شهر شش دروازه
کرمان را در گذشته به دلیل داشتن دروازه های شش گانه ، شهر شش دروازه می نامیده اند ، این دروازه ها عبارتند از :
1⃣ دروازه مسجد ، همجوار مسجد جامع
2⃣ دروازه رق آباد ( مقابل مسجد قائم در خیابان احمدی )
3⃣ دروازه ارگ یا باغ نظر ( در چهارراه بیمارستان شهید باهنر یکی از برج های این دروازه هنوز باقی و بازسازی شده است)
4⃣ دروازه سلطانی یا دروازه دولت در غرب(اول کوچه دبیرستان بهمنیار)
5⃣ دروازه گبری محل زندگی زردشتیان درشمال شهر(خیابان ابوحامد)
6⃣ دروازه ناصری در مشرق محله شهر(خیابان ناصریه فعلی)
از این شش دروازه اکنون تنها بقایای دروازه باغ نظر در شهر کرمان باقی و مرمت شده است، اين دروازه چون جلو باغ نظر كه بعدا به آن باغ ستاد ميگفتند واقع شده بود به اين مناسبت به آن دروازه نظر و بعضي اوقات هم به آن دروازه ارگ ميگفتند و در سال ۱۲۲۵ه.ق به دستور ابراهیم خان ظهیرالدوله حاکم کرمان بنا شد. از اين دروازه اياب و ذهاب افراد شخصي صورت نمي گرفته و بيشتر روزها بسته و هر موقع حكومت يا مامورين حكومتي مي خواستند وارد و يا خارج شوند دروازه باز و بسته ميشده و هر موقع جشن هاي دولتي رخ مي داد اين دروازه را با قالي و پارچه هاي اطلس و چراغ زينت مي دادند اين دروازه تا سال 1296 شمسي پابرجا و در اواسط همين سال به دستور رئيس قشون كرمان سردار نصرت خراب و خندق هاي اطراف آن را پر و مسطح مينمايند تمام ادارات حكومتي در محوطه دروازه ارگ و دروازه نظر قرار داشته كه در حال حاضر نيز بيشتر ادارات دولتي از جمله دادگستري و ثبت اسناد و دارائي و شهرباني و بانك ملي و اداره پست و تلگراف و ستاد ارتش در همان اراضي و استانداري نيز در اول در همين محل قرار داشته است .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
کرمان را در گذشته به دلیل داشتن دروازه های شش گانه ، شهر شش دروازه می نامیده اند ، این دروازه ها عبارتند از :
1⃣ دروازه مسجد ، همجوار مسجد جامع
2⃣ دروازه رق آباد ( مقابل مسجد قائم در خیابان احمدی )
3⃣ دروازه ارگ یا باغ نظر ( در چهارراه بیمارستان شهید باهنر یکی از برج های این دروازه هنوز باقی و بازسازی شده است)
4⃣ دروازه سلطانی یا دروازه دولت در غرب(اول کوچه دبیرستان بهمنیار)
5⃣ دروازه گبری محل زندگی زردشتیان درشمال شهر(خیابان ابوحامد)
6⃣ دروازه ناصری در مشرق محله شهر(خیابان ناصریه فعلی)
از این شش دروازه اکنون تنها بقایای دروازه باغ نظر در شهر کرمان باقی و مرمت شده است، اين دروازه چون جلو باغ نظر كه بعدا به آن باغ ستاد ميگفتند واقع شده بود به اين مناسبت به آن دروازه نظر و بعضي اوقات هم به آن دروازه ارگ ميگفتند و در سال ۱۲۲۵ه.ق به دستور ابراهیم خان ظهیرالدوله حاکم کرمان بنا شد. از اين دروازه اياب و ذهاب افراد شخصي صورت نمي گرفته و بيشتر روزها بسته و هر موقع حكومت يا مامورين حكومتي مي خواستند وارد و يا خارج شوند دروازه باز و بسته ميشده و هر موقع جشن هاي دولتي رخ مي داد اين دروازه را با قالي و پارچه هاي اطلس و چراغ زينت مي دادند اين دروازه تا سال 1296 شمسي پابرجا و در اواسط همين سال به دستور رئيس قشون كرمان سردار نصرت خراب و خندق هاي اطراف آن را پر و مسطح مينمايند تمام ادارات حكومتي در محوطه دروازه ارگ و دروازه نظر قرار داشته كه در حال حاضر نيز بيشتر ادارات دولتي از جمله دادگستري و ثبت اسناد و دارائي و شهرباني و بانك ملي و اداره پست و تلگراف و ستاد ارتش در همان اراضي و استانداري نيز در اول در همين محل قرار داشته است .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
لهجه ی تهرانی>تهرونی:
تاریخچه:لهجهٔ تهرانی به شکل کنونی از زمان قاجار به وجود آمده است و با لهجهٔ اهالی بومی تهران تفاوت دارد.
لهجهٔ قدیم تهرانی هنوز هم در مناطقی مانند شمیران و دماوند وجود دارد. هرچند که در معرض فراموشی است.
تهران در تقسیمات کشوری قدیم و پیش از این که پایتخت ایران شود از ملحقات شهر تاریخی ری بودهاست؛ بنابراین گویش مردم این شهر نیز از شعب گویش راجی یا رازی، همان زبانی که از زبان پهلوی منشعب و در شمال و شمال غربی و مغرب و جنوب ایران رواج داشته بودهاست.
به تصریح شمس قیس رازی زبان مردم شهر ری و از جمله تهران، حد فاصل زبان دری مشرق و زبان پهلوی مغرب و جنوب ایران محسوب میگردیدهاست. امروزه از این گویش اثری بر جای نماندهاست. این گویش در زبان چند نسل پیش مردم روستائیان مناطق دولاب و شمیران و کن و سولقان شنیده میشد.
روند شکلگیری :
از قدیمترین روزها در تهران لهجهٔ قدیم تهرانی رایج بوده که نزدیک به لهجهٔ رازی یعنی منسوب به ری بودهاست؛ چون این لهجه در شمال ری بوده، به لهجههای لواسانی یا همان گویش قصران نزدیک بوده و در واقع بین رازی و مازندرانی بوده و بسیاری از واژههای مازندرانی در این گویش وجود داشتهاست.
با تبدیل تهران به شهر توسط شاه تهماسب یکم فقط یکپنجم روستای تهران در شهر واقع شد و بقیهٔ شهر باغ و زمین بایر بود ! در این دوران مردم مختلف و بهخصوص نظامیها به تهران مهاجرت کردند تا اینکه در دوران نادرشاه افشار،تهران یک پادگان نظامی شده بود. لهجههای این مهاجران با گویش روستای ری ادغام شد. پس از پایتخت شدن تهران توسط آغامحمدخان قاجار مهاجرت به تهران و اقامت در آن سرعت پیدا کرد و بسیاری از اقلیتهای قومی و مذهبی به تهران آمدند.تبعید طایفهٔ زند به تهران توسط آغامحمدخان و اثرگذاری لهجهٔ شیرازی را هم نمیتوان در این گویش بیتأثیر دانست.
ایجاد منصب دیوان در زمان فتحعلیشاه اتفاق مهمی
دراین تحولات بود. پس از
آن، تفرشیها و آشتیانیها مناصب مهم حکومتی را بر عهده گرفتند. به این ترتیب، دو نوع زبان شایع شد «زبان قلمی» و «زبان شمشیری».حاصل
اختلاط این دو زبان،لهجهای است که امروزه در تهران رایج است.پس دوستان تهرانی طعم ادبیّات(عزیززاده)بدانند که به هیچوجه نمیتوان این گویش را تهرانی خالص نامید!
ویژگیهای تلفظ:
تبدیل «ان» «ام» در اغلب واژه:
تهرانی> تهرونی
خانه ← خونه
جان ← جون
آرام ← آروم
داماد ← دوماد
ماند ← موند
آقایان← آقایون
استثنا در واژگان کوتاهتر با تخفیف آن، رایج و نوتر؛ مِن جمله اکثر جمعها با «ان» جاریاست.
در لهجهٔ تهرانی کسره برخی اوقات به صورت «ی» تلفظ میشود:
شکر ← شیکر
کشمش ← کیشمیش
بلیت ← بیلیت
جگر ← جیگر
شلنگ ← شیلنگ
بسیاری اوقات حرف آخر برخی واژهها در هنگام استفاده در جمله حذف میشود؛مثال:
اون خونه نیس =او در خانه نیست
هنو نرفتی= هنوز نرفتی
یا:هنو(هنوز)باور ندارم رفتن تو
دست خاک سرد سپردم تن تو
تغییر شکل و ادای برخی کلمات،مثل:
مچاله->موچوله
تشک --> دشک
باز-->وا
ایستادم-->واسادم
نمیایستادم-->وانمیسادم
صبحانه-->صبونه
و در پایان،ویژگیهای فارسی کهن در لهجه تهرانی:بسیاری ازخاصیتهایی که به عنوان خصوصیات لهجهٔ تهرانی بهشمار میآوریم در آثار متقدم فارسی بهوفور یافت میشود ولی بعدها بسامد آنها کم شدهاست یا حتی شاید یکسره منسوخ شدهاند و الان میانگاریم که ویژگی خاص لهجهٔ تهرانیاست؛مِن جمله استعمال"ش"فاعلی:
مثلاً گاه در لهجهٔ تهرانی میگوییم «فلانی این کار را کردش» در حالی که در فارسی رسمی همواره میگوییم «کرد».در شاهنامه هم"ش فاعلی"بسیار به کار رفتهاست یا در ویس و رامین.
مثالی دیگر؛ ادا کردن شناسهٔ سوم شخص جمع به تخفیف"د".«کردن» به جای «کردند». به عنوان مثال در تاریخ بلعمی هم چنین چیزی دیده میشود (و البته آثار دیگر متقدمان). یا ترکیبی چون «علی، سرش درد میکند» که در آن اول رکن (مثلاً مضافالیه) ذکر میشود و بار دیگر در جای اصلی با ضمیر ادا میشود (که در واقع بدل محسوب میشود) در ادبیّات فارسی کاملاً سابقه دارد. هم در شاهنامه آمدهاست و هم در آثار دیگر مثل غزلیات سعدی.مثلا آن جا که سعدی میگوید:
تطاولی که تو کردی به دوستی با من
من «آن» به دشمن خونخوار خویش نپسندم
اول کل رکن (در اینجا مفعول) را آوردهاست و بعد یک بار دیگر با «آن» به آن اشاره کردهاست. یا در جای دیگر میگوید:
باز میبینم و دریا نه پدیدست کرانش»
"یعنی کرانِ دریا پدید نیست."
برگرفته از کتاب:"لهجه ی تهرانی" اثر:"لازار ساموئیلوویچ پی سیکوف"
آدینه ی 18/5/98
تهیّه و تدوین از:محمّد عزیززاده ؛ کانال طعم ادبیات محمد عزیز زاده
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
تاریخچه:لهجهٔ تهرانی به شکل کنونی از زمان قاجار به وجود آمده است و با لهجهٔ اهالی بومی تهران تفاوت دارد.
لهجهٔ قدیم تهرانی هنوز هم در مناطقی مانند شمیران و دماوند وجود دارد. هرچند که در معرض فراموشی است.
تهران در تقسیمات کشوری قدیم و پیش از این که پایتخت ایران شود از ملحقات شهر تاریخی ری بودهاست؛ بنابراین گویش مردم این شهر نیز از شعب گویش راجی یا رازی، همان زبانی که از زبان پهلوی منشعب و در شمال و شمال غربی و مغرب و جنوب ایران رواج داشته بودهاست.
به تصریح شمس قیس رازی زبان مردم شهر ری و از جمله تهران، حد فاصل زبان دری مشرق و زبان پهلوی مغرب و جنوب ایران محسوب میگردیدهاست. امروزه از این گویش اثری بر جای نماندهاست. این گویش در زبان چند نسل پیش مردم روستائیان مناطق دولاب و شمیران و کن و سولقان شنیده میشد.
روند شکلگیری :
از قدیمترین روزها در تهران لهجهٔ قدیم تهرانی رایج بوده که نزدیک به لهجهٔ رازی یعنی منسوب به ری بودهاست؛ چون این لهجه در شمال ری بوده، به لهجههای لواسانی یا همان گویش قصران نزدیک بوده و در واقع بین رازی و مازندرانی بوده و بسیاری از واژههای مازندرانی در این گویش وجود داشتهاست.
