فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
تناقض = متناقض نما = پارادوکس

آشکار ترین گونه های تناقض

■- اسناد ( نسبت دادن ) دو مفهوم‌ متضاد به هم

■- اسناد ( نسبت دادن ) دو مفهوم متضاد به موضوعی دیگر
■- بیان عبارت یا جمله ای که به ظاهر با عقل ، عرف ، عادت ، و ... در تعارض است

□- اسناد دو مفهوم متضاد به هم
●- نسبت دادن دو مفهوم متضاد به هم می تواند به یکی از صورت های زیر باشد :
○۱- در اسم ها و صفت های مرکب مانند " خراب آباد " و ...
بیا بیا که زمانی ز می خراب شویم
مگر رسیم به گنجی در این خراب آباد

○۲- درترکیب های وصفی مانند :" ساکن روان " ، " فریاد بی صدا " ، " شتاب ساکن " و ...

کی شود این روان من ساکن
این چنین ساکن روان که منم

○۳- درترکیب های اضافی مانند:" سلطنت فقر " ، " دولت فقر " ، " فریاد سکوت " و ...

اگرت سلطنت فقر ببخشند ای دل
کمترین ملک تو از ماه بود تا ماهی

○۴- در اسم یا صفت و متمم آن مانند : " نزدیک تر از دوری " ، " روشن تر از خاموشی " ، " از تهی سر شار " و ...

سرمایه آگاهی گر آینه داری هاست
در ما و تو چیزی نیست نزدیک تر از دوری


□- اسناد ( نسبت دادن ) دو مفهوم متضاد به موضوعی دیگر
●- مانند اسناد " حاضرِ غایب " به وجود، یا اسناد " پیدا و پنهان " به عشق در هر کدام از نمونه های زیر
¤-هرگز وجودِ حاضرِ غایب شنیده ای
من در میان جمع و دلم جای دیگر است

☆- در " حاضرِ غایب " تناقض از نوع اسناد دو مفهوم متضاد به هم نیز وجود دارد

¤- مثال عشق پیدایی و پنهان
ندیدم همچو تو پیدا و پنهان

□- بیان عبارت و جمله ای که به ظاهر با عقل ، عرف ، عادت ، و ... در تعارض است

●- مانند : " صاحب آوازه یعنی بنام بودن در اقلیم گمنامی " و " شکیب از بی شکیبی داشتن " و " قرار از بی قراری داشتن " در هر کدام از نمونه های زیر
¤- صاحب آوازه در اقلیم گمنامی منم
نام خود را از زبان هیچ کس نشنیده ام

¤- دل من چون پرستوی بهاری است
از این صحرا به آن صحرا فراری است
شکیب او همه در بی شکیبی است
قرار اوهمه در بی قراری است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن pinned Deleted message
💢 راهکارهایی برای تقویت مهارت گوش دادن فعالانه

حتما درباره اهمیت مهارت گوش دادن چیزهایی شنیده‌اید و بارها بهتان ثابت شده که این مهارت چقدر می‌تواند بر روابط شما و ارتباطات‌تان با اطرافیان‌تان تأثیر بگذارد. برای اینکه بتوانید به یک شنونده خوب تبدیل شوید باید سعی کنید مهارت‌هایی که در این زمینه به شما کمک می کند را بدانید، یاد بگیرید و به کار بگیرید.

1️⃣ به طرف مقابل نگاه کنید

فرآیند گوش دادن با تمرکز و توجه به طرف مقابل انجام می‌گیرد. هنگام ارتباط با فرد دیگری نباید کارهایی مانند ظرف شستن، تماشای تلویزیون، بازی با موبایل و... را انجام دهید.

2️⃣ وسط صحبت‌های او نپرید

اغلب مردم از قطع شدن صحبت‌هایشان ناراحت می‌شوند. این کار نوعی بی‌احترامی به آنها محسوب می‌شود. رابرت ال. مونتگومری، نویسنده‌ی کتاب گوش دادن ساده است، می‌گوید: پریدن بین صحبت دیگران به همان اندازه دردناک است که لگد کردن پایشان.
افرادی که مدام حرف دیگران را قطع می‌کنند، به یکی از دلایل زیر این کار را انجام می‌دهند:

▪️می‌خواهند بگویند چقدر باهوش‌اند و درک بالایی دارند.
▪️به قدر کافی برای آنچه طرف مقابل می گوید ارزش قائل نیستند.
▪️آنقدر هیجان‌زده می‌شوند که فرصت صحبت به طرف مقابل را نمی‌دهند.

اگر شما هم این عادت زشت را دارید، علت آن را پیدا کنید و سعی کنید روی دلیل‌اش کار کنید و این عادت را ترک کنید.

3️⃣ سعی کنید گفته‌های او را درک کنید

تحقیقات دانشگاه‌های ایالتی میشیگان و اوهایو فلوریدا و دانشگاه مینهسوتا نشان می‌دهد هر فرد قادر است 50 درصد آنچه را شنیده است به سرعت به یاد بیاورد و هرچه زمان می‌گذرد این توانایی کمرنگ‌تر می‌شود و وقتی یک روز می‌گذرد این میزان به 25 درصد کاهش می‌یابد. برای جلوگیری از این وضعیت، باید سعی کنیم مطالب را درک کنیم و روی درک متقابل تمرکز داشته باشیم.

4️⃣ نیاز طرف مقابل‌تان را تشخیص دهید

اغلب زنان و مردان خود را در تقابل با هم می‌بینند، چون معمولا در ارتباطات اهداف متضادی دارند. مردان همیشه به حل مساله علاقه‌مندند؛ از طرف دیگر، زنان به در میان گذاشتن مشکلات با دیگران علاقه‌مندند و خواسته‌ای جز همدردی هم ندارند. اگر بتوانید نیاز کسانی را که با آنها در ارتباط هستید تشخیص دهید، آنگاه هدف آنها را از بیان مساله فهمیده و آن را درک می کنید.

5️⃣ عواطف و احساسات‌تان را بشناسید

اگر هنگامی که در حال گوش دادن به حرف های یک نفر دیگر هستید، برانگیخته شدید، به احساسات خود توجه کنید خصوصا اگر احساس شما نسبت به موقعیتی که در آن قرار دارید سریع بروز کرده است. قطعا نمی خواهید یک فرد بی خبر از همه جا را هدف خالی کردن احساسات درونی و آرام کردن اعصاب خود کنید.

6️⃣ به موقع بازخورد بدهید

همیشه قبل از حرف زدن سعی کنید به صحبت‌های طرف مقابل گوش کنید، در غیر این صورت مطمئن باشید بازخورد درستی به طرف مقابل نخواهید داد.

7️⃣ یک جمع‌بندی از حرف‌های طرف مقابل ارائه دهید

برای گوش دادن فعالانه باید درمورد آنچه می‌شنوید به طرف مقابل‌تان بازخورد دهید به‌گونه ای که او حس کند شما با دقت تمام حرف‌هایش را گوش دادید. به‌طور خلاصه یک جمع‌بندی کوتاهی از صحبت‌های او داشته باشید سپس درباره آن نظر بدهید و عقیده ی خود را بیان کنید.

8️⃣ براساس صحبت‌های طرف مقابل سوالاتی از او بپرسید

آیا تاکنون توجه کرده‌اید خبرنگاران چقدر شنوندگان خوبی هستند؟ اگر می خواهید شنونده یا خبرنگار خوبی باشید، باید به طرف مقابل نشان دهید برایش ارزش قائلید و سوالات خود را به آرامی مطرح کنید. در این صورت با حجم انبوهی از اطلاعات ارزشمند مواجه می‌شوید.

9️⃣ به گوش دادن صحبت‌های دیگران اهمیت دهید

سام والتون، موسس وال مارت و یکی از ثروتمندترین مردان آمریکا، علی رغم مشغله های فراوان، زمانی را به گوش دادن اختصاص می دهد. او اعتقاد دارد باید به صحبت های دیگران خصوصا کارمندان به دقت گوش داد.
یکبار با هواپیمای شخصی خود به تگزاس سفر کرده بود، زمان فرود آمدن دستورات لازم را به خلبانش داد تا او را در صد مایلی ببیند، سپس بقیه ی راه را با کامیون وال مارت طی کرد تا به حرف‌های راننده‌ی کامیون گوش کند. این درس بزرگی از مرد ثروتمند آمریکاست.

اغلب افراد فکر می‌کنند هنر گوش دادن ساده است و حتی خود را شنونده‌ای خوب می‌دانند؛ اما حقیقت این است اغلب مردم تنها می‌شنوند و عده‌ی کمی هستند که گوش‌ می‌دهند. در هر حال، هیچ وقت برای یک شنونده ی خوب شدن دیر نیست. مطمئن باشید این کار می تواند تاثیر شگرفی روی زندگی شما بگذارد.

@metaphortherapy
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
راهکار عملي برای مقابله با استرس

1. شنیدن موسیقی
پژوهش‌های دانشمندان نشان می‌دهد که شنیدن موسیقی به کاهش و رفع استرس کمک می‌کند. موسیقی‌های آرام و بدون کلام برای این کار از همه مناسب‌تر هستند.

2. تمرینات تنفسی
تمرینات تنفسی یا تمریناتی ویژه برای باز شدن عضلات و همچنین یوگا موثر هستند. یوگا ورزشی است که به انرژی و تمرکز نیاز دارد و ممکن است در نگاه اول سخت و دشوار باشد، اما فرد را آرام می‌کند و به توازن و تعادل او کمک می‌کند. یکی از نکات مهم استمرار و تداوم در انجام تمرینات است.

3. قدم زدن در فضای سبز
قدم زدن در فضای سبز و آزاد در رفع استرس بسیار تاثیرگذار است. دیدن درختان و فضای سبز معمولا روح انسان را آرام می‌کند و مغز استرس‌زده نیز بر اثر هوای تازه جانی دوباره می‌گیرد.

4. همنشینی با دوستان
وقتی انسان دچار استرس است، غالبا فراموش می‌کند که نگرانی‌ها و فشارها را می‌توان با دوستان و نزدیکان تقسیم کرد. نشست و صحبت با دوستان معمولا در کاهش و رفع استرس موثر است و سبب می‌شود که انسان با دیدی دیگر و تازه به مسائل نگاه کند.

5. حمام یا وان آب گرم
استرس فقط فشاری روحی نیست، بلکه وضعیت جسمی و بدن انسان را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. حمام یا وان آب گرم در رفع استرس موثر است، چرا که بر اثر این گرما ماهیچه‌های بدن نرم می‌شوند و روح انسان نیز به‌تدریج آرام می‌گردد.

6. ورزش کردن
ورزش نیز در رفع استرس بسیار مفید است. ورزشی را انتخاب کنید که انجام آن برایتان لذت‌بخش است و سبب می‌شود که استرس‌تان را کاهش دهد، خواه دویدن، خواه دوچرخه‌سواری یا شنا. فعالیت‌های ورزشی مستمر و درازمدت به شما کمک می‌کند تا با معضل استرس بهتر کنار بیایید.

7. غذا خوردن در آرامش
افرادی که دچار استرس هستند، غذا خوردنشان نیز با سرعت و اضطراب همراه است. بسیاری‌ها در لحظات پراسترس غذا را به جای آنکه بخورند، می‌بلعند. سعی کنید که در چنین مواردی در آرامش غذا بخورید و از آن لذت ببرید. همین استراحت و وقفه کوتاه از استرس شما می‌کاهد.

8. خوابیدن سروقت
نکته‌ی دیگری که باید به آن توجه داشت، خواب کافی است. در موارد یا روزهایی که دچار استرس هستید، بکوشید که به موقع بخوابید و به بدن و روح خود فرصت استراحت بدهید.

9. استراحت‌های کوتاه بین روز
وقفه و استراحت کلا نقش مهمی در دوران و ساعات پراسترس بازی می‌کنند. گاهی حتی استراحت‌ها و تنفس‌های ۵ دقیقه‌ای کافی است تا از استرس شما کاسته شود. سعی کنید این وقفه‌های کوچک را در برنامه روزانه خود بگنجانید و در نظر بگیرید.

10. خندیدن
خندیدن نیز به کاهش و رفع استرس کمک می‌کند. خندیدن سبب باز شدن عضلات و ماهیچه‌ها می‌شود و همچنین با هورمون‌های استرس‌زا مقابله می‌کند. جالب توجه این که خندیدن حتی در مواردی که از روی ادب می‌خندید یا لبخند می‌زنید هم تاثیر دارد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اصول 70 گانه زندگی زیبا

1- روز تولد دیگران را به خاطر داشته باش.
2- حداقل سالی یکبار طلوع آفتاب را تماشا کن.
3- برای فردایت برنامه ریزی کن.
4- از عبارت«متشکرم»زیاد استفاده کن.
5- بدان در چه وقت باید سکوت کنی.
6- زیر دوش آب برای خودت آواز بخوان.
7- احمقانه رفتار مکن.
8- برای هر مناسبت کوچکی جشن بگیر.
9- اجناسی که بچه ها می فروشند را بخر.
10- همیشه در حال آموختن باش.
11-آنچه می دانی به دیگران بیاموز.
12- روز تولدت یک درخت بکار.
13- دوستان جدید پیدا کن اما قدیمیها را از یاد مبر.
14- از مکانهای مختلف عکس بگیر.
15- راز دار باش.
16- فرصت لذت بردن از خوشی هایت را به بعد موکول نکن.
17- به دیگران متکی نباش.
18- هیچ وقت در مورد رژیم غذاییت با کسی صحبت نکن.
19- اشتباه هایت را بپذیر.
20- بدان که تمام اخباری که می شنوی درست نیست.
21- بعد از تنبیه بچه هایت , آنها را در آغوش بگیر و نوازش کن.
22- گاهی برای خودت سوت بزن.
23- شجاع باش , حتی اگر نیستی وانمود کن که هستی , هیچکس نمی تواند تفاوت بین این دو را تشخیص دهد.
24- هیچوقت سالگرد ازدواجت را فراموش نکن.
25- به کسی کنایه نزن.
26- از بین کتاب هایت آنهایی را امانت بده که بازگشتشان برایت مهم نباشد.
27- به بچه هایت بگو که آنها فوق العاده اند.
28- سحر خیز باش
29- سعی کن همیشه خیلی هوشیار باشی , شانس گاهی اوقات خیلی آرام در می زند.
30- همیشه ساعتت را پنج دقیقه جلو بکش.
31-کسی را که امیدوار است هیچگاه نا امید نکن شاید تنها داروی او باشد
32-وقتی با بچه ها بازی می کنی سعی کن آنها برنده شوند
33-هیچگاه در دستگاه پیغام گیر تلفن پیام بی معنی و نامفهوم نگذار
34-وقت شناس باش
35-از افراد ناشایست دوری کن
36-در پول دادن به بچه هایت خسیس نباش
37-اصالت داشته باش
38-هیچ وقت به رقیبت اعتماد نکن
39-از حدی که لازم است مهربانتر باش
40-وقتی عصبانی هستی به هیچ کاری دست نزن
41-بهترین دوست همسرت باش
42-تا وقتی شغل بهتری پیدا نکرده ایی شغل فعلیت را از دست مده
43-سعی کن مفید ترین و با احساس ترین آدم روی زمین باشی
44-از کسی کینه به دل نگیر
45-برای تمام موجودات زنده ارزش قائل شو
46-شکست را به راحتی بپذیر.
47- وقتی پیروز شدی فخر فروشی نکن.
48- خودت را در گیر مسائل بی اهمیت نکن.
49- هرگز به کسی نگو که خسته و افسرده به نظر می آید.
50- همیشه به قولت وفادار باش.
51- تا می توانی جدایی ها را به وصل تبدیل کن.
52- عادت کن که همیشه حتی زمانی که ناراحت هستی خودت را سرحال نشان دهی.
53- زندگی را سخت نگیر.
54- هیچ وقت قمار بازی نکن.
55- وقتی با کار سختی روبرو شدی به خودت تلقین کن که شکست غیر ممکن است.
56- از وسایلت به خوبی محافظت کن.
57- انتظار نداشته باش که پول برایت خوشبختی بیاورد.
58- برای تغییر دادن دیگران بیش از این تلاش نکن.
59- همیشه خوش ظاهر و شیک پوش باش.
60- پلها را از بین نبر شاید مجبور شوی بار دیگر از رودخانه عبور کنی.
61- خودت را دست کم نگیر.
62- متواضع و فروتن باش.
63- در ماشینت را همیشه قفل کن.
64- قدرت بخشندگی را از یاد مبر.
65- نسبت به مردمی که به تو می گویند خیلی صادق و بی ریا هستی محتاط باش.
66- دوستی های قدیم را دوباره تازه کن.
67- سعی کن زندگی همواره برایت پیام داشته باشد.
68- کتاب مورد علاقه ات را برای بار دوم بخوان.
69- طوری زندگی کن که روی سنگ قبرت بنویسند: شخصی که از هیچ چیز در ز‌ندگیش پشیمان نبود .
70-بدان در چه وقت باید سکوت کنی .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
٧ ﮐﺎﺭﯼ ﮐﻪ ﻣﻮﻓﻖﺗﺮین ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﯽﺩﻫﻨﺪ

١.ﺍﺯ ﻣﺴﺆﻭﻟﯿﺖ ﻓﺮﺍﺭ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﺮﺍﯼ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺯﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﺄﺧﯿﺮ ﺑﻪ ﺳﺮﮐﺎﺭ ﻣﯽ ﺭﺳﻨﺪ، ﺗﺮﺍﻓﯿﮏ ﺭﺍ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

٢.ﺍﺯ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﮐﺎﺭﻫﺎﯼ ﺗﺮﺳﻨﺎﮎ ﺧﻮﺩﺩﺍﺭﯼ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻧﻤﯽ ﺩﻫﻨﺪ ﺗﺮﺱ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭﺑﺮﮔﯿﺮﺩ ﻭ ﻣﺎﻧﻊ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﮐﺮﺩﻥ ﺍﻣﻮﺭ ﺟﺪﯾﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﺍﻣﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻭ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺷﺨﺼﯿﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ.

٣.ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺩﺭ ﺭﺍﺣﺘﯽ ﻭ ﺭﻓﺎﻩ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻧﻤﯽ ﺑﺮﻧﺪ. ﺯﯾﺮﺍ ﻣﯽ ﺩﺍﻧﻨﺪ ﻣﺎﻧﺪﻥ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻭﺿﻌﯿﺖ ﺑﺎﻋﺚ ﻧﺎﮐﺎﻣﯽ ﺩﺭ ﺭﺳﯿﺪﻥ ﺑﻪ ﺁﺭﺯﻭﻫﺎﯾﺸﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺨﻮﺍﻫﻨﺪ ﻣﻮﻓﻖ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺭﺍﺣﺖ ﻃﻠﺒﯽ ﺭﺍ ﮐﻨﺎﺭ ﺑﮕﺬﺍﺭﻧﺪ.

٤.ﻫﺮﮔﺰ ﻫﯿﭻ ﮐﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﮐﺎﺭﻫﺎﯾﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ “ﺯﻣﺎﻥ ﻣﻨﺎﺳﺐ”، “ﺷﺮﺍﯾﻂ ﻣﻨﺎﺳﺐ”، “ﻫﻔﺘﻪ ﺑﻌﺪ”، “ﻫﺮ ﺯﻣﺎﻥ ﮐﻪ ﻭﻗﺖ ﮐﺎﻓﯽ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ”، ﻣﻮﮐﻮﻝ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﻠﮏ ﺑﺮ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ ﻻ‌ﺯﻡ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺩﺍﺭﻧﺪ.

٥.ﺗﻼ‌ﺵ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﺮ ﺩﯾﮕﺮﺍﻥ ﺳﻠﻄﻪ ﯾﺎﺑﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻭﺍﮐﻨﺶ ﻫﺎﯼ ﻣﻨﻔﯽ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

٦.ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻣﺮﺩﻡ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ ﭘﯿﺶ ﺩﺍﻭﺭﯼ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﺯﯾﺮﺍ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺑﻪ ﺣﺪﯼ ﻣﻬﺮﺑﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﯿﺎﺯﯼ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺑﺮﺗﺮ ﺑﻮﺩﻥ ﺩﺭ ﻏﯿﺎﺏ ﺍﻃﺮﺍﻓﯿﺎﻧﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻮﻫﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪ.

٧.ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺎ ﻫﯿﭻ ﮐﺴﯽ ﺟﺰ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺩﺭ ﮔﺬﺷﺘﻪ مقایسه نمی کنند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
واحدهای شمارشی

- قسمت : اول

نه تنها در ادبیات ایران بل در همه زبانها برای کوچکترین تا بزرگترین چیز نام گذاشته اند و برای شمارش یا ممیزی هر چیزی واژه ویژه ایی داشتند لیک امروز برای شمارش یا درخواست برخی از آنها واژه عدد بکار برده میشود .

برای شمارش گروه انسانها از واژه هایی همچون جوخه، رسته، رسد، دسته، عده، گروه، گروهان، گردان، هنگ، تیپ، فوج، لشکر، سپاه، ارتش، خانواده، اهل و عیال، طایفه، قبیله، ایل، نژاد، تبار، دودمان، جمع، جماعت، جمعیت، دارودسته، حزب، فرقه، انجمن، مجلس، محفل، اهل ... ( اهل مجلس، اهل محفل، اهل محل) ، قوم، خلق، مردم، رعیت، ملت، کاروان، قافله، قطار، خیل نوشته می شود .

برای جانوران: دسته، طویله، گله، رمه، انبوه، قطارو...

الف . ب. پ . ت . ث
اصله= برای شمارش درخت بزرگ و تیر چوبی . سنبه //
اَراده ( درست آن ارابه است ) هر چیز گردشی و چرخشی برای جنگ . گردونه / برای شمارش توپ و تانک ( نگارش عراده نا درست است ) //
انبار = دانه های انباشته شده ( یک انبار گندم ) //
آیه = بخش های شماره گذاری شده قرآن //
باب = خانه . ساختمان ( دکان . مسافر خانه . مهمانپذیر . فروشگاه . گرمابه . ) //
بار = ویژه چیز هایی که دیده شوند و وزن نشده اند و بشود جابجا کرد ( چه بسته بندی شوند یا یسته بندی نشوند ) . یک بار خربزه / یک بار رفتم تهران ///
بار خانه = سندوق جواهرات( یک بار خانه مروارید ) //
برش = ویژه هر خوردنی که بریده شده همانند کیک یا نان. خربزه . هندوانه //
برگ = شمارش هر کاغذی که جلد ندارد و یا چک و سفته نوشته نشده//
بدره = کیسه کوچک چرمی بود ( اندازه لیف حمام ) که در آن صد سکه ( اشرفی ) بود //
بشکه = چیلیک ( واژه روسی است )جایی برای نگهداری یا اندازه گیری شراب یا نفت ( خمره ) //
بطانه = خز . سنجاب . پوست بخارایی // بطری . بتری = شیشه نوشیدنی //
بغل = آنچه را بشود با دست زیر بغل نگه داشت یه بغل سبزی //
بقچه ( باغچه ) = آنچه را بشود در دستمالی گذاشت و دستمال را گره زد . بقچه حموم . نخ . بسته نخ . رخت . شال / /
بند = دسته بزرگ کاغذ و بخشی از زندان //
بوته = گیاهان کوچک با ریشه . گل //
بهله = پرنده های شکاری ( به دستکشی که باز دار ها در دست می کنند گویند ) //
پارچه = فلزات جفت و دوتایی مانند ( سنج ) یا ( سر دنده رزوه ویژه لوله ) و شمارش ( آبادی یا روستا ) //
پاره = روستا و ده کده . نان //
پاکت = هر چیز که درون کاغذ بسته یا نگهداری شود مانند نخ سیگار یا پاکت نامه پاکت گز و شیرینی یا سیمان//
پرده = ویژه تابلو نقاشی ( چون در گذشته نقاشی ها بر روی پرده بوده ) //
پیمانه = سنجشی کوچک برای نوشیدنی و دانه ( یک پیمانه برنج . پیمانه شیر ) //
تا = واژه ایی برای شمارش .بین نمره و هر چیز ( پنج تا اتاق ) ( پنج . . . ) //
تار = برای شمارش هر رشته نخ نازک همانند تار مو یا شمارش سیم ساز های زهی//
تازیانه = برای شمارش مار //
تاقه = کلاه . شال . شال گردن . پارچه //
تخته = هر چه بشود روی زمین پهن کرد و دو باره برداشت همانند .پتو . لحاف . قالی .گلیم . زیلو . جاجیم . تشک . لوح //
تن . سر= = انسان //
تُن = هزار کیلو گرم //
توپ = بسته پارچه ( در گذشته پارچه را بدون تا زدن می پیچیدند و همانند توپ در می آمد ) بیست متر پارچه بسته بندی شده را یک توپ می گفتند ) //
توپ = شمارش پارچه ندوخته //
تیر= فشنگ // ثوب = شمارش پارچه دوخته شده : کت . اورکت . بلوز . پیراهن //

- علیرضا عبدلی از میمه . با سپاس از شما

ادامه دارد ... .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
واحدهای شمارشی

- قسمت : دوم ( پایانی )

جیم . چ . ح . خ
جام = شیشه در و پنجره . آینه //
جریب ( گریب) = پیمایش زمین // جزء = برگ های شماره گذاری شده قرآن //
جفت = هر چیز دوتایی مانند: کفش . جوراب . دستکش . چشم . گوش و همچنین دسته ایی از پرندگان همانند کبوتر //
جلد = کتاب . دفتر . مجله ( هر نوشتنی جلد دار همانند یک جلد شناسنامه ) //
جین = هر چیز شش تایی . همانند دگمه . قرقره یا بسته ش تایی سوزن ( دوازده تای آن را دو جین گویند ) //
چشمه = سرویس بهداشتی یا هر جایی که آب از آن بیرون آید //
حب = اندازه گیری برای شمارش آب همراه زمین . تریاک . نبات و قند کوچک اندازه قرص که دارو است ( پیشتر پزشگان به قرص " حب " می گفتند //
حبه = آنچه اندازه نوک انگشت باشد همانند حبه انگور یