✅روش های پذیرش رشته های مختلف دانشگاهی ویژه انتخاب رشته داوطلبان کنکور سراسری سال ۱۳۹۸
نوع جذب دانشجو در هر رشته بر اساس تقسیماتی صورت میگیرد که بسته به ظرفیت هررشته ؛امکانات و... متفاوت است.
براین اساس پذیرش رشته های دانشگاهی بر اساس چهار ملاک کلی می باشد:
🅾کشوری 🅾قطبی 🅾ناحیه ای 🅾استانی
بر این اساس:
🔘گزینش استانی:
نوعی از گزینش است که بصورت استانی یعنی شهرهای یک استان صورت میگیرد.بدین ترتیب برخی رشته ها هستند که در بصورت استانی دانشجو میگیرند.
🔘گزینش ناحیه ای:
از مجموع چند استان مجاور یک ناحیه بومی ایجاد میگردد.تقسیمات نواحی بصورت زیر است:
🔸ناحیه1:البرز-تهران-زنجان-سمنان-قزوین-قم-مرکزی
🔸ناحیه2: آذربایجان غربی و شرقی-اردبیل
🔸ناحیه3: اصفهان-چهارمحال بختیاری-یزد
🔸ناحیه4: سیستان و بلوچستان-کرمان
🔸ناحیه5: بوشهر -فارس-کهکیلویه و بویراحمد-هرمزگان
🔸ناحیه 6: کردستان-کرمانشاه-همدان
🔸ناحیه7: ایلام-خوزستان-لرستان
🔸ناحیه8: خراسان شمالی-خراسان جنوبی-خراسان رضوی
🔸ناحیه9: گلستان-گیلان-مازندران
🔘گزینش قطبی:
از مجموع چند ناحیه یک قطب بومی ایجاد می گردد که به شرح زیر است:
🔸قطب1: نواحی 1 و9 (معروف به قطب تهران)
🔸قطب2: نواحی 4و8 (معروف به قطب خراسان)
🔸قطب3: نواحی 2و6 (معروف به قطب غرب)
🔸قطب4: نواحی 3و7 (معروف به قطب اصفهان)
🔸قطب5: ناحیه 5 (معروف به قطب جنوب)
🔘گزینش کشوری:
رشته هایی هستند که ملاک پذیرش آنها رتبه کشوری فرد است.
@ferdosesokhan
نوع جذب دانشجو در هر رشته بر اساس تقسیماتی صورت میگیرد که بسته به ظرفیت هررشته ؛امکانات و... متفاوت است.
براین اساس پذیرش رشته های دانشگاهی بر اساس چهار ملاک کلی می باشد:
🅾کشوری 🅾قطبی 🅾ناحیه ای 🅾استانی
بر این اساس:
🔘گزینش استانی:
نوعی از گزینش است که بصورت استانی یعنی شهرهای یک استان صورت میگیرد.بدین ترتیب برخی رشته ها هستند که در بصورت استانی دانشجو میگیرند.
🔘گزینش ناحیه ای:
از مجموع چند استان مجاور یک ناحیه بومی ایجاد میگردد.تقسیمات نواحی بصورت زیر است:
🔸ناحیه1:البرز-تهران-زنجان-سمنان-قزوین-قم-مرکزی
🔸ناحیه2: آذربایجان غربی و شرقی-اردبیل
🔸ناحیه3: اصفهان-چهارمحال بختیاری-یزد
🔸ناحیه4: سیستان و بلوچستان-کرمان
🔸ناحیه5: بوشهر -فارس-کهکیلویه و بویراحمد-هرمزگان
🔸ناحیه 6: کردستان-کرمانشاه-همدان
🔸ناحیه7: ایلام-خوزستان-لرستان
🔸ناحیه8: خراسان شمالی-خراسان جنوبی-خراسان رضوی
🔸ناحیه9: گلستان-گیلان-مازندران
🔘گزینش قطبی:
از مجموع چند ناحیه یک قطب بومی ایجاد می گردد که به شرح زیر است:
🔸قطب1: نواحی 1 و9 (معروف به قطب تهران)
🔸قطب2: نواحی 4و8 (معروف به قطب خراسان)
🔸قطب3: نواحی 2و6 (معروف به قطب غرب)
🔸قطب4: نواحی 3و7 (معروف به قطب اصفهان)
🔸قطب5: ناحیه 5 (معروف به قطب جنوب)
🔘گزینش کشوری:
رشته هایی هستند که ملاک پذیرش آنها رتبه کشوری فرد است.
@ferdosesokhan
ده مهارت برتر در 2020
اگر میخواهید توسط ربات ها و هوش مصنوعی جایگزین نشوید، یکی از مهارت های زیر را بیاموزید:
1.Complex Problem Solving
مهارت حل مساله که در زندگی روزمره بسته به نوع مساله (ساده یا پیچیده) نیاز است. گرچه طراحی و ساختار گرایی به روند حل مساله کمک می کند اما تصمیم گیری به موقع در موقعیت، موفقیت را بیشتر خواهد کرد که شامل: شناسایی مساله، ساختن تصویری واقعی از آن، پیدا کردن راه حل مناسب، تصمیم گیری، پیاده سازی و مانیتور کردن فیدبک ها می شود.
2. Critical Thinking
یا همان تفکر انتقادی
این مفهوم از 2500 سال پیش مطرح شده. فرد با این نوع مهارت توانایی این را خواهد داشت که ارتباط منطقی بین ایده ها را بفهمد و قدرت تشخیص و ارزیابی را داشته باشد. همچنین ارتباط و اهمیت ایده ها را درک کرده و خود قدرت بیان عقاید و نظرات خود را داشته باشد. این مهارت باعث پیشرفت مهارت های زبانی، خلاقیت و... در فرد می شود.
3.Creativity & Innovation
یا همان خلاقیت و نوآوری که احتمالا همه دوستان با آن آشنا باشند.
خلاقیت و نوآوری در واقع تبدیل یک ایده یا تصویر جدید به یک واقعیت است. توانایی دید و درک جهان به روشی جدید برای پیدا کردن الگوهای مخفی و نادیده شده. البته خلاقیت و نوآوری دو روند دارد. تفکر و تولید.
اگر ایده یا تفکر جدید داشته باشید ولی نتوانید آن را عملی کنید می توان گفت خلاقیتی ندارید.
4.People Management
مدیریت افراد
که اشاره به نقش پذیری به عنوان یک رویه در تربیت افراد یا انگیزه مند کردن آنها برای بهبود و اجرای بهتر است که سخت ترین و مهم ترین نقش در بحث های مدیریتی است.
5. Coordinating with Others
مهارت هماهنگ شدن با دیگران
این مهارت شامل توانایی سازماندهی کار خود و لینک آن با دیگران است و توجه به فعالیت های مختلف به طور همزمان دارد. البته با اولویت بندی و تفویض اولویت در صورت لزوم.
6. Emotional Intelligence
هوش هیجانی
این مهارت اشاره به توانایی فرد برای کنترل احساسات و استفاده از آن برای بالا بردن قدرت تفکر است.
افراد با هوش هیجانی بالا در تشکیل و حفظ روابط بین فردی و گروهی بهتر عمل می کنند.
7. Judgment & Decision Making
مهارت تصمیم گیری و قضاوت
در این مهارت فرد برای حل مشکلات از بین چند گزینه امکان پذیر،یک گزینه را انتخاب میکند. مساله ای که واضح و مشخص است ریسک پذیری و قبول آن از طرف فرد است.
این مهارت یک جزء کلیدی از مهارت های مدیریت محسوب می شود.
8. Servic- Orientation Management
مدیریت سرویس گرا
که به توانایی و تمایل به پیش بینی،تشخیص و رفع نیاز دیگران گفته می شود. افراد دارای این مهارت در فراهم آوردن رضایت افراد و در دسترس و تمرکز افراد اطراف خود تلاش می کنند.
9. Negotiation
یا همان مذاکره
روشی است که افراد آن را برای حل و فصل اختلافات به کار می گیرند.
در این روش افراد برای درک مساله و رسیدن به بهترین نتیجه ممکن تلاش می کنند.
در مذاکره افراد به دنبال منافع متقابل و حفظ یک رابطه کلیدی برای نتیجه ای موفقیت آمیزانه هستند.
10. Cognitive Flexibility
که از آن به انعطاف پذیری شناختی تعبیر می شود
توانایی ذهن است برای سوئیچ بین تفکر در دو مفهوم متفاوت یا به عبارتی تفکر در مورد مفاهیم متعدد به طور همزمان با در نظر گرفتن جنبه های مختلف فکری.
آموزش مبتنی بر شایستگی.
@cbt_10
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اگر میخواهید توسط ربات ها و هوش مصنوعی جایگزین نشوید، یکی از مهارت های زیر را بیاموزید:
1.Complex Problem Solving
مهارت حل مساله که در زندگی روزمره بسته به نوع مساله (ساده یا پیچیده) نیاز است. گرچه طراحی و ساختار گرایی به روند حل مساله کمک می کند اما تصمیم گیری به موقع در موقعیت، موفقیت را بیشتر خواهد کرد که شامل: شناسایی مساله، ساختن تصویری واقعی از آن، پیدا کردن راه حل مناسب، تصمیم گیری، پیاده سازی و مانیتور کردن فیدبک ها می شود.
2. Critical Thinking
یا همان تفکر انتقادی
این مفهوم از 2500 سال پیش مطرح شده. فرد با این نوع مهارت توانایی این را خواهد داشت که ارتباط منطقی بین ایده ها را بفهمد و قدرت تشخیص و ارزیابی را داشته باشد. همچنین ارتباط و اهمیت ایده ها را درک کرده و خود قدرت بیان عقاید و نظرات خود را داشته باشد. این مهارت باعث پیشرفت مهارت های زبانی، خلاقیت و... در فرد می شود.
3.Creativity & Innovation
یا همان خلاقیت و نوآوری که احتمالا همه دوستان با آن آشنا باشند.