با تبدیل تهران به شهر توسط شاه تهماسب یکم فقط یکپنجم روستای تهران در شهر واقع شد و بقیهٔ شهر باغ و زمین بایر بود ! در این دوران مردم مختلف و بهخصوص نظامیها به تهران مهاجرت کردند تا اینکه در دوران نادرشاه افشار،تهران یک پادگان نظامی شده بود. لهجههای این مهاجران با گویش روستای ری ادغام شد. پس از پایتخت شدن تهران توسط آغامحمدخان قاجار مهاجرت به تهران و اقامت در آن سرعت پیدا کرد و بسیاری از اقلیتهای قومی و مذهبی به تهران آمدند.تبعید طایفهٔ زند به تهران توسط آغامحمدخان و اثرگذاری لهجهٔ شیرازی را هم نمیتوان در این گویش بیتأثیر دانست.
ایجاد منصب دیوان در زمان فتحعلیشاه اتفاق مهمی
دراین تحولات بود. پس از
آن، تفرشیها و آشتیانیها مناصب مهم حکومتی را بر عهده گرفتند. به این ترتیب، دو نوع زبان شایع شد «زبان قلمی» و «زبان شمشیری».حاصل
اختلاط این دو زبان،لهجهای است که امروزه در تهران رایج است.پس دوستان تهرانی طعم ادبیّات(عزیززاده)بدانند که به هیچوجه نمیتوان این گویش را تهرانی خالص نامید!
ویژگیهای تلفظ:
تبدیل «ان» «ام» در اغلب واژه:
تهرانی> تهرونی
خانه ← خونه
جان ← جون
آرام ← آروم
داماد ← دوماد
ماند ← موند
آقایان← آقایون
استثنا در واژگان کوتاهتر با تخفیف آن، رایج و نوتر؛ مِن جمله اکثر جمعها با «ان» جاریاست.
در لهجهٔ تهرانی کسره برخی اوقات به صورت «ی» تلفظ میشود:
شکر ← شیکر
کشمش ← کیشمیش
بلیت ← بیلیت
جگر ← جیگر
شلنگ ← شیلنگ
بسیاری اوقات حرف آخر برخی واژهها در هنگام استفاده در جمله حذف میشود؛مثال:
اون خونه نیس =او در خانه نیست
هنو نرفتی= هنوز نرفتی
یا:هنو(هنوز)باور ندارم رفتن تو
دست خاک سرد سپردم تن تو
تغییر شکل و ادای برخی کلمات،مثل:
مچاله->موچوله
تشک --> دشک
باز-->وا
ایستادم-->واسادم
نمیایستادم-->وانمیسادم
صبحانه-->صبونه
و در پایان،ویژگیهای فارسی کهن در لهجه تهرانی:بسیاری ازخاصیتهایی که به عنوان خصوصیات لهجهٔ تهرانی بهشمار میآوریم در آثار متقدم فارسی بهوفور یافت میشود ولی بعدها بسامد آنها کم شدهاست یا حتی شاید یکسره منسوخ شدهاند و الان میانگاریم که ویژگی خاص لهجهٔ تهرانیاست؛مِن جمله استعمال"ش"فاعلی:
مثلاً گاه در لهجهٔ تهرانی میگوییم «فلانی این کار را کردش» در حالی که در فارسی رسمی همواره میگوییم «کرد».در شاهنامه هم"ش فاعلی"بسیار به کار رفتهاست یا در ویس و رامین.
مثالی دیگر؛ ادا کردن شناسهٔ سوم شخص جمع به تخفیف"د".«کردن» به جای «کردند». به عنوان مثال در تاریخ بلعمی هم چنین چیزی دیده میشود (و البته آثار دیگر متقدمان). یا ترکیبی چون «علی، سرش درد میکند» که در آن اول رکن (مثلاً مضافالیه) ذکر میشود و بار دیگر در جای اصلی با ضمیر ادا میشود (که در واقع بدل محسوب میشود) در ادبیّات فارسی کاملاً سابقه دارد. هم در شاهنامه آمدهاست و هم در آثار دیگر مثل غزلیات سعدی.مثلا آن جا که سعدی میگوید:
تطاولی که تو کردی به دوستی با من
من «آن» به دشمن خونخوار خویش نپسندم
اول کل رکن (در اینجا مفعول) را آوردهاست و بعد یک بار دیگر با «آن» به آن اشاره کردهاست. یا در جای دیگر میگوید:
باز میبینم و دریا نه پدیدست کرانش»
"یعنی کرانِ دریا پدید نیست."
برگرفته از کتاب:"لهجه ی تهرانی" اثر:"لازار ساموئیلوویچ پی سیکوف"
آدینه ی 18/5/98
تهیّه و تدوین از:محمّد عزیززاده ؛ کانال طعم ادبیات محمد عزیز زاده
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
چهل کتاب درباره داستان نویسی
اگر می خواهید داستان نویس بشوید یا اطلاعاتی درباره داستان به دست بیاورید، پیشنهاد می کنیم در کنار مطالعه داستان و رمان، این کتاب ها را هم بخوانید.
1-درس هایی درباره داستان نویسی ، لئونارد بیشاپ ، محسن سلیمانی ( ترجمه )
2-رمان چیست ؟ محسن سلیمانی ( ترجمه و نگارش )
3-فن داستان نویسی محسن سلیمانی ( ترجمه )
4- تاملی دیگر در باب داستان محسن سلیمانی (ترجمه )
5- 28 اشتباه نویسندگان ، جودی دلتون ، ترجمه ی محسن سلیمانی
6- قصه نویسی رضا براهنی
7- عناصر داستان جمال میر صادقی
8- ادبیات داستانی جمال میر صادقی
9- داستان ، تعاریف ، ابزار و عتاصر ناصر ایرانی
10- هنر داستان نویسی ابراهیم یونسی
11- نویسندگان پیشگام ایران علی اکبر کسمایی
12- نویسندگان پیشرو ایران محمد علی سپانلو
13-صد سال داستان نویسی ( 4 جلد ) حسن میر عابدینی
14- درباره رمان و داستان کوتاه کاوه دهگان (ترجمه)
15- از روی دست رمان نویس محسن سلیمانی ( ترجمه )
16- سیری در ادبیات غرب ، پریستلی ، ابراهیم یونسی ( ترجمه )
17- مروری بر تاریخ ادبیات امروز ایران ج 1 – نثر، محمد حقوقی
18- ادبیات داستانی در ایران زمین پیمان متین ترجمه مدخلی به همین نام از ایرانیکا
19- مدخل ادبیات داستانی در دانشنامه ادب فارسى ج دوم به سرپرستی انوشه
20- جنبه های رمان ، فورستر ، ترجمه ابراهیم یونسی
21- یادداشت هایی درباره قصه نویسی و نمایشنامه نویسی ، محسن مخملباف
22- اصطلاحات نقد ادبی : بهرام مقدادی
23- درباره ادبیات ایران : یعقوب آژند
24-مکتب های ادبی (2 جلد ) ، رضا سید حسینی
25- واژه نامه داستان نویسی ، جمال میر صادقی
26- جنون نوشتن ، رضا براهنی
27- تاریخ ادبیات روسیه ( 2 جلد ) ، ترجمه ابراهیم یونسی
28- تاریخ ادبیات آمریکا ، ترجمه حسن جوادی
29- رئالیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
30- رمانتیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
31- ناتورالیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
32- اسطوره ، ترجمه ، نشر مرکز
33- عناصر داستان ، ترجمه فرزانه طاهری ، نشر مرکز
34- سیر رمانتیسیسم در اروپا ، جعفری ، نشر مرکز
35- نود و نه رمان ، ترجمه صفدر تقی زاده
36- رمان به روایت رمان نویسان ، ترجمه محمد علی حقشناس
37- هفت صدا ، ترجمه نازی عظیما
38- نظریه رمان ، حسین پاینده ( ترجمه )
39- رمان های فارسی 4 جلد میمنت میر صادقی
40- رمان تاریخی ، محمد غلامی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اگر می خواهید داستان نویس بشوید یا اطلاعاتی درباره داستان به دست بیاورید، پیشنهاد می کنیم در کنار مطالعه داستان و رمان، این کتاب ها را هم بخوانید.
1-درس هایی درباره داستان نویسی ، لئونارد بیشاپ ، محسن سلیمانی ( ترجمه )
2-رمان چیست ؟ محسن سلیمانی ( ترجمه و نگارش )
3-فن داستان نویسی محسن سلیمانی ( ترجمه )
4- تاملی دیگر در باب داستان محسن سلیمانی (ترجمه )
5- 28 اشتباه نویسندگان ، جودی دلتون ، ترجمه ی محسن سلیمانی
6- قصه نویسی رضا براهنی
7- عناصر داستان جمال میر صادقی
8- ادبیات داستانی جمال میر صادقی
9- داستان ، تعاریف ، ابزار و عتاصر ناصر ایرانی
10- هنر داستان نویسی ابراهیم یونسی
11- نویسندگان پیشگام ایران علی اکبر کسمایی
12- نویسندگان پیشرو ایران محمد علی سپانلو
13-صد سال داستان نویسی ( 4 جلد ) حسن میر عابدینی
14- درباره رمان و داستان کوتاه کاوه دهگان (ترجمه)
15- از روی دست رمان نویس محسن سلیمانی ( ترجمه )
16- سیری در ادبیات غرب ، پریستلی ، ابراهیم یونسی ( ترجمه )
17- مروری بر تاریخ ادبیات امروز ایران ج 1 – نثر، محمد حقوقی
18- ادبیات داستانی در ایران زمین پیمان متین ترجمه مدخلی به همین نام از ایرانیکا
19- مدخل ادبیات داستانی در دانشنامه ادب فارسى ج دوم به سرپرستی انوشه
20- جنبه های رمان ، فورستر ، ترجمه ابراهیم یونسی
21- یادداشت هایی درباره قصه نویسی و نمایشنامه نویسی ، محسن مخملباف
22- اصطلاحات نقد ادبی : بهرام مقدادی
23- درباره ادبیات ایران : یعقوب آژند
24-مکتب های ادبی (2 جلد ) ، رضا سید حسینی
25- واژه نامه داستان نویسی ، جمال میر صادقی
26- جنون نوشتن ، رضا براهنی
27- تاریخ ادبیات روسیه ( 2 جلد ) ، ترجمه ابراهیم یونسی
28- تاریخ ادبیات آمریکا ، ترجمه حسن جوادی
29- رئالیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
30- رمانتیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
31- ناتورالیسم ، ترجمه ، نشر مرکز
32- اسطوره ، ترجمه ، نشر مرکز
33- عناصر داستان ، ترجمه فرزانه طاهری ، نشر مرکز
34- سیر رمانتیسیسم در اروپا ، جعفری ، نشر مرکز
35- نود و نه رمان ، ترجمه صفدر تقی زاده
36- رمان به روایت رمان نویسان ، ترجمه محمد علی حقشناس
37- هفت صدا ، ترجمه نازی عظیما
38- نظریه رمان ، حسین پاینده ( ترجمه )
39- رمان های فارسی 4 جلد میمنت میر صادقی
40- رمان تاریخی ، محمد غلامی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
آیا میدانید "پارادایم " چیست ؟
گروهی از دانشمندان ۵ میمون را در قفسی قرار دادند!
در وسط قفس یک نردبان و بالای نردبان دسته ای موز گذاشتند.
هر زمانی که میمونی بالای نردبان میرفت تا موزها را بردارد، دانشمندان بر روی سایر میمونها آب سرد میپاشیدند.
پس از مدتی، هر وقت که میمونی بالای نردبان میرفت سایرین او را کتک میزدند.
مدتی بعد هیچ میمونی علیرغم وسوسهای که داشت جرات بالا رفتن از نردبان را به خود نمیداد.
دانشمندان تصمیم گرفتند که یکی از میمونها را بردارند و با یک میمون جدید جایگزین کنند. اولین کاری که این میمون جدید انجام داد این بود که سعی کرد تا بالای نردبان برود، که بلافاصله توسط سایرین مورد ضرب قرار گرفت.
پس از چندبار کتک خوردن میمون جدید با این که نمیدانست چرا، اما یاد گرفت که بالای نردبان نرود.
میمون دومی جایگزین گردید و همان اتفاق تکرار شد. میمون جدید اول هم در کتک زدن میمون جدید دوم شرکت میکرد. سومین میمون هم جایگزین شد و دوباره همان اتفاق (کتک خوردن) تکرار گردید.
به همین ترتیب چهارمین و پنجمین میمون نیز عوض شدند.
آن چیزی که باقی مانده بود گروهی متشکل از ۵ میمون بوده که با این که هیچگاه آب سردی بر روی آنها پاشیده نشده بود، میمونی را که بالای نردبان میرفت را کتک میزدند.
اگر امکان داشت که از میمونها بپرسند که چرا میمونی که بالای نردبان میرود را کتک میزنند شرط خواهیم بست که جواب آنها این خواهد بود:
“من نمیدانم، این رسم ماست. همه این کار را میکنند”
این جواب به نظر شما آشنا نمیآید؟!
اين جغرافیا نیست که جهان سومی بودن را تعیین می کند....! آدمها هستند که آن را می سازند! جهان سوم جا نیست، شخص است. جهان سوم منم، جهان سوم تویی، جهان سوم طرز تفکر ماست، نه آن مرزهایی که داخلش زندگی می کنیم! جهان سوم جاییست که درآمد یک دعا نویس از یک برنامه نویس بیشتر است. جهان سوم جاییست که مردمش جهان سومی فکر می کنند جهان سوم جایی است که بسیاری ازمردمانش با يک "استخاره" هدف تعيين می کنند! و با يک " عطسه " از هدف خود دست می کشند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
گروهی از دانشمندان ۵ میمون را در قفسی قرار دادند!
در وسط قفس یک نردبان و بالای نردبان دسته ای موز گذاشتند.
هر زمانی که میمونی بالای نردبان میرفت تا موزها را بردارد، دانشمندان بر روی سایر میمونها آب سرد میپاشیدند.
پس از مدتی، هر وقت که میمونی بالای نردبان میرفت سایرین او را کتک میزدند.
مدتی بعد هیچ میمونی علیرغم وسوسهای که داشت جرات بالا رفتن از نردبان را به خود نمیداد.
دانشمندان تصمیم گرفتند که یکی از میمونها را بردارند و با یک میمون جدید جایگزین کنند. اولین کاری که این میمون جدید انجام داد این بود که سعی کرد تا بالای نردبان برود، که بلافاصله توسط سایرین مورد ضرب قرار گرفت.
پس از چندبار کتک خوردن میمون جدید با این که نمیدانست چرا، اما یاد گرفت که بالای نردبان نرود.
میمون دومی جایگزین گردید و همان اتفاق تکرار شد. میمون جدید اول هم در کتک زدن میمون جدید دوم شرکت میکرد. سومین میمون هم جایگزین شد و دوباره همان اتفاق (کتک خوردن) تکرار گردید.
به همین ترتیب چهارمین و پنجمین میمون نیز عوض شدند.
آن چیزی که باقی مانده بود گروهی متشکل از ۵ میمون بوده که با این که هیچگاه آب سردی بر روی آنها پاشیده نشده بود، میمونی را که بالای نردبان میرفت را کتک میزدند.
اگر امکان داشت که از میمونها بپرسند که چرا میمونی که بالای نردبان میرود را کتک میزنند شرط خواهیم بست که جواب آنها این خواهد بود:
“من نمیدانم، این رسم ماست. همه این کار را میکنند”
این جواب به نظر شما آشنا نمیآید؟!
اين جغرافیا نیست که جهان سومی بودن را تعیین می کند....! آدمها هستند که آن را می سازند! جهان سوم جا نیست، شخص است. جهان سوم منم، جهان سوم تویی، جهان سوم طرز تفکر ماست، نه آن مرزهایی که داخلش زندگی می کنیم! جهان سوم جاییست که درآمد یک دعا نویس از یک برنامه نویس بیشتر است. جهان سوم جاییست که مردمش جهان سومی فکر می کنند جهان سوم جایی است که بسیاری ازمردمانش با يک "استخاره" هدف تعيين می کنند! و با يک " عطسه " از هدف خود دست می کشند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
حیوانات عرفانی
اژدها:مار و افعی را در ادبیّات عرفانی، کنایه از نفس امّاره و مظهر صفات رذیله
مانندشهوت و غضب است.در بعضی آثار عرفانی، کنایه از:
عالم مادّی و نفس ســرکشاست؛مولانا گوید:
نفس ،اژدرهاست، او کی مرده است؟
از غم بی آلتی افســـــــــرده است
پروانه: به عشق و وفا و ایثار در راه محبوب که به سوختن در شعله ی فروزان عشق
او می انجامد، بدان مثل زنند؛سعدی گوید:
ای مرغ سحر، عشق ز پروانه بیاموز
کان سوخته را جان شد و آواز نیـــــامد
خفّاش:
شیخ اشراق،سهروردی،
آن را نماد کـوردلی و غفلت می داند.نیز اشاره به کسانی است که از دریافت حقایق، هرچند روشـــن باشد؛عاجزند.
سیمرغ:مرغ افســــانه ای که در ادب عرفـــــــانی بسیار به کار رفته و اگرچه معانی مختلفی از آن اراده کرده اند، ولی بیشتر معنای انسان کامل از آن خواسته اند.عارف بزرگ روزبهان،گاه آن را کنایه از روح و گاه کنایه از پیامبر اکرم(ص) دانســــــته است.درشعر سنایی و عراقی، عشق به سیمرغ تشبیه شده است.در منطق الطیر عــــطّار،نماد حق است؛عراقی گوید:
عشق، سیمرغ است کاو را دام نیست
در دو عـــــالم زو نشــــان و نام نیست
پی به کوی او هـــــمانا کس نبـــــــــــرد
کاندران صـــحرا نشــــــــان گام نیست
طاووس:در ادب عرفانی، کنایه از جلوه های فریبنده ی دنیا و گاه ارواح ملکـــــوتی است.در انسان کامل نسفی، کنایه از روح و نفس و گاه کنایه از شهوات است؛مولانا
گوید:
طبع، طاووس است وسواست کند
دم زنـــــــد تا از مـــقامـــت برکند
طوطی:رمزی از تقلید و بی ارادگی است. گاه به معنی روح و جان نیز آمده است:
مـرغ دلــــم باز پریـــــدن گرفت
طوطی جان،قند خریدن گرفت
اشتر دیوانه ی سرمســت من
سلسـله ی عقل دریدن گرفت
گاو:نزد عارفان،کنایه از نفس امّاره و رذایل اخلاقی است.
نیز کنایه از کالبد گرفتار در
تعلّقات مادّی است. مولانا با اشاره به داستان بنی اسرائیل
و پرستش گوســــاله ی
سامری گوید:
گاو تن قربانی شــــیر خـــداست
گر تو را با او سر صدق و صفاست
پیش گاوی سجده کردی از خری
گشت عقلت صــید سحر سامری
مار:با توجّه به داستان آدم و حوّا و فریب ابلیس، مار، کنایه از نفس امّاره است:
در دهن مار نفس،در بن چاه است
هر که در این راه ،جاه و مال نماید
ماهی:عارف کامل است که مستغرق در دریای معرفت است.مولوی گوید:
این جهان دریاست تن، ماهی و روح
یونـــس محــجوب از نور صـــــــبوح
گر مسبّح باشد ار ماهـــــــی ،رهید
ور نه در وی هضم گشـــت و ناپدید
هدهد:هدهد یا شانه به سر که آن را مرغ سلیمان هم می نامند، در منطق الطیر،کنایه از:سیر و سلوک و نیز راهنمای مرغان در سلوک به سوی سیمرغ است. درکتابقصة الغربة الغربیّة از سهروردی ، کنایه از الها م است.
با تلخیص از فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، دکتر سیّد جعفر سجّادی
تهیه،تدوین و تحلیل: محمّدعزیززاده؛ کانال طعم ادبیات محمد عزیز زاده
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اژدها:مار و افعی را در ادبیّات عرفانی، کنایه از نفس امّاره و مظهر صفات رذیله
مانندشهوت و غضب است.در بعضی آثار عرفانی، کنایه از:
عالم مادّی و نفس ســرکشاست؛مولانا گوید:
نفس ،اژدرهاست، او کی مرده است؟
از غم بی آلتی افســـــــــرده است
پروانه: به عشق و وفا و ایثار در راه محبوب که به سوختن در شعله ی فروزان عشق
او می انجامد، بدان مثل زنند؛سعدی گوید:
ای مرغ سحر، عشق ز پروانه بیاموز
کان سوخته را جان شد و آواز نیـــــامد
خفّاش:
شیخ اشراق،سهروردی،
آن را نماد کـوردلی و غفلت می داند.نیز اشاره به کسانی است که از دریافت حقایق، هرچند روشـــن باشد؛عاجزند.
سیمرغ:مرغ افســــانه ای که در ادب عرفـــــــانی بسیار به کار رفته و اگرچه معانی مختلفی از آن اراده کرده اند، ولی بیشتر معنای انسان کامل از آن خواسته اند.عارف بزرگ روزبهان،گاه آن را کنایه از روح و گاه کنایه از پیامبر اکرم(ص) دانســــــته است.درشعر سنایی و عراقی، عشق به سیمرغ تشبیه شده است.در منطق الطیر عــــطّار،نماد حق است؛عراقی گوید:
عشق، سیمرغ است کاو را دام نیست
در دو عـــــالم زو نشــــان و نام نیست
پی به کوی او هـــــمانا کس نبـــــــــــرد
کاندران صـــحرا نشــــــــان گام نیست
طاووس:در ادب عرفانی، کنایه از جلوه های فریبنده ی دنیا و گاه ارواح ملکـــــوتی است.در انسان کامل نسفی، کنایه از روح و نفس و گاه کنایه از شهوات است؛مولانا
گوید:
طبع، طاووس است وسواست کند
دم زنـــــــد تا از مـــقامـــت برکند
طوطی:رمزی از تقلید و بی ارادگی است. گاه به معنی روح و جان نیز آمده است:
مـرغ دلــــم باز پریـــــدن گرفت
طوطی جان،قند خریدن گرفت
اشتر دیوانه ی سرمســت من
سلسـله ی عقل دریدن گرفت
گاو:نزد عارفان،کنایه از نفس امّاره و رذایل اخلاقی است.
نیز کنایه از کالبد گرفتار در
تعلّقات مادّی است. مولانا با اشاره به داستان بنی اسرائیل
و پرستش گوســــاله ی
سامری گوید:
گاو تن قربانی شــــیر خـــداست
گر تو را با او سر صدق و صفاست
پیش گاوی سجده کردی از خری
گشت عقلت صــید سحر سامری
مار:با توجّه به داستان آدم و حوّا و فریب ابلیس، مار، کنایه از نفس امّاره است:
در دهن مار نفس،در بن چاه است
هر که در این راه ،جاه و مال نماید
ماهی:عارف کامل است که مستغرق در دریای معرفت است.مولوی گوید:
این جهان دریاست تن، ماهی و روح
یونـــس محــجوب از نور صـــــــبوح
گر مسبّح باشد ار ماهـــــــی ،رهید
ور نه در وی هضم گشـــت و ناپدید
هدهد:هدهد یا شانه به سر که آن را مرغ سلیمان هم می نامند، در منطق الطیر،کنایه از:سیر و سلوک و نیز راهنمای مرغان در سلوک به سوی سیمرغ است. درکتابقصة الغربة الغربیّة از سهروردی ، کنایه از الها م است.
با تلخیص از فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، دکتر سیّد جعفر سجّادی
تهیه،تدوین و تحلیل: محمّدعزیززاده؛ کانال طعم ادبیات محمد عزیز زاده
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
- شهرهای شاهنامه در کدام جغرافیا می باشد؟
-انصافعلی هدایت
ایران شاهنامه کجاست ؟
در گذشته ایران به افغانستان کنونی اطلاق میشده است.
فردوسی افغانستان امروزی را ایران می داند .
فردوسی در جایی از شاهنامه، شهرها و نواحی ایران را معرفی میکند .
در نامۀ «پیران» به «گودرز» می خوانیم که سردار تورانی از شهرهای ذیل به عنون شهرهای عمدۀ ایران یاد می کند و متعهد می شود که در قبال صلح با ایرانیان، این شهرها و نواحی را از سپاه تورانی تخلیه کند:
هر آن شهر کز مرز ایران نهی/ بگو تا کنم آن ز ترکان تهی
از ایران به کوه اندر آید نخست/ در غرچگان از بر بوم بُست
دگر طالقان شهر تا فاریاب/ همیدون در بلخ تا اندرآب
دگر پنجهیر و در بامیان/ سر مرز ایران و جای کیان
دگر گوزگانان فرخنده جای/ نهادست نامش جهان کدخدای
دگر مولیان تا در بدخشان/ همین است از این پادشاهی نشان
فروتر دگر دشت آموی و زم/ که با شهر ختلان برآید برم
چو شگنان و ترمذ و ویسه گرد/ بخارا و شهری که هستش به گرد
همیدون برو تا در سغد نیز/ نجوید کسی پادشاهی به چیز
وزان سو که شد رستم گردسوز/ سپارم به او کشور نیمروز
ز کوه و ز هامون بخوانم سپاه/ سوی باختر برگشایم راه
بپردازم این در هندوان/ نداریم تاریک از این پس روان
ز کشمیر و ز کابل و قندهار / شما را بود آنهمه زین شمار
و زان سو که لهراسب است جنگجوی/ الانان و غَر در سپارم بدوی
اگر کسی آشنایی اندکی با نقشه افغانستان داشته باشد متوجه می شود که شهرها و مناطقی که در این شعر به عنوان شهرها و نواحی ایران ذکر شده مانند غرچگان، بُست، طالقان، بلخ، فاریاب، مرو، کابل، قندهار، نیمروز، بامیان، پنجهیر، اندرآب، بدخشان و … همگی در قلمرو افغانستان امروز قرار دارند.
حقیقت این است که بیش از نود درصد شهرهایی که در شاهنامه از آنها نام برده شده، در بخش شرقی فلات ایران و افغانستان امروزی واقع شده اند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
-انصافعلی هدایت
ایران شاهنامه کجاست ؟
در گذشته ایران به افغانستان کنونی اطلاق میشده است.
فردوسی افغانستان امروزی را ایران می داند .
فردوسی در جایی از شاهنامه، شهرها و نواحی ایران را معرفی میکند .
در نامۀ «پیران» به «گودرز» می خوانیم که سردار تورانی از شهرهای ذیل به عنون شهرهای عمدۀ ایران یاد می کند و متعهد می شود که در قبال صلح با ایرانیان، این شهرها و نواحی را از سپاه تورانی تخلیه کند:
هر آن شهر کز مرز ایران نهی/ بگو تا کنم آن ز ترکان تهی
از ایران به کوه اندر آید نخست/ در غرچگان از بر بوم بُست
دگر طالقان شهر تا فاریاب/ همیدون در بلخ تا اندرآب
دگر پنجهیر و در بامیان/ سر مرز ایران و جای کیان
دگر گوزگانان فرخنده جای/ نهادست نامش جهان کدخدای
دگر مولیان تا در بدخشان/ همین است از این پادشاهی نشان
فروتر دگر دشت آموی و زم/ که با شهر ختلان برآید برم
چو شگنان و ترمذ و ویسه گرد/ بخارا و شهری که هستش به گرد
همیدون برو تا در سغد نیز/ نجوید کسی پادشاهی به چیز
وزان سو که شد رستم گردسوز/ سپارم به او کشور نیمروز
ز کوه و ز هامون بخوانم سپاه/ سوی باختر برگشایم راه
بپردازم این در هندوان/ نداریم تاریک از این پس روان
ز کشمیر و ز کابل و قندهار / شما را بود آنهمه زین شمار
و زان سو که لهراسب است جنگجوی/ الانان و غَر در سپارم بدوی
اگر کسی آشنایی اندکی با نقشه افغانستان داشته باشد متوجه می شود که شهرها و مناطقی که در این شعر به عنوان شهرها و نواحی ایران ذکر شده مانند غرچگان، بُست، طالقان، بلخ، فاریاب، مرو، کابل، قندهار، نیمروز، بامیان، پنجهیر، اندرآب، بدخشان و … همگی در قلمرو افغانستان امروز قرار دارند.
حقیقت این است که بیش از نود درصد شهرهایی که در شاهنامه از آنها نام برده شده، در بخش شرقی فلات ایران و افغانستان امروزی واقع شده اند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
به مناسبت سالمرگ بانوی غزل
جلوه های فضاسازی در غزلهای سیمین بهبهانی
بسیاری از غزلهای زندهیاد سیمین بهبهانی در دورۀ کمال شاعری او از ساختار قوی و فضاسازیهای بدیع برخوردارند که حاصل وقوف شاعر بر ظرفیت و ظرافتهای معنایی _ موسیقاییِ واژگان در بافت نحوی، و خصلتهای زیباشناختی دیگر عناصر شعری است.
در این غزل رمزی و تمثیلی :
و نگاه کن به شتر، آری که چگونه ساخته شد باری
نه ز آب و گِل که سرشتندش، ز سراب و حوصله پنداری
و سراب را همه میدانی که چگونه ديدهْ فريب آمد
و سراب هیچ نمی داند که چگونه حوصله میآری
و چگونه حوصله میآری، به عطش به شن به نمکزاران
و حضور گستره را دیدن ، به نگاهی از سر بیزاری
و نگاه کن که نگاه اينجا، ز شيار شوره نشان دارد
چو خطوط خشک پس از اشکی که به گونههات شود جاری
و به اشک بين که تهی کردت، ز هر آنچه مايۀ آگاهی
و تو اين تهی شده را بايد، ز کدام هيچ بينباری
و در اين تهی شده میبینی، هيمان اشتر عطشان را
که جنون برآمده با صبرش، نرود سبک به گرانباری
و جنون دو نيشۀ رخشان شد، به صف خشونت دندانها
که ز صبر کينه به بار آید، که ز کینه زخم شود کاری
و نگاه کن که به کین توزی، رگ ساربان زده با دندان
ز سراب حوصله تنگ آمد، و نگاه کن به شتر، آری
( یک دریچه آزادی، صفحات ۲۶۷ و ۲۶۸)
که از قویترین و ساختمندترین غزلهای شاعر به شمار میآید، جلوههای فضاسازی بسیار خیرهکننده است :
۱ _ مصرع اول غزل، برگردانِ آیه ۱۷ از سوره غاشیه است: اَفلا ینظرون اِلَی الاِبل کَیفَ خُلِقَت: چرا به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شد؟
لحن خطابی، محکم و آرکاییک شعر، با آهنگ کلام قرآن، همخوان است.
۲_ ابیات غزل، شبیه ساختار آیات قرآن با " و " آغاز شدهاند تا هم فضای قرآنی کلام را تقویت کنند و هم جنبۀ روایی شعر را. افزون بر این، تکرار " و " ها در آغازۀ ابیات، هم استمرار حرکت شتر را در صحاری لایتناهی، و هم تداوم صبوریاش را تداعی کرده اند.
۳_ وزن غزل: متفاعلن فعلاتن فع متفاعلن فعلاتن فع ( بحر کامل مثمن مقطوع مرفّل) با هنجار و هیمنهای آرام و با طمٱنینه، یادآور شیوۀ رهنوردی شتر در بیابانهای دور و دراز، و حتی طنين صدای زنگولۀ گردن شتران است.
شبکۀ واژهها و ترکیبها: سراب، حوصله، دیدهْ فریب، عطش، شن، نمکزاران، بیزاری، شيار شوره، خطوط خشک، تهی، هَیَمان اشتر عطْشان، جنون، گرانباری، خشونت، دندانها، صبر، کینه، زخم، کینتوزی، رگ ساربان و... به طرزی گویا و گیرا، فضای خشک خشن، تلخ و تبدار زندگی بیابانی و خصوصاً پویۀ پیوسته در شن و شورهزار را در سراسر غزل دمیده و تنیده است.
در ابیات پایانی نیز همنشینی واژگانِ همبافت نظیر هيمان، عطشان، جنون، گرانباری، نيشه، خشونت، دندانها، کین توزی، رگ، ساربان و... در القای حس و حالت خشم و کینۀ شتر و حملهور شدنش به ساربان نقشی مؤثر ایفا کرده اند.
این تمهیدات و ترفندهای زبانی و بلاغی در مجموع، اثری واجد فرم و فضای هنری را رقم زدهاند.
در اشعاری که حاوی روح و روایتی تاریخی اند، شاعر باید مثل فیلمساز و کارگردان، فضا، صحنه، لحن و گفتار، اشیا و عناصر را به اقتضای موقعیت زمانی روایت بازسازی و همسان کند.
سیمین بهبهانی غزل-داستان تمثیلی زیر را در حال و هوای دوران سلطۀ حکام ایلخانی ( مظاهر زور و ستم و بی فرهنگی) سروده و در پردازش فرم و فضای شعر منطبق با آن برهۀ تاریخی، رفتار ذهنی _ زبانی ماهرانه ای به نمایش گذاشته است. بخوانیم :
به تکا... به تكاپو ز ره سفر آمد
هی و های و هیاهو که به خانه در آمد
تن خیس سمندش، خم و پیچ کمندش
قدِ سروِ بلندش همه جلوهگر آمد
به پَرِش چم و خم زد، سوی خیمه قدم زد
" هله، هان" به حَشَم زد که سفر به سر آمد
ردگان و شریفان، سرگان و ظریفان
ز رسیدن سلطان همه را خبر آمد
تب و تابِ دهلزن شده ولولهافکن
که: ز مالِشِ دشمن به چنین ظفر آمد
رخِ زهره درخشان، لبِ زهره غزلخوان
به خوش آمدِ سَرور سرِ رهگذر آمد
به خریطۀ زرکش که گشوده ز ترکش
نگرنده چو طوطی ز پی شَکر آمد
به عطای کریمان زده سکه ی ایمان
که ز باغِ کرامت چه کَرَم به بر آمد
◽️
سرِ تُحفه چو وا شد، قدِ زهره دوتا شد
که یکی سرِ خونین ز خریطه برآمد!
( یک دریچه آزادی، ص ۲۱۷ و ۲۱۸)
فضا، فضای زندگی قبیلگی در نظام خان سالاری است.از همان ابتدا با جلوه ای زیبا از صدامعنایی مواجه می شویم: " به تکا... به تكاپو " سُمکوب اسبان را تداعی و طنین انداز میکند و در ادامه نیز هماوایی " ه " ها در هی و های و هیاهو، هیاهو و همهمۀ اسبها
(برگرفته از کتابِ در دست نگارش " جلوهها و جنبههای فضاسازی در شعر معاصر ایران)
محمد رضا روزبه ، مهرماه ۱۳۹۶
@Mohammadreza_roozbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
جلوه های فضاسازی در غزلهای سیمین بهبهانی
بسیاری از غزلهای زندهیاد سیمین بهبهانی در دورۀ کمال شاعری او از ساختار قوی و فضاسازیهای بدیع برخوردارند که حاصل وقوف شاعر بر ظرفیت و ظرافتهای معنایی _ موسیقاییِ واژگان در بافت نحوی، و خصلتهای زیباشناختی دیگر عناصر شعری است.
در این غزل رمزی و تمثیلی :
و نگاه کن به شتر، آری که چگونه ساخته شد باری
نه ز آب و گِل که سرشتندش، ز سراب و حوصله پنداری
و سراب را همه میدانی که چگونه ديدهْ فريب آمد
و سراب هیچ نمی داند که چگونه حوصله میآری
و چگونه حوصله میآری، به عطش به شن به نمکزاران
و حضور گستره را دیدن ، به نگاهی از سر بیزاری
و نگاه کن که نگاه اينجا، ز شيار شوره نشان دارد
چو خطوط خشک پس از اشکی که به گونههات شود جاری
و به اشک بين که تهی کردت، ز هر آنچه مايۀ آگاهی
و تو اين تهی شده را بايد، ز کدام هيچ بينباری
و در اين تهی شده میبینی، هيمان اشتر عطشان را
که جنون برآمده با صبرش، نرود سبک به گرانباری
و جنون دو نيشۀ رخشان شد، به صف خشونت دندانها
که ز صبر کينه به بار آید، که ز کینه زخم شود کاری
و نگاه کن که به کین توزی، رگ ساربان زده با دندان
ز سراب حوصله تنگ آمد، و نگاه کن به شتر، آری
( یک دریچه آزادی، صفحات ۲۶۷ و ۲۶۸)
که از قویترین و ساختمندترین غزلهای شاعر به شمار میآید، جلوههای فضاسازی بسیار خیرهکننده است :
۱ _ مصرع اول غزل، برگردانِ آیه ۱۷ از سوره غاشیه است: اَفلا ینظرون اِلَی الاِبل کَیفَ خُلِقَت: چرا به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شد؟
لحن خطابی، محکم و آرکاییک شعر، با آهنگ کلام قرآن، همخوان است.
