و روایی دارد. در گذشته این گروه‌ها را بیش‌تر پیشه‌ورزان و صنعت‌کاران می‌ساختند. پاره‌ای از پیشه‌ها دارای گویشی ویژه بودند که در گفت‌وگو با همکاران از آن‌ها بهره می‌بردند؛ از آن روی که رازهای کارشان بر دیگران آشکار نشود. شناخته‌شده‌ترین این گویش‌ها، گویش زرگری نامیده می‌شود.

کزازی اظهار کرد: پدیده تازه در پیدایی گویش در روزگار ما می‌تواند در گویش جوانان و از طریق رسانه‌ها به کار گرفته شود. در این گویش واژه‌هایی پدید می‌آیند که بیش‌تر آن‌ها پایدار نمی‌مانند و پس از چندی به فراموشی دچار می‌شوند.

او درباره دلیل پدیدآمدن چنین واژه‌هایی گفت: به درستی نمی‌توان دانست این واژه‌ها چگونه پدید می‌آید، زیرا بر پایه هنجارهای زبان و دگرگونی در واژه‌های زبان فارسی نیست و گویا به پسند و خواست کسان وابسته است. پاره‌ای از آن‌ها را می‌توان بررسید و خاستگاه‌شان را نشان داد، اما بسیاری را نمی‌توان.

این نویسنده سپس افزود: اگر بخواهیم در این زمینه نمونه‌ای بیاوریم می‌توان از واژه «خالی‌ بستن» نام برد. این واژه از آن‌جا می‌آید که تفنگ را خالی و بی‌فشنگ بر دوش می‌بستند تا دیگران را بفریبند و بترسانند. از همین رو هنگامی که کسی سخنی بی‌پایه می‌گوید و لاف می‌زند گفته می‌شود کسی خالی‌ بسته است.

کنایه دیگری که در این گویش رواج دارد «سه» شدن است که به معنی نادرست کار کردن به کار برده می‌شود. این واژه می‌تواند از موتور خودرو ستانده شده باشد که اگر از هر چهار سیلندر آن یکی از آن‌ها کار نکند خودرو نمی‌تواند کار خودش را انجام دهد.

کزازی همچنین گفت: «سوتی دادن» نیز دیگر واژه‌ای است که در گویش جوانان به کار برده می‌شود. پایه این واژه نیز می‌تواند از ورزش گرفته شده باشد و آن در زمانی است که وقتی ورزشکار خطا می‌کند و داور سوت می‌زند نشانه آن است که بازیکن کار خود را به درستی انجام نداده است، از این روی مایه ی سوت زدن داور شده است. یعنی لغزش آشکار و خطایی نمایان انجام داده است.

او در پایان اضافه کرد: با این حال که این گویش‌ها در میان گروه‌های ویژه از جامعه کاربرد و فراگیری دارند، حتی اگر کارکرد گسترده هم بیابند، نمی‌توانند زیست و پیکره زبان فارسی را آن‌چنان دگرگون کنند که آسیبی چاره‌ناپذیر به آن برسانند. زیرا زبان فارسی از مایه‌دارترین زبان‌های جهان است.

استاد میرجلال الدین کزازی

@ferdosesokhan
📔روش های علاقه مند کردن دانش آموزان به کتابخوانی

🖌 نویسندگان، شاعران و تصویرگران کتاب‌‌های دانش‌آموزی را به مدرسه دعوت کنیم.

دعوت از پدیدآورندگان کتاب‌های مفید، اعم از نویسندگان، شاعران و تصویرگران، به‌عنوان «مهمان ماه مدرسه» کار جالبی است. ترجیح دارد که نخست، پیش از حضور فرد در مدرسه، آثار وی به همراه زندگی‌نامه‌ی مختصرش در تابلوی اعلانات نصب شود. سپس در هر زمان و مکان مناسب و با رعایت شرایط روحی، عاطفی و ذهنی دانش‌آموزان، جلسه‌ی «گفت‌و شنود» (به‌صورت تعاملی و ارتباط دوسویه‌ی دانش‌آموزان و مهمان) برگزار گردد. در این روش، زمینه‌ی علاقه‌مند کردن دانش‌‌آموزان به مطالعه و ترغیب آنان به نوشتن، سرودن و نقاشی کردن (بنا به استعدادهای فردی)، بهتر و بیش‌تر فراهم می‌شود. در صورت امکان خرید آثار فرد دعوت شده در مدرسه، استفاده‌ی مناسب‌تری از برنامه‌ خواهد شد.

🖌 کتابخانه‌ی کلاسی دایر کنیم.

تشکیل کتابخانه‌ی کلاس و ایجاد فضایی محدود با برخی کتاب‌های مرجع و ضروری در کلاس، امکان استفاده‌ی آسان‌تر معلمان و دانش‌آموزان را در حین فرایند یادگیری- یاددهی فراهم می‌سازد. اگر فضای کلاس اجازه بدهد، تفکیک کتاب‌های موجود مدرسه به تعداد مساوی بین کلاس‌های مدرسه به‌منظور استفاده‌ی جداگانه‌ی دانش‌‌آموزان از کتاب‌های هر کلاس و جابه‌جایی گردشی کتاب‌ها در هر فصل، با بهره‌مندی از مشارکت فعال دانش‌آموزان به‌عنوان مدیر، معاون کتابخانه‌، در ایجاد شور و ذوق بین آن‌ها، تأثیر فراوانی خواهد داشت.

🖌 قفسه‌ی کتاب و تابلوی «کتاب‌های تازه‌ای که می‌شناسیم» نصب کنیم.

نصب قفسه‌ی کتاب و تابلو برای معرفی کتاب‌های تازه با موضوعات متنوع علمی، تاریخی، ادبی، دینی و ... به‌منظور استفاده‌ی دانش‌آموزان، به‌صورت هفتگی در محیطی مناسب، مانند کتابخانه یا راهروی مدرسه، و نیز نصب قفسه‌ی کتاب و تابلوی «کتاب‌های تازه در حوزه‌ی تعلیم‌وتربیت» برای استفاده‌ی معلمان، مربیان و اولیای دانش‌آموزان در فضای دفتر مدرسه یا سالن اجتماعات اولیا، در ترویج کتابخوانی مؤثر خواهد بود.

🖌از روش‌های آموزشی خلاق و گروهی در حین فرایند یادگیری- یاددهی استفاده کنیم.

مدیران قادرند با تشویق معلمان در «شورای معلمان» و «گروه‌های علمی معلمان مدرسه» به استفاده از روش‌های آموزشی خلاق و گروهی، زمینه‌ی ترغیب دانش‌آموزان را به بهره‌مندی از منابع غیردرسی کتابخانه‌ی کلاسی یا مرکزی مدرسه فراهم سازند. بها دادن به مطالعات و تحقیقات گروهی دانش‌آموزان در درس‌های گوناگون و استفاده‌ی معلمان از منابع غیردرسی در حین آموزش، از شیوه‌های مناسب برای توسعه و تقویت فرهنگ مطالعه و کتابخوانی هستند.

🖌«قهرمان ماه کتاب» انتخاب کنیم.

انتخاب و معرفی دانش‌آموزان فعال، منضبط و جدی در زمینه‌ی مطالعه و کتابخوانی در هر کلاس، با معیارهای روشن و با روش عادلانه، به‌عنوان «قهرمان ماه کتاب» و اهدای لوح تقدیر با امضای مدیر مدرسه و جایزه‌ی مناسب به‌صورت ماهانه، به‌ویژه در دوره‌ی ابتدایی و راهنمایی، تأثیر زیادی در بهبود وضعیت مطالعه در مدرسه خواهد داشت.

نصب عکس قهرمان ماه کتاب در تابلوی اعلانات و معرفی آن‌ها در مراسم صبحگاه/ ظهرگاه و در جلسات مشاوره با اولیا از شیوه‌های مناسب در این زمینه است.

🖌برگزاری نمایشگاه و فروشگاه کتاب به‌صورت فصلی یا سالانه

ایجاد امکان نمایش و فروش کتاب‌های مفید و مرتبط با برنامه‌ی درسی در محیط مدرسه، با مشارکت مراکز فرهنگی و ناشران شایسته، با ارائه‌ی تخفیف ویژه در زمان‌های مناسب، مانند هفته‌ی کتاب یا در آستانه‌ی تعطیلات نوروزی و تابستان، یا در حین برگزاری جلسات مشاوره با اولیا (در حوزه‌ی تعلیم‌وتربیت)، باعث رونق مطالعه و کتابخوانی خواهد شد.

🖌 کتاب هدیه بدهیم.

در طول سال تحصیلی، در مناسب‌های گوناگون، اهدای کتاب (خصوصاً کتاب‌های مرجع)، با رعایت اصول روان‌شناختی، زیبایی‌شناختی و به دور از افراط و تفریط، در ایجاد فضای مطالعه بین دانش‌آموزان مفید خواهد بود.

🖌 مسابقه‌ی «پرسش‌هایی از کتاب‌ها» برگزار کنیم.

ارائه‌ی چند پرسش از سوی معلمان و مربیان به‌صورت هفتگی یا پانزده روز یک‌بار، در سطح کلاس یا مدرسه و اعلام اینکه پاسخ این پرسش‌ها در کتاب‌های کتابخانه‌ی کلاس یا مرکزی مدرسه یافت می‌شود، به رونق مطالعه و کتابخوانی و تقویت روحیه‌ی پژوهشگری در دانش‌آموزان منجر خواهد شد.
@ferdosesokhan
پسوندِ« ـَ ک»و انواع آن

یکی از پسوند های معروفی که به اسم می چسبد و واژه ی غیرساده می سازد، پسوندِ « ـَ ک» است که مفهوم هایِ مختلفی را در کلمه به وجود می آورد.

انواعِ ـَ ک در زبان فارسی :
در جزوه ٔ کافنامه ٔ کسروی مجموعاً هجده معنی برای کاف پسوند و هاء پسوند (هاء بدل از کاف) با هم آمده و بعضی از آن معانی را در اینجا می توان دید.

🔻۱ ـ نشانه ی تصغیر : مفهومِ کوچکی و خُردی را می رساند .

مانند :
پرید از شاخکی بر شاخساری
گذشت از بامکی بر جو کناری
شاخَک = شاخ + ـَ ک : شاخه ی کوچک بامَک = بام + ـَ ک: به معنی بامِ کوچک

ای مرغک خرد ز آشیانه
پرواز کن و پریدن آموز
مُرغَک = مرغ + ـَ ک: مرغِ کوچک

زاغکی قالب پنیری دید
زود به دهان برگرفت و پرید
زاغَک = زاغ + ـَ ک : زاغِ کوچک
اتاقَک = اتاق + ـَ ک : اتاقِ کوچک

شهرَک = شهر + ـَ ک : شهرِ کوچک
پایَک = پای + ـَ ک : پایِ کوچک
کمانَک = کمان + ـَ ک : کمانِ کوچک
پیامَک = پیام + ـَ ک : پیامِ کوچک


🔻۲ ـ نشانه ی ترحّم و دلسوزی: مفهومِ دلسوزی را در بردارد:

طفلَک: به معنیِ طفلِ ترحُّم انگیز
بیندیش از آن طفلک بی پدر
سعدی


🔻۳ ـ نشانه ی شباهت: مفهومِ شباهت به چیزی را ،نشان می دهد:

پشمَک: به معنیِ نوعی خوراکی به شکلِ الیاف پشم
عروسک، پفک، کرمک، پستانک ، پشمک ، پولک ، جولاهک ، چشمک ، دستک ، ناخنک ، مخملک


🔻۴ ـ نشانه ی حالت : مفهومِ حالت و چگونگی را، بیان می کند:

نرمَک: به معنیِ به صورتِ نرم
چو موی از سر مرزبان باز کرد
بدو مرزبان نرمک آواز کرد
نظامی


🔻۵ ـ نشانه ی تحقیر و توهین: مفهومِ توهین و کوچکی باطنی را با خود دارد:

مردَک: به معنیِ مرد پَست و فرومایه
مردکی خشک مغز را دیدم
رفته در پوستین صاحب جاه
سعدی (گلستان)


🔻۶ - نشانه تحبیب : مفهوم دوست داشتن را می رساند:

پسرک: پسر دوست داشتنی – دخترک


🔻۷ - نشانه همراهی : مفهوم همراه بودن آن اسم را به چیزی می افزاید:

سنگک : نانی که به همراه سنگ پخته می شود.
باد بادک – لیسک


🔻۸ - نشانه تفخیم و تعظیم :گاهی معنی تعظیم و بزرگداشت و اعزاز و اظهار محبت می دهد:

بابک : پدر گرامی
پسر گفتش ای بابک نامجوی
یکی مشکلم را جوابی بگوی
سعدی (بوستان)

مامک : مادر عزیز
پس از گریه مرد پراکنده روز
بدو گفت کای مامک دلفروز
(گلستان)
در اینجا مامک مفهوم دلسوزی و ترحم یا تحقیر را نیز می رساند.
حسنک وزیر: حسن بزرگوار


🔻۹ - نشانه نسبی: منسوب بودن به صفت قبل از خود را بیان میکند و صفت را تبدیل به اسم می کند.

مانند: زردک: منسوب به زرد (هویج) – سفیدک – سیاهک – سرخک


🔻۱۰ - نشانه ٔ کمی و تقلیل و کوتاهی و اندکی باشد:

آبک : آب اندک
مرغ که آبکی خورد سر سوی آسمان کند
گویی اشارتیست این بهر دعای شاه را خاقانی

بهترک :
ریش فرهاد بهترک بودی
گر نه شیرین نمک پراکندی
سعدی

پیشترک :
پیشترک زین که کسی داشتم
شمع شب افروز بسی داشتم
نظامی
@ferdosesokhan