فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
Forwarded from Syavoosh
پاسخنامه آزمون کنکور کارشناسی ارشد ادبیات فارسی ۹۸/۹۹
@ferdosesokhan
Forwarded from فردوس سخن (سیاووش)
927-A(1101)ارشد۹۸ ادبیات.pdf
2.4 MB
#کارشناسی_ارشد
#زبان_و_ادبیات_فارسی
✅ دفترچه سوالات آزمون کارشناسی ارشد سال ۱٣٩٨
@ferdosesokhan
تاملی_در_شناخت_مرز_های_تمثیل_و_نماد.pdf
336.1 KB
تاملی در شناخت مرز های تمثیل و نماد
@ferdosesokhan
کلمات هم خانواده

به دو گروه کلمات زیر توجه کنید:
الف) ربط ← ربط، مربوط، ارتباط
ب) دان ← دانش، دانش آموز، دانا، نادان

همان گونه که می بینید تمام واژه های ردیف الف در سه حرف (ر، ب، ط) با هم مشترک هستند و در گروه ب، تمام واژه ها دارای بن یکسان هستند. به این دسته از کلمه ها که از یک ریشه و هم خانواده هستند، «هم خانواده» یا «هم ریشه» می گوییم.
شناخت ویژگی هم خانواده بودن، به تشخیص شکل کلمات و درست نویسی املا به ما کمک می کند.
کلماتی که دارای ریشه ی عربی هستند؛ این گروه از کلمات برای هم خانواده بودن باید دارای تمام شرایط زیر باشند:
1️⃣ حتماً عربی باشند.
2️⃣ ریشه (سه حرف اصلی) آن ها مشترک باشد؛ مانند: نظم و ناظم (با ریشه مشترک ن ظ م)
3️⃣ ترتیب سه حرف اصلی آن ها در کلمه ثابت و یکسان باشد. («محرم» با «رحیم» هم خانواده نیست)
4️⃣ معنای نزدیک به هم داشته باشند. («خالق» با «اخلاق» هم خانواده نیست با وجود حتی ثابت بودن ترتیب سه حرف اصلی ریشه مشترکشان)

کلماتی که دارای ریشه فارسی هستند؛ این گروه از کلمات برای هم خانواده بودن فقط کافی است یکی از شرایط زیر :
1️⃣ داشتن کلمات مشترک؛ مانند: گلزار و گلخانه (با کلمه مشترک «گل»)
2️⃣ داشتن بن ماضی یا بن مضارع مشترک؛ مانند: دانا و دانش ( از بن مضارع دان)
3️⃣ داشتن مصدر مشترک؛ مانند: گویش و گفته (از مصدر گفتن)

@ferdosesokhan
کلمه های مشابه

یکی از مشکلاتی که دراملا ی فارسی با آن روبه رو هستیم وجود کلمه های مشابه(متشابه) می باشد .تعداد کلمه های مشابه زبان فارسی کم ولی تعداد کلمه های مشابه دخیل زبان عربی بسیار زیاد هستند.

کلمه های مشابه(متشابه)به کلمه هایی می گویند که در تلفظ یکسان اما درنوشتن و معنی و اشتقاق با هم فرق دارند.

تشابه این کلمه ها یا در آوا یا در نشانه ها و یا در هر دومی باشد.

1- کلمه های هم آوا : کلماتی که از لحاظ تولید آوا ( تلفظ ) یکسان هستند ولی از لحاظ نوشتاری متفاوت می باشند مثل: ( خار , خوار) – (خوان ,خان)- (خواست , خاست )- ( خورد، خُرد) - ( خویش، خیش) -( آبخوست، آبخست)-( خوال، خال)-(ثواب،صواب)-(حیاط،حیات)-(اَلَم،عَلَم)و...

اکثر مشکلات املایی مربوط به همین دسته می باشد که از دلایل عمده ی آن در هم آمیختن زبان عربی با فارسی و اندکی نیز تحول واجی در زبان فارسی می باشد.

2- کلمه های هم نویسه : این کلمات از نظر نوشتاری مثل هم هستند ولی از لحاظ آوایی فرق می کنند مثل:

( گُُل ،گِل)-(کَشتی ،کُشتی)-(مَشک،مُشک)-(نِشَسته ، نَشُسته)-(می کَنَد، می کُنَد)- (می بَرَد، می بُرَد )-(مِلک،مُلک،مَلِک،مَلَک)-(کِشت،کُشت)-(شِکَر،شُکر)-(سَم،سُم)-(سَحَر،سِحر)-(تَنگ،تُنگ)-(کِرم،کِرِم،کَرَم)-(چِشم،چَشم)و...

@ferdosesokhan
انواع رابطه واژه ها در زبان فارسی

دو کلمه در زبان فارسی می توانند نسبت های مختلفی با هم داشته باشند که معمولا این نسبت ها و تشخیص آن از موارد به کار رفته در آزمون های تشریحی و تستی بوده است.

انواع نسبت واژه ها:

1. هم خانواده : در عربی کلماتی که یک ریشه سه حرفی مشترک داشته باشند و البته ترتیب حروف ریشه و معنای ان نیز حفظ شود هم خانواده هستند. مثال : جلیل – تجلیل – مجلل
در فارسی کلماتی که از بن ماضی-بن مضارع مربوط به یک مصدر ساخته شده باشند هم خانواده هستند.
مثال: دیده – بینا – بینش – بیننده – دیدار

2. مترادف ( هم معنی ) : کلماتی که از نظر نوشتن و خواندن با هم فرق دارند اما از نظر معنی مشترک هستند؛ بعضی کلمات چند مترادف دارد.
مانند: عطوفت: مهربانی / مراد : خواسته / جمال : زیبایی

3. دو تلفظی : برخی از واژه ها در زبان فارسی به دو صورت تلفظ می شود.
مثال: باغبان و باغِبان / مهرَبان و مهربان / مستمند و مُستَمَند
4. مخفف : شاعران گاه کلمه ها را به شکل کوتاه شده یا مخفف در شعر می آورد.
مثال:
سحرگهان: سحرگاهان / برون : بیرون / نکو: نیکو / ار: اگر/ سپه : سپاه

5. هم آوا : کلماتی که تلفظ یکسانی دارند اما املا و معنایشان متفاوت است.
مثال: خار / خوار - اساس / اثاث - حیات /حیاط - خاست / خورد – خرد

6. متضاد : دو کلمه که از جهت معنا مخالف هم هستند.
درشت / ریز استوار / سست خنده / گریه کافر / مسلمان

7. تغییر معنا با تشدید : در زبان فارسی بعضی واژه ها شکل نوشتاری یکسانی دارند اما در تلفظ و معنا متفاوت هستند. ( یکی تشدید دارد و دیگری نه. )
مقدّم : برتر بودن / مَقدَم : قدم گذاشتن
مُسلم : مسلمان / مُسَلّم : قطعی

8. هم نویسه : واژه های دارای املای یکسان بدون ارتباط در تلفظ و معنی.
مثال: حُسن / حَسَن
شُکر / شِکَر
9. تضمّن : رابطه تضمن همان رابطه زیر مجموعه ای است. یعنی یک کلمه در معنا زیر مجموعه کلمه دیگر است.
فصل / پاییز
رنگ / آبی


10. نشانه های اختصاری : گاهی برای نوشتن برخی از عبارات و جملات از حروفی که مختصرِ آن کلمات است استفاده می شود.
مانند:
«رض» : رضی الله عنه
«س» : سلام الله علیه ( یا علیها )
ه. ش. : هجری شمسی
ه. ق. : هجری قمری
م. : میلادی
پ. م. : پیش از میلاد مسیح

@ferdosesokhan
درباره جشن تیرگان:

پرداختن به تیرگان و دیگر جشن های ایران باستان از این روی ارزشمند است که آدمی با شناختی که از ریشه های رفتارش پیدا می کند آسان می تواند هر آنچه را در پهنه زندگی نمایش می دهد با گوشه ای ازعرصه تاریخش پیوند دهد که هیچ کار بیهوده ای از او سرنمی زند و هر آنچه می کند بر منطقی هوده استوار است. نزدیک ترین سند به آغاز پیدایش جشن تیرگان و نیایش ستاره تیشتر، تیشتر یشت اوستا است.

چرا جشن تیرگان پدید آمد؟
از میان ستارگان آسمان، ستاره تیشتر توانایی های بسیاری دارد و می تواند زندگی دشوار زمینیان را آسان نمایند و برای مردم ایران زمین چه دشواری برتر از کمبود آب و آبادانی است؟
تیشتر پرنورترین ستاره آسمان است. نخستین برآمدن بامدادی این ستاره در آغاز تابستان بوده. بالا آمدن ستاره تیشتر با افزایش بارندگی و پایین رفتن آن با کم شدن بارش همراه بوده است. پس تیشتر فرمانروای بارش و باروری و پدید آورنده روزی است.

جای گفتنی است که ایرانیان مانند بیشتر مردم باستانی نکوشیده اند تا ایزدان مورد ستایش و نیایش خود را از جهان پرگستره پندار و آسمان بیکران به پایین کشند و به او شکوهی از نزدیک دست زدنی بخشند.

در نبرد سرنوشت ساز تیشتر با اپوشه دیو خشکی مردم باجمع شدن در معبدها و نیایش هم دل خویش خوش می دارند و هم تیشتر آماده رزم را که خواستار ستایش است نیرو می بخشند. چرامردمان ازمن یاد نمی کنند و مرا نمی ستایند تا ازستایش آن ها نیرو بگیرم و با دیو خشکی نبرد کنم ای هرمزد، ای آفریننده جهان، مرا یاری کن و نیرو بخش تاسراسر جهان را سیراب کنم. هرمزد، تیشتر را یاری کرد و او را نیروی ده اسب و ده شتر و ده گاو و ده رود بخشید. تیشتر با چنین نیرویی در کنار دریای فراخکرت فرودآمد. اپوش دیو خشکی، به صورت اسبی سیاه و کند سم، اسبی بی یال و بریده گوش به کارزار آمد. نزدیک نیمروز تیشتر بر دیوخشکی چیره شد و او راشکست داد و هزار گام از دریای فراخکرت دور راند. پس از آن تیشتر بانگ شادی و کامیابی برآورد که خوشا بر من ای هرمزد، خوشا بر شما ای گیاهان و آب های روی زمین، خوشا بر شما ای سرزمین های آریایی اکنون جوی ها پرآب خواهد شد و به سوی کشتزارها و چمن هاروان خواهد گشت.

اما گمان نمی رود با همه نیایش ها و جشن وسرورها، به جز گاهی در تیرماه وتیرگان های این سرزمین بارانی بر زمین های سوخته کشاورزان تهیدست باریده باشد. بی گمان نیایش به خاطر نیاز به باران بوده است و نه برای بارش آن

جای شگفتی است که مردم هرگز از تیرشان ناامید نشده اند. حتا نبرد نخستین تیشتر با اپوشه دیوخ شکی و شکست تیشتر که این خود نشان ازحقیقتی تلخ دارد سبب ناامیدی مردم نمی شود. تیشتر باید حتا اگر شده در ذهن پیروز شود و چنین می شود. از آیین های جشن تیرگان آیین آبریزان یا آب پاشان است (پاشیدن آب برسر و روی یکدیگر) همچنین در تیرماه هر سال مردم با برگزاری جشن تیرگان یاد آرش را گرامی داشته اند. تیشتر ستاره رایومند فرهمند را می ستاییم که شتابان به سوی دریای فراخکرت بتازد چون آن تیر در هوا پران که آرش تیرانداز- بهترین تیرانداز ایرانی- ازکوه ایریوخشوث به سوی خوانونت بیانداخت. (تیریشت فقره ۶) آرش در نخستین روز تیرماه تیر انداخت (برای نشانه گذاری مرز ایران وتوران) وفرشتگان (بلندترین روزسال) تیر را همراهی کردند. تیر در سین کیانگ امروزی که درچین است در روستای داش کورغان به درخت گردویی که در آنجاست فرود آمد. داش کورغان آخرین نقطه ای است که به زبان پارسی سخن می گویند و جشن ها و آیین های ایرانی برگزار می گردد. (مرزایران) جشن تیرگان تاسده هشتم هجری قمری (چهاردهم میلادی) جشن همگانی و جشن ملی بوده است. هنوز هم برخی شهرها پاس این روز را نگه می دارند.

جشن تیرگان بر همه ایرانیان خجسته باد.

کتاب نامه:
اوستا(کهن ترین سرودهای ایرانیان)
دکترهوشنگ طالع، ازنوروزتا نوروز،
دکترکورش نیکنام، جشن هاوآیین های شادمانی درایران
ابوالقاسم آخته، داستان های ایران باستان

نویسنده: آناهیتا پورکریمی، اورمزد روز وتیرماه ۱۳۹۸ خورشیدی

-گروه فرهنگی و پژوهشی ایران ویج

@IRANVEH
@ferdosesokhan
مجموعه های کانال های زیر مجموعه ی گروه سیری در آثار و افکار حضرت مولانا

کانالی پر از مطالب تربیتی و اخلاقی و مناجات های عاشقانه و عارفانه
@nokatetarbiyati

مخزن نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری

کانالی برای بیان نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری؛ کانالی برای نیاز امروز افراد جامعه ی ایرانی برای درست نویسی متون فارسی
@makhzanenokatenegarshi_virayashi

فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی
@ferdosesokhan

عاشقانه های نزار قبانی

نزار قبانی دیپلمات، شاعر و ناشر سوری بود. نزار قبانی با شعرهای عاشقانه‌اش مشهور است؛ زن و عشق موضوع اصلی شعر اوست
@nezar_asheghaneha

نجواهای عاشقانه ی یک زن ( غاده السمان )

غادة السمان (متولد  ۱۹۴۲ -دمشق) نویسنده و ادیب زن اهل سوریه است. وی یکی از بنیان‌گذاران شعر نو در ادبیات عرب به‌شمار می رود.
@ghadat_asheghaneha

موزيك كانال
محلي براي عرضه آهنگ هاي پاپ از خوانندگان محبوب كشور و مداحي ها و ويس هاي برگزيده مذهبي ؛ به ما بپيونديد و كانال ما را تبليغ كنيد

@muzic_canal

کانالی برای داستان ها و کاربرد ضرب المثل های رایج در زبان فارسی که از گروه ها و کانال های مختلف جمع آوری شده است .
@zarbolmaslhaefarsi


راه ارتباطی اعضای کانال ها با آدمین ها :
Admin :
@mollasadeghi
فردوس سخن pinned «مجموعه های کانال های زیر مجموعه ی گروه سیری در آثار و افکار حضرت مولانا کانالی پر از مطالب تربیتی و اخلاقی و مناجات های عاشقانه و عارفانه @nokatetarbiyati مخزن نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری کانالی برای بیان نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری؛ کانالی برای…»
تفاوت «املا» و «رسم‌الخط»

در سال‌های اخیر، دربارۀ املا و رسم‌الخط بسیار نوشته‌اند، ولی آنچه در این میان مغفول مانده تعریف و بیانِ تفاوتِ این دو بوده است. اگر میانشان تفاوتی قائل شویم، توضیح تفاوتِ صورت یا صورت‌های نوشتاریِ کلمات آسان می‌شود.
به نظر نگارنده، "املا" را می‌توان نحوۀ نوشتنِ کلمه دانست هنگامی که آن کلمه "فقط یک صورتِ نوشتاریِ درست" داشته باشد، مثل «سؤال، مسائل، انضباط، حتماً، ارائه». برای یافتنِ املای صحیحِ کلمات، باید به فرهنگ‌های معتبر رجوع کرد. بنابراین، آنجا که سخن از املاست، کسی اجازه ندارد بگوید که من دوست دارم بنویسم «حتمن» یا «مسایل» یا «ارایه».
ولی "رسم‌الخط" نحوۀ نوشتن کلمه است هنگامی که آن کلمه "بیش از یک صورتِ نوشتاریِ درست" داشته باشد؛ مثل «آزادیبخش/ آزادی‌بخش، مسئله/ مسأله، نامۀ من/ نامه‌ی من، اتو/ اطو، خانه‌ای/ خانه‌ئی/ خانه‌یی». برای یافتنِ رسم‌الخطِ مُختارِ کلمات و تکواژها باید به دستورِخط‌ها و شیوه‌نامه‌های ناشران و مؤسسات معتبر فرهنگی و انتشاراتی، ازجمله فرهنگستان زبان و ادب، رجوع کرد. وقتی کلمه‌ای بیش از یک صورتِ نوشتاریِ درست داشته باشد، نویسنده و مترجم و ویراستار می‌توانند یکی از آن صورت‌های درست را، البته به شرط رعایت یک‌دستی و تطابق با رسم‌الخط ناشر، برگزینند. مثلاً ما نمی‌توانیم بگوییم «خانه‌ئی» و «خانه‌یی» "غلط" است، بلکه می‌توانیم بگوییم که «خانه‌ای» از آن دو رایج‌تر و پذیرفته‌تر است.

هومن عباسپور، «نگاه ویراستار»، مجلۀ «جهان کتاب»، ش 327-328، ص 42.

@ferdosesokhan
نام پوشی در شاهنامه

یکی از اعتقادات جادویی اقوام کهن که در اساطیر و حماسه های کهن تجلی یافته این بود که نام عین ذات است و اگر کسی اسم کسی را بداند به این معنی است که او را به درستی میشناسد و بنابراین بر او احاطه و تسلط می یابد. بحث نام در تفکر باستانی بسیار مهم و مفصل است و جالب است که در جنگ های صلیبی هم پهلوانان و شوالیه ها نام حقیقی خود را کتمان میکردند.

بدین روی در حماسه، معمولا پهلوان اسم خود را به دشمن نمی گوید؛ چنان چه برخی از شخصیت های داستانی شاهنامه نام خویش را کتمان می سازند؛ اما باید گفت، عدم افشای نام در شاهنامه افزون بر جنبه اساطیری آن که بیان شد نوعی جنبه تکبر و تحقیر و دست انداختن طرف مقابل را نیز می تواند به دنبال داشته باشد که خود یکی از شگردهای جنگ روانی است که پیش تر به آن اشاره نمودیم و یک پژوهش نیز در این رابطه معرفی کردیم.

اما واضح ترین نمونه نام پوشی در ماجرای رستم و سهراب اتفاق می افتد؛ چنانکه رستم نام خود را به سهراب نمی گوید و بدین ترتیب در شمار یکی از پسرکشان شاهنامه قرار می گیرد؛ یا فرود که نام خود را جز بر بهرام بر دیگری فاش نساخته و بروز فاجعه ای را رقم می زند.

در نبرد اشکبوس کشانی با رستم، اشکبوس هنگامی که مشاهده می کند که مردی پیاده به جنگ او آمده است او را خام و بی تجربه انگاشته و از فرصت استفاده می کند و با حالت تمسخر نامش را می پرسد و رستم چنین پاسخ می دهد:

بدو گفت خندان که نام تو چیست؟
به بی تن سرت بر که خواهد گریست

تهمتن چنین داد پاسخ که نام
چه پرسی؟ که هرگز نبینی تو کام

مرا مام من نام، "مرگ تو" کرد
زمانه مرا پتک ترگ تو کرد!
(نسخه دکتر خالقی مطلق، دفتر سوم، ص 183)

اما در خوان سوم که رستم هنوز به مرحله پختگی نرسیده است به راحتی اسم خود و اجدادش را به اژدها می گوید، ولی در خوان پنجم می بینیم که چون پخته تر شده، بنابراین نام خود را برای اولاد فاش نمی سازد:

بدو گفت اولاد: نام تو چیست؟
چه مردی و شاه و پناه تو کیست؟...

چنین گفت رستم که نام من ابر
اگر ابر کوشد به جنگ هزبر

همه نیزه و تیغ بار آورد
سران را سر اندر کنار آورد

به گوش تو گر نام من بگذرد
دم جان و خون دلت بفسرد

نیامد به گوشت به هیچ انجمن
کمند و کمان گو پیلتن؟
(دفتر دوم، پادشاهی کیکاوس، ص 34)

منابع:

1. انواع ادبی، سیروس شمیسا، چاپ دهم، انتشارات فردوس، 1383.

2. شاه نامه ها، سیروس شمیسا، انتشارات هرمس، 1396.

@ferdosesokhan
منابع اساطیر ایران

برای دستیابی به اسطوره های ایران، نخست باید منابع مورد استفاده را معرفی کرد.
این منابع را می توان به صورت ذیل دسته بندی کرد:

🔸 الف) منابع هندی: به دلیل فرهنگ مشترکی ایران و هند، آثار هندی باستان در بسیاری از موارد منبع مناسبی برای شناخت اساطیر ایران به شمار می آیند.
این منابع عبارت اند از:
1. وداها، قدیم ترین اثر هندی به زبان سنسکریت، که خود چهار کتاب را شامل می شود: ریگ ودا، یاجور ودا، سامه ودا، اثروه ودا.
2. اوپانیشادها، مجموعهٔ جدیدتر ودایی که شامل متونی دعایی است.
3. مهابهاراتا، که مربوط به خدایان دوران متأخرتر است.
4. پورانا، که داستان های باستانی را در بر دارد.

🔸 ب) منابع اوستایی: کتاب اوستا، که زبان آن جزو زبان های دورهٔ باستانی ایران است و مدت ها سینه به سینه نقل می شده، در دورهٔ ساسانی، با تکیه بر آگاهی های همهٔ مؤبدان و با خطی که در دورهٔ ساسانی بر مبنای خط پهلوی اختراع شده بود،تدوین یافته است.
اوستای موجود، شامل پنج کتاب (بخش) است:
1. یسن ها؛2. ویسپرد؛3. یشت ها؛4. وندیداد یا ویدیوداد؛5. خرده اوستا.

🔸 ج) منابع مانوی: منابع مانوی شامل نوشته های مانی و پیروان اوست. اسطوره های متعلق به سه دورهٔ آفرینش از دیدگاه آیین مانوی و خدایان و دیوان مانوی در این منابع آمده است. کهن ترین آثار مانوی در سده های سوم و چهارم میلادی تدوین یافته اند و آثار متأخر آن به سده های هفتم و هشتم میلادی تعلق دارند. این اسطوره ها در مواردی به شناخت نکاتی دربارهٔ اساطیر ایرانی کمک می کنند.

🔸 د) منابع پهلوی: گرچه تدوین و تألیف اغلب این منابع در حدود سدهٔ سوم هجری/ نهم میلادی به بعد انجام یافته است، سنت آنها متعلق به دورهٔ ساسانی است و حتی این آثار روایت های بسیار قدیم تری را نیز بازگو می کنند.
از میان این منابع به چند اثر اشاره می کنیم:1. دینکرد؛2.بُندَهش؛3. گزیده های زادِس­پَرَم؛4. روایات پهلوی.

🔸هـ) منابع عربی و فارسی: منابع عربی و تاریخ های نوشته شده به زبان عربی در سده های نخستین پس از اسلام و همچنین نوشته هایی که از این دوران به زبان فارسی موجودند و همگی بر اساس خداینامه[6] یا روایت های کتبی و شفاهی تدوین یافته اند، مطالب باارزش و قابل استفاده ای دربارهٔ روایت ها و سنت های باستانی، به خصوص در دورهٔ ساسانی، به دست می دهند.

🔸و) نگاره ها: نگاره های بازمانده از دوران هخامنشی، اشکانی و ساسانی، بر دیواره ها و روی مهرها و سکه ها و ظرف ها، که تصویر هایی از ایزدان و قهرمانان گذشته را منعکس می کنند، با تفسیرهایی که در مورد آنها می شود، می توانند راهگشای مطالب اسطوره ای باشند.

🔸 ز) نوشته های مورخان غیرایرانی: نوشته های تاریخ نویسانی چون هرودت، کتزیاس و پلوتارک، و همچنین منابع ارمنی و منابع سریانی نیز می توانند در مواردی در شناخت اسطوره های ایرانی مفید باشند.

🔸 شاهنامه های بازمانده و آثار حماسی، که در قرن های سوم تا پنجم هجری نوشته شده اند و اغلب متکی به منابع کهن خداینامه ها یا روایات پهلوی کهن هستند.

منبع:
خلاصه شده بخشهای آغازین کتاب تاریخ اساطیری ایران ژاله آموزگار، تاریخ اساطیری ایران، تهران: سمت.

مطلب برگرفته از : کانال تخصصی زبان و ادبیات فارسی

@ferdosesokhan
چرا در تاریخ ادبیات فارسی شاعران زن کم شمارند؟

طبق آماری که برخی طرفداران حقوق زن منتشر کرده‌اند در سراسر ادبیات فارسی از رودکی تا امروز در برابر هشت هزار شاعر شناخته شده مرد، تنها چهارصد شاعر زن وجود دارد. این رقم در فرهنگنامه زنان پارسیگو که شاعران سراسر قلمرو زبان فارسی(افغانستان ، تاجیکستان و...) را در بر می‌گیرد، به هزار نام افزایش می‌یابد. به راستی چرا چنین است و چرا شاعران زن نسبت به مردان کم شمارند؟

با نگاهی کلی در می یابیم که شاعری در گذشته سرزمین ما – جدا از ادبیات عرفانی و خانقاهی که آن هم از ادبیات مردانه دیگری حمایت می‌کرد- عمدتاً در دو وادی «قصیده گویی و مدیحه گستری» و «غزل و سخن عاشقانه» محصور و منحصر بوده است. شاعران قدیم یا باید مدح ممدوح می‌گفتند و از طریق گرفتن صله از پادشاهان و دیگر اصحاب قدرت و ثروت چیزی به جیب می زدند یا باید زبان تغزل می‌گشودند و می‌کوشیدند با شعری دلاویز در دل معشوق رخنه کنند و دامن وصالی به کف آورند.

ورود به این دو عرصه درگذشته به اقتضای طبع و سرشت مردان، برای آنان طبیعی و متداول بود اما برای زنان به واسطه سرشت و خوی زن شرقی امری مطلوب و خواستنی شمرده نمی‌شد و به جای آن ترجیح می دادند ذوق هنری خود را در خلق لالایی ها و قصه های کودکانه زیبا مصروف دارند.

منبع:
ترکی ، محمدرضا، «پرسه در عرصه كلمات»، تهران،انتشارات سخن. چاپ دوم ، 1390. صص183-180.

مطلب برگرفته از : کانال تخصصی زبان و ادبیات فارسی
@ferdosesokhan
چگونه می توان كلمات اصيل فارسی را از عربی تشخیص داد؟

قسمت : دوم

زبان‌ها معمولاً کلماتی را از هم دیگر قرض می‌گیرند و به هم دیگر قرض می‌دهند.
در این بین زبان عربی در طول قرون گذشته و زبان‌های اروپایی در یکصد سال گذشته بیشترین واژگان قرضی را در زبان فارسی وارد کرده‌اند.
بر همین اساس با توجّه به ویژگی‌های زیر شما می‌توانید واژگان اصیل فارسی را از واژگان عربی تشخیص دهید...

❇ *کلماتی که حروف «ث، ح، ص، ض، ط، ظ، ع، ق» در آن‌ها دیده می‌شود معمولاً از عربی (و برخی ترکی) وارد فارسی شده‌اند* و این حروف در کلمات اصیل و خالص فارسی وجود ندارد.

مثال: اثر، محترم، مخصوص، مضارع، طلبه، ظاهر، علم، تقریر

در مقایسه‌ی واژگان عربی و فارسی، *کلماتی که حروف «گ، چ، پ، ژ» در آن‌ها استفاده شود فارسی هستند، چون این حروف در زبان عربی استفاده نمی‌شود.*

مثال: تپش، ژاله، چراغ، گرگ

❇ *همزه (أ-  ؤ- ئ‍ – ء) از حروف زبان عربی است* و معمولاً در کلمات فارسی از این حروف استفاده نمی‌شود.
مثال: مؤمن، مسئول، قرآن، تأکید

*در بعضی از کلمات فارسی نیز به جای «ی» از «ئ‍ـ» استفاده می‌شود که صحیح نیست.*

مثال: پائین، پائیز، آئینه، راهنمائی

❇ *در پایان بعضی از کلمات عربی نیز تنوین «اً» به کار می‌رود که به صورت «ن» تلفّظ می‌شود*.

مثال: مثلاً (مثلن)- لطفاً (لطفن)

*به کارگیری کلمات فارسی و غیرعربی با علامت تنوین توصیه نمی‌شود.*

مثال: خواهشاً، گاهاً، زباناً، تلفناً، جاناً، ناچاراً، سوماً

❇ *بعضی از کلمات عربی که وارد زبان فارسی شده‌اند در پایان خود «یٰ» دارند که به صورت «ا» تلفّظ می‌شود.*

مثال: عیسی (عیسا)- کبری (کبرا)- عظمی (عظما)- هوی (هوا)

❇ *تشدید « ّ» از ویژگی‌های زبان عربی است و معمولاً در کلمات عربی استفاده می‌شود.*

مثال: معلّم، مؤدّب، محرّم، مقدّس.

*در بعضی از کلمات فارسی به خاطر تغییر در تلفّظ و تأکید بر روی یک حرف به اشتباه از تشدید استفاده می‌شود:*

تپّه (پ: در عربی کاربرد ندارد)                    
غرّش (بن مضارع غریدن + =  ش)

و کلماتی مثل دوّم و سوّم و امیّدوار و برّان که کلمات اصیل فارسی هستند. به اشتباه با تشدید نوشته می‌شود.

❇ *یکی از ویژگی‌های کلمات عربی وجود کلمات هم خانواده‌ی واژگان براساس سه حرف اصلی است که در فارسی این قاعده کاربرد ندارد.*

مثال: رحیم، مرحوم، رحمت، مراحم، (ر ح م)

شرکت، مشترک، شریک، اشتراک، (ش ر ک)

*وجود بن ماضی یا مضارع در ساختمان کلمه می‌تواند دلیلی بر فارسی بودن آن باشد.*

مثال: فرستنده (فرست + نده)      
غرّش (غر + ش)         
بسته (بست + ه)

 @ferdosesokhan
یکم تیر ماه ؛ جشن آب‌پاشان

جشن آب‌پاشان هم‌زمان با آغاز تابستان و روز کمال خورشید است. در آغاز تابستان، خورشید از بالاترین جای‌گاه طلوع خود در افق شمال‌شرقی بر می‌دمد و در بالاترین جای‌گاه غروب‌گاهی خود در افق شمال‌غربی فرو می‌رود. حرکت روزانه خورشید در آسمان نیز در این هنگام به بالاترین خط سیر خود باز می‌رسد که بیش از دیگر روزهای سال به قطب آسمانی نزدیک شده و در نتیجه بلندترین روز سال و کوتاه‌ترین شب سال را پدید می‌آورد. در این روز و در لحظه‌ی ظهر خورشیدی، زاویه میان خورشید و افق جنوبی بیشتر از هر روز دیگر است و آفتاب در این روز به کمال و اوج سالیانه خود دست می‌یابد.

روز یکم تیر ماه از باستان برای مردمان که دلبستگی فراوانی به پدیده‌های کیهانی داشته‌اند و چنین پدیده‌هایی را در زندگی روزمره، آیین‌ها و باورداشت‌های خود دخالت می‌داده‌اند، اهمیت بسیاری داشته است و آیین‌ها و جشن‌های پرشماری را در این روز برپا می‌داشته‌اند. امروز نیز در سراسر جهان بر اساس تقویم خورشیدی ما ایرانیان جشن‌ها و جشنواره‌های بسیاری برای شادی و گرامی‌داشت این روز و آغاز فصل گرما و تابستان برگزار می‌شود. گوگل نیز لوگوی خود را به مناسبت این جشن ایران باستان و جهان تغییر داده است.

جشن‌های «جشن آب‌پاشان» یا «اول تووستونی (تابستانی)» (در فراهان، اراک، محلات و... ) در بیشتر نقاط ایران در روز اول تابستان همراه با گردهمایی و مراسم آب‌پاشی در صحرا برگزار می‌شود. لازم به توضیح است که تشخیص هنگام فرا رسیدن آغاز تابستان و انقلاب تابستانی در دوران باستان، نیازمند شاخصی برای اندازه‌گیری آن است. این شاخص‌ها، همانا سازه‌های خورشیدی/ تقویم‌هایی آفتابی است که آثار اين نمونه محاسبه زمان (چارتاقي) امروزه در نياسر كاشان قابل مشاهده است..

@ferdosesokhan
تغییرات جزئی اِعمال شده در کتاب نگارش ۲ چاپ ۱۳۹۸

#صص ۱۵و ۱۸ و۱۹و ۲۱و۲۳و۲۴و۲۷و۴۰و۴۱و۴۲و۴۳و۵۵و ۵۸و۵۹و۶۱و۹۳و۹۴و۹۵

عنوان
آغازین (مقدمه)
میانی (بدنه)
پایانی (جمع بندی)

جایگزین شده است.

#ص۲۶ بعد از سطر سوم از کتاب ۹۷
عبارتی چنین در کتاب ۹۸ افزوده شده است :
در صورت لزوم ،تغییراتی در طرح نوشته ایجاد می کنیم ،ترتیب بند ها را جا به جا می کنیم و بر اساس یافته های تازه ،صحنه های تازه می آفرینیم.

#ص ۳۲
*زبان خوش ،مار را از سوراخ بیرون می آورد.
#ص ۳۸ در نمودار خورشیدی
در سمت راست واژه قمصر به گلاب

در سمت چپ واژه های عطر گل و بوی گلاب به عطر گل جایگزین شده است .

#ص ۴۰ در سطر آخر جدول فضای نوشته بعد از "گردشگران"
*واژه "گلاب" افزوده شده است.

#ص ۴۲ سطر دوم حذف شده است .
#ص۴۵
در نمونه "گل محمدی "
سطر ۴و ۵ ازکتاب ۹۷ حذف شده است.

#ص ۶۱ عنوان "هم کلاسی ام بهروز" کتاب ۹۷به "شاگرد اول کلاس ما" دد کتاب ۹۸ تغییر یافته است.

# ص ۶۱
"زندگی به آدمی می آموزدکه ظاهر اشخاص ملاک خوبی برای زود قضاوت کردن نیست. برای درک این مطلب......

#ص۶۲
در متن بند پایانی
واژه "نتیجه"حذف شده است .
و متن "بهروز فرد ریاکاری ....آنها بود."حذف شده و عبارت زیرجایگزین آن شده است:
"در جامعه،افراد "مرموزی چون" بهروز بسیار هستند .آیا شما تاکنون با چنین کسانی دیدار داشته اید؟" درباره آنها چگونه قضاوت کرده اید؟"

#ص۱۰۸
سطر ۱۷
در کتاب سال ۹۸ واژه "ثبات" به جای ترکیب "تغییر نکردن" از کتاب سال ۹۸
آمده است.

#صص۱۰۹ و ۱۱۰
متن فعالیت ۱ در کتاب سال ۹۷ کاملا حذف شده و متنی از بخش هایی از بیانیه "گام دوم انقلاب" آورده شده است.

#دو اشتباه که باز هم اصلاح نشد که نشد:
۱) ص ۹۲ در جدول "جاماندن چمدان و وسایل دانش آموز در ماشین"
که در متن نهایی ص ۹۴ نیامده است .

۲)واژه" سلم" در نمودار ص ۱۱۶ کتاب ۹۷ و در ص ۱۱۷کتاب ۹۸ باز هم "مسلم" تایپ شده است .

#آقای_منصور_صالح_نیا
دبیر زبان و ادبیات فارسی
شهر رشت
گروه دبیران ادبیات ایران

@ferdosesokhan
2_5219968088937595695.pdf
5.1 MB
#نگارش_یازدهم
چاپ۱۳۹۸
💢نوبت چاپ:سوم
@ferdosesokhan
2_5220213580678300395.pdf
5 MB
#نگارش_دوازدهم
سال انتشار:۹۸
💢نوبت چاپ:دوم

#کتاب نگارش ۳ تغییری نکرده است . فقط برخی از افعال در متن صص۶۰ و ۶۱ عوض شده است.

در واقع چاپ اول و دوم (۹۷ و ۹۸) یکی است.
آقای منصور صالح نیا
گروه دبیران ادبیات ایران
@ferdosesokhan
✳️ بودجه بندی سوالات ادبیات کنکور ۹۸ ( نظام جدید)

◀️ قلمرو زبانی ۱۲ پرسش
معنای واژه ۳ پرسش
املای واژه ۲ پرسش
دستور زبان ۷پرسش

◀️ قلمرو ادبی ۵ پرسش
آرایه های ادبی ۵ پرسش

◀️ قلمرو فکری ۸ پرسش
تاریخ ادبیات ۱ پرسش
قرابت معنایی ۷ پرسش

@ferdosesokhan
بیشترین پرسش از مبحث دستور زبان فارسی است.
اين در حالی است که در کتاب های نو نگاشت بیشتر تاکید بر قلمرو فکری است.
دستور زبان در نظام قدیم کتاب مجزایی داشت( زبان فارسی) اما در نظام جدید مباحث دستور زبان بسیار کم رنگ در کتاب فارسی گنجانده شده است.
💢موضوع های دستور زبان کتاب های فارسی ۱، فارسی ۲ و فارسی ۳:
1⃣ انواع حذف فعل (قرینه لفظی، معنوی)
2⃣ انواع جمله
3⃣ اجزای جمله
4⃣ نقش ضمایر پیوسته
4⃣ گروه اسمی( هسته و وابسته ها ی پسین و پیشین )
5⃣ وابسته های وابسته
6⃣ انواع « و »
7⃣جملات معلوم و مجهول
8⃣نقش های تبعی

پس به راحتی می توان ۷ یا ۸ پرسش این بخش پیش بینی کرد.

@ferdosesokhan