۲_ ابیات غزل، شبیه ساختار آیات قرآن با " و " آغاز شدهاند تا هم فضای قرآنی کلام را تقویت کنند و هم جنبۀ روایی شعر را. افزون بر این، تکرار " و " ها در آغازۀ ابیات، هم استمرار حرکت شتر را در صحاری لایتناهی، و هم تداوم صبوریاش را تداعی کرده اند.
۳_ وزن غزل: متفاعلن فعلاتن فع متفاعلن فعلاتن فع ( بحر کامل مثمن مقطوع مرفّل) با هنجار و هیمنهای آرام و با طمٱنینه، یادآور شیوۀ رهنوردی شتر در بیابانهای دور و دراز، و حتی طنين صدای زنگولۀ گردن شتران است.
شبکۀ واژهها و ترکیبها: سراب، حوصله، دیدهْ فریب، عطش، شن، نمکزاران، بیزاری، شيار شوره، خطوط خشک، تهی، هَیَمان اشتر عطْشان، جنون، گرانباری، خشونت، دندانها، صبر، کینه، زخم، کینتوزی، رگ ساربان و... به طرزی گویا و گیرا، فضای خشک خشن، تلخ و تبدار زندگی بیابانی و خصوصاً پویۀ پیوسته در شن و شورهزار را در سراسر غزل دمیده و تنیده است.
در ابیات پایانی نیز همنشینی واژگانِ همبافت نظیر هيمان، عطشان، جنون، گرانباری، نيشه، خشونت، دندانها، کین توزی، رگ، ساربان و... در القای حس و حالت خشم و کینۀ شتر و حملهور شدنش به ساربان نقشی مؤثر ایفا کرده اند.
این تمهیدات و ترفندهای زبانی و بلاغی در مجموع، اثری واجد فرم و فضای هنری را رقم زدهاند.
در اشعاری که حاوی روح و روایتی تاریخی اند، شاعر باید مثل فیلمساز و کارگردان، فضا، صحنه، لحن و گفتار، اشیا و عناصر را به اقتضای موقعیت زمانی روایت بازسازی و همسان کند.
سیمین بهبهانی غزل-داستان تمثیلی زیر را در حال و هوای دوران سلطۀ حکام ایلخانی ( مظاهر زور و ستم و بی فرهنگی) سروده و در پردازش فرم و فضای شعر منطبق با آن برهۀ تاریخی، رفتار ذهنی _ زبانی ماهرانه ای به نمایش گذاشته است. بخوانیم :
به تکا... به تكاپو ز ره سفر آمد
هی و های و هیاهو که به خانه در آمد
تن خیس سمندش، خم و پیچ کمندش
قدِ سروِ بلندش همه جلوهگر آمد
به پَرِش چم و خم زد، سوی خیمه قدم زد
" هله، هان" به حَشَم زد که سفر به سر آمد
ردگان و شریفان، سرگان و ظریفان
ز رسیدن سلطان همه را خبر آمد
تب و تابِ دهلزن شده ولولهافکن
که: ز مالِشِ دشمن به چنین ظفر آمد
رخِ زهره درخشان، لبِ زهره غزلخوان
به خوش آمدِ سَرور سرِ رهگذر آمد
به خریطۀ زرکش که گشوده ز ترکش
نگرنده چو طوطی ز پی شَکر آمد
به عطای کریمان زده سکه ی ایمان
که ز باغِ کرامت چه کَرَم به بر آمد
◽️
سرِ تُحفه چو وا شد، قدِ زهره دوتا شد
که یکی سرِ خونین ز خریطه برآمد!
( یک دریچه آزادی، ص ۲۱۷ و ۲۱۸)
فضا، فضای زندگی قبیلگی در نظام خان سالاری است.از همان ابتدا با جلوه ای زیبا از صدامعنایی مواجه می شویم: " به تکا... به تكاپو " سُمکوب اسبان را تداعی و طنین انداز میکند و در ادامه نیز هماوایی " ه " ها در هی و های و هیاهو، هیاهو و همهمۀ اسبها
(برگرفته از کتابِ در دست نگارش " جلوهها و جنبههای فضاسازی در شعر معاصر ایران)
محمد رضا روزبه ، مهرماه ۱۳۹۶
@Mohammadreza_roozbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن
به مناسبت سالمرگ بانوی غزل جلوه های فضاسازی در غزلهای سیمین بهبهانی بسیاری از غزلهای زندهیاد سیمین بهبهانی در دورۀ کمال شاعری او از ساختار قوی و فضاسازیهای بدیع برخوردارند که حاصل وقوف شاعر بر ظرفیت و ظرافتهای معنایی _ موسیقاییِ واژگان در بافت نحوی،…
با عرض معذرت از جناب روزبه مطلب ایشان اصلاح می شود.
جلوه های فضاسازی در غزلهای سیمین بهبهانی ( ۱ ) ( اصلاح شده )
بسیاری از غزلهای زندهیاد سیمین بهبهانی در دورۀ کمال شاعری او از ساختار قوی و فضاسازیهای بدیع برخوردارند که حاصل وقوف شاعر بر ظرفیت و ظرافتهای معنایی _ موسیقاییِ واژگان در بافت نحوی، و خصلتهای زیباشناختی دیگر عناصر شعری است.
در این غزل رمزی و تمثیلی :
و نگاه کن به شتر، آری که چگونه ساخته شد باری
نه ز آب و گِل که سرشتندش، ز سراب و حوصله پنداری
و سراب را همه میدانی که چگونه ديدهْ فريب آمد
و سراب هیچ نمی داند که چگونه حوصله میآری
و چگونه حوصله میآری، به عطش به شن به نمکزاران
و حضور گستره را دیدن ، به نگاهی از سر بیزاری
و نگاه کن که نگاه اينجا، ز شيار شوره نشان دارد
چو خطوط خشک پس از اشکی که به گونههات شود جاری
و به اشک بين که تهی کردت، ز هر آنچه مايۀ آگاهی
و تو اين تهی شده را بايد، ز کدام هيچ بينباری
و در اين تهی شده میبینی، هيمان اشتر عطشان را
که جنون برآمده با صبرش، نرود سبک به گرانباری
و جنون دو نيشۀ رخشان شد، به صف خشونت دندانها
که ز صبر کينه به بار آید، که ز کینه زخم شود کاری
و نگاه کن که به کین توزی، رگ ساربان زده با دندان
ز سراب حوصله تنگ آمد، و نگاه کن به شتر، آری
( یک دریچه آزادی، صفحات ۲۶۷ و ۲۶۸)
که از قویترین و ساختمندترین غزلهای شاعر به شمار میآید، جلوههای فضاسازی بسیار خیرهکننده است :
۱ _ مصرع اول غزل، برگردانِ آیه ۱۷ از سوره غاشیه است: اَفلا ینظرون اِلَی الاِبل کَیفَ خُلِقَت: چرا به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شد؟
لحن خطابی، محکم و آرکاییک شعر، با آهنگ کلام قرآن، همخوان است.
۲_ ابیات غزل، شبیه ساختار آیات قرآن با " و " آغاز شدهاند تا هم فضای قرآنی کلام را تقویت کنند و هم جنبۀ روایی شعر را. افزون بر این، تکرار " و " ها در آغازۀ ابیات، هم استمرار حرکت شتر را در صحاری لایتناهی، و هم تداوم صبوریاش را تداعی کرده اند.
۳_ وزن غزل: متفاعلن فعلاتن فع متفاعلن فعلاتن فع ( بحر کامل مثمن مقطوع مرفّل) با هنجار و هیمنهای آرام و با طمٱنینه، یادآور شیوۀ رهنوردی شتر در بیابانهای دور و دراز، و حتی طنين صدای زنگولۀ گردن شتران است.
شبکۀ واژهها و ترکیبها: سراب، حوصله، دیدهْ فریب، عطش، شن، نمکزاران، بیزاری، شيار شوره، خطوط خشک، تهی، هَیَمان اشتر عطْشان، جنون، گرانباری، خشونت، دندانها، صبر، کینه، زخم، کینتوزی، رگ ساربان و... به طرزی گویا و گیرا، فضای خشک خشن، تلخ و تبدار زندگی بیابانی و خصوصاً پویۀ پیوسته در شن و شورهزار را در سراسر غزل دمیده و تنیده است.
در ابیات پایانی نیز همنشینی واژگانِ همبافت نظیر هيمان، عطشان، جنون، گرانباری، نيشه، خشونت، دندانها، کین توزی، رگ، ساربان و... در القای حس و حالت خشم و کینۀ شتر و حملهور شدنش به ساربان نقشی مؤثر ایفا کرده اند.
این تمهیدات و ترفندهای زبانی و بلاغی در مجموع، اثری واجد فرم و فضای هنری را رقم زدهاند.
(برگرفته از کتابِ در دست نگارش " جلوهها و جنبههای فضاسازی در شعر معاصر ایران)
محمدرضا روزبه، مهر ماه ۱۳۹۶
@Mohammadrezarouzbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
بسیاری از غزلهای زندهیاد سیمین بهبهانی در دورۀ کمال شاعری او از ساختار قوی و فضاسازیهای بدیع برخوردارند که حاصل وقوف شاعر بر ظرفیت و ظرافتهای معنایی _ موسیقاییِ واژگان در بافت نحوی، و خصلتهای زیباشناختی دیگر عناصر شعری است.
در این غزل رمزی و تمثیلی :
و نگاه کن به شتر، آری که چگونه ساخته شد باری
نه ز آب و گِل که سرشتندش، ز سراب و حوصله پنداری
و سراب را همه میدانی که چگونه ديدهْ فريب آمد
و سراب هیچ نمی داند که چگونه حوصله میآری
و چگونه حوصله میآری، به عطش به شن به نمکزاران
و حضور گستره را دیدن ، به نگاهی از سر بیزاری
و نگاه کن که نگاه اينجا، ز شيار شوره نشان دارد
چو خطوط خشک پس از اشکی که به گونههات شود جاری
و به اشک بين که تهی کردت، ز هر آنچه مايۀ آگاهی
و تو اين تهی شده را بايد، ز کدام هيچ بينباری
و در اين تهی شده میبینی، هيمان اشتر عطشان را
که جنون برآمده با صبرش، نرود سبک به گرانباری
و جنون دو نيشۀ رخشان شد، به صف خشونت دندانها
که ز صبر کينه به بار آید، که ز کینه زخم شود کاری
و نگاه کن که به کین توزی، رگ ساربان زده با دندان
ز سراب حوصله تنگ آمد، و نگاه کن به شتر، آری
( یک دریچه آزادی، صفحات ۲۶۷ و ۲۶۸)
که از قویترین و ساختمندترین غزلهای شاعر به شمار میآید، جلوههای فضاسازی بسیار خیرهکننده است :
۱ _ مصرع اول غزل، برگردانِ آیه ۱۷ از سوره غاشیه است: اَفلا ینظرون اِلَی الاِبل کَیفَ خُلِقَت: چرا به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شد؟
لحن خطابی، محکم و آرکاییک شعر، با آهنگ کلام قرآن، همخوان است.
۲_ ابیات غزل، شبیه ساختار آیات قرآن با " و " آغاز شدهاند تا هم فضای قرآنی کلام را تقویت کنند و هم جنبۀ روایی شعر را. افزون بر این، تکرار " و " ها در آغازۀ ابیات، هم استمرار حرکت شتر را در صحاری لایتناهی، و هم تداوم صبوریاش را تداعی کرده اند.
۳_ وزن غزل: متفاعلن فعلاتن فع متفاعلن فعلاتن فع ( بحر کامل مثمن مقطوع مرفّل) با هنجار و هیمنهای آرام و با طمٱنینه، یادآور شیوۀ رهنوردی شتر در بیابانهای دور و دراز، و حتی طنين صدای زنگولۀ گردن شتران است.
شبکۀ واژهها و ترکیبها: سراب، حوصله، دیدهْ فریب، عطش، شن، نمکزاران، بیزاری، شيار شوره، خطوط خشک، تهی، هَیَمان اشتر عطْشان، جنون، گرانباری، خشونت، دندانها، صبر، کینه، زخم، کینتوزی، رگ ساربان و... به طرزی گویا و گیرا، فضای خشک خشن، تلخ و تبدار زندگی بیابانی و خصوصاً پویۀ پیوسته در شن و شورهزار را در سراسر غزل دمیده و تنیده است.
در ابیات پایانی نیز همنشینی واژگانِ همبافت نظیر هيمان، عطشان، جنون، گرانباری، نيشه، خشونت، دندانها، کین توزی، رگ، ساربان و... در القای حس و حالت خشم و کینۀ شتر و حملهور شدنش به ساربان نقشی مؤثر ایفا کرده اند.
این تمهیدات و ترفندهای زبانی و بلاغی در مجموع، اثری واجد فرم و فضای هنری را رقم زدهاند.
(برگرفته از کتابِ در دست نگارش " جلوهها و جنبههای فضاسازی در شعر معاصر ایران)
محمدرضا روزبه، مهر ماه ۱۳۹۶
@Mohammadrezarouzbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
جلوه های فضاسازی در غزلهای سیمین بهبهانی ( ۲ ) ( اصلاح شده )
در اشعاری که حاوی روح و روایتی تاریخی اند، شاعر باید مثل فیلمساز و کارگردان، فضا، صحنه، لحن و گفتار، اشیا و عناصر را به اقتضای موقعیت زمانی روایت بازسازی و همسان کند.
سیمین بهبهانی غزل-داستان تمثیلی زیر را در حال و هوای دوران سلطۀ حکام ایلخانی ( مظاهر زور و ستم و بی فرهنگی) سروده و در پردازش فرم و فضای شعر منطبق با آن برهۀ تاریخی، رفتار ذهنی _ زبانی ماهرانه ای به نمایش گذاشته است. بخوانیم :
به تکا... به تكاپو ز ره سفر آمد
هی و های و هیاهو که به خانه در آمد
تن خیس سمندش، خم و پیچ کمندش
قدِ سروِ بلندش همه جلوهگر آمد
به پَرِش چم و خم زد، سوی خیمه قدم زد
" هله، هان" به حَشَم زد که سفر به سر آمد
ردگان و شریفان، سرگان و ظریفان
ز رسیدن سلطان همه را خبر آمد
تب و تابِ دهلزن شده ولولهافکن
که: ز مالِشِ دشمن به چنین ظفر آمد
رخِ زهره درخشان، لبِ زهره غزلخوان
به خوش آمدِ سَرور سرِ رهگذر آمد
به خریطۀ زرکش که گشوده ز ترکش
نگرنده چو طوطی ز پی شَکر آمد
به عطای کریمان زده سکه ی ایمان
که ز باغِ کرامت چه کَرَم به بر آمد
◽️
سرِ تُحفه چو وا شد، قدِ زهره دوتا شد
که یکی سرِ خونین ز خریطه برآمد!
( یک دریچه آزادی، ص ۲۱۷ و ۲۱۸)
فضا، فضای زندگی قبیلگی در نظام خان سالاری است.از همان ابتدا با جلوه ای زیبا از صدامعنایی مواجه می شویم: " به تکا... به تكاپو " سُمکوب اسبان را تداعی و طنین انداز میکند و در ادامه نیز هماوایی " ه " ها در هی و های و هیاهو، هیاهو و همهمۀ اسبها یا اهالی قبیله را مجسم می سازند. ( و نیز یادآور آیات ۱ تا ۵ از سوره العادیات: والعادیاتِ ضَبْحٱ. فَالموریاتِ قَدحٱ. فَالمغیراتِ صبحٱ. فَاَثَرْنَ بهِ نَقْعٱ. فَوَسَطْنَ بهِ جَمعٱ ( سوگند به مادیان هایی که با همهمه تازانند و با سُم [ها] ی خود از سنگ، برق و آتش می جهانند و صبحگاهان هجوم آرند و با آن گردی برانگیزند و در دل گروهی وارد شوند.)
در ابیات بعد، کوبش هجاها - خصوصاً در قافیه های درونی: سمند، کمند، بلند، و خم، قدم، حشم و... همراه با ضرباهنگ کوبشی پاره مصراع ها، هم صدای سم اسب و هم ، طنين صدای طبل شادی و ظفر را یادآور می شوند. اینجاست که در می یابیم شاعر با انتخاب هوشمندانۀ وزنی پر تپش و طنطنه: فعلن فعلاتن، فعلن فعلاتن ( بحر عمیق مثمن مخبون) تا چه حد در آفریدن فضایی همگون با بافت و روايت تاریخی توفیق یافته است.
انتخاب سنجیدۀ واژگان کهن و آرکاییک همتافت با این فضای تاریخی، روی دیگر سکۀ بلاغت ذهن و زبان شاعر است: هی و های، سمند، کمند، خیمه، هله، هان، حشم، ردگان، سرگان، سلطان، دهل زن، سَرور، خریطه ( کیسۀ چرمی)، زرکش، تَرک، عطا، کریمان و... همگی در القا و استحکام فضای تاریخی روایت، نقش ویژه دارند و هاله ای تصویری از نظام زندگی قبیلگی را فراروی مخاطب قرار میدهند. نیز شاعر با طراحی دو کاراکتر نمادین در قالب سلطان و زهره، در تکوین و تبیین درون مایه و فضای مفهومی و حسی شعر، کوشیده است. سلطان، مظهر ایلخانان قاهر و جائر در نظام مردسالار، و زهره با صبغه ی اساطيري اش ( الهه ی خنیاگری و طرب و شادی و...) نماد زن زیبا، هنرمند و پر احساس شرقی است با همه ی حرمان و حسرت های تاریخی اش. کنش دوگانه و متضاد این دو قطب متخالف، يكی به غایت خشن و بی رحم، و دیگری بی نهایت عاطفی و مهرورز، فضای فمینیستی شعر را بارز و برجسته کرده است.
(برگرفته از کتاب در دست نگارش " جلوه ها و جنبه های فضاسازی در شعر معاصر ایران ")
محمدرضا روزبه
@Mohammadrezarouzbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
در اشعاری که حاوی روح و روایتی تاریخی اند، شاعر باید مثل فیلمساز و کارگردان، فضا، صحنه، لحن و گفتار، اشیا و عناصر را به اقتضای موقعیت زمانی روایت بازسازی و همسان کند.
سیمین بهبهانی غزل-داستان تمثیلی زیر را در حال و هوای دوران سلطۀ حکام ایلخانی ( مظاهر زور و ستم و بی فرهنگی) سروده و در پردازش فرم و فضای شعر منطبق با آن برهۀ تاریخی، رفتار ذهنی _ زبانی ماهرانه ای به نمایش گذاشته است. بخوانیم :
به تکا... به تكاپو ز ره سفر آمد
هی و های و هیاهو که به خانه در آمد
تن خیس سمندش، خم و پیچ کمندش
قدِ سروِ بلندش همه جلوهگر آمد
به پَرِش چم و خم زد، سوی خیمه قدم زد
" هله، هان" به حَشَم زد که سفر به سر آمد
ردگان و شریفان، سرگان و ظریفان
ز رسیدن سلطان همه را خبر آمد
تب و تابِ دهلزن شده ولولهافکن
که: ز مالِشِ دشمن به چنین ظفر آمد
رخِ زهره درخشان، لبِ زهره غزلخوان
به خوش آمدِ سَرور سرِ رهگذر آمد
به خریطۀ زرکش که گشوده ز ترکش
نگرنده چو طوطی ز پی شَکر آمد
به عطای کریمان زده سکه ی ایمان
که ز باغِ کرامت چه کَرَم به بر آمد
◽️
سرِ تُحفه چو وا شد، قدِ زهره دوتا شد
که یکی سرِ خونین ز خریطه برآمد!
( یک دریچه آزادی، ص ۲۱۷ و ۲۱۸)
فضا، فضای زندگی قبیلگی در نظام خان سالاری است.از همان ابتدا با جلوه ای زیبا از صدامعنایی مواجه می شویم: " به تکا... به تكاپو " سُمکوب اسبان را تداعی و طنین انداز میکند و در ادامه نیز هماوایی " ه " ها در هی و های و هیاهو، هیاهو و همهمۀ اسبها یا اهالی قبیله را مجسم می سازند. ( و نیز یادآور آیات ۱ تا ۵ از سوره العادیات: والعادیاتِ ضَبْحٱ. فَالموریاتِ قَدحٱ. فَالمغیراتِ صبحٱ. فَاَثَرْنَ بهِ نَقْعٱ. فَوَسَطْنَ بهِ جَمعٱ ( سوگند به مادیان هایی که با همهمه تازانند و با سُم [ها] ی خود از سنگ، برق و آتش می جهانند و صبحگاهان هجوم آرند و با آن گردی برانگیزند و در دل گروهی وارد شوند.)
در ابیات بعد، کوبش هجاها - خصوصاً در قافیه های درونی: سمند، کمند، بلند، و خم، قدم، حشم و... همراه با ضرباهنگ کوبشی پاره مصراع ها، هم صدای سم اسب و هم ، طنين صدای طبل شادی و ظفر را یادآور می شوند. اینجاست که در می یابیم شاعر با انتخاب هوشمندانۀ وزنی پر تپش و طنطنه: فعلن فعلاتن، فعلن فعلاتن ( بحر عمیق مثمن مخبون) تا چه حد در آفریدن فضایی همگون با بافت و روايت تاریخی توفیق یافته است.
انتخاب سنجیدۀ واژگان کهن و آرکاییک همتافت با این فضای تاریخی، روی دیگر سکۀ بلاغت ذهن و زبان شاعر است: هی و های، سمند، کمند، خیمه، هله، هان، حشم، ردگان، سرگان، سلطان، دهل زن، سَرور، خریطه ( کیسۀ چرمی)، زرکش، تَرک، عطا، کریمان و... همگی در القا و استحکام فضای تاریخی روایت، نقش ویژه دارند و هاله ای تصویری از نظام زندگی قبیلگی را فراروی مخاطب قرار میدهند. نیز شاعر با طراحی دو کاراکتر نمادین در قالب سلطان و زهره، در تکوین و تبیین درون مایه و فضای مفهومی و حسی شعر، کوشیده است. سلطان، مظهر ایلخانان قاهر و جائر در نظام مردسالار، و زهره با صبغه ی اساطيري اش ( الهه ی خنیاگری و طرب و شادی و...) نماد زن زیبا، هنرمند و پر احساس شرقی است با همه ی حرمان و حسرت های تاریخی اش. کنش دوگانه و متضاد این دو قطب متخالف، يكی به غایت خشن و بی رحم، و دیگری بی نهایت عاطفی و مهرورز، فضای فمینیستی شعر را بارز و برجسته کرده است.
(برگرفته از کتاب در دست نگارش " جلوه ها و جنبه های فضاسازی در شعر معاصر ایران ")
محمدرضا روزبه
@Mohammadrezarouzbeh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
به شیوه های مختلفی میتوان زمینههای آشنایی و افزایش گنجینه کلمات را برای دانش آموزان فراهم ساخت:
۱. واژه نویسی بر اساس آنچه در خانه مدرسه و... می بیند.
۲. نوشتن واژه هایی که مربوط به یک موضوع خاص باشند.
۳.هدف از نوشتن کلمه های هم خانواده، متضاد، هم آوا و هم معنی توسط دانشآموزان شناخت بیشتر و درک ساختار کلمه، به یاد آوردن آموختن و کاربرد آنهاست.
۴. کلمه های مختلفی را به ترتیب الفبای بنویسید و از آنها بخواهید با مراجعه به لغت نامه معنی هرکدام را پیدا کنند.
۵. از درس های مختلف کتاب فارسی تعدادی کلمه انتخاب کنید و از دانش آموزان بخواهید آنها را به ترتیب الفبایی بنویسند، سپس معنی هم خانواده و متضاد هر کلمه را بنویسند.
۶. نوشتن کلمه مناسب به جای کلمه مشخص شده در یک جمله.
۷. تغییر دادن یکی از حروف کلمه ای و نوشتن کلمه ای جدید و دارای معنی به منظور یادآوری، آشنایی با مفهوم کلمه ها و افزایش خزانه ی لغات.
۸. ساختن کلمه های مرکب.
۹. منفی کردن کلمه ها
۱۰. قرار دادن کلمه های مناسب در جاهای خالی.
۱۱. آشنایی با معادل فارسی واژه های بیگانه و شکل درست کلمه ها و ترکیب ها.
۱۲. اضافه کردن پیشوند و پسوند به کلمه.
۱۳. نوشتن کلمه هایی که در یک حوزه ی معنایی قرار دارند مانند روباه و خروس.
۱۴. حالت اضافه( مضاف مضاف الیه) و قید ساختن مانند: زود، به زودی
۱۵. شناخت کلمات عربی که با پسوندها و پیشوندهای فارسی ترکیب می شوند و کلمات تازه ای می سازند مانند تحصیل، تحصیلی.
۱۶. شناخت ریشه ی کلمات مانند: علم که ریشه کلمات. معلومات تعلیم و... است.
۱۷. کودکان کتاب خوان با دقت نمودن به متن با چگونگی کاربرد و کشف معنای واژه ها آشنا می شوند و گنجینه واژگان آنها غنی تر می شود.
۱۸. از کودکان بخواهید کلمه های تازه ای را که یاد گرفته اند در گفت و گو ها و جمله نویسی به کار ببرند.
منبع: کتاب رنگین کمان انشا
تهیه کننده: ثریا نصرت ابادی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
۱. واژه نویسی بر اساس آنچه در خانه مدرسه و... می بیند.
۲. نوشتن واژه هایی که مربوط به یک موضوع خاص باشند.
۳.هدف از نوشتن کلمه های هم خانواده، متضاد، هم آوا و هم معنی توسط دانشآموزان شناخت بیشتر و درک ساختار کلمه، به یاد آوردن آموختن و کاربرد آنهاست.
۴. کلمه های مختلفی را به ترتیب الفبای بنویسید و از آنها بخواهید با مراجعه به لغت نامه معنی هرکدام را پیدا کنند.
۵. از درس های مختلف کتاب فارسی تعدادی کلمه انتخاب کنید و از دانش آموزان بخواهید آنها را به ترتیب الفبایی بنویسند، سپس معنی هم خانواده و متضاد هر کلمه را بنویسند.
۶. نوشتن کلمه مناسب به جای کلمه مشخص شده در یک جمله.
۷. تغییر دادن یکی از حروف کلمه ای و نوشتن کلمه ای جدید و دارای معنی به منظور یادآوری، آشنایی با مفهوم کلمه ها و افزایش خزانه ی لغات.
۸. ساختن کلمه های مرکب.
۹. منفی کردن کلمه ها
۱۰. قرار دادن کلمه های مناسب در جاهای خالی.
۱۱. آشنایی با معادل فارسی واژه های بیگانه و شکل درست کلمه ها و ترکیب ها.
۱۲. اضافه کردن پیشوند و پسوند به کلمه.
۱۳. نوشتن کلمه هایی که در یک حوزه ی معنایی قرار دارند مانند روباه و خروس.
۱۴. حالت اضافه( مضاف مضاف الیه) و قید ساختن مانند: زود، به زودی
۱۵. شناخت کلمات عربی که با پسوندها و پیشوندهای فارسی ترکیب می شوند و کلمات تازه ای می سازند مانند تحصیل، تحصیلی.
۱۶. شناخت ریشه ی کلمات مانند: علم که ریشه کلمات. معلومات تعلیم و... است.
۱۷. کودکان کتاب خوان با دقت نمودن به متن با چگونگی کاربرد و کشف معنای واژه ها آشنا می شوند و گنجینه واژگان آنها غنی تر می شود.
۱۸. از کودکان بخواهید کلمه های تازه ای را که یاد گرفته اند در گفت و گو ها و جمله نویسی به کار ببرند.
منبع: کتاب رنگین کمان انشا
تهیه کننده: ثریا نصرت ابادی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
سرگذشت کتاب ارزشمند "کلیله و دمنه "
کلیله و دمنه کتابی است پندآمیز که از زبان حیوانات نقل شده است. نام آن کتاب از نام دو شکال به همین نام برگرفته شده که در اصل هندی است در زمان انوشیروان به ایران آورده شده است.
روزی برزوی خردمند، طبیب شاه نوشین روان، نزد شاه می آید و میگوید: که در کتب هندوان دیدم که نوشته شده" در سرزمین هند گیاهانی وجود دارد که اگر با هم بیامیزی و بر تن مرده ای بزنی هم اندر زمان آن مرده زنده خواهد شد و بلافاصله سخن خواهد گفت، اگر شاه فرمان دهد، من و دیگر افراد حاذق، این راه سخت و دشوار را تا سرزمین هند بپیماییم تا راز این گیاهان را کشف نماییم" شاه ایران چنین پاسخ داد که، چنین چیزی ممکن نیست مگر آزمایش شود و به حقیقت برسیم. پس بیدرنگ با هدایای ویژه و نامه ای که من خواهم نوشت به نزد رای (شاه) هند برو و با یاری پزشکان آن دیار این راز را آشکار بنما.
کاروان ایران با سرپرستی برزوی طبیب با گنج و دینار فراوان در سرزمین هند، نزد رای فرود آمدند. رای هند به گرمی و مهربانی آنان را پذیرفت. برزوی طبیب موضوع را برای شاه هند بیان نمود. رای هند طبیبان و خردمندان آن دیار را با کاروان ایران همراه نمود و همگی شب و روز در کوه و بیابان، گیاهان مختلف را جمع کرده به تن مردگان می ساییدن ، ولی از بد اتفاق هیچ یک از گیاهان بر مرده اثری نداشت و آنها را زنده ننمود. برزوی و پزشکان همگی به ستوه آمده و ناامید به شهر بازگشتند. تا اینکه برزوی طبیب از همراهان هندی پرسید: که آیا در این سرزمین کسی را می شناسید که از شما داناتر و خردمندتر باشد؟ همگی به اتفاق پیری فرزانه را برای رازگشایی این کار معرفی نمودند. آنان نزد آن مرد پیر رفته و سخن خود را بیان نمودند. مرد فرزانه چنین پاسخ داد: آن نوشته¬ای که در کتب هندوان نوشته اینگونه است که، گیاه چون مرد سخندان است و دانش به مانند کوه میباشد و انسان بی¬دانش مثل تن مرده است که هیج سخنی نمیگوید، انسان بی علم و نادان در هیچ جا مقام منزلتی ندارد. گیاهی که شما به دنبال آن می¬گردید، کتابی است به نام « کلیله » که در خزانه رای هند مُهر و موم شده و کسی به سادگی به آن دسترسی ندارد. وقتی برزوی طبیب این سخنان را از پیر فرزانه شنید خوشحال شد و به نزد شاه هند رفت و کتاب را از او خواستار شد. شاه هند علیرغم اینکه احترام زیادی برای شاه نوشین روان قائل بود، دژم گشت و گفت : از زمانی که من به یاد دارم تاکنون کسی چنین چیزی از من نخواسته است، و لیکن شما فقط میتوانید آن کتاب را ببینید و بخوانید و از بر کنید. برزوی با تلاش فراوان بخشی از کتاب را نوشت و بخشی را حفظ کرد و با شادمانی نزد شاه ایران برگشت. وقتی برزوی سرگذشت سفر خود را برای شاه ایران شرح داد و گفت به جای گیاه، کتاب آورده ام، شاه شگفت زده و بسیار خوشحال شد و گفت که با این اقدام، روان مرا زنده کردی. سپس به خزانه دار خود گفت که کلید خزانه را به برزوی ده، تا هر چه می خواهد از گنج شاهی بردارد. برزوی به خزانه رفت و فقط یک دست جامه شاهی پوشید و از برداشتن زر و گوهر و درم و دینار امتناع ورزید و به نزد شاه آمد. شاه از این کار متعجب شد و علت را پرسید، برزوی به شاه گفت که من یک آرزو دارم و امید دارم که آن را برآورده کنی که "وقتی بوزرجمهر این کتاب را نگاشت و آماده نمود، در مقدمه آن، از رنجی که من متحمل شده ام یاد کند تا نام من همیشه جاوید و زنده بماند " و این همان گیاه است.
برگرفته از شاهنامه فردوسی - پادشاهی انوشیروان -پیدایش کلیله و دمنه
ارسالی از : محمد علیپور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
کلیله و دمنه کتابی است پندآمیز که از زبان حیوانات نقل شده است. نام آن کتاب از نام دو شکال به همین نام برگرفته شده که در اصل هندی است در زمان انوشیروان به ایران آورده شده است.
روزی برزوی خردمند، طبیب شاه نوشین روان، نزد شاه می آید و میگوید: که در کتب هندوان دیدم که نوشته شده" در سرزمین هند گیاهانی وجود دارد که اگر با هم بیامیزی و بر تن مرده ای بزنی هم اندر زمان آن مرده زنده خواهد شد و بلافاصله سخن خواهد گفت، اگر شاه فرمان دهد، من و دیگر افراد حاذق، این راه سخت و دشوار را تا سرزمین هند بپیماییم تا راز این گیاهان را کشف نماییم" شاه ایران چنین پاسخ داد که، چنین چیزی ممکن نیست مگر آزمایش شود و به حقیقت برسیم. پس بیدرنگ با هدایای ویژه و نامه ای که من خواهم نوشت به نزد رای (شاه) هند برو و با یاری پزشکان آن دیار این راز را آشکار بنما.
کاروان ایران با سرپرستی برزوی طبیب با گنج و دینار فراوان در سرزمین هند، نزد رای فرود آمدند. رای هند به گرمی و مهربانی آنان را پذیرفت. برزوی طبیب موضوع را برای شاه هند بیان نمود. رای هند طبیبان و خردمندان آن دیار را با کاروان ایران همراه نمود و همگی شب و روز در کوه و بیابان، گیاهان مختلف را جمع کرده به تن مردگان می ساییدن ، ولی از بد اتفاق هیچ یک از گیاهان بر مرده اثری نداشت و آنها را زنده ننمود. برزوی و پزشکان همگی به ستوه آمده و ناامید به شهر بازگشتند. تا اینکه برزوی طبیب از همراهان هندی پرسید: که آیا در این سرزمین کسی را می شناسید که از شما داناتر و خردمندتر باشد؟ همگی به اتفاق پیری فرزانه را برای رازگشایی این کار معرفی نمودند. آنان نزد آن مرد پیر رفته و سخن خود را بیان نمودند. مرد فرزانه چنین پاسخ داد: آن نوشته¬ای که در کتب هندوان نوشته اینگونه است که، گیاه چون مرد سخندان است و دانش به مانند کوه میباشد و انسان بی¬دانش مثل تن مرده است که هیج سخنی نمیگوید، انسان بی علم و نادان در هیچ جا مقام منزلتی ندارد. گیاهی که شما به دنبال آن می¬گردید، کتابی است به نام « کلیله » که در خزانه رای هند مُهر و موم شده و کسی به سادگی به آن دسترسی ندارد. وقتی برزوی طبیب این سخنان را از پیر فرزانه شنید خوشحال شد و به نزد شاه هند رفت و کتاب را از او خواستار شد. شاه هند علیرغم اینکه احترام زیادی برای شاه نوشین روان قائل بود، دژم گشت و گفت : از زمانی که من به یاد دارم تاکنون کسی چنین چیزی از من نخواسته است، و لیکن شما فقط میتوانید آن کتاب را ببینید و بخوانید و از بر کنید. برزوی با تلاش فراوان بخشی از کتاب را نوشت و بخشی را حفظ کرد و با شادمانی نزد شاه ایران برگشت. وقتی برزوی سرگذشت سفر خود را برای شاه ایران شرح داد و گفت به جای گیاه، کتاب آورده ام، شاه شگفت زده و بسیار خوشحال شد و گفت که با این اقدام، روان مرا زنده کردی. سپس به خزانه دار خود گفت که کلید خزانه را به برزوی ده، تا هر چه می خواهد از گنج شاهی بردارد. برزوی به خزانه رفت و فقط یک دست جامه شاهی پوشید و از برداشتن زر و گوهر و درم و دینار امتناع ورزید و به نزد شاه آمد. شاه از این کار متعجب شد و علت را پرسید، برزوی به شاه گفت که من یک آرزو دارم و امید دارم که آن را برآورده کنی که "وقتی بوزرجمهر این کتاب را نگاشت و آماده نمود، در مقدمه آن، از رنجی که من متحمل شده ام یاد کند تا نام من همیشه جاوید و زنده بماند " و این همان گیاه است.
برگرفته از شاهنامه فردوسی - پادشاهی انوشیروان -پیدایش کلیله و دمنه
ارسالی از : محمد علیپور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
۵ شایعه رایج در فضای مجازی
۱. مرگ چهرههای مشهور:
شاید یکی از رایجترین شایعات در دنیای مجازی، انتشار دروغین مرگ چهرههای مشهور و شناختهشده باشد. این پدیده در کشورهای غربی بهویژه آمریکا رواج بسیاری داشته و متاسفانه در سالهای اخیر در ایران نیز روند رو به افزایشی داشته و بارها خبر فوت هنرمندان، بازیگران، فوتبالیستها، رجل سیاسی و ... منتشر شده است.
این امر به صورتی شایع شده که اخیرا با فوت یک شخصیت معروف و محبوب جامعه، بیشترین تلاشهای خبرنگاران صرف گرفتن تاییدیه موثق برای خبر فوت وی میشود.
دلیل این رفتار را جامعه شناسان در شهرت و سعی و رقابت افراد و رسانهها برای پوشش خبری اخبار مربوط به چهرههای معروف و شناختهشده میدانند. برای مقابله با این روند و جلوگیری از حضور در چرخه انتشار خبر مرگ افراد، میتوان از اطلاعات مندرج در خبرگزاریهای شناختهشده و معتبر استفاده کرد.
۲. پیامهای جعلی با محتواهای برانگیزنده احساس:
این نوع از شایعات پیشتر در سرویسهای رایانامهای (ایمیل) رایج بوده و اخیرا در شبکههای اجتماعی شیوع بیشتر و وسیعتری یافتهاند. عموما این پیامها شامل مطالبی
نظیر
کمک به یافتن کودک گمشده
و یا کودک آسیبدیده
و حتی عکس خانم های ربوده شده
با درخواست بازنشر مطلب هستند که با برانگیختن احساسات مخاطب سعی در پخش این خبر جعلی دارند.
باید گفت که با اطلاعرسانیهای صورت گرفته از جانب رسانههای گوناگون این مورد از شایعات کاهش محسوسی خواهد داشت و کاربران دیگر مانند قبل در دام انتشار اخبار جعلی از ایندست نمیافتند.
برخی از این مطالب جعلی حاوی شماره های افرادی است که اصلا از موضوع با خبر نیستند و تماس هابه شماره انان باعث مزاحمت انان می گردد. که لزوم اجتناب از انتشار آنها را بیش از پیش بااهمیت میسازد.
۳. شایعات انتخاباتی:
مسائل انتخاباتی از مهمترین و حساسترین مسائل سیاسی جامعه هستند. به دلیل اهمیت و حساسیت موضوع و توجه افکار عمومی به آن اخبار مربوط به انتخابات با سرعت بسیار زیادی بهویژه در شبکههای اجتماعی انتشار یافته و موجب تحریک جریانها و افراد میشود.
در این میان بسیاری از اخبار جعلی نیز توسط افراد و گروههای مختلف منتشر میشوند که میتوانند زمینهساز ناآرامیهای اجتماعی و سیاسی شوند.
.
۴. اخبار کذب در مورد شبکههای اجتماعی:
اخیرا یکی از موارد رایج شایعات در شبکههای اجتماعی، ایجاد تردید و شائبه در مورد خود شبکههای اجتماعی است.
یکی از مثالهای این اخبار، رواج شایعه پرداخت حق عضویت کاربران (مگر با انجام اقدام خاصی که خود میتواند با مقاصد فریبکارانه و مخرب همراه باشد) در هنگام فعالیت در شبکههای اجتماعی و یا فروش اطلاعات شخصی کاربران توسط این شبکهها است.
باید توجه شود بههرحال فعالیت در شبکه اجتماعی و نشر اطلاعات میتواند مورد سوءاستفاده واقع شود، لذا حصول اطمینان از صحت و شایستگی شبکه اجتماعی و اعتماد به آن لازمه فعالیت در آن است.
۵. شایعات مربوط به خطرات:
این مورد را میتوان یکی از تاثیرگذارترین پدیدههای اجتماعی حاصل از شبکههای اجتماعی دانست.
«زلزله سنگین تهران»، «آلودگی و مسموم بودن دلسترها»، «آلودگی آبمعدنی و زمانبندی آب شهرها»، «خرماهای مسموم شده داعش و نوشابههای فلجکننده»، «نوشابههای مرگبار و کالباسهای فلجکننده»، «اسیدپاشی در میدان هفتتیر»، «امروز صبح بهصورت دوست دخترخالهام در میدان توحید اسیدپاشی شد» و «پزشکان میگویند مصرف قند باعث ازکارافتادن ریهها خواهد شد»، ازجمله شایعات اجتماعی در شبکههای مجازی هستند که هرروز نیز دامنه وسیعتری از منظر تاثیرگذاری و ایجاد مسائل و چالشهای گسترده اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی مییابند.
این پدیده موجب ایجاد نگرانیهای گسترده اجتماعی و تشویش افکار عمومی میشود و در حالت شدیدتر میتواند موجب بروز ناامنیها و بیاعتمادیهای گسترده نسبت به نهادهای دولتی شوند.
چه باید کرد؟
استفاده از عقل سلیم و قدرت تحلیل یکی از ابزار مقابله با شایعات در شبکههای اجتماعی است. دروغ بودن برخی از اخبار و شایعات بهویژه در حوزه سلامت و مسائل فردی بهقدری واضح و روشن است که بازنشر آنها توسط افراد نشان از عدم دقت کارب ان است.
محققان حوزههای علوم اجتماعی پیشنهاد میکنند همیشه در مواجهه با خبری که ظن شایعه به آن دارید، از خود سوال کنید: «چه کسی از انتشار این خبر سود میبرد؟». در بسیاری از موارد به راحتی منشا خبر و علت پخششدن آن معلوم میشود و شایعهبودن خبر را مشخص میسازد.
البته در بسیاری از موارد، شایعات ناشی از شوخی ساده فرد یا افرادی است که شایعهپراکنی آنها به طور اتفاقی فراگیر میشود.
رویکرد دیگر نیز مراجعه به خبرگزاریهای رسمی و معتبر برای بررسی صحتوسقم خبر است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
۱. مرگ چهرههای مشهور:
شاید یکی از رایجترین شایعات در دنیای مجازی، انتشار دروغین مرگ چهرههای مشهور و شناختهشده باشد. این پدیده در کشورهای غربی بهویژه آمریکا رواج بسیاری داشته و متاسفانه در سالهای اخیر در ایران نیز روند رو به افزایشی داشته و بارها خبر فوت هنرمندان، بازیگران، فوتبالیستها، رجل سیاسی و ... منتشر شده است.
این امر به صورتی شایع شده که اخیرا با فوت یک شخصیت معروف و محبوب جامعه، بیشترین تلاشهای خبرنگاران صرف گرفتن تاییدیه موثق برای خبر فوت وی میشود.
دلیل این رفتار را جامعه شناسان در شهرت و سعی و رقابت افراد و رسانهها برای پوشش خبری اخبار مربوط به چهرههای معروف و شناختهشده میدانند. برای مقابله با این روند و جلوگیری از حضور در چرخه انتشار خبر مرگ افراد، میتوان از اطلاعات مندرج در خبرگزاریهای شناختهشده و معتبر استفاده کرد.
۲. پیامهای جعلی با محتواهای برانگیزنده احساس:
این نوع از شایعات پیشتر در سرویسهای رایانامهای (ایمیل) رایج بوده و اخیرا در شبکههای اجتماعی شیوع بیشتر و وسیعتری یافتهاند. عموما این پیامها شامل مطالبی
نظیر
کمک به یافتن کودک گمشده
و یا کودک آسیبدیده
و حتی عکس خانم های ربوده شده
با درخواست بازنشر مطلب هستند که با برانگیختن احساسات مخاطب سعی در پخش این خبر جعلی دارند.
باید گفت که با اطلاعرسانیهای صورت گرفته از جانب رسانههای گوناگون این مورد از شایعات کاهش محسوسی خواهد داشت و کاربران دیگر مانند قبل در دام انتشار اخبار جعلی از ایندست نمیافتند.
برخی از این مطالب جعلی حاوی شماره های افرادی است که اصلا از موضوع با خبر نیستند و تماس هابه شماره انان باعث مزاحمت انان می گردد. که لزوم اجتناب از انتشار آنها را بیش از پیش بااهمیت میسازد.
۳. شایعات انتخاباتی:
مسائل انتخاباتی از مهمترین و حساسترین مسائل سیاسی جامعه هستند. به دلیل اهمیت و حساسیت موضوع و توجه افکار عمومی به آن اخبار مربوط به انتخابات با سرعت بسیار زیادی بهویژه در شبکههای اجتماعی انتشار یافته و موجب تحریک جریانها و افراد میشود.
در این میان بسیاری از اخبار جعلی نیز توسط افراد و گروههای مختلف منتشر میشوند که میتوانند زمینهساز ناآرامیهای اجتماعی و سیاسی شوند.
.
۴. اخبار کذب در مورد شبکههای اجتماعی:
اخیرا یکی از موارد رایج شایعات در شبکههای اجتماعی، ایجاد تردید و شائبه در مورد خود شبکههای اجتماعی است.
یکی از مثالهای این اخبار، رواج شایعه پرداخت حق عضویت کاربران (مگر با انجام اقدام خاصی که خود میتواند با مقاصد فریبکارانه و مخرب همراه باشد) در هنگام فعالیت در شبکههای اجتماعی و یا فروش اطلاعات شخصی کاربران توسط این شبکهها است.
باید توجه شود بههرحال فعالیت در شبکه اجتماعی و نشر اطلاعات میتواند مورد سوءاستفاده واقع شود، لذا حصول اطمینان از صحت و شایستگی شبکه اجتماعی و اعتماد به آن لازمه فعالیت در آن است.
۵. شایعات مربوط به خطرات:
این مورد را میتوان یکی از تاثیرگذارترین پدیدههای اجتماعی حاصل از شبکههای اجتماعی دانست.
«زلزله سنگین تهران»، «آلودگی و مسموم بودن دلسترها»، «آلودگی آبمعدنی و زمانبندی آب شهرها»، «خرماهای مسموم شده داعش و نوشابههای فلجکننده»، «نوشابههای مرگبار و کالباسهای فلجکننده»، «اسیدپاشی در میدان هفتتیر»، «امروز صبح بهصورت دوست دخترخالهام در میدان توحید اسیدپاشی شد» و «پزشکان میگویند مصرف قند باعث ازکارافتادن ریهها خواهد شد»، ازجمله شایعات اجتماعی در شبکههای مجازی هستند که هرروز نیز دامنه وسیعتری از منظر تاثیرگذاری و ایجاد مسائل و چالشهای گسترده اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی مییابند.
این پدیده موجب ایجاد نگرانیهای گسترده اجتماعی و تشویش افکار عمومی میشود و در حالت شدیدتر میتواند موجب بروز ناامنیها و بیاعتمادیهای گسترده نسبت به نهادهای دولتی شوند.
چه باید کرد؟
استفاده از عقل سلیم و قدرت تحلیل یکی از ابزار مقابله با شایعات در شبکههای اجتماعی است. دروغ بودن برخی از اخبار و شایعات بهویژه در حوزه سلامت و مسائل فردی بهقدری واضح و روشن است که بازنشر آنها توسط افراد نشان از عدم دقت کارب ان است.
محققان حوزههای علوم اجتماعی پیشنهاد میکنند همیشه در مواجهه با خبری که ظن شایعه به آن دارید، از خود سوال کنید: «چه کسی از انتشار این خبر سود میبرد؟». در بسیاری از موارد به راحتی منشا خبر و علت پخششدن آن معلوم میشود و شایعهبودن خبر را مشخص میسازد.
البته در بسیاری از موارد، شایعات ناشی از شوخی ساده فرد یا افرادی است که شایعهپراکنی آنها به طور اتفاقی فراگیر میشود.
رویکرد دیگر نیز مراجعه به خبرگزاریهای رسمی و معتبر برای بررسی صحتوسقم خبر است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan