فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
"گــروه ربــعــه"
سخنانی از : مسعود فرزاد

یاران اصلی "گروه ربعه" عبارت بودند از: صادق خان هدایت، مجتبی مینوی، بزرگ علوی و مسعود فرزاد. اسم گروه، به تعبیر مینوی، "یک دهن کجی بود به آن جماعتی که ایشان را به اسم ادبای سبعه می شناختیم و هر مجله و کتاب و روزنامه ای که به فارسی منتشر می شد از آثار قلم آن ها خالی نبود. هم آن ها از هفت نفر بیش تر بودند و هم ما از چهار نفر، اما آن ها هزار رو و هزار دل داشتند، در حالی که ما یگانه بودیم."

مسعود فرزاد، یکی دیگر از اعضای "گروه ربعه"، در این باره می نویسد:

"چهار تا جوان فرنگ رفته و زبان دان بودیم که در عین حال دست و بال ما در ادبیات فارسی نیز بند بود و هر چهار تا شوق کار در زمینۀ ادبیات ایران داشتیم.

مورد دیگر، ترکیب جالب این گروه بود. هدایت فرانسه می دانست، بزرگ علوی آلمانی می دانست، من انگلیسی می دانستم و مینوی عربی. با این کیفیت هر یک از این گروه در مجموع می توانست با اکثر رویدادها و حوادث ادبی جهان آشنا باشد ...

چهار تا جوان بی پول بودیم که جایی نداشتیم برویم، سالن و تالار و دفتر و دستک خاصی نداشتیم که برویم آن جا نطق و خطابه ایراد کنیم و یا اوراق را زیر و رو بکنیم. این قدر بی پول بودیم که برای دیدن یکدیگر می رفتیم توی کافۀ "رُزنوار" و نفری یک چایی و یا یک بستنی می خوردیم. و دومی را هم زورمان نمی رسید. تازه آن چایی یا آن بستنی هم بهانه بود، بهانۀ این که بتوانیم حرف هایمان را بازگو کنیم. من از حافظ می گفتم، علوی از نوول های تازه اش، هدایت از فلان کتابش و مینوی دربارۀ آثاری که دیده و خوانده بود. شوخی "رابعه شدن" داستانی هم دارد:

شبی به اتفاق یکی از دوستان از حوالی چهار راه حسن آباد می گذشتیم و صحبت علی المعمول از کتاب و ادبیات و شعر و این حرف ها در میان بود.

آن موقع ناشر فعالی بود به نام آقای محمد رمضانی که اغلب کتب فارسی را او چاپ می کرد و منتشر می نمود. آن شب دوست من از قول آقای رمضانی گفت که ایشان معتقد هستند که در ایران هر چیز و هر مقالۀ ادبی و غیره که نوشته می شود متعلق به یک تن از گروه "سبعه" است. یعنی هفت نفری هستند معروف که کار نوشتن و نشر مطالب ادبی را در انحصار خودشان قرار داده اند از قبیل: سعید نفیسی، عباس اقبال، رشید یاسمی، حسن تقی زاده، محمد قزوینی، علی اصغر حکمت، بدیع الزمان فروزان فر و غیره که ارشد این ها ملک الشعرای بهار است و در ایران هیچ مطلب ادبی چاپ نمی شود مگر انگشت یک تن از این گروه "سبعه" در کار باشد!

من خندیدم و گفتم خوب، آنها "سبعه" هستند، ما هم از امشب می شویم "ربعه"!...

البته این شوخی "وغ وغ ساهابی" بود. تعمداً "اربعه" را "ربعه" گفته بودم که وزن "سبعه" را داشته باشد و این ماجرا را پس از آن شب برای هدایت و دو نفر دیگر از دوستان همدم و مشترک تعریف کردم و همه خندیدیدم و از آن شب این اسم، یعنی "ربعه"، ماندنی شد.

اما این "ربعه" فرق هایی با "سبعه" داشت! حضرات سبعه علی المعمول هنوز سخت سرگرم ورق زدن کتب ... ایران و نوشتن مطالب ثقیل با نثر ثقیل و پیچیده و متصنع بودند. هر کس هر چیز می نوشت عجله داشت که از فهم مردم زمانش دور باشد. حتی عنوان های مطالبشان نیز عنوان های طولانی و دراز و عجیبی بود. همه با هم مسابقه ای داشتند که کتابشان دور از ذهن و فهم خوانندگان باشد. ما، یعنی به اصطلاح گروه"ربعه" از جهاتی با این جماعت فرق داشتیم. چشممان به ادبیات خارجی باز بود و مهم تر این که تحت هدایتِ "هدایت" به حقایق اصیل تری آشنا شده بودیم که همۀ تلاش ما این بود که سنت های پیچیده و مهجور و غامض و در عین حال تو خالی زمان را شکسته و مفری به سود ادبیات نوین باز بکنیم ...

ما در تلاش رسیدن به این مقصود بودیم که مردم ایران چه می گویند، چه می خواهند، چگوه قضاوت می کنند و زبان آنان چگونه است، و درست این همۀ آن چیزهایی بود که گروه "سبعه" نمی خواستند.

اما چنان که اشاره شد "گروه ربعه" اقماری مانند: عبدالحسین نوشین، نیما یوشیج، غلام حسین مین باشیان، پرویز ناتل خانلری، محمد مقدم، شین پرتو، ذبیح بهروز، صادق چوبک، محمد ضیاء هشترودی، سید محمد علی جمالزاده و علی اصغر سروش نیز داشته است. اما قطب گروه "ربعه" یا چنان که مینوی گفته است مرکز دایرۀ "ربعه" هــدایــت بوده است."

سخنانی از : مسعود فرزاد
@ferdosesokhan
مار در نشان جهانی پزشکی؛برگرفته از آیین میترا

در نگاره ها و پیکره های  در پیوند با « ایزد شیرسر » زروانی که به آیین میترا راه یافته است، ماری را می بینیم که بر گرداگرد اندامش حلقه زده است، در حالی که چوبدست یا عصایی را به نشانه « شهریاری بر زمین » به دست دارد.

در این پیکره ها به روشنی نشانه هایی از چهار اخشیج طبیعت را می توان دید. شیر نماد آتش است و آتش هم نماد خورشید، جام یا پیاله یا سنگاب به نشانه قرابه ( hydria ) هایی که در مهرابه ها به کار برده می شده درجایگاه نماد آب ، و مار نماد زمین است و زمین مادر بارآور و زندگی بخش و پرورنده است که هرسال با بارش آسمان ها بارور می شود. بال های پیکره نیز نماد گذر زمان و گردش چهار فصل یا گذر زندگی است. بر این پایه از این پیکره با فروزه هایی نیکو چون بارآور و زاینده یاد می شود .

همین ویژگی ها به ایزد درمان بخش میان رودان « نین گیزیدا » نیز منتقل شده است و جنبه درمان بخشی او را در دو مار به هم پیچیده روی یک ظرف مذهبی « گودئا » می توان یافت.

نفوذ باورهای مهری در یونان باستان در اندازه ای بود که در آمیختن استوره های یونانی و باورهای مهری شوندی شد تا آسکِلِپیوس (Aesculapius ) ایزد پزشکی و درمان در استوره های یونان باستان برای این که فرمانروایی خود را در گستره دارو درمان بر زمین همواره نگاه دارد، چوبدست مهری را که ماری بر آن تابیده است، در دست گرفت پس مورد بیشترین پرستش در میان ایزدان قرار ‌گرفت، چنان که او را برابر با خورشید ‌دانستند. همچنین دخترش « هیگیه‌یا » که واژه « Hygiene » یا بهداشت از نام او سرچشمه گرفته‌است ، و دو دختر دیگرش « مدیترینه » و «پاناسئا » که به ترتیب نمایانگر نیروهای بهداشت، پزشکی و درمان دردها هستند، به همراه مار تصویر می شوند. 

تاثیر باورهای میترایی در طراحی و فرگشت نماد دارو و درمان را در یکی از سنگ نگاره های برجای مانده نیایشگاهی در ویرانه های شهر باستانی اِفِسُس (Ephesus ) در آناتولی ( آسیای کوچک ) باستان که امروز به نام مرکز گردشگری و باستان‌شناسی در سه کیلومتری جنوب شهر « سلجوق » در استان « ازمیر » کشور ترکیه جای دارد، می توان دید. 

به این روی، نشان جهانی دارو و درمان که ترکیبی از چند نماد میترایی همچون مار ( به نشانه زمین بارور و زندگی زا )، جام ( به نشانه خون یا نوشیدنی سپند یا آب سرچشمه زندگی ) بال ( به نشانه گذر زندگی ) و چوبدست مهری ( به نشانه فرمانروایی زندگی بر زمین که در طرح جایگزین پیکر انسانی و جام نیز شده  ) است، بن مایه ای ایرانی دارد که با گسترش آیین میترا و رخنه ی آن در مسیحیت از سوی دیگر سرزمین ها نیز پذیرفته شده است و امروز سهم ایرانیان در نگهداری و گسترش آن نباید از دیگر ملت ها کمتر باشد.

@ferdosesokhan
حس آمیزی از نگاه دکتر شفیعی کدکنی

استاد شفیعی کدکنی بحث حس آمیزی را از آنچه قدما داخل در مجاز و استعاره می دانستند جدا کرده است این مساله به خاطر اهمیتی است که در شعر نیمایی یافته است .

حس آمیزی عبارت است از آمیختن دو حس به یکدیگر همچون «جیغ بنفش» و «آواز روشن».
از لحاظ جدول امکانات زبانی به تناسب پنج حس ظاهری،می توان بیست و پنج نوع حس آمیزی تصور کرد.

در مقوله حاضر قابل یادآوری است که این آمیختگی قلمروی های حسی با یکدیگر منحصر در حواس خمسه ظاهره نیست بلکه حواس باطنی را نیز شامل است.

از این رو نمونه های زیر در حکم حس آمیزی اند-اگر چه به ترکیب حواس خمسه ظاهره محدود نماند: بارش شبنم روی پل خواب/پرش شادی از خندق مرگ/ گذرحادثه از پشت کلام.

اشعار سهراب در "صدای پای آب"،"ما هیچ ما نگاه" آکنده از همین حس آمیزی است.
اما حس آمیزی های سهراب در شعر اولی بسیار موفق بوده و در دومی به افراط و بن بست و انحطاط کشیده شده است.

گویا حس آمیزی مدرن را هوشنگ ایرانی از راه ترجمه اشعار اروپایی با همان جیغ بنفش و آواز روشن وارد شعر فارسی کرد :
خون کولی پیر،سنگین و بم بگردش آمد/مستی طنینش دشتهای بی انتها را فرا گرفت.
که ترکیب "خون سنگین و بم "حس آمیزی است. یا "مستی طنین "همینطور.
سرمای مهتابی رنگ، راه دشوار را بهم پیچاند.(سرمای مهتابی رنگ حس آمیزی است.)

وزش گرمای لذت بخش و نابود کننده ات مرا در خود غرقه ساخته است.(وزش گرمای لذت بخش حس آمیزی است.)
اندوه نیلی او.

و سهراب هم در این زمینه دنباله روی اوست:
روی آگاهی آب/ روی قانون گیاه/من وضو با تپش پنجره ها می گیرم.

بالش من پر آواز پر چلچله هاست.(پر بودن با آواز پر چلچله)

واژه را باید شست.(شستن واژه)

غالب زبانشناسان حس آمیزی را آمیختن دو حس می دانند ولی بعضی پا را فراتر گذاشته و حتی آمیختن دو مفهوم انتزاعی و مادی به یکدیگر را نیز در قلمرو حس آمیزی قرار داده اند.
ولی بهتر است این نوع استعاره و مجاز را شبه حس آمیزی بخوانیم.

برخی از ترکیب های حسی آمیخته در شعر غربی و ادب صوفیه :

نور سیاه ابلیس
سکوت معطر(اشعار رمبو)
روشن صدا(روشنی صدا)
صدای عسلی پریان دریایی(اودیسه)
چشیدن صدای خدا(سفرنگاشته ی یوحنا)
شیپور با صدای خود تمام ساحل را شعله ور می کند.(ایرانیان/اشیل)
عطری بلند بلند بر جامه زدن.عطش سبز
مزه ی فرشتگان(معارف بهاء ولد)
مزه آخرت(معارف بهاءولد)
مزه خدا(معارف باء ولد)
مزه نیاز(معارف بهاء ولد)

منابع :
1. موسیقی شعر
2. زبان شعر در نثر صوفیه
@ferdosesokhan
😊چگونه شکلک‌ها (اموجی‌ها)، زبان و ارتباطات انسانی را متحول کردند‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌

امروز روز جهانی ایموجی یا شکلک است. ‌
‌
شکی نیست که اموجی‌ها (شکلک‌ها) توانسته‌اند در ارتباطات روزانه ما در پیامرسان‌های اجتماعی و پیامک‌ها جای مهمی برای خود باز کنند، حتی گاهی پدر و مادرهایمان که چندان آشنایی با فناوری روز ندارند، از این اموجی‌ها در پیام‌هایشان استفاده می‌کنند. تأثیر اموجی‌ها به جایی رسیده که حتی فرهنگ آکسفورد در سال ۲۰۱۵، شکلک چهره خندان که اشک از چشم‌هایش سرازیر شده را به عنوان واژه سال انتخاب کرد.

@ferdosesokhan
تمامی رشته هایی که دانشگاه فرهنگیان دانشجو می پذیرد:


🔶رشته های دانشگاه فرهنگیان در انتخاب رشته تجربی :

دبیری شیمی ، دبیری زیست شناسی ، آموزش ابتدایی ، آموزش و پرورش کودکان استثنایی ، آموزش تربیت بدنی

🔶رشته های دانشگاه فرهنگیان در انتخاب رشته ریاضی :

آموزش ریاضی ، آموزش فیزیک ، آموزش ابتدایی ، آموزش و پرورش کودکان استثنایی ، آموزش تربیت بدنی

🔶رشته های دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی در انتخاب رشته ریاضی :

مهندسی برق ، مهندس خودرو ، مهندسی کامپیوتر ، مهندسی معماری ، مهندسی مکانیک ، مهندسی عمران

🔶رشته های دانشگاه فرهنگیان در انتخاب رشته انسانی :
آموزش زبان و ادبيات فارسي ، دبيري الهيات و معارف اسلامي ، دبيري تاريخ ، دبيري زبان و ادبيات عربي ، دبيري علوم اجتماعي ، راهنمایی و مشاوره ، آموزش ابتدایی ، آموزش و پرورش کودکان استثنایی ، آموزش جغرافیا ، آموزش تربیت بدنی

🔶رشته های دانشگاه فرهنگیان در انتخاب رشته هنر :

آموزش ارتباط تصویری

🔶رشته های دانشگاه فرهنگیان در انتخاب رشته زبان های خارجی :
تربیت دبیر زبان انگلیسی
‌
@ferdosesokhan
Dr_shafiei____kadkani-31_ordibehesht_1398.MP3
56.3 MB
ـــــــــــــــــــــــ
جلسهٔ درس #سه_شنبه
۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۸
محمدرضا شفیعی کدکنی
دانشگاه تهران
#صوت
@ferdosesokhan

▪️پیرامون جریانِ شعری و چیستیِ آن
▪️ترانه‌سرایی و جریان‌شناسی ترانه از اواخر قاجار تا روزگارِ ما و ذکری از قهرمانانِ ملّی ایران چون عارف، بهار سایه و...
▪️ملودی قوی و اجرای استوار، شعر ضعیف را جمع‌و‌جور می‌کند.
▪️سخنی پیرامون استاد محمدرضا شجریان
▪️حضور موسیقی در شعر جاهلی عرب
▪️تبیین ساختار عروضی شعر عرب و مقایسهٔ آن با شعر فارسی؛ عروضِ عرب به دقت عروض فارسی نیست.
▪️سخنی از ظرفیت‌های موسیقایی زبان فارسی.
▪️موسیقی ایرانی در جهان اسلام فرمانروای مطلق و اصلی‌ست.
▪️اجرای موزیکالِ بیتی از قصیدهٔ شاهکار ابوتمّام در فتحِ عَمّوریّه برای نشان‌دادن ساختار عروضی(مفتعلن‌‌ها) و موسیقایی شعر عرب :
تَدْبيرُ مُعْتَصِمٍ بِاللَّهِ مُنْتَقِمِ
للهِ مُرتقِبٍ فی اللّه مُرتَغِبِ
▪️بحثی پیرامون دقت ریاضیِ عروض در زبان‌های دیگر
▪️سخنی از فونتیک(آواشناسی) و سمانتیک(معناشناسی) زبان
– سخن آخر:
▪️با دلایلِ مُتقَن و از سرِ اطلاع و خاطر‌ْجمعی می‌گویم هیچ شاعری در بحث ظرافت‌هایِ سمانتیک بر روی کرهٔ زمین هم‌پای حافظ نیست.
فردوس سخن
حس آمیزی از نگاه دکتر شفیعی کدکنی استاد شفیعی کدکنی بحث حس آمیزی را از آنچه قدما داخل در مجاز و استعاره می دانستند جدا کرده است این مساله به خاطر اهمیتی است که در شعر نیمایی یافته است . حس آمیزی عبارت است از آمیختن دو حس به یکدیگر همچون «جیغ بنفش» و «آواز…
توضیح جناب " دریانورد" از گروه ادبیات متوسطه اول ؛ در باره ی این پست

درود بر شما، بسیار سودمند است این نوشته.👏👏👏🙏

در همین گروه، در گذشته هم
عرض کرده بودم که:
مطابق با کتاب درسی، "حس آمیزی" ،
ترکیب دو یا چند حس ظاهری(مادی)
با یکدیگر است و
در متوسطه یک و دو، همین مقدار کافی است. (متوسطه یک، به نهم میتوان گفت)

آن گاه اضافه کردم که
جناب دکتر،
"مهران بیغمی" در کتاب:
"بیان و بدیع ، آرایه های ادبی"
نیز، این مثال ها را آورده اند:
نگاه سرد، سرود سرخ، جیغ بنفش، صدای گرم

سپس اضافه کرده اند که :
" گاهی وابسته های حواس ظاهر را به امور و مفاهیم ذهنی، نسبت می دهیم و ترکیبهایی با بار عاطفی و زيبا، به وجود
می آوریم مانند :
عشق گرم، عقل سرخ، درک سبز. "

( ص ۲۰۱ کتاب یاد شده در بالا، نشر شریف، چاپ اول، تابستان ۱۳۹۰)

[ بنده، اول بار در نوشته ایشان، چنین مبحثی را دیدم. ]

یعنی همیشه چنین نیست که فقط دو حس ظاهری (مادی، حواس پنجگانه)
با هم بیایند
و
گاهی یک حس ظاهری (مادی) و یک حس باطنی (انتزاعی) با هم ترکیب میشوند، مانند مثالهای بالا و ؛
تلخی مرگ، ذهن سبز،...

خوشبختانه شنیدم در کتاب فارسی دهم چاپ جدید،
به این مورد ، اشاره شده است.

سپاس از شما که دیدگاه جناب استاد، دکتر شفیعی کدکنی نازنین را در این مورد، بیان کردید که بنده ندیده بودم
و
تعبیر "شبه حس آمیزی"
این بزرگوار 🙏

توفیق، رفیق راهتان باد 🙏🌴🥀

@ferdosesokhan
🔈🔈🔈اعلام زمان اولیه نتایج کنکور سراسری سال ۱۳۹۸ :


✅نتایج اولیه کنکور سراسری سال ۹۸ از دهم تا پانزدهم مرداد ۹۸ اعلام خواهد گردید.
@ferdosesokhan
پوشش و ابزار جنگی در شاهنامه

حورا نژادصداقت
قسمت: اول

پوشش جنگی و سلاح‌هایی که عموماً در رزم برای شخصیت‌های شاهنامه به تصویر‌کشیده شده است بسیار زیادند.

و در کتاب‌های آموزشی این کلمات به شکل بسیار خلاصه‌ای معنا می‌شوند. در این نوشتار قصد برآن است با اشاره به چند پوشش و ابزارجنگی همچون خود، خفتان، برگستوان، زره، جوشن، درفش، گرز و خشت با توضیحات دقیق‌تر، اشاره به ریشه پهلوی و کاربردهای آنان، مفهومی روشن‌تر از کلمات را بازگو شود.

خود: یک جنگجو در شاهنامه بر سرش خود دارد. خود در پارسی باستان «خئوده» بوده است. (نامه باستان ص264) و آن کلاهی از آهن یا فلزی دیگر است که محافظ سر بوده و جنگجو در هنگام نبرد سعی می‌کرد که با نیزه، خود حریف را بردارد تا تیغ و گرز بر وی کارگر افتد.

همی گرز پولاد همچون تگرگ / ببارید بر جوشن و خود و ترگ

خفتان: ریخت کهن‌تر آن «کفتان» است. بدین سان ستاک واژه «کپ» می‌تواند به معنی پوشاندن باشد که «پ» در آن، پیش از «ت» به «ف» تبدیل شده است (نامه باستان ص369). خفتان نوعی تن‌پوش جنگی است که آن را زیر زره می‌پوشیدند که از پارچه کلفت دولا دوخته می‌شده و با نخ ابریشم تو دوزی ‌شد و به همین دلیل غیرقابل نفوذ بوده و شمشیر روی آن می‌لغزید. خفتان از جلو می‌توانست باز شود.

جهانجوی زیر پولاد بود/ به خفتانش بر، تیر چون باد بود

زره: بالا پوشی است آستین‌کوتاه که فقط از حلقه‌های فلزی تشکیل شده است و بدن را از گردن تا کمر می‌پوشاند و معرب آن «جوشن» است. البته تفاوتی میان تعریف جوشن و زره وجود دارد که جوشن علاوه بر وجود حلقه‌های فلزی، قطعه‌های آهن نیز دارد(دهخدا).

زره زیر بُد جوشن اندر میان/ به بالا بپوشید ببر بیان

بَرگستوان: از 3 تک واژ «بر» به معنی سینه، «گُست» به معنی پهلو و «وان» پسوند نگهبانی، تشکیل شده است. پس معنی اصلی آن نگهبان سینه و پهلو است. برگستوان پوشش جنگی جنگجو و نیز پوشش ستور (اسب، فیل و...) بوده است که در فرهنگ‌ها عموماً بر این حیث که پوشش حیوان بوده، برآن تاکید شده است. این پوشش لحاف مانند را روی اسب برای حفاظتش از ضربه‌ها می‌انداختند. صاحب آنندراج می‌گوید: جامه‌ای بوده که به جای پنبه در آن پیله و ابریشم (کژ) می‌گذاشته‌اند و می‌دوخته‌اند و آن را کژاغند و کژاگند نیز می‌نامند. یکی از بهترین راه‌ها برای از پادرآوردن حریف این بوده است که اسب او را از بین ببرند و برای این کار می‌بایست ابتدا برگستوان را از بین می‌بردند.

به برگستوان بر زد و کرد چاک / گرانمایه اسب اندر آمد به خاک

درفش کاویانی: علم یا رایتی بوده است که در جنگ‌ها ایرانیان، پیشاپیش سپاه آن را به دست فرمانده کل می‌سپردند و وجودش را با پیشینه غلبه فریدون و کاوه بر ضحاک، خوش یمن می‌دانستند و بر آن بودند که با حمل این درفش به پیروزی دست خواهند یافت.

کلمه درفش با همین شکل در زبان پهلوی به کار رفته است و می‌تواند ریختی از درخش باشد (‌به واسطه گوهرهای فراوانی که روی آن وجود داشت). در اینکه جنس این درفش از چه بوده است نظرات مختلفی وجود دارد: طبری آن را از پوست شیر می‌داند و در جایی دیگر از پوست پلنگ و ابوریحان در آثار الباقیه این علَم را از پوست خرس می‌داند. در حالی که ابیات واضحی از خود شاهنامه گواه است که این درفش از یک چرم آهنگری بوده است:

وزان چرم کاهنگران پشت پای / بپوشند هنگام زخم درای 
همان کاوه آن بر سر نیزه کرد / همانگه ز بازار برخاست گرد

و یا در بیت:

بدان بی‌بها ناسزاوار پوست / پدید آمد آوای دشمن ز دوست

براساس 3 مأخذ تاریخی یعنی سکه‌های بازمانده از یک سلسله در فارس و خاتم کاری بر موزائیکی کشف شده در پومپی (شهر قدیم ایتالیا) و وصف‌های شاهنامه می‌توان درفش را این چنین در ذهن به تصویر کشید:

قطعه چرم مربعی که بر بالای نیزه‌ای نصب شده و نوک نیزه از پشت آن از سمت بالا پیدا بود و روی چرم که آراسته به حریر و گوهر بود، شکل ستاره‌ای بوده مرکب از 4پرّه و در مرکز آن دایره‌ای کوچک که به یقین همان است که فردوسی از آن به اختر کاویان تعبیر می‌کند. از سمت پایین چرم، 4ریشه به رنگ‌های مختلف سرخ و زرد و بنفش آویخته و نوک این ریشه‌ها به گوهر آراسته بوده است.

ادامه دارد... .
@ferdosesokhan
پوشش و ابزار جنگی در شاهنامه

حورا نژادصداقت
قسمت: دوم‌( پایانی )

پادشاهان ایرانی این درفش را خجسته و مبارک می‌دانستند و در هر پیروزی علیه دشمن روی آن سیم و زر و گوهر و مروارید‌هایی نصب می‌کردند و حتی در تزئین آن با پادشاهان گذشته، چشم و همچشمی داشته‌اند. در افسانه‌هایی که برای توضیح شکل این چرم کم‌کم شاخ و برگ گرفته است به وجود طلسم‌ها و شکلی از سوختگی‌های آتش و شکل صددرصد (طلسمی که در هر یک از طول و عرض خویش صد خانه داشته است)، اشاره کرده‌اند.

این طلسم در جنگ قادسیه که ایرانی‌ها شکست خوردند، به دست مسلمان‌ها افتاد و جواهراتش را بین قبایل تقسیم کردند. به غیر از درفش کاویانی، در شاهنامه هر پهلوان برای خود درفشی که پیکره‌ای خاص بر آن نقش بسته بود، داشت. مثلاً درفش رستم، اژدها پیکر بوده و درفش کاووس نقش خورشید داشته است.

زین ابزار: فردوسی جمشید را مخترع ابزارها می‌داند زیرا او می‌توانست آهن را با دست نرم کند و از آن ابزار بسازد.

نخست آلت جنگ را دست برد/ در نام جستن به گردان سپرد
به فرّ کیی نرم کرد آهنا/ چو خود و زره کرد و چون جوشنا
چو خفتان و تیغ و چو برگستوان/ همه کرد پیدا به روشن روان

ابزار‌ها را در زرادخانه یا قورخانه یا زندان نگه می‌داشتند. کلمه زندان که امروزه به معنای ندامتگاه و محبس است از 2‌بخش «زین» و «دان» تشکیل شده است یعنی جایی که جنگ ابزارها در آن نگهداری می‌شود. ابزارهای نام‌برده در شاهنامه یا برای حفاظت خود بودند، مانند: سپر و یا برای حمله بردن استفاده می‌شده همچون: تیر و خشت و نیزه.

گرز:  از کهن‌ترین ابزارهای جنگی جهان که حتی خدایان کشورهای باستانی آن را بدست داشتند؛ مثل ایندارا، خدای خدایان هندوان. در اوستا نیز گروهی از خدایان گرز داشتند. گرزها ابتدا یک پاره چوب بودند و بعد جنسی از آهن و پولاد پیدا کردند و تیغه‌ها و میخ‌هایی در آنها به کار رفت (زین ابزارص82). پهلوانان ایرانی به گرزهایشان پرآوازه بودند هر چه گرزها سنگین‌تر می‌بود، پهلوان صاحب آن نیز پر زورتر می‌نمود. مثلا سام گرزی داشت که به نام «گرز یک زخم» شهرت داشت.

همین گرز یک زخم برداشتم / سپه را همان جای بگذاشتم

گرز یک زخم، دسته کوتاهی داشته و معمولا عرب‌های بدوی آن را به همراه داشتند که سرش را قیراندود می‌کردند و اگر بر کسی می‌زدند با همان ضربه اول او را از پا در می‌آوردند و به همین دلیل نیازی به ضربه دوم نبود. آنها نام «واحد یموت» بر آن گذاشته بودند و گرز یک زخم با کارکرد این زین ابزار هماهنگی کامل دارد.گرز را می‌توان هم معنای «گوپال» و «دبوس» و... گرفت.

خشت: نوعی نیزه کوچک بوده که اندازه‌ای میان تیر و نیزه داشت و در میان آن حلقه‌ای از ریسمان و یا ابریشم بافته می‌بستند و انگشت سبابه را در آن حلقه کرده، به سمت دشمن پرتاب می‌کردند.

درخشیدن خشت و ژوپین به گرد/ چو آتش پس پرده لاژورد

@ferdosesokhan
ﻣﺸﻖ ﻧﻨﻮﺷﺘﻪ ﻏﻠﻂ ﻧﺪﺍﺭﺩ

ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻡ ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ ﺗﻘﺼﻴﺮ ﻭ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﻢ: ‏«ﻣﺸﻖ ﻧﻨﻮﺷﺘﻪ ﻏﻠﻂ ﻧﺪﺍﺭﺩ‏» ‏[ 1 ‏] ﻭ ﻣﺜﺎﻝ ﻭ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﺩﺭﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺟﺎﯾﻲ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺣﻘﻴﻘﺘﺎً ﻛﻤﺘﺮ ﻛﺴﻲ ﺭﺍ ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﻴﻢ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻛﺎﺭﻫﺎﻳﺶ ﺑﻲﻫﻴﭻ ﺧﻄﺎ ﻭ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻪﺍﻧﺪ : ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻣﻤﮑﻦﺍﻟﺨﻄﺎ ﺍﺳﺖ، ﻭ ﻛﺴﻲ ﺧﻄﺎ ﻭ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ، ﻛﻪ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﻛﺎﺭﯼ ﻧﻤﻲﺯﻧﺪ.
ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﺜﻞ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪﺍﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺍﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﻧﻜﻨﻨﺪ ﻣﺸﻘﻲ ﻧﻤﻲﻧﻮﯾﺴﻨﺪ ‏(ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﮐﺎﺭﯼ ﻧﻤﯽﺯﻧﻨﺪ‏) ﻭ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﺍﺯ ﺯﻳﺮ ﻛﺎﺭ ﺷﺎﻧﻪ ﺧﺎﻟﻲ ﻣﯽﻛﻨﻨﺪ ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﻳﻌﻨﻲ، ﻋﺪﻡ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ، ﻣﻮﺍﻇﺒﺖ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺧﻮﺩ ﻭ ﻧﻔﻊ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﻓﺪﺍﻱ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺧﻮﺩ ﻛﺮﺩﻥ.
ﻧﻨﻮﺷﺘﻦ ﻣﺸﻖ، ﺑﻲﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﻣﻌﻠﻢ ﻭ ﻧﻮﻋﻲ ﮔﺮﺩﻥﻛﺸﻲ، ﻧﺎﻓﺮﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺩﻫﻦ ﻛﺠﻲ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺳﺖ.
ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺜﺎﻝ ﺍﮔﺮ ﺩﺭ ﺟﻤﻌﻲ ﻭ ﻣﺠﻠﺴﻲ ﻛﻪ ﻭﻇﻴﻔﻪ ﺍﺳﺘﻤﺎﻉ ﻭ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺭﻳﻢ ﺑﻨﺸﻴﻨﻴﻢ ﻭ ﻓﻘﻂ ﺷﻨﻮﻧﺪﻩ ﺑﺎﺷﻴﻢ، ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺖ ﻭ ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺭﺳﺘﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻧﺪﺍﺩﻩﺍﻳﻢ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺍﺯ ﻣﺎ ﺳﺆﺍﻝ ﺷﻮﺩ ﭼﺮﺍ ﺣﺮﻓﻲ ﻧﺰﺩﻱ ﻭ ﻧﻈﺮﻱ ﻧﺪﺍﺩﻱ؟ ﻧﮕﺎﻫﻲ ﻋﺎﻗﻞ ﺍﻧﺪﺭ ﺳﻔﻴﻪ ﻣﯽﻛﻨﻴﻢ ﻭ ﻣﯽﮔﻮﻳﻴﻢ: ﻣﺸﻖ ﻧﻨﻮﺷﺘﻪ ﻏﻠﻂ ﻧﺪﺍﺭﺩ.
ﺩﺭﺳﺖ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ :
‏« ﺗـﺎ ﻣﺮﺩ ﺳﺨﻦ ﻧﮕﻔﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻋﻴﺐ ﻭ ﻫﻨﺮﺵ ﻧﻬﻔﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ‏»
ﺍﻣﺎ ﻣﮕﺮ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺣﻜﻢ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺍﻣﻮﺭ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺗﺴﺮﻱ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻫﻨﺮ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻦ ﺍﺳﺖ، ﺑﻪ ﺑﻲﻫﻨﺮﻱ ﻣﺘﻬﻢ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺳﻜﻮﺕ ﻧﻤﻮﺩ؟.
ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ :
ﺯﺑﺎﻥ ﺩﺭ ﺩﻫﺎﻥ ﺍﻱ ﺧﺮﺩﻣﻨﺪ ﭼﻴﺴﺖ ﻛـﻠﻴــﺪ ﺩﺭ ﮔﻨــﺞ ﺻــﺎﺣـﺐ ﻫﻨـﺮ
ﺍﮔﺮ ﺑﺎ ﺳﮑﻮﺕ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻓﮑﺮ ﺣﻔﻆ ﻭ ﺣﺮﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﮐﻠﯿﺪ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﮔﻨﺞ ﺻﺎﺣﺐ ﻫﻨﺮ ﭼﻪ ﺍﺭﺯﺷﻲ ﺩﺍﺭﺩ؟ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﺍﺯ ﮔﻨﺞ ﺑﻬﺮﻩﻣﻨﺪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻗﻔﻞ ﺩﺭ ﻭﺭﻭﺩﻱ ﺁﻥ ﮔﺸﻮﺩﻩ ﺷﻮﺩ، ﺳﻌﺪﻱ ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ :
ﺩﻭ ﭼﻴﺰ ﻃﻴﺮﻩ ﻋﻘﻞ ﺍﺳﺖ، ﺩﻡ ﻓﺮﻭﺑﺴﺘﻦ ﺑﻪﻭﻗﺖ ﮔﻔﺘﻦ ﻭ ﮔﻔﺘﻦ ﺑﻪﻭﻗﺖ ﺧﺎﻣﻮﺷﻲ
ﺍﮔﺮ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻔﻆ ﻭ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﺧﻮﻳﺶ، ﻫﻨﮕﺎﻡ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻪ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻦ ﻭ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﻧﻈﺮ، ﺳﻜﻮﺕ ﻛﻨﻴﻢ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺧﻮﺩ ﭘﺮﺳﺘﻲ ﻭ ﻣﻨﻴﺖ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﻱ ﺍﺯ ﺿﺮﺏﺍﻟﻤﺜﻞ ‏«ﻣﺸﻖ ﻧﻨﻮﺷﺘﻪ ﻏﻠﻂ ﻧﺪﺍﺭﺩ‏» ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺭﺩ
ﺑﻲﭘﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻲﭘﺮﻭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﻠﻚ ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﺘﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻫﻢّ ﻭ ﻏﻢ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺻﺮﻑ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺍﺯ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻭ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺧﻮﺩ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﻫﻤﺎﻥﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭ ‏«ﻣﺸﻖ ﻧﻨﻮﺷﺘﻪ ﻏﻠﻂ ﻧﺪﺍﺭﺩ» ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺳﻌﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﺎﺭﻱ ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺳﺴﺘﻲ ﭘﺎﻳﻪﻫﺎﻱ ﻣﻴﺰﺷﺎﻥ ﻣﻲﮔﺮﺩﺩ، ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻧﺸﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺑﻴﺎﻥ ﺣﺘﻲ ﺣﺮﻓﻲ ﻛﻪ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﻟﻐﺰﺷﻲ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﺎﺷﺪ ﺍﺑﺎ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻨﺎﻥ ﻣﺘﺮﺳﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﺶ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ.
ﺻﺎﺋﺐ ﭼﻪ ﻧﻴﻜﻮ ﮔﻔﺘﻪ :
ﻭﻗﺖ ﺳﺨﻦ ﻣﺘﺮﺱ ﻭ ﺑﮕـﻮﻱ ﺁﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻨﻲ ﺍﺳﺖ
ﺷـﻤﺸـﻴﺮ ﺭﻭﺯ ﻣـﻌﺮﻛــﻪ ﺯﺷـﺖ ﺍﺳــﺖ ﺩﺭ ﻧﻴﺎﻡ

‏[ 1 ‏] . ﻣﺜﻞﻫﺎﯼ ﻣﺸﺎﺑﻪ : ‏« ﺁﺏ ﺑﯿﺎﺭ ﮐﻮﺯﻩ ﻣﯽﺷﮑﻨﺪ ‏» ، ‏« ﺁﺏ ﺍﻧﺒﺎﺭ ﺷﻠﻮﻍ ﮐﻮﺯﻩ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﻣﯽﺷﮑﻨﺪ ‏» ، ‏« ﻧﻤﺎﺯ ﻧﺨﻮﺍﻧﺪﻩ ﻏﻠﻂ ﻧﺪﺍﺭﺩ ‏»

@ferdosesokhan
"راغب و مرغوب " منظومه ای عاشقانه

راغب و مرغوب،منظومه ای عاشقانه،حدود2000بیت سروده 1185تا 1186هجری قمری،از"میر محمد اسماعیل ابجدی"

شرح کوتاه داستان از این قرار است که:

پادشاه یمن که سالها صاحب فرزند نمی شد،به دعای درویشی صاحب پسری می شود و نامش را"راغب"می نهد.راغب که پسری خوش سیما،شجاع و با تدبیر است،در جوانی تمام علوم و فنون را یاد می گیرد،و سرآمد همگان می شود...روزها می گذرد و راغب که دیگر در زیبایی و ادب انگشت نمای شهراست،خواب شاهدخت چین"مرغوب"را می بیند و سخت بر او عاشق می شود...پس با وجود مخالفت پادشاه رهسپار چین می شود،ولی در راه کشتی او دچار طوفان می شود و می شکند و خود به اسارت حبشیان در می آید و سختی های بسیار را از سر می گذراند...بازرگانان تبت او را که جوانی خوش سیما است می خرند و همراه خود به ختن می برند...خبر زیبایی او به پادشاه ختن می رسد و پادشاه ختن او را می خرد،اما به یاری دوستی که در سفر با او آشنا شده و ماجرایش را برای او بازگو کرده رهایی می یابد و با تحمل سختی های فراوان به چین می رسد و با دلاوری ها و از جان گذشتگی های بسیار، مرغوب دختر شاه چین را ملاقات می کند و با او ازدواج می کند.

این منظومه نخستین بار توسط "محمد حسین مَحوی"در جلد سوم کلیات ابجدی،به چاپ رسید و از جمله منظومه های زیبای فارسی است

@ferdosesokhan
اشعار جعلی منسوب به بانو سیمین بهبهانی

اشعار جعلی بسیار زیادی به سیمین بهبهانی نسبت داده شده‌است. از جملهٔ آن‌ها شعری ست با عنوان «به تو چه» که این گونه آغاز می‌شود:

من اگر کافر و بی‌دین و خرابم؛ به تو چه؟
من اگر مست می و شرب و شرابم؛ به توچه؟

شاعر این شعر، آبتین پوریا نام دارد در حالی که به‌طور گسترده در اینترنت به بهبهانی نسبت داده شده‌است.

شعر معروف دیگری با عنوان هرگز نخواب کورش نیز به نام سیمین بهبهانی منتشر شده بود که با تکذیب رو به رو شد و بعدها مشخص گردید که شاعر واقعی آن سورنا آرامنام دارد. این شعر در مستند جشن‌های دوهزار و پانصد ساله شبکه من و تو به بهبهانی نسبت داده شده بود که صفحهٔ فیس بوک این شاعر، آن را «دروغ شاخدار» و «باعث تاسف» دانست.

همچنین برخی از اشعار هادی خرسندی مانند شعر معروف قلم چرخید و فرمان را گرفتند به اشتباه به نام سیمین بهبهانی دست به دست می‌شد که اعتراض این شاعر را برانگیخت.

سیمین بهبهانی با انتشار دست خطی ضمن ابراز نگرانی از انتشار اشعار نادرست به نام خود، خواهش کرد که با نشر چنین اشتباهاتی «بر گناه وی نیفزایند.»

وی همچنین گفت که اغلب اشعارش بدون امضا قابل تشخیص‌اند.

صفحهٔ فیس بوک سیمین بهبهانی نیز در سال ۲۰۱۳ از انتشار اشعار اشتباه و نادرست به نام وی انتقاد کرد و خبر داد که ایشان از انتشار این اشعار به نام خود «عمیقاً ناراحتند.»

از جملهٔ دیگر اشعاری که «به اشتباه» به نام بهبهانی منتشر شده‌اند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱. زنی را می‌شناسم من که از فریبا شش بلوکی است.

۲. «قصه این جاست که شب بود و هوا ریخت به هم». این شعر از سیمین بهبهانی «نیست».

۳. «خنده باید زد به ریش روزگار…» که شاعر واقعی آن محمود مسعودی نام دارد.

۴. شعری با عنوان «من از عقرب نمی‌ترسم ولی از نیش می‌ترسم». شاعر این شعر ژولیده نیشابوری است که به اشتباه به سیمین بهبهانی نسبت داده می‌شود.

۵. همچنین می‌توان به شعر مشابه ای اشاره کرد با سرآغاز «من از شب‌های تاریک بدون ماه می‌ترسم» که از مرتضی کیوان هاشمی ست و در مراسم ترحیم سیمین بهبهانی به اشتباه توسط خطیب مسجد جامع شهرک غرب به نام او خوانده شد.

۶. بعضی کاربران مجازی در تلاشند اشعاری که به نقد دین می‌پردازند را به نام سیمین بهبهانی گسترش دهند. از آن جمله می‌توان به شعری با آغاز ما امت بیچاره و دربند نمازیم اشاره کرد. این شعر از بهبهانی نیست!

۷. بعضی اشعار و نوشته‌های شادی صندوقی و نسرین بهجتی در فضای مجازی به اشتباه به سیمین بهبهانی نسبت داده می‌شوند. از آن جمله شعرهایی با مطلع دل من حوصله کن داد زدن ممنوع است یا ضربه خوردیم و شکستیم و نگفتیم چرا که این دو شعر از شادی صندوقی هستند.

۸. شعری با عنوان (شدم گمراه و سرگردان، میان این همه ادیان…). این شعر از دکتر سید محمدرضا اسلامی است که به اشتباه به سیمین بهبهانی منسوب شده‌است.

۹. شعری با مطلع (شرابی خوردم از دست عزیز رفته از دستی…)

به ساز من که می‌رقصی قیامت می‌کنی، به به
بنازم دلبری‌هایت، قلم، الحق که تردستی!

این شعر از محمدرضا نظری (لادون پرند) است که به نام سیمین بهبهانی جعل شده‌است.

۱۰. شعر چه رفتن‌ها که می‌ارزد به بودن‌های پوشالی

شاعر این شعر محمد لالوی است و به اشتباه به سیمین بهبهانی نسبت داده می‌شود.

@ferdosesokhan
خاتم کاری

خاتم‌کاری از هنرهای ظریفه و صنایع دستی ایران است که سابقه و ریشه‌ای کهن دارد.

خاتم ترکیبی است از چند ضلعی‌های منظم با تعداد اضلاع متفاوت (پنج، شش، هفت، هشت و یا ده ضلعی)که با استفاده از مواد اولیه گوناگون در رنگ‌های مختلف تشکیل می‌شود. است.

خاتم از هنرهای دستی دقیق و پرکار است که تولید و ساخت آن احتیاج به دقت و حوصله زیاد دارد.
در دائرةالمعارف فارسی آمده است: «زمان آغاز این هنر دانسته نیست، و آنچه درباره آن گفته می‌شود با افسانه همراه است. برخی از استادان خاتم‌ساز هنوز بر این عقیده‌اند که هنر خاتم‌سازی معجزه ابراهیم پیغمبر است»

مواد اولیه در ساخت خاتم:
دستگاه مخصوص برای بریدن مصالح چوبی انواع چوب (آبنوس- فوفل- گردو- بقم- عناب-نارنج- کهکم-کبوده)
انواع استخوان (استخوان و عاج فیل- استخوان شتر- استخوان اسب)
مفتولهای فلزی (برنج -آلومینیوم و بعضاً نقره)
صدف- نخ پرک - سریشم - لاک

نمونه‌های تاریخی دراین هنر:

🔸منبر خاتم کاری در مسجد جامع عتیق شیراز دارای قدمت بیش از هزارسال.
🔹سقف ایوان اصلی مسجد جامع عتیق شیراز مربوط به سده هشتم هجری (سده چهاردهم میلادی)
🔸درهای خاتم قصر رویایی تیمور گرکانی به نام دلگشا در سمرقند و درهای آرامگاه وی در سال۸۰۷ هجری(۱۴۰۵میلادی)
🔹منبر چوبی مسجد لنبان اصفهان بااشکال هندسی و اجزای نقره‌های مربوطه به سال ۱۱۱۴هجری(۱۷۰۲میلادی)

اوج شکوفایی و تکامل این هنر در دروان صفویه بود.

@ferdosesokhan
📜 فرهنگ سه خطی


●روزی "فرانتس کافکا" نویسنده مشهور چک تبار، در حال قدم زدن در پارک ، چشمش به دختر بچه‌ای افتاد که داشت گريه می کرد. کافکا جلو می‌رود و علت گريه ی دخترک را جويا می شود .
دخترک همانطور که گريه می کرد پاسخ می‌دهد : " عروسکم گم شده ... "
کافکا با حالتی کلافه پاسخ می‌دهد : " امان از اين حواس پرت ... گم نشده ، رفته مسافرت ! "
دخترک دست از گريه می‌کشد و بهت زده می‌پرسد : " از کجا می‌دونی ؟! "
کافکا هم می گويد : " برات نامه نوشته و اون نامه پيش منه ... "
دخترک ذوق زده از او می پرسد که آيا آن نامه را همراه خودش دارد يا نه ، کافکا می‌گويد : " نه ، توی خونه‌ست . فردا همينجا باش تا برات بيارمش "
کافکا سريعاً به خانه‌اش بازمی‌گردد و مشغول نوشتنِ نامه می‌شود و چنان با دقت که انگار در حال نوشتن کتابی مهم است !
اين نامه‌ نويسی از زبان عروسک را به مدت سه هفته هر روز ادامه می‌دهد و دخترک در تمام اين مدت فکر می‌کرده آن نامه ها به راستی نوشته‌ ی عروسکش هستند !
در نهايت کافکا داستان نامه‌ها را با اين بهانه‌ ی عروسک که « دارم عروسی می کنم » به پايان میرساند .
اين ماجرای نگارش كتاب « کافکا و عروسک مسافر » است .
اينکه مردی مانند فرانتس کافکا سه هفته از روزهای سخت عمرش را صرف شادکردن دل کودکی کند و نامه ها را ( به گفته ی معشوقه اش دورا ) با دقتی حتی بيشتر از کتاب ها و داستان هايش بنويسد ، واقعا تأثيرگذار است .
او واقعا باورش شده بود. اما باورپذيری بزرگترين دروغ هم بستگی به صداقتی دارد که به آن بيان می شود .

" امّا چرا عروسکم برای شما نامه نوشته ؟! "

اين دوّمين سوال کليدی بود! و او (کافکا) خود را برای پاسخ دادن به آن آماده کرده بود . پس بی هيچ ترديدی گفت : " چون من نامه رسان عروسک ها هستم "

( کافکا دارای دکترای حقوق بود اما هرگز به وکالت نپرداخت؛ از آن رو که روحیات لطیفش این اجازه را نمی داد. سرانجام او در اثر سل در اوج جوانی درگذشت.)
جامعه‌ای که در آن راه‌های طولانی ، راه‌های کم ‌رفت و آمد و خلوتی شده ،
جامعه‌ای که در آن هیچ‌کس حوصله‌ی صبر و شکیبایی برای به دست آوردنِ هدفی را ندارد ،
جامعه‌ای استتوسی ست . جامعه‌ای که برای رسیدنِ به هدفش فقط به اندازه‌ی خواندنِ همان سه خطِ بالای استتوس‌ها زمان می‌گذارد !
جامعه‌ی مبتلا به « فرهنگِ سه‌خطی » !
ما مردمی شده‌ایم لنگه‌ی پینوکیو ، که دوست داریم طلاهای‌مان را بکاریم تا درختِ طلا برداشت کنیم !
مردمی که دنبالِ گلد کوییست و پنتاگون و شرکت ‌های هرمی مشابه می‌افتند ، یک جای کارِشان لنگ می‌زند . آن جای کار هم اسم‌اش « فرهنگِ شکیبایی » است .
"فرهنگ سه‌خطی" به ما می‌گوید اگر نوشته‌ای بیش‌تر از سه سطر شد ، نخوان !
فرهنگِ سه‌خطی به ما می‌گوید راهِ رسیدن به هدف چون درست است ، طولانی است . پس یا بی‌خیال‌اش بشو یا سراغِ میان‌بُر بگرد !
فرهنگِ سه‌خطی است که نزول‌خوری دارد ، اختلاس دارد ، دزدی دارد ، بی‌سوادی دارد ، رشوه دارد ، تن‌فروشی دارد ، حق‌خوری و هزار جور دردِ بی‌درمانِ دیگر دارد . فرهنگِ سه‌خطی است که اینهمه آدمِ بی‌کار دارد .
آدم‌های بی‌کاری که توقع دارند یک ساعت در روز کار کنند و ماهی چند میلیون درآمد داشته باشند !
برای درکِ عمقِ فاجعه‌ای که بر سرِ فرهنگِ ما آمده ، نیازی نیست خیلی جای دوری برویم . به همین فیس‌بوک یا اینستاگرام که نگاه کنیم ، همه چیز دست‌مان می‌آید . وقتی که کسی می‌نویسد : « اوه ! طولانی بود ، نخوندم ! » یا « سرسری یه نیگاه انداختم ، با کلیّتش موافقم ! » یا « چه حوصله‌ای ! » یا « لایک کردم ، ولی نخوندم ! » و ...
یعنی یک پُلی در جایی از مسیرِ فرهنگِ ما شکسته است که هیچ رفتنی به هدف نمی‌رسد . آن پُل ، همان فرهنگِ شکیبایی ست .
جامعه‌ای که همه چیز را ساندویچی می‌خواهد ، در مطالعه ؛ سه خط استتوس برایش بس است .
در ازدواج ؛ بین عشق و نفرت‌اش ده ثانیه زمان می‌برد .
در سیاست ؛ بینِ زنده‌باد و مُرده‌بادش ، نصفِ روز کافی ست .
در کار ؛ از فقر تا ثروتش یک اختلاس فاصله دارد .
در تحصیل ؛ از سیکل تا دکترایش یک مدرک آب می‌خورد .
در هنر ؛ از گم‌نامی تا شهرت‌ش به اندازه‌ی یک فیلم دو دقیقه‌ای در یوتیوب است !

فرهنگِ سه‌خطی به من اجازه می‌دهد چیزی را نخوانده ، بپسندم .
موضوعی را نفهمیده ، تحلیل کنم .
راهی را نرفته ، پیشنهاد بدهم .
دارویی را نخورده ، تجویز نمایم .
نظری را ندانسته ، نقد کنم ...
فرهنگِ سه‌خطی به من اجازه می‌دهد به هر وسیله‌ای برای رسیدن به هدف‌ام متوسل شوم . چون حوصله‌ی راه‌های درست را "که طولانی‌تر هم هست" ندارم .!

( فرهنگ سه خطی: تحلیلی بر کردار و رفتار ایرانیان در عصر حاضر |
نویسنده: محمد عابدینی )

@ferdosesokhan
باکلاس های بی شخصیت

مجتبی لشکربلوکی

ما در جامعه مان یک مشکل جدید پیدا کرده ایم. افرادی هستند که ظاهرشان کاملا امروزی، مدرن و کار درست است اما بی شخصیت هستند. این افراد دست کم شش ويژگی دارند:

1- این افراد ساعت لاکچری دارند اما ....
این افراد ساعت های لاکچری و گران قیمت می بندند مانند برموند، شوپارد، امگا، پیاژه، رولکس. اما تفاوت بین 8 تا 8:15 را نمی دانند. ساعت را نه برای آن تایم (سروقت) بودن و مدیریت بهینه وقت خودشان و دیگران، بلکه برای زینت می بنندند. بدقول اند. در هر جلسه ای دیر می رسند. به قول شان وفا نمی کنند. تفاوت 60 دقیقه و 61 دقیقه را درک نمی کنند و بابت تاخیر خجالت نمی کشند.

2- مدرک دانشگاهی عالی دارند اما ....
این افراد مدرک دانشگاهی دارند، اما سطح تحلیل شان، سطح نگاه شان، با یک فرد فاقد تحصیلات دانشگاهی هیچ تفاوتی نمی کند. این افراد عاجزند از اینکه بر اساس یک مدل، یک تئوری، یک چهارچوب فکری روشن صحبت و تحلیل کنند. از آن بدتر دارای ثبات فکری نیستند و چون چارچوب فکری منسجم ندارند به تناسب شرایط، حس و حال و مخاطب، افکار و مواضع خود را تغییر می دهند. در یک گفتگوی یک ساعته سه موضع متفاوت راجع به یک موضوع می گیرند چرخش های 180 درجه ای در کمتر از 15 دقیقه!


3- این افراد ماشین های گران قیمت سوار می شوند اما ....
این افراد ماشین های گران قیمت عمدتا خارجی دارند. اما توجه ندارند که صدای ضبط شان را در محدوده خودروی خود نگاه دارند. آن قدر با شخصیت نیستند که برای خانمی که کودکش را بغل کرده ماشین را کاملا متوقف کنند تا با خیال راحت از خیابان رد شود. خیابان را سطل آشغال خود فرض می کنند و ته سیگارشان را به راحتی در سطل آشغال شخصی شان (همان خیابان عمومی شهر) می اندازند و علایم و خطوط راهنمایی و رانندگی را چیزهای زایدی می دانند.

4- این افراد خوش صحبت هستند و خوش محضر اما ...
این افراد از واژه های امروزی استفاده می کنند. علاوه بر اینکه خوب و سلیس صحبت می کنند، زبان خارجی هم بلدند و از برخی اصطلاحات زبان خارجی هم استفاده می کنند، اما دایره واژگان ان ها شامل برخی واژه ها نمی شود، آنها بلد نیستند بگویند اشتباه کردم، نمی توانند بگویند من این موضوع را بلد نیستم و نمی دانم. بلد نیستند بگویند فعلا حرفی ندارم باید مطالعه کنم و یا باید فکر کنم.

5- این افراد سفر خارجی می روند اما ...
این ها درآمدشان و سبک زندگی و کارشان به گونه ای است که سفر خارج می روند. اما بلد نیستند که آداب خوب، افکار خوب، رفتارهای پسندیده را با خود به هدیه بیاورند. آن ها فقط سرکوفت، حسرت، مرغ همسایه غاز است را برای ما تکرار می کنند.

6- این افراد گوشی های به روز دارند اما ....
این ها گوشی های گران قیمت دارند، همچنین شماره گوشی هایشان نیز رُند است اما سواد رسانه ای ندارند، هر مطلبی را می خوانند. هر مطلبی را فوروارد می کنند. تفاوت یک رخداد واقعی و یک رخداد رسانه ای را نمی دانند. متوجه نیستند که رسانه ها چگونه اطلاعات را به صورت نامحسوس دستکاری می کنند. از آن مهم تر در زمینه رعایت مالکیت معنوی از هفت دولت آزاد هستند و دزدی محتوا و مطلب می کنند.

آنچه گفتم را همه ما کمابیش داریم. حالا یکی هست که همه این ويژگی ها را دارد و دیگری ممکن است دو تا را داشته باشد.ما برای آنکه توسعه یافته شویم، نیازمند انسان هایی هستیم که روی شخصیت شان کار کرده اند به عبارتی دیگر توسعه یافته اند. ما زمانی توسعه خواهیم یافت که؛
• فرق هشت و هشت و ربع را بفهمیم.
• قاعده مند فکر و گفتگو (دیالوگ) کنیم.
• در زندگی جمعی، انضباط رفتاری نشان دهیم (نمونه اش انضباط ترافیکی)
• همانگونه که پول و وسایل و دوچرخه کسی را نمی دزدیم، مطلب و نوشته و ایده و نقاشی دیگران را ندزدیم.
• بیاموزیم که خجالت نکشیم و بگوییم «بلد نیستم، باید کمی فکر کنم، دانش من در این زمینه ناقص است و نمی دانم!»
• کشورهای پیشرفته را نقد کنیم، حسرت و سرکوفت و ناامیدی را پشت سر بگذاریم و آنچه خوب است را برای کشور خود برداریم.

ساعت باکلاس، سفر خارجی، مدرک دانشگاهی، گوشی های آخرین مدل و ماشین گران قیمت، توسعه نمی آفریند. برای حرکت باثبات و پایدار به سمت توسعه یافتگی، به ذهنیت توسعه یافته و شخصیت توسعه یافته نیازمندیم.

@ferdosesokhan
زائوم یا فرا خِرَد در ادبیات چیست؟

زائوم از کارواژک ها(اصطلاحات) ی فرمالیست ها است و منظور از آن هر واژه ای است که نویسنده در بی خویشتنی و به دور از هر معنای متعارفی آن را به کار می گیرد. در شعر فارسی بیشترین فراخرد یا زائوم در غزلیات شمس به کار گرفته شده.واژه هایی مانند چیغ چیغ،شنقصه،لُم لُم،عللا،علالا،یرلی یلی،قاقا،قیقی،قوقو،یرلم یلا،خاصبک،یغمابک،ترنگاترنگ،نغنغه،شقققا،تنن تن،جکی جکی،شققیقی، همه از مصادق زائوم در شعر مولانا است.
این واژه ها کهنه نمی شوند ؛ دچار «اتوماتیزیشن »نیستند و فاقد معنای زبان شناختی اند.این بیت ناصر خسرو زائوم دارد:
بر بحر مضارع است قطعش
طقطاق تنن تنن تتا طق

سیمین بهبهانی هم در شعر«پرواز نبض بود به اوج» نمونه ای زائوم را به کار برده:
واشد در ِ بهشت خدا خیل فرشته داد صلا
وز عرش بانگ, ترلللا و ز عرشیان سرود رسید.(ص775)

ما اصطلاح «واژآهنگ» را برای زائوم بر می گزینم.زیرا که باور داریم شاعر با تولید واژه ها آهنگ و موسیقی لفظی کلام را به طور قابل توجهی بالا برده و در عین حال خود به جز همین فحوای آهنگین معنای دیگری ندارند.نویسندگان "زائوم در غزلیات شمس "در باره «ترلللا» می نویسند: ترلللا در سخن مولوی ترکیبی از «تر» به معنای "خیس" و «لللا» درست شده است. در این واژه پیشوند «تر» به سبب روزمرگی خودکار شده است و شاعر بری پرهیز از روزمرگی آن را با «لللا» همراه ساخته و موسیقی کلام خود را نیز غنا بخشیده است.
تن تن تنن تن تن تنن می گوی چون مرغ یا چون اویس اندر قرن یرلی لی یرلی یلی

برگرفته از : زائوم در غزلیات شمس
حسن حیدری /یدالله رحیمی

مطلب ارسالی از : دکتر محمود علی اصغری از گروه ادبیات کشور

@ferdosesokhan
روز مرداد [اَمرداد] مُژده داد بدان
که جهان شد به طبع، باز جوان!
مسعود_سعد

آشنایی با جشن‌های ایرانی
جشن امردادگان

جشن "امردادگان" نماد سرزندگی، نامیرایی، جوانی و باور به رویش دوباره است.

جشن "امردادگان" در امرداد روز از امردادماه، روز هفتم ماه در گاهشمار یزدگردی برگزار می‌شد. اين جشن از آن فرشته‌ی "امرتات" و نماد جاودانگی و تندرستی و دير زيستن است.

اَمرتاتَـه یا اَمرَتات در اوستایی و اَمُردات در پهلوی به چم بی‌مرگی است. "مرداد" هم‌ریشه با "مردن" است و "ا" آغاز آن پیشوند نایی(منفی) است که چمار آن را به بی‌مرگی دگرگون می‌کند. "امرداد" فرشته‌ی بی‌مرگی و جاودانگی و "مرداد" ديو نيستی و مرگ است.

در باورهای ایران باستان فرشته امرداد نماد پاکی و نگهبان گیاهان است که به آبادی زمين و پاکیزگی نگر دارد. بر پایه‌ی باورهای کهن، این فرشته دشمن بیماری و گرسنگی است. فرشته‌ی جاودانگی در کنار فرشته‌ی رسایی(خورداد) نگهبان آب و گیاهان‌اند.

امروز، آگاهی ما از این جشن ناچیز است. تنها می‌دانیم که جشن "امردادگان" در ایران باستان یکی از جشن‌های شاد بود. ایرانیان در اين روز تن پاکیزه می‌کردند، به گلستان‌ها، بوستان‌ها و کنار رودها می‌رفتند و پس از نيايش به درگاه اهورامزدا، اين جشن را با شادی و سرور در هوای پاک و دوستی با گیاهان برگزار می‌کردند و پاسدار زیست‌بوم (محیط زیست) بودند.

در نیپیک بندهش گفته شده که گل چنبک(زنبق) زرد از خانواده گل‌های سوسن که به آن زنبق رشتی هم می‌گویند، گل ویژه‌ی جشن امردادگان است. ولی از سویی به باور شماری از ایرانشناسان، نماد گل برای جشن‌ها چندان دیرینگی ندارد و ار برساخته‌های ساسانیان است

برگرفته از:
۱- گاهشماری و جشن‌های ایران باستان
نویسنده هاشم_رضی

۲- بدانیم و سربلند باشیم
نویسنده: منوچهر_منوچهرپور

۳- از نوروز تا نوروز
نویسنده: موبد کورش نیکنام

@ferdosesokhan
آشنایی با جشن‌های ایرانی
جشن امردادگان
(بریده‌هایی از یادداشت‌ها و سخنان)

از نسک(کتاب) گات‌ها:
به یاری اهورا مزدا
کسی که در پرتو مینوی مقدس (سپنتا مینو) و اندیشه‌ی نیک (وهومن)، گفتار و کردارش نیک و با راستی و درستی (اشا) هماهنگ باشد، مزدا اهورا با توانایی (خشترا) و مهر (سپنتا آرمئیتی) خویش به او رسایی (هئوروتات/خرداد) و جاودانگی (امرتات/امرداد) خواهد بخشید.

ابریحان بیرونی:
مرداد ماه که روز هفتم آن مرداد روز است و آن روز را به انگیزه‌ی پیش آمدن دو نام با هم جشن می‌گرفتند. معنای مرداد آن است که مرگ و نیستی نداشته باشد و مرداد فرشته‌ای است که به حفظ گیتی و اقامه‌ی غذاها و دوایی که اصل آن نبات است و مزید جوع و ضرر و امراض هستند، موکل است.

خیام در نوروزنامه:
مرداد ماه یعنی خاک، دادِ خویش بداد از بَرها ومیوهای پخته که در وی به کمال رسد و نیز هوا در وی مانند غبارِ خاک باشد و این ماه میانه تابستان بود و قسمت او از آفتاب، مر برج اسد را باشد.

"پژوهشی در اساتیر ایران"، گزارش مهرداد بهار از نیپیک(کتاب) پهلوی "بندهش" [با اندکی ویرایش]:
امُرداد بی‌مرگ، سَروَر گیاهان بی‌شمارست؛ زیرا او را به گیتی، گیاه، خویش است. گیاهان را رویانَد و رَمهِ گوسفندان را افزاید؛ زیرا همه دام‌ها از او خورند و زیست‌کنند. به فِرَشکردِ (نوگردانی جهان و زندگی در پایان کار ِ جهان)، نیز «انوش»(خوراک بی‌مرگی) را از امرداد آرایند. اگر کسی گیاه را رامش بخشد یا بیازارد، آن گاه امُرداد از او آسوده یا آزَرده بُوَد...

@ferdosesokhan