خلاقیت و نوآوری در واقع تبدیل یک ایده یا تصویر جدید به یک واقعیت است. توانایی دید و درک جهان به روشی جدید برای پیدا کردن الگوهای مخفی و نادیده شده. البته خلاقیت و نوآوری دو روند دارد. تفکر و تولید.
اگر ایده یا تفکر جدید داشته باشید ولی نتوانید آن را عملی کنید می توان گفت خلاقیتی ندارید.
4.People Management
مدیریت افراد
که اشاره به نقش پذیری به عنوان یک رویه در تربیت افراد یا انگیزه مند کردن آنها برای بهبود و اجرای بهتر است که سخت ترین و مهم ترین نقش در بحث های مدیریتی است.
5. Coordinating with Others
مهارت هماهنگ شدن با دیگران
این مهارت شامل توانایی سازماندهی کار خود و لینک آن با دیگران است و توجه به فعالیت های مختلف به طور همزمان دارد. البته با اولویت بندی و تفویض اولویت در صورت لزوم.
6. Emotional Intelligence
هوش هیجانی
این مهارت اشاره به توانایی فرد برای کنترل احساسات و استفاده از آن برای بالا بردن قدرت تفکر است.
افراد با هوش هیجانی بالا در تشکیل و حفظ روابط بین فردی و گروهی بهتر عمل می کنند.
7. Judgment & Decision Making
مهارت تصمیم گیری و قضاوت
در این مهارت فرد برای حل مشکلات از بین چند گزینه امکان پذیر،یک گزینه را انتخاب میکند. مساله ای که واضح و مشخص است ریسک پذیری و قبول آن از طرف فرد است.
این مهارت یک جزء کلیدی از مهارت های مدیریت محسوب می شود.
8. Servic- Orientation Management
مدیریت سرویس گرا
که به توانایی و تمایل به پیش بینی،تشخیص و رفع نیاز دیگران گفته می شود. افراد دارای این مهارت در فراهم آوردن رضایت افراد و در دسترس و تمرکز افراد اطراف خود تلاش می کنند.
9. Negotiation
یا همان مذاکره
روشی است که افراد آن را برای حل و فصل اختلافات به کار می گیرند.
در این روش افراد برای درک مساله و رسیدن به بهترین نتیجه ممکن تلاش می کنند.
در مذاکره افراد به دنبال منافع متقابل و حفظ یک رابطه کلیدی برای نتیجه ای موفقیت آمیزانه هستند.
10. Cognitive Flexibility
که از آن به انعطاف پذیری شناختی تعبیر می شود
توانایی ذهن است برای سوئیچ بین تفکر در دو مفهوم متفاوت یا به عبارتی تفکر در مورد مفاهیم متعدد به طور همزمان با در نظر گرفتن جنبه های مختلف فکری.
آموزش مبتنی بر شایستگی.
@cbt_10
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
💵شهریه دوره های مختلف دانشگاه:
📝دوره روزانه: هزینه تحصیل رایگان است؛همچنین تاکید ما به دانش آموزان هنگام انتخاب رشته روزانه در شهرستان ها توجه به هزینه رفت و آمد ، اسکان و زندگی در آن شهر می باشد
📝شبانه: ترمی ۱ تا ۲ میلیون تومان ، بر حسب دانشگاه و رشته آن (این دانشگاه همانند دوره روزانه بوده و مدرک آن و اساتید و کلاس ها با روزانه فرقی ندارد و تنها تفاوت آن شهریه و در بعضی دانشگاه ها نداشتن خوابگاه می باشد.)
📝دوره های پردیس های خودگردان و مازاد ظرفيت سراسری :
⭕️۳ رشته پزشکی - دندانپزشکی - داروسازی: ترمی ۱۰ الی ۱۶ میلیون تومان
⭕️رشته های مهندسی : ترمی ۷ تا ۹ میلیون تومان
❌رشته های علوم پزشکی ، شبانه و غیر انتفاعی و پیام نور ندارند.
📝پیام نور: حدود ترمی ۱ میلیون تومان
📝غیر انتفاعی: ترمی ۱ تا ۲ میلیون تومان
🛑شهریه دانشگاه آزاد :
📝لیسانس رشته های غیر علوم پزشکی در دانشگاه ازاد: ترمی ۱.۵ تا ۲.۵ میلیون تومان
📝رشته های پزشکی - دندانپزشکی و داروسازی و دامپزشکی در دانشگاه آزاد:ترمی ۵ تا ۷ میلیون تومان
📝۳ رشته پزشکی - دندانپزشکی و داروسازی در دانشگاه آزاد به صورت مازاد و خودگردان: ترمی ۹ تا ۱۲ میلیون تومان
📝پیراپزشکی در دانشگاه آزاد: ترمی ۴ الی ۶ میلیون تومان
📝پیراپزشکی در دانشگاه آزاد به صورت مازاد و خودگردان: ترمی ۵ تا ۷ میلیون تومان
📝رشته های مهندسی در دانشگاه آزاد: ترمی ۲ الی ۳ میلیون تومان
@ferdosesokhan
📝دوره روزانه: هزینه تحصیل رایگان است؛همچنین تاکید ما به دانش آموزان هنگام انتخاب رشته روزانه در شهرستان ها توجه به هزینه رفت و آمد ، اسکان و زندگی در آن شهر می باشد
📝شبانه: ترمی ۱ تا ۲ میلیون تومان ، بر حسب دانشگاه و رشته آن (این دانشگاه همانند دوره روزانه بوده و مدرک آن و اساتید و کلاس ها با روزانه فرقی ندارد و تنها تفاوت آن شهریه و در بعضی دانشگاه ها نداشتن خوابگاه می باشد.)
📝دوره های پردیس های خودگردان و مازاد ظرفيت سراسری :
⭕️۳ رشته پزشکی - دندانپزشکی - داروسازی: ترمی ۱۰ الی ۱۶ میلیون تومان
⭕️رشته های مهندسی : ترمی ۷ تا ۹ میلیون تومان
❌رشته های علوم پزشکی ، شبانه و غیر انتفاعی و پیام نور ندارند.
📝پیام نور: حدود ترمی ۱ میلیون تومان
📝غیر انتفاعی: ترمی ۱ تا ۲ میلیون تومان
🛑شهریه دانشگاه آزاد :
📝لیسانس رشته های غیر علوم پزشکی در دانشگاه ازاد: ترمی ۱.۵ تا ۲.۵ میلیون تومان
📝رشته های پزشکی - دندانپزشکی و داروسازی و دامپزشکی در دانشگاه آزاد:ترمی ۵ تا ۷ میلیون تومان
📝۳ رشته پزشکی - دندانپزشکی و داروسازی در دانشگاه آزاد به صورت مازاد و خودگردان: ترمی ۹ تا ۱۲ میلیون تومان
📝پیراپزشکی در دانشگاه آزاد: ترمی ۴ الی ۶ میلیون تومان
📝پیراپزشکی در دانشگاه آزاد به صورت مازاد و خودگردان: ترمی ۵ تا ۷ میلیون تومان
📝رشته های مهندسی در دانشگاه آزاد: ترمی ۲ الی ۳ میلیون تومان
@ferdosesokhan
nahaei_shahrivar98.pdf
2.2 MB
🌠برنامه امتحانات نهایی
# شهریور ۹۸
همه رشته های دبیرستانی نظام قدیم،
و پایه دوازدهم متوسطه
@ferdosesokhan
# شهریور ۹۸
همه رشته های دبیرستانی نظام قدیم،
و پایه دوازدهم متوسطه
@ferdosesokhan
شهر شش دروازه
کرمان را در گذشته به دلیل داشتن دروازه های شش گانه ، شهر شش دروازه می نامیده اند ، این دروازه ها عبارتند از :
1⃣ دروازه مسجد ، همجوار مسجد جامع
2⃣ دروازه رق آباد ( مقابل مسجد قائم در خیابان احمدی )
3⃣ دروازه ارگ یا باغ نظر ( در چهارراه بیمارستان شهید باهنر یکی از برج های این دروازه هنوز باقی و بازسازی شده است)
4⃣ دروازه سلطانی یا دروازه دولت در غرب(اول کوچه دبیرستان بهمنیار)
5⃣ دروازه گبری محل زندگی زردشتیان درشمال شهر(خیابان ابوحامد)
6⃣ دروازه ناصری در مشرق محله شهر(خیابان ناصریه فعلی)
از این شش دروازه اکنون تنها بقایای دروازه باغ نظر در شهر کرمان باقی و مرمت شده است، اين دروازه چون جلو باغ نظر كه بعدا به آن باغ ستاد ميگفتند واقع شده بود به اين مناسبت به آن دروازه نظر و بعضي اوقات هم به آن دروازه ارگ ميگفتند و در سال ۱۲۲۵ه.ق به دستور ابراهیم خان ظهیرالدوله حاکم کرمان بنا شد. از اين دروازه اياب و ذهاب افراد شخصي صورت نمي گرفته و بيشتر روزها بسته و هر موقع حكومت يا مامورين حكومتي مي خواستند وارد و يا خارج شوند دروازه باز و بسته ميشده و هر موقع جشن هاي دولتي رخ مي داد اين دروازه را با قالي و پارچه هاي اطلس و چراغ زينت مي دادند اين دروازه تا سال 1296 شمسي پابرجا و در اواسط همين سال به دستور رئيس قشون كرمان سردار نصرت خراب و خندق هاي اطراف آن را پر و مسطح مينمايند تمام ادارات حكومتي در محوطه دروازه ارگ و دروازه نظر قرار داشته كه در حال حاضر نيز بيشتر ادارات دولتي از جمله دادگستري و ثبت اسناد و دارائي و شهرباني و بانك ملي و اداره پست و تلگراف و ستاد ارتش در همان اراضي و استانداري نيز در اول در همين محل قرار داشته است .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
کرمان را در گذشته به دلیل داشتن دروازه های شش گانه ، شهر شش دروازه می نامیده اند ، این دروازه ها عبارتند از :
1⃣ دروازه مسجد ، همجوار مسجد جامع
2⃣ دروازه رق آباد ( مقابل مسجد قائم در خیابان احمدی )
3⃣ دروازه ارگ یا باغ نظر ( در چهارراه بیمارستان شهید باهنر یکی از برج های این دروازه هنوز باقی و بازسازی شده است)
4⃣ دروازه سلطانی یا دروازه دولت در غرب(اول کوچه دبیرستان بهمنیار)
5⃣ دروازه گبری محل زندگی زردشتیان درشمال شهر(خیابان ابوحامد)
6⃣ دروازه ناصری در مشرق محله شهر(خیابان ناصریه فعلی)
از این شش دروازه اکنون تنها بقایای دروازه باغ نظر در شهر کرمان باقی و مرمت شده است، اين دروازه چون جلو باغ نظر كه بعدا به آن باغ ستاد ميگفتند واقع شده بود به اين مناسبت به آن دروازه نظر و بعضي اوقات هم به آن دروازه ارگ ميگفتند و در سال ۱۲۲۵ه.ق به دستور ابراهیم خان ظهیرالدوله حاکم کرمان بنا شد. از اين دروازه اياب و ذهاب افراد شخصي صورت نمي گرفته و بيشتر روزها بسته و هر موقع حكومت يا مامورين حكومتي مي خواستند وارد و يا خارج شوند دروازه باز و بسته ميشده و هر موقع جشن هاي دولتي رخ مي داد اين دروازه را با قالي و پارچه هاي اطلس و چراغ زينت مي دادند اين دروازه تا سال 1296 شمسي پابرجا و در اواسط همين سال به دستور رئيس قشون كرمان سردار نصرت خراب و خندق هاي اطراف آن را پر و مسطح مينمايند تمام ادارات حكومتي در محوطه دروازه ارگ و دروازه نظر قرار داشته كه در حال حاضر نيز بيشتر ادارات دولتي از جمله دادگستري و ثبت اسناد و دارائي و شهرباني و بانك ملي و اداره پست و تلگراف و ستاد ارتش در همان اراضي و استانداري نيز در اول در همين محل قرار داشته است .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
لهجه ی تهرانی>تهرونی:
تاریخچه:لهجهٔ تهرانی به شکل کنونی از زمان قاجار به وجود آمده است و با لهجهٔ اهالی بومی تهران تفاوت دارد.
لهجهٔ قدیم تهرانی هنوز هم در مناطقی مانند شمیران و دماوند وجود دارد. هرچند که در معرض فراموشی است.
تهران در تقسیمات کشوری قدیم و پیش از این که پایتخت ایران شود از ملحقات شهر تاریخی ری بودهاست؛ بنابراین گویش مردم این شهر نیز از شعب گویش راجی یا رازی، همان زبانی که از زبان پهلوی منشعب و در شمال و شمال غربی و مغرب و جنوب ایران رواج داشته بودهاست.
به تصریح شمس قیس رازی زبان مردم شهر ری و از جمله تهران، حد فاصل زبان دری مشرق و زبان پهلوی مغرب و جنوب ایران محسوب میگردیدهاست. امروزه از این گویش اثری بر جای نماندهاست. این گویش در زبان چند نسل پیش مردم روستائیان مناطق دولاب و شمیران و کن و سولقان شنیده میشد.
روند شکلگیری :
از قدیمترین روزها در تهران لهجهٔ قدیم تهرانی رایج بوده که نزدیک به لهجهٔ رازی یعنی منسوب به ری بودهاست؛ چون این لهجه در شمال ری بوده، به لهجههای لواسانی یا همان گویش قصران نزدیک بوده و در واقع بین رازی و مازندرانی بوده و بسیاری از واژههای مازندرانی در این گویش وجود داشتهاست.
با تبدیل تهران به شهر توسط شاه تهماسب یکم فقط یکپنجم روستای تهران در شهر واقع شد و بقیهٔ شهر باغ و زمین بایر بود ! در این دوران مردم مختلف و بهخصوص نظامیها به تهران مهاجرت کردند تا اینکه در دوران نادرشاه افشار،تهران یک پادگان نظامی شده بود. لهجههای این مهاجران با گویش روستای ری ادغام شد. پس از پایتخت شدن تهران توسط آغامحمدخان قاجار مهاجرت به تهران و اقامت در آن سرعت پیدا کرد و بسیاری از اقلیتهای قومی و مذهبی به تهران آمدند.تبعید طایفهٔ زند به تهران توسط آغامحمدخان و اثرگذاری لهجهٔ شیرازی را هم نمیتوان در این گویش بیتأثیر دانست.
ایجاد منصب دیوان در زمان فتحعلیشاه اتفاق مهمی
دراین تحولات بود. پس از
آن، تفرشیها و آشتیانیها مناصب مهم حکومتی را بر عهده گرفتند. به این ترتیب، دو نوع زبان شایع شد «زبان قلمی» و «زبان شمشیری».حاصل
اختلاط این دو زبان،لهجهای است که امروزه در تهران رایج است.پس دوستان تهرانی طعم ادبیّات(عزیززاده)بدانند که به هیچوجه نمیتوان این گویش را تهرانی خالص نامید!
ویژگیهای تلفظ:
تبدیل «ان» «ام» در اغلب واژه:
تهرانی> تهرونی
خانه ← خونه
جان ← جون
آرام ← آروم
داماد ← دوماد
ماند ← موند
آقایان← آقایون
استثنا در واژگان کوتاهتر با تخفیف آن، رایج و نوتر؛ مِن جمله اکثر جمعها با «ان» جاریاست.
در لهجهٔ تهرانی کسره برخی اوقات به صورت «ی» تلفظ میشود:
شکر ← شیکر
کشمش ← کیشمیش
بلیت ← بیلیت
جگر ← جیگر
شلنگ ← شیلنگ
بسیاری اوقات حرف آخر برخی واژهها در هنگام استفاده در جمله حذف میشود؛مثال:
اون خونه نیس =او در خانه نیست
هنو نرفتی= هنوز نرفتی
یا:هنو(هنوز)باور ندارم رفتن تو
دست خاک سرد سپردم تن تو
تغییر شکل و ادای برخی کلمات،مثل:
مچاله->موچوله
تشک --> دشک
باز-->وا
ایستادم-->واسادم
نمیایستادم-->وانمیسادم
صبحانه-->صبونه
و در پایان،ویژگیهای فارسی کهن در لهجه تهرانی:بسیاری ازخاصیتهایی که به عنوان خصوصیات لهجهٔ تهرانی بهشمار میآوریم در آثار متقدم فارسی بهوفور یافت میشود ولی بعدها بسامد آنها کم شدهاست یا حتی شاید یکسره منسوخ شدهاند و الان میانگاریم که ویژگی خاص لهجهٔ تهرانیاست؛مِن جمله استعمال"ش"فاعلی:
مثلاً گاه در لهجهٔ تهرانی میگوییم «فلانی این کار را کردش» در حالی که در فارسی رسمی همواره میگوییم «کرد».در شاهنامه هم"ش فاعلی"بسیار به کار رفتهاست یا در ویس و رامین.
مثالی دیگر؛ ادا کردن شناسهٔ سوم شخص جمع به تخفیف"د".«کردن» به جای «کردند». به عنوان مثال در تاریخ بلعمی هم چنین چیزی دیده میشود (و البته آثار دیگر متقدمان). یا ترکیبی چون «علی، سرش درد میکند» که در آن اول رکن (مثلاً مضافالیه) ذکر میشود و بار دیگر در جای اصلی با ضمیر ادا میشود (که در واقع بدل محسوب میشود) در ادبیّات فارسی کاملاً سابقه دارد. هم در شاهنامه آمدهاست و هم در آثار دیگر مثل غزلیات سعدی.مثلا آن جا که سعدی میگوید:
تطاولی که تو کردی به دوستی با من
من «آن» به دشمن خونخوار خویش نپسندم
اول کل رکن (در اینجا مفعول) را آوردهاست و بعد یک بار دیگر با «آن» به آن اشاره کردهاست. یا در جای دیگر میگوید:
باز میبینم و دریا نه پدیدست کرانش»
"یعنی کرانِ دریا پدید نیست."
برگرفته از کتاب:"لهجه ی تهرانی" اثر:"لازار ساموئیلوویچ پی سیکوف"
آدینه ی 18/5/98
تهیّه و تدوین از:محمّد عزیززاده ؛ کانال طعم ادبیات محمد عزیز زاده
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
تاریخچه:لهجهٔ تهرانی به شکل کنونی از زمان قاجار به وجود آمده است و با لهجهٔ اهالی بومی تهران تفاوت دارد.
لهجهٔ قدیم تهرانی هنوز هم در مناطقی مانند شمیران و دماوند وجود دارد. هرچند که در معرض فراموشی است.
تهران در تقسیمات کشوری قدیم و پیش از این که پایتخت ایران شود از ملحقات شهر تاریخی ری بودهاست؛ بنابراین گویش مردم این شهر نیز از شعب گویش راجی یا رازی، همان زبانی که از زبان پهلوی منشعب و در شمال و شمال غربی و مغرب و جنوب ایران رواج داشته بودهاست.
به تصریح شمس قیس رازی زبان مردم شهر ری و از جمله تهران، حد فاصل زبان دری مشرق و زبان پهلوی مغرب و جنوب ایران محسوب میگردیدهاست. امروزه از این گویش اثری بر جای نماندهاست. این گویش در زبان چند نسل پیش مردم روستائیان مناطق دولاب و شمیران و کن و سولقان شنیده میشد.
روند شکلگیری :
از قدیمترین روزها در تهران لهجهٔ قدیم تهرانی رایج بوده که نزدیک به لهجهٔ رازی یعنی منسوب به ری بودهاست؛ چون این لهجه در شمال ری بوده، به لهجههای لواسانی یا همان گویش قصران نزدیک بوده و در واقع بین رازی و مازندرانی بوده و بسیاری از واژههای مازندرانی در این گویش وجود داشتهاست.
با تبدیل تهران به شهر توسط شاه تهماسب یکم فقط یکپنجم روستای تهران در شهر واقع شد و بقیهٔ شهر باغ و زمین بایر بود ! در این دوران مردم مختلف و بهخصوص نظامیها به تهران مهاجرت کردند تا اینکه در دوران نادرشاه افشار،تهران یک پادگان نظامی شده بود. لهجههای این مهاجران با گویش روستای ری ادغام شد. پس از پایتخت شدن تهران توسط آغامحمدخان قاجار مهاجرت به تهران و اقامت در آن سرعت پیدا کرد و بسیاری از اقلیتهای قومی و مذهبی به تهران آمدند.تبعید طایفهٔ زند به تهران توسط آغامحمدخان و اثرگذاری لهجهٔ شیرازی را هم نمیتوان در این گویش بیتأثیر دانست.
ایجاد منصب دیوان در زمان فتحعلیشاه اتفاق مهمی
دراین تحولات بود. پس از
آن، تفرشیها و آشتیانیها مناصب مهم حکومتی را بر عهده گرفتند. به این ترتیب، دو نوع زبان شایع شد «زبان قلمی» و «زبان شمشیری».حاصل
اختلاط این دو زبان،لهجهای است که امروزه در تهران رایج است.پس دوستان تهرانی طعم ادبیّات(عزیززاده)بدانند که به هیچوجه نمیتوان این گویش را تهرانی خالص نامید!
ویژگیهای تلفظ:
تبدیل «ان» «ام» در اغلب واژه:
تهرانی> تهرونی
خانه ← خونه
جان ← جون
آرام ← آروم
داماد ← دوماد
ماند ← موند
آقایان← آقایون
استثنا در واژگان کوتاهتر با تخفیف آن، رایج و نوتر؛ مِن جمله اکثر جمعها با «ان» جاریاست.
در لهجهٔ تهرانی کسره برخی اوقات به صورت «ی» تلفظ میشود:
شکر ← شیکر
کشمش ← کیشمیش
بلیت ← بیلیت
جگر ← جیگر
شلنگ ← شیلنگ
بسیاری اوقات حرف آخر برخی واژهها در هنگام استفاده در جمله حذف میشود؛مثال:
اون خونه نیس =او در خانه نیست
هنو نرفتی= هنوز نرفتی
یا:هنو(هنوز)باور ندارم رفتن تو
دست خاک سرد سپردم تن تو
تغییر شکل و ادای برخی کلمات،مثل:
مچاله->موچوله
تشک --> دشک
باز-->وا
ایستادم-->واسادم
نمیایستادم-->وانمیسادم
صبحانه-->صبونه
و در پایان،ویژگیهای فارسی کهن در لهجه تهرانی:بسیاری ازخاصیتهایی که به عنوان خصوصیات لهجهٔ تهرانی بهشمار میآوریم در آثار متقدم فارسی بهوفور یافت میشود ولی بعدها بسامد آنها کم شدهاست یا حتی شاید یکسره منسوخ شدهاند و الان میانگاریم که ویژگی خاص لهجهٔ تهرانیاست؛مِن جمله استعمال"ش"فاعلی:
مثلاً گاه در لهجهٔ تهرانی میگوییم «فلانی این کار را کردش» در حالی که در فارسی رسمی همواره میگوییم «کرد».در شاهنامه هم"ش فاعلی"بسیار به کار رفتهاست یا در ویس و رامین.
مثالی دیگر؛ ادا کردن شناسهٔ سوم شخص جمع به تخفیف"د".«کردن» به جای «کردند». به عنوان مثال در تاریخ بلعمی هم چنین چیزی دیده میشود (و البته آثار دیگر متقدمان). یا ترکیبی چون «علی، سرش درد میکند» که در آن اول رکن (مثلاً مضافالیه) ذکر میشود و بار دیگر در جای اصلی با ضمیر ادا میشود (که در واقع بدل محسوب میشود) در ادبیّات فارسی کاملاً سابقه دارد. هم در شاهنامه آمدهاست و هم در آثار دیگر مثل غزلیات سعدی.مثلا آن جا که سعدی میگوید:
تطاولی که تو کردی به دوستی با من
من «آن» به دشمن خونخوار خویش نپسندم
اول کل رکن (در اینجا مفعول) را آوردهاست و بعد یک بار دیگر با «آن» به آن اشاره کردهاست. یا در جای دیگر میگوید:
باز میبینم و دریا نه پدیدست کرانش»
"یعنی کرانِ دریا پدید نیست."
برگرفته از کتاب:"لهجه ی تهرانی" اثر:"لازار ساموئیلوویچ پی سیکوف"
آدینه ی 18/5/98
تهیّه و تدوین از:محمّد عزیززاده ؛ کانال طعم ادبیات محمد عزیز زاده
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
چهل کتاب درباره داستان نویسی
اگر می خواهید داستان نویس بشوید یا اطلاعاتی درباره داستان به دست بیاورید، پیشنهاد می کنیم در کنار مطالعه داستان و رمان، این کتاب ها را هم بخوانید.
1-درس هایی درباره داستان نویسی ، لئونارد بیشاپ ، محسن سلیمانی ( ترجمه )
2-رمان چیست ؟ محسن سلیمانی ( ترجمه و نگارش )
3-فن داستان نویسی محسن سلیمانی ( ترجمه )
4- تاملی دیگر در باب داستان محسن سلیمانی (ترجمه )
5- 28 اشتباه نویسندگان ، جودی دلتون ، ترجمه ی محسن سلیمانی
6- قصه نویسی رضا براهنی
7- عناصر داستان جمال میر صادقی
8- ادبیات داستانی جمال میر صادقی
9- داستان ، تعاریف ، ابزار و عتاصر ناصر ایرانی
10- هنر داستان نویسی ابراهیم یونسی
11- نویسندگان پیشگام ایران علی اکبر کسمایی
12- نویسندگان پیشرو ایران محمد علی سپانلو
13-صد سال داستان نویسی ( 4 جلد ) حسن میر عابدینی
14- درباره رمان و داستان کوتاه کاوه دهگان (ترجمه)
15- از روی دست رمان نویس محسن سلیمانی ( ترجمه )
16- سیری در ادبیات غرب ، پریستلی ، ابراهیم یونسی ( ترجمه )
17- مروری بر تاریخ ادبیات امروز ایران ج 1 – نثر، محمد حقوقی
18- ادبیات داستانی در ایران زمین پیمان متین ترجمه مدخلی به همین نام از ایرانیکا
19- مدخل ادبیات داستانی در دانشنامه ادب فارسى ج دوم به سرپرستی انوشه
20- جنبه های رمان ، فورستر ، ترجمه ابراهیم یونسی
21- یادداشت هایی درباره قصه نویسی و نمایشنامه نویسی ، محسن مخملباف
22- اصطلاحات نقد ادبی : بهرام مقدادی
23- درباره ادبیات ایران : یعقوب آژند
24-مکتب های ادبی (2 جلد ) ، رضا سید حسینی
25- واژه نامه داستان نویسی ، جمال میر صادقی
26- جنون نوشتن ، رضا براهنی
27- تاریخ ادبیات روسیه ( 2 جلد ) ، ترجمه ابراهیم یونسی
28- تاریخ ادبیات آمریکا ، ترجمه حسن جوادی
29- رئالیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
30- رمانتیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
31- ناتورالیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
32- اسطوره ، ترجمه ، نشر مرکز
33- عناصر داستان ، ترجمه فرزانه طاهری ، نشر مرکز
34- سیر رمانتیسیسم در اروپا ، جعفری ، نشر مرکز
35- نود و نه رمان ، ترجمه صفدر تقی زاده
36- رمان به روایت رمان نویسان ، ترجمه محمد علی حقشناس
37- هفت صدا ، ترجمه نازی عظیما
38- نظریه رمان ، حسین پاینده ( ترجمه )
39- رمان های فارسی 4 جلد میمنت میر صادقی
40- رمان تاریخی ، محمد غلامی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اگر می خواهید داستان نویس بشوید یا اطلاعاتی درباره داستان به دست بیاورید، پیشنهاد می کنیم در کنار مطالعه داستان و رمان، این کتاب ها را هم بخوانید.
1-درس هایی درباره داستان نویسی ، لئونارد بیشاپ ، محسن سلیمانی ( ترجمه )
2-رمان چیست ؟ محسن سلیمانی ( ترجمه و نگارش )
3-فن داستان نویسی محسن سلیمانی ( ترجمه )
4- تاملی دیگر در باب داستان محسن سلیمانی (ترجمه )
5- 28 اشتباه نویسندگان ، جودی دلتون ، ترجمه ی محسن سلیمانی
6- قصه نویسی رضا براهنی
7- عناصر داستان جمال میر صادقی
8- ادبیات داستانی جمال میر صادقی
9- داستان ، تعاریف ، ابزار و عتاصر ناصر ایرانی
10- هنر داستان نویسی ابراهیم یونسی
11- نویسندگان پیشگام ایران علی اکبر کسمایی
12- نویسندگان پیشرو ایران محمد علی سپانلو
13-صد سال داستان نویسی ( 4 جلد ) حسن میر عابدینی
14- درباره رمان و داستان کوتاه کاوه دهگان (ترجمه)
15- از روی دست رمان نویس محسن سلیمانی ( ترجمه )
16- سیری در ادبیات غرب ، پریستلی ، ابراهیم یونسی ( ترجمه )
17- مروری بر تاریخ ادبیات امروز ایران ج 1 – نثر، محمد حقوقی
18- ادبیات داستانی در ایران زمین پیمان متین ترجمه مدخلی به همین نام از ایرانیکا
19- مدخل ادبیات داستانی در دانشنامه ادب فارسى ج دوم به سرپرستی انوشه
20- جنبه های رمان ، فورستر ، ترجمه ابراهیم یونسی
21- یادداشت هایی درباره قصه نویسی و نمایشنامه نویسی ، محسن مخملباف
22- اصطلاحات نقد ادبی : بهرام مقدادی
23- درباره ادبیات ایران : یعقوب آژند
24-مکتب های ادبی (2 جلد ) ، رضا سید حسینی
25- واژه نامه داستان نویسی ، جمال میر صادقی
26- جنون نوشتن ، رضا براهنی
27- تاریخ ادبیات روسیه ( 2 جلد ) ، ترجمه ابراهیم یونسی
28- تاریخ ادبیات آمریکا ، ترجمه حسن جوادی
29- رئالیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
30- رمانتیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
31- ناتورالیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
32- اسطوره ، ترجمه ، نشر مرکز
33- عناصر داستان ، ترجمه فرزانه طاهری ، نشر مرکز
34- سیر رمانتیسیسم در اروپا ، جعفری ، نشر مرکز
35- نود و نه رمان ، ترجمه صفدر تقی زاده
36- رمان به روایت رمان نویسان ، ترجمه محمد علی حقشناس
37- هفت صدا ، ترجمه نازی عظیما
38- نظریه رمان ، حسین پاینده ( ترجمه )
39- رمان های فارسی 4 جلد میمنت میر صادقی
40- رمان تاریخی ، محمد غلامی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
آیا میدانید "پارادایم " چیست ؟
گروهی از دانشمندان ۵ میمون را در قفسی قرار دادند!
در وسط قفس یک نردبان و بالای نردبان دسته ای موز گذاشتند.
هر زمانی که میمونی بالای نردبان میرفت تا موزها را بردارد، دانشمندان بر روی سایر میمونها آب سرد میپاشیدند.
پس از مدتی، هر وقت که میمونی بالای نردبان میرفت سایرین او را کتک میزدند.
مدتی بعد هیچ میمونی علیرغم وسوسهای که داشت جرات بالا رفتن از نردبان را به خود نمیداد.
دانشمندان تصمیم گرفتند که یکی از میمونها را بردارند و با یک میمون جدید جایگزین کنند. اولین کاری که این میمون جدید انجام داد این بود که سعی کرد تا بالای نردبان برود، که بلافاصله توسط سایرین مورد ضرب قرار گرفت.
پس از چندبار کتک خوردن میمون جدید با این که نمیدانست چرا، اما یاد گرفت که بالای نردبان نرود.
میمون دومی جایگزین گردید و همان اتفاق تکرار شد. میمون جدید اول هم در کتک زدن میمون جدید دوم شرکت میکرد. سومین میمون هم جایگزین شد و دوباره همان اتفاق (کتک خوردن) تکرار گردید.
به همین ترتیب چهارمین و پنجمین میمون نیز عوض شدند.
آن چیزی که باقی مانده بود گروهی متشکل از ۵ میمون بوده که با این که هیچگاه آب سردی بر روی آنها پاشیده نشده بود، میمونی را که بالای نردبان میرفت را کتک میزدند.
اگر امکان داشت که از میمونها بپرسند که چرا میمونی که بالای نردبان میرود را کتک میزنند شرط خواهیم بست که جواب آنها این خواهد بود:
“من نمیدانم، این رسم ماست. همه این کار را میکنند”
این جواب به نظر شما آشنا نمیآید؟!
اين جغرافیا نیست که جهان سومی بودن را تعیین می کند....! آدمها هستند که آن را می سازند! جهان سوم جا نیست، شخص است. جهان سوم منم، جهان سوم تویی، جهان سوم طرز تفکر ماست، نه آن مرزهایی که داخلش زندگی می کنیم! جهان سوم جاییست که درآمد یک دعا نویس از یک برنامه نویس بیشتر است. جهان سوم جاییست که مردمش جهان سومی فکر می کنند جهان سوم جایی است که بسیاری ازمردمانش با يک "استخاره" هدف تعيين می کنند! و با يک " عطسه " از هدف خود دست می کشند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
گروهی از دانشمندان ۵ میمون را در قفسی قرار دادند!
در وسط قفس یک نردبان و بالای نردبان دسته ای موز گذاشتند.
هر زمانی که میمونی بالای نردبان میرفت تا موزها را بردارد، دانشمندان بر روی سایر میمونها آب سرد میپاشیدند.
پس از مدتی، هر وقت که میمونی بالای نردبان میرفت سایرین او را کتک میزدند.
مدتی بعد هیچ میمونی علیرغم وسوسهای که داشت جرات بالا رفتن از نردبان را به خود نمیداد.
دانشمندان تصمیم گرفتند که یکی از میمونها را بردارند و با یک میمون جدید جایگزین کنند. اولین کاری که این میمون جدید انجام داد این بود که سعی کرد تا بالای نردبان برود، که بلافاصله توسط سایرین مورد ضرب قرار گرفت.
پس از چندبار کتک خوردن میمون جدید با این که نمیدانست چرا، اما یاد گرفت که بالای نردبان نرود.
میمون دومی جایگزین گردید و همان اتفاق تکرار شد. میمون جدید اول هم در کتک زدن میمون جدید دوم شرکت میکرد. سومین میمون هم جایگزین شد و دوباره همان اتفاق (کتک خوردن) تکرار گردید.
به همین ترتیب چهارمین و پنجمین میمون نیز عوض شدند.
آن چیزی که باقی مانده بود گروهی متشکل از ۵ میمون بوده که با این که هیچگاه آب سردی بر روی آنها پاشیده نشده بود، میمونی را که بالای نردبان میرفت را کتک میزدند.
اگر امکان داشت که از میمونها بپرسند که چرا میمونی که بالای نردبان میرود را کتک میزنند شرط خواهیم بست که جواب آنها این خواهد بود:
“من نمیدانم، این رسم ماست. همه این کار را میکنند”
این جواب به نظر شما آشنا نمیآید؟!
اين جغرافیا نیست که جهان سومی بودن را تعیین می کند....! آدمها هستند که آن را می سازند! جهان سوم جا نیست، شخص است. جهان سوم منم، جهان سوم تویی، جهان سوم طرز تفکر ماست، نه آن مرزهایی که داخلش زندگی می کنیم! جهان سوم جاییست که درآمد یک دعا نویس از یک برنامه نویس بیشتر است. جهان سوم جاییست که مردمش جهان سومی فکر می کنند جهان سوم جایی است که بسیاری ازمردمانش با يک "استخاره" هدف تعيين می کنند! و با يک " عطسه " از هدف خود دست می کشند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
حیوانات عرفانی
اژدها:مار و افعی را در ادبیّات عرفانی، کنایه از نفس امّاره و مظهر صفات رذیله
مانندشهوت و غضب است.در بعضی آثار عرفانی، کنایه از:
عالم مادّی و نفس ســرکشاست؛مولانا گوید:
نفس ،اژدرهاست، او کی مرده است؟
از غم بی آلتی افســـــــــرده است
پروانه: به عشق و وفا و ایثار در راه محبوب که به سوختن در شعله ی فروزان عشق
او می انجامد، بدان مثل زنند؛سعدی گوید:
ای مرغ سحر، عشق ز پروانه بیاموز
کان سوخته را جان شد و آواز نیـــــامد
خفّاش:
شیخ اشراق،سهروردی،
آن را نماد کـوردلی و غفلت می داند.نیز اشاره به کسانی است که از دریافت حقایق، هرچند روشـــن باشد؛عاجزند.
سیمرغ:مرغ افســــانه ای که در ادب عرفـــــــانی بسیار به کار رفته و اگرچه معانی مختلفی از آن اراده کرده اند، ولی بیشتر معنای انسان کامل از آن خواسته اند.عارف بزرگ روزبهان،گاه آن را کنایه از روح و گاه کنایه از پیامبر اکرم(ص) دانســــــته است.درشعر سنایی و عراقی، عشق به سیمرغ تشبیه شده است.در منطق الطیر عــــطّار،نماد حق است؛عراقی گوید:
عشق، سیمرغ است کاو را دام نیست
در دو عـــــالم زو نشــــان و نام نیست
پی به کوی او هـــــمانا کس نبـــــــــــرد
کاندران صـــحرا نشــــــــان گام نیست
طاووس:در ادب عرفانی، کنایه از جلوه های فریبنده ی دنیا و گاه ارواح ملکـــــوتی است.در انسان کامل نسفی، کنایه از روح و نفس و گاه کنایه از شهوات است؛مولانا
گوید:
طبع، طاووس است وسواست کند
دم زنـــــــد تا از مـــقامـــت برکند
طوطی:رمزی از تقلید و بی ارادگی است. گاه به معنی روح و جان نیز آمده است:
مـرغ دلــــم باز پریـــــدن گرفت
طوطی جان،قند خریدن گرفت
اشتر دیوانه ی سرمســت من
سلسـله ی عقل دریدن گرفت
گاو:نزد عارفان،کنایه از نفس امّاره و رذایل اخلاقی است.
نیز کنایه از کالبد گرفتار در
تعلّقات مادّی است. مولانا با اشاره به داستان بنی اسرائیل
و پرستش گوســــاله ی
سامری گوید:
گاو تن قربانی شــــیر خـــداست
گر تو را با او سر صدق و صفاست
پیش گاوی سجده کردی از خری
گشت عقلت صــید سحر سامری
مار:با توجّه به داستان آدم و حوّا و فریب ابلیس، مار، کنایه از نفس امّاره است:
در دهن مار نفس،در بن چاه است
هر که در این راه ،جاه و مال نماید
ماهی:عارف کامل است که مستغرق در دریای معرفت است.مولوی گوید:
این جهان دریاست تن، ماهی و روح
یونـــس محــجوب از نور صـــــــبوح
گر مسبّح باشد ار ماهـــــــی ،رهید
ور نه در وی هضم گشـــت و ناپدید
هدهد:هدهد یا شانه به سر که آن را مرغ سلیمان هم می نامند، در منطق الطیر،کنایه از:سیر و سلوک و نیز راهنمای مرغان در سلوک به سوی سیمرغ است. درکتابقصة الغربة الغربیّة از سهروردی ، کنایه از الها م است.
با تلخیص از فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، دکتر سیّد جعفر سجّادی
تهیه،تدوین و تحلیل: محمّدعزیززاده؛ کانال طعم ادبیات محمد عزیز زاده
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اژدها:مار و افعی را در ادبیّات عرفانی، کنایه از نفس امّاره و مظهر صفات رذیله
مانندشهوت و غضب است.در بعضی آثار عرفانی، کنایه از:
عالم مادّی و نفس ســرکشاست؛مولانا گوید:
نفس ،اژدرهاست، او کی مرده است؟
از غم بی آلتی افســـــــــرده است
پروانه: به عشق و وفا و ایثار در راه محبوب که به سوختن در شعله ی فروزان عشق
او می انجامد، بدان مثل زنند؛سعدی گوید:
ای مرغ سحر، عشق ز پروانه بیاموز
کان سوخته را جان شد و آواز نیـــــامد
خفّاش:
شیخ اشراق،سهروردی،
آن را نماد کـوردلی و غفلت می داند.نیز اشاره به کسانی است که از دریافت حقایق، هرچند روشـــن باشد؛عاجزند.
سیمرغ:مرغ افســــانه ای که در ادب عرفـــــــانی بسیار به کار رفته و اگرچه معانی مختلفی از آن اراده کرده اند، ولی بیشتر معنای انسان کامل از آن خواسته اند.عارف بزرگ روزبهان،گاه آن را کنایه از روح و گاه کنایه از پیامبر اکرم(ص) دانســــــته است.درشعر سنایی و عراقی، عشق به سیمرغ تشبیه شده است.در منطق الطیر عــــطّار،نماد حق است؛عراقی گوید:
عشق، سیمرغ است کاو را دام نیست
در دو عـــــالم زو نشــــان و نام نیست
پی به کوی او هـــــمانا کس نبـــــــــــرد
کاندران صـــحرا نشــــــــان گام نیست
طاووس:در ادب عرفانی، کنایه از جلوه های فریبنده ی دنیا و گاه ارواح ملکـــــوتی است.در انسان کامل نسفی، کنایه از روح و نفس و گاه کنایه از شهوات است؛مولانا
گوید:
طبع، طاووس است وسواست کند
دم زنـــــــد تا از مـــقامـــت برکند
طوطی:رمزی از تقلید و بی ارادگی است. گاه به معنی روح و جان نیز آمده است:
مـرغ دلــــم باز پریـــــدن گرفت
طوطی جان،قند خریدن گرفت
اشتر دیوانه ی سرمســت من
سلسـله ی عقل دریدن گرفت
گاو:نزد عارفان،کنایه از نفس امّاره و رذایل اخلاقی است.
نیز کنایه از کالبد گرفتار در
تعلّقات مادّی است. مولانا با اشاره به داستان بنی اسرائیل
و پرستش گوســــاله ی
سامری گوید:
گاو تن قربانی شــــیر خـــداست
گر تو را با او سر صدق و صفاست
پیش گاوی سجده کردی از خری
گشت عقلت صــید سحر سامری
مار:با توجّه به داستان آدم و حوّا و فریب ابلیس، مار، کنایه از نفس امّاره است:
در دهن مار نفس،در بن چاه است
هر که در این راه ،جاه و مال نماید
ماهی:عارف کامل است که مستغرق در دریای معرفت است.مولوی گوید:
این جهان دریاست تن، ماهی و روح
یونـــس محــجوب از نور صـــــــبوح
گر مسبّح باشد ار ماهـــــــی ،رهید
ور نه در وی هضم گشـــت و ناپدید
هدهد:هدهد یا شانه به سر که آن را مرغ سلیمان هم می نامند، در منطق الطیر،کنایه از:سیر و سلوک و نیز راهنمای مرغان در سلوک به سوی سیمرغ است. درکتابقصة الغربة الغربیّة از سهروردی ، کنایه از الها م است.
با تلخیص از فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، دکتر سیّد جعفر سجّادی
تهیه،تدوین و تحلیل: محمّدعزیززاده؛ کانال طعم ادبیات محمد عزیز زاده
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
- شهرهای شاهنامه در کدام جغرافیا می باشد؟
-انصافعلی هدایت
ایران شاهنامه کجاست ؟
در گذشته ایران به افغانستان کنونی اطلاق میشده است.
فردوسی افغانستان امروزی را ایران می داند .
فردوسی در جایی از شاهنامه، شهرها و نواحی ایران را معرفی میکند .
در نامۀ «پیران» به «گودرز» می خوانیم که سردار تورانی از شهرهای ذیل به عنون شهرهای عمدۀ ایران یاد می کند و متعهد می شود که در قبال صلح با ایرانیان، این شهرها و نواحی را از سپاه تورانی تخلیه کند:
هر آن شهر کز مرز ایران نهی/ بگو تا کنم آن ز ترکان تهی
از ایران به کوه اندر آید نخست/ در غرچگان از بر بوم بُست
دگر طالقان شهر تا فاریاب/ همیدون در بلخ تا اندرآب
دگر پنجهیر و در بامیان/ سر مرز ایران و جای کیان
دگر گوزگانان فرخنده جای/ نهادست نامش جهان کدخدای
دگر مولیان تا در بدخشان/ همین است از این پادشاهی نشان
فروتر دگر دشت آموی و زم/ که با شهر ختلان برآید برم
چو شگنان و ترمذ و ویسه گرد/ بخارا و شهری که هستش به گرد
همیدون برو تا در سغد نیز/ نجوید کسی پادشاهی به چیز
وزان سو که شد رستم گردسوز/ سپارم به او کشور نیمروز
ز کوه و ز هامون بخوانم سپاه/ سوی باختر برگشایم راه
بپردازم این در هندوان/ نداریم تاریک از این پس روان
ز کشمیر و ز کابل و قندهار / شما را بود آنهمه زین شمار
و زان سو که لهراسب است جنگجوی/ الانان و غَر در سپارم بدوی
اگر کسی آشنایی اندکی با نقشه افغانستان داشته باشد متوجه می شود که شهرها و مناطقی که در این شعر به عنوان شهرها و نواحی ایران ذکر شده مانند غرچگان، بُست، طالقان، بلخ، فاریاب، مرو، کابل، قندهار، نیمروز، بامیان، پنجهیر، اندرآب، بدخشان و … همگی در قلمرو افغانستان امروز قرار دارند.
حقیقت این است که بیش از نود درصد شهرهایی که در شاهنامه از آنها نام برده شده، در بخش شرقی فلات ایران و افغانستان امروزی واقع شده اند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
-انصافعلی هدایت
ایران شاهنامه کجاست ؟
در گذشته ایران به افغانستان کنونی اطلاق میشده است.
فردوسی افغانستان امروزی را ایران می داند .
فردوسی در جایی از شاهنامه، شهرها و نواحی ایران را معرفی میکند .
در نامۀ «پیران» به «گودرز» می خوانیم که سردار تورانی از شهرهای ذیل به عنون شهرهای عمدۀ ایران یاد می کند و متعهد می شود که در قبال صلح با ایرانیان، این شهرها و نواحی را از سپاه تورانی تخلیه کند:
هر آن شهر کز مرز ایران نهی/ بگو تا کنم آن ز ترکان تهی
از ایران به کوه اندر آید نخست/ در غرچگان از بر بوم بُست
دگر طالقان شهر تا فاریاب/ همیدون در بلخ تا اندرآب
دگر پنجهیر و در بامیان/ سر مرز ایران و جای کیان
دگر گوزگانان فرخنده جای/ نهادست نامش جهان کدخدای
دگر مولیان تا در بدخشان/ همین است از این پادشاهی نشان
فروتر دگر دشت آموی و زم/ که با شهر ختلان برآید برم
چو شگنان و ترمذ و ویسه گرد/ بخارا و شهری که هستش به گرد
همیدون برو تا در سغد نیز/ نجوید کسی پادشاهی به چیز
وزان سو که شد رستم گردسوز/ سپارم به او کشور نیمروز
ز کوه و ز هامون بخوانم سپاه/ سوی باختر برگشایم راه
بپردازم این در هندوان/ نداریم تاریک از این پس روان
ز کشمیر و ز کابل و قندهار / شما را بود آنهمه زین شمار
و زان سو که لهراسب است جنگجوی/ الانان و غَر در سپارم بدوی
اگر کسی آشنایی اندکی با نقشه افغانستان داشته باشد متوجه می شود که شهرها و مناطقی که در این شعر به عنوان شهرها و نواحی ایران ذکر شده مانند غرچگان، بُست، طالقان، بلخ، فاریاب، مرو، کابل، قندهار، نیمروز، بامیان، پنجهیر، اندرآب، بدخشان و … همگی در قلمرو افغانستان امروز قرار دارند.
حقیقت این است که بیش از نود درصد شهرهایی که در شاهنامه از آنها نام برده شده، در بخش شرقی فلات ایران و افغانستان امروزی واقع شده اند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
به مناسبت سالمرگ بانوی غزل
جلوه های فضاسازی در غزلهای سیمین بهبهانی
بسیاری از غزلهای زندهیاد سیمین بهبهانی در دورۀ کمال شاعری او از ساختار قوی و فضاسازیهای بدیع برخوردارند که حاصل وقوف شاعر بر ظرفیت و ظرافتهای معنایی _ موسیقاییِ واژگان در بافت نحوی، و خصلتهای زیباشناختی دیگر عناصر شعری است.
در این غزل رمزی و تمثیلی :
و نگاه کن به شتر، آری که چگونه ساخته شد باری
نه ز آب و گِل که سرشتندش، ز سراب و حوصله پنداری
و سراب را همه میدانی که چگونه ديدهْ فريب آمد
و سراب هیچ نمی داند که چگونه حوصله میآری
و چگونه حوصله میآری، به عطش به شن به نمکزاران
و حضور گستره را دیدن ، به نگاهی از سر بیزاری
و نگاه کن که نگاه اينجا، ز شيار شوره نشان دارد
چو خطوط خشک پس از اشکی که به گونههات شود جاری
و به اشک بين که تهی کردت، ز هر آنچه مايۀ آگاهی
و تو اين تهی شده را بايد، ز کدام هيچ بينباری
و در اين تهی شده میبینی، هيمان اشتر عطشان را
که جنون برآمده با صبرش، نرود سبک به گرانباری
و جنون دو نيشۀ رخشان شد، به صف خشونت دندانها
که ز صبر کينه به بار آید، که ز کینه زخم شود کاری
و نگاه کن که به کین توزی، رگ ساربان زده با دندان
ز سراب حوصله تنگ آمد، و نگاه کن به شتر، آری
( یک دریچه آزادی، صفحات ۲۶۷ و ۲۶۸)
که از قویترین و ساختمندترین غزلهای شاعر به شمار میآید، جلوههای فضاسازی بسیار خیرهکننده است :
۱ _ مصرع اول غزل، برگردانِ آیه ۱۷ از سوره غاشیه است: اَفلا ینظرون اِلَی الاِبل کَیفَ خُلِقَت: چرا به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شد؟
لحن خطابی، محکم و آرکاییک شعر، با آهنگ کلام قرآن، همخوان است.
۲_ ابیات غزل، شبیه ساختار آیات قرآن با " و " آغاز شدهاند تا هم فضای قرآنی کلام را تقویت کنند و هم جنبۀ روایی شعر را. افزون بر این، تکرار " و " ها در آغازۀ ابیات، هم استمرار حرکت شتر را در صحاری لایتناهی، و هم تداوم صبوریاش را تداعی کرده اند.
۳_ وزن غزل: متفاعلن فعلاتن فع متفاعلن فعلاتن فع ( بحر کامل مثمن مقطوع مرفّل) با هنجار و هیمنهای آرام و با طمٱنینه، یادآور شیوۀ رهنوردی شتر در بیابانهای دور و دراز، و حتی طنين صدای زنگولۀ گردن شتران است.
شبکۀ واژهها و ترکیبها: سراب، حوصله، دیدهْ فریب، عطش، شن، نمکزاران، بیزاری، شيار شوره، خطوط خشک، تهی، هَیَمان اشتر عطْشان، جنون، گرانباری، خشونت، دندانها، صبر، کینه، زخم، کینتوزی، رگ ساربان و... به طرزی گویا و گیرا، فضای خشک خشن، تلخ و تبدار زندگی بیابانی و خصوصاً پویۀ پیوسته در شن و شورهزار را در سراسر غزل دمیده و تنیده است.
در ابیات پایانی نیز همنشینی واژگانِ همبافت نظیر هيمان، عطشان، جنون، گرانباری، نيشه، خشونت، دندانها، کین توزی، رگ، ساربان و... در القای حس و حالت خشم و کینۀ شتر و حملهور شدنش به ساربان نقشی مؤثر ایفا کرده اند.
این تمهیدات و ترفندهای زبانی و بلاغی در مجموع، اثری واجد فرم و فضای هنری را رقم زدهاند.
در اشعاری که حاوی روح و روایتی تاریخی اند، شاعر باید مثل فیلمساز و کارگردان، فضا، صحنه، لحن و گفتار، اشیا و عناصر را به اقتضای موقعیت زمانی روایت بازسازی و همسان کند.
سیمین بهبهانی غزل-داستان تمثیلی زیر را در حال و هوای دوران سلطۀ حکام ایلخانی ( مظاهر زور و ستم و بی فرهنگی) سروده و در پردازش فرم و فضای شعر منطبق با آن برهۀ تاریخی، رفتار ذهنی _ زبانی ماهرانه ای به نمایش گذاشته است. بخوانیم :
به تکا... به تكاپو ز ره سفر آمد
هی و های و هیاهو که به خانه در آمد
تن خیس سمندش، خم و پیچ کمندش
قدِ سروِ بلندش همه جلوهگر آمد
به پَرِش چم و خم زد، سوی خیمه قدم زد
" هله، هان" به حَشَم زد که سفر به سر آمد
ردگان و شریفان، سرگان و ظریفان
ز رسیدن سلطان همه را خبر آمد
تب و تابِ دهلزن شده ولولهافکن
که: ز مالِشِ دشمن به چنین ظفر آمد
رخِ زهره درخشان، لبِ زهره غزلخوان
به خوش آمدِ سَرور سرِ رهگذر آمد
به خریطۀ زرکش که گشوده ز ترکش
نگرنده چو طوطی ز پی شَکر آمد
به عطای کریمان زده سکه ی ایمان
که ز باغِ کرامت چه کَرَم به بر آمد
◽️
سرِ تُحفه چو وا شد، قدِ زهره دوتا شد
که یکی سرِ خونین ز خریطه برآمد!
( یک دریچه آزادی، ص ۲۱۷ و ۲۱۸)
فضا، فضای زندگی قبیلگی در نظام خان سالاری است.از همان ابتدا با جلوه ای زیبا از صدامعنایی مواجه می شویم: " به تکا... به تكاپو " سُمکوب اسبان را تداعی و طنین انداز میکند و در ادامه نیز هماوایی " ه " ها در هی و های و هیاهو، هیاهو و همهمۀ اسبها
(برگرفته از کتابِ در دست نگارش " جلوهها و جنبههای فضاسازی در شعر معاصر ایران)
محمد رضا روزبه ، مهرماه ۱۳۹۶
@Mohammadreza_roozbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
جلوه های فضاسازی در غزلهای سیمین بهبهانی
بسیاری از غزلهای زندهیاد سیمین بهبهانی در دورۀ کمال شاعری او از ساختار قوی و فضاسازیهای بدیع برخوردارند که حاصل وقوف شاعر بر ظرفیت و ظرافتهای معنایی _ موسیقاییِ واژگان در بافت نحوی، و خصلتهای زیباشناختی دیگر عناصر شعری است.
در این غزل رمزی و تمثیلی :
و نگاه کن به شتر، آری که چگونه ساخته شد باری
نه ز آب و گِل که سرشتندش، ز سراب و حوصله پنداری
و سراب را همه میدانی که چگونه ديدهْ فريب آمد
و سراب هیچ نمی داند که چگونه حوصله میآری
و چگونه حوصله میآری، به عطش به شن به نمکزاران
و حضور گستره را دیدن ، به نگاهی از سر بیزاری
و نگاه کن که نگاه اينجا، ز شيار شوره نشان دارد
چو خطوط خشک پس از اشکی که به گونههات شود جاری
و به اشک بين که تهی کردت، ز هر آنچه مايۀ آگاهی
و تو اين تهی شده را بايد، ز کدام هيچ بينباری
و در اين تهی شده میبینی، هيمان اشتر عطشان را
که جنون برآمده با صبرش، نرود سبک به گرانباری
و جنون دو نيشۀ رخشان شد، به صف خشونت دندانها
که ز صبر کينه به بار آید، که ز کینه زخم شود کاری
و نگاه کن که به کین توزی، رگ ساربان زده با دندان
ز سراب حوصله تنگ آمد، و نگاه کن به شتر، آری
( یک دریچه آزادی، صفحات ۲۶۷ و ۲۶۸)
که از قویترین و ساختمندترین غزلهای شاعر به شمار میآید، جلوههای فضاسازی بسیار خیرهکننده است :
۱ _ مصرع اول غزل، برگردانِ آیه ۱۷ از سوره غاشیه است: اَفلا ینظرون اِلَی الاِبل کَیفَ خُلِقَت: چرا به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شد؟
لحن خطابی، محکم و آرکاییک شعر، با آهنگ کلام قرآن، همخوان است.
۲_ ابیات غزل، شبیه ساختار آیات قرآن با " و " آغاز شدهاند تا هم فضای قرآنی کلام را تقویت کنند و هم جنبۀ روایی شعر را. افزون بر این، تکرار " و " ها در آغازۀ ابیات، هم استمرار حرکت شتر را در صحاری لایتناهی، و هم تداوم صبوریاش را تداعی کرده اند.
۳_ وزن غزل: متفاعلن فعلاتن فع متفاعلن فعلاتن فع ( بحر کامل مثمن مقطوع مرفّل) با هنجار و هیمنهای آرام و با طمٱنینه، یادآور شیوۀ رهنوردی شتر در بیابانهای دور و دراز، و حتی طنين صدای زنگولۀ گردن شتران است.
شبکۀ واژهها و ترکیبها: سراب، حوصله، دیدهْ فریب، عطش، شن، نمکزاران، بیزاری، شيار شوره، خطوط خشک، تهی، هَیَمان اشتر عطْشان، جنون، گرانباری، خشونت، دندانها، صبر، کینه، زخم، کینتوزی، رگ ساربان و... به طرزی گویا و گیرا، فضای خشک خشن، تلخ و تبدار زندگی بیابانی و خصوصاً پویۀ پیوسته در شن و شورهزار را در سراسر غزل دمیده و تنیده است.
در ابیات پایانی نیز همنشینی واژگانِ همبافت نظیر هيمان، عطشان، جنون، گرانباری، نيشه، خشونت، دندانها، کین توزی، رگ، ساربان و... در القای حس و حالت خشم و کینۀ شتر و حملهور شدنش به ساربان نقشی مؤثر ایفا کرده اند.
این تمهیدات و ترفندهای زبانی و بلاغی در مجموع، اثری واجد فرم و فضای هنری را رقم زدهاند.
در اشعاری که حاوی روح و روایتی تاریخی اند، شاعر باید مثل فیلمساز و کارگردان، فضا، صحنه، لحن و گفتار، اشیا و عناصر را به اقتضای موقعیت زمانی روایت بازسازی و همسان کند.
سیمین بهبهانی غزل-داستان تمثیلی زیر را در حال و هوای دوران سلطۀ حکام ایلخانی ( مظاهر زور و ستم و بی فرهنگی) سروده و در پردازش فرم و فضای شعر منطبق با آن برهۀ تاریخی، رفتار ذهنی _ زبانی ماهرانه ای به نمایش گذاشته است. بخوانیم :
به تکا... به تكاپو ز ره سفر آمد
هی و های و هیاهو که به خانه در آمد
تن خیس سمندش، خم و پیچ کمندش
قدِ سروِ بلندش همه جلوهگر آمد
به پَرِش چم و خم زد، سوی خیمه قدم زد
" هله، هان" به حَشَم زد که سفر به سر آمد
ردگان و شریفان، سرگان و ظریفان
ز رسیدن سلطان همه را خبر آمد
تب و تابِ دهلزن شده ولولهافکن
که: ز مالِشِ دشمن به چنین ظفر آمد
رخِ زهره درخشان، لبِ زهره غزلخوان
به خوش آمدِ سَرور سرِ رهگذر آمد
به خریطۀ زرکش که گشوده ز ترکش
نگرنده چو طوطی ز پی شَکر آمد
به عطای کریمان زده سکه ی ایمان
که ز باغِ کرامت چه کَرَم به بر آمد
◽️
سرِ تُحفه چو وا شد، قدِ زهره دوتا شد
که یکی سرِ خونین ز خریطه برآمد!
( یک دریچه آزادی، ص ۲۱۷ و ۲۱۸)
فضا، فضای زندگی قبیلگی در نظام خان سالاری است.از همان ابتدا با جلوه ای زیبا از صدامعنایی مواجه می شویم: " به تکا... به تكاپو " سُمکوب اسبان را تداعی و طنین انداز میکند و در ادامه نیز هماوایی " ه " ها در هی و های و هیاهو، هیاهو و همهمۀ اسبها
(برگرفته از کتابِ در دست نگارش " جلوهها و جنبههای فضاسازی در شعر معاصر ایران)
محمد رضا روزبه ، مهرماه ۱۳۹۶
@Mohammadreza_roozbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن
به مناسبت سالمرگ بانوی غزل جلوه های فضاسازی در غزلهای سیمین بهبهانی بسیاری از غزلهای زندهیاد سیمین بهبهانی در دورۀ کمال شاعری او از ساختار قوی و فضاسازیهای بدیع برخوردارند که حاصل وقوف شاعر بر ظرفیت و ظرافتهای معنایی _ موسیقاییِ واژگان در بافت نحوی،…
با عرض معذرت از جناب روزبه مطلب ایشان اصلاح می شود.
جلوه های فضاسازی در غزلهای سیمین بهبهانی ( ۱ ) ( اصلاح شده )
بسیاری از غزلهای زندهیاد سیمین بهبهانی در دورۀ کمال شاعری او از ساختار قوی و فضاسازیهای بدیع برخوردارند که حاصل وقوف شاعر بر ظرفیت و ظرافتهای معنایی _ موسیقاییِ واژگان در بافت نحوی، و خصلتهای زیباشناختی دیگر عناصر شعری است.
در این غزل رمزی و تمثیلی :
و نگاه کن به شتر، آری که چگونه ساخته شد باری
نه ز آب و گِل که سرشتندش، ز سراب و حوصله پنداری
و سراب را همه میدانی که چگونه ديدهْ فريب آمد
و سراب هیچ نمی داند که چگونه حوصله میآری
و چگونه حوصله میآری، به عطش به شن به نمکزاران
و حضور گستره را دیدن ، به نگاهی از سر بیزاری
و نگاه کن که نگاه اينجا، ز شيار شوره نشان دارد
چو خطوط خشک پس از اشکی که به گونههات شود جاری
و به اشک بين که تهی کردت، ز هر آنچه مايۀ آگاهی
و تو اين تهی شده را بايد، ز کدام هيچ بينباری
و در اين تهی شده میبینی، هيمان اشتر عطشان را
که جنون برآمده با صبرش، نرود سبک به گرانباری
و جنون دو نيشۀ رخشان شد، به صف خشونت دندانها
که ز صبر کينه به بار آید، که ز کینه زخم شود کاری
و نگاه کن که به کین توزی، رگ ساربان زده با دندان
ز سراب حوصله تنگ آمد، و نگاه کن به شتر، آری
( یک دریچه آزادی، صفحات ۲۶۷ و ۲۶۸)
که از قویترین و ساختمندترین غزلهای شاعر به شمار میآید، جلوههای فضاسازی بسیار خیرهکننده است :
۱ _ مصرع اول غزل، برگردانِ آیه ۱۷ از سوره غاشیه است: اَفلا ینظرون اِلَی الاِبل کَیفَ خُلِقَت: چرا به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شد؟
لحن خطابی، محکم و آرکاییک شعر، با آهنگ کلام قرآن، همخوان است.
۲_ ابیات غزل، شبیه ساختار آیات قرآن با " و " آغاز شدهاند تا هم فضای قرآنی کلام را تقویت کنند و هم جنبۀ روایی شعر را. افزون بر این، تکرار " و " ها در آغازۀ ابیات، هم استمرار حرکت شتر را در صحاری لایتناهی، و هم تداوم صبوریاش را تداعی کرده اند.
۳_ وزن غزل: متفاعلن فعلاتن فع متفاعلن فعلاتن فع ( بحر کامل مثمن مقطوع مرفّل) با هنجار و هیمنهای آرام و با طمٱنینه، یادآور شیوۀ رهنوردی شتر در بیابانهای دور و دراز، و حتی طنين صدای زنگولۀ گردن شتران است.
شبکۀ واژهها و ترکیبها: سراب، حوصله، دیدهْ فریب، عطش، شن، نمکزاران، بیزاری، شيار شوره، خطوط خشک، تهی، هَیَمان اشتر عطْشان، جنون، گرانباری، خشونت، دندانها، صبر، کینه، زخم، کینتوزی، رگ ساربان و... به طرزی گویا و گیرا، فضای خشک خشن، تلخ و تبدار زندگی بیابانی و خصوصاً پویۀ پیوسته در شن و شورهزار را در سراسر غزل دمیده و تنیده است.
در ابیات پایانی نیز همنشینی واژگانِ همبافت نظیر هيمان، عطشان، جنون، گرانباری، نيشه، خشونت، دندانها، کین توزی، رگ، ساربان و... در القای حس و حالت خشم و کینۀ شتر و حملهور شدنش به ساربان نقشی مؤثر ایفا کرده اند.
این تمهیدات و ترفندهای زبانی و بلاغی در مجموع، اثری واجد فرم و فضای هنری را رقم زدهاند.
(برگرفته از کتابِ در دست نگارش " جلوهها و جنبههای فضاسازی در شعر معاصر ایران)
محمدرضا روزبه، مهر ماه ۱۳۹۶
@Mohammadrezarouzbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
بسیاری از غزلهای زندهیاد سیمین بهبهانی در دورۀ کمال شاعری او از ساختار قوی و فضاسازیهای بدیع برخوردارند که حاصل وقوف شاعر بر ظرفیت و ظرافتهای معنایی _ موسیقاییِ واژگان در بافت نحوی، و خصلتهای زیباشناختی دیگر عناصر شعری است.
در این غزل رمزی و تمثیلی :
و نگاه کن به شتر، آری که چگونه ساخته شد باری
نه ز آب و گِل که سرشتندش، ز سراب و حوصله پنداری
و سراب را همه میدانی که چگونه ديدهْ فريب آمد
و سراب هیچ نمی داند که چگونه حوصله میآری
و چگونه حوصله میآری، به عطش به شن به نمکزاران
و حضور گستره را دیدن ، به نگاهی از سر بیزاری
و نگاه کن که نگاه اينجا، ز شيار شوره نشان دارد
چو خطوط خشک پس از اشکی که به گونههات شود جاری
و به اشک بين که تهی کردت، ز هر آنچه مايۀ آگاهی
و تو اين تهی شده را بايد، ز کدام هيچ بينباری
و در اين تهی شده میبینی، هيمان اشتر عطشان را
که جنون برآمده با صبرش، نرود سبک به گرانباری
و جنون دو نيشۀ رخشان شد، به صف خشونت دندانها
که ز صبر کينه به بار آید، که ز کینه زخم شود کاری
و نگاه کن که به کین توزی، رگ ساربان زده با دندان
ز سراب حوصله تنگ آمد، و نگاه کن به شتر، آری
( یک دریچه آزادی، صفحات ۲۶۷ و ۲۶۸)
که از قویترین و ساختمندترین غزلهای شاعر به شمار میآید، جلوههای فضاسازی بسیار خیرهکننده است :
۱ _ مصرع اول غزل، برگردانِ آیه ۱۷ از سوره غاشیه است: اَفلا ینظرون اِلَی الاِبل کَیفَ خُلِقَت: چرا به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شد؟
لحن خطابی، محکم و آرکاییک شعر، با آهنگ کلام قرآن، همخوان است.
۲_ ابیات غزل، شبیه ساختار آیات قرآن با " و " آغاز شدهاند تا هم فضای قرآنی کلام را تقویت کنند و هم جنبۀ روایی شعر را. افزون بر این، تکرار " و " ها در آغازۀ ابیات، هم استمرار حرکت شتر را در صحاری لایتناهی، و هم تداوم صبوریاش را تداعی کرده اند.
۳_ وزن غزل: متفاعلن فعلاتن فع متفاعلن فعلاتن فع ( بحر کامل مثمن مقطوع مرفّل) با هنجار و هیمنهای آرام و با طمٱنینه، یادآور شیوۀ رهنوردی شتر در بیابانهای دور و دراز، و حتی طنين صدای زنگولۀ گردن شتران است.
شبکۀ واژهها و ترکیبها: سراب، حوصله، دیدهْ فریب، عطش، شن، نمکزاران، بیزاری، شيار شوره، خطوط خشک، تهی، هَیَمان اشتر عطْشان، جنون، گرانباری، خشونت، دندانها، صبر، کینه، زخم، کینتوزی، رگ ساربان و... به طرزی گویا و گیرا، فضای خشک خشن، تلخ و تبدار زندگی بیابانی و خصوصاً پویۀ پیوسته در شن و شورهزار را در سراسر غزل دمیده و تنیده است.
در ابیات پایانی نیز همنشینی واژگانِ همبافت نظیر هيمان، عطشان، جنون، گرانباری، نيشه، خشونت، دندانها، کین توزی، رگ، ساربان و... در القای حس و حالت خشم و کینۀ شتر و حملهور شدنش به ساربان نقشی مؤثر ایفا کرده اند.
این تمهیدات و ترفندهای زبانی و بلاغی در مجموع، اثری واجد فرم و فضای هنری را رقم زدهاند.
(برگرفته از کتابِ در دست نگارش " جلوهها و جنبههای فضاسازی در شعر معاصر ایران)
محمدرضا روزبه، مهر ماه ۱۳۹۶
@Mohammadrezarouzbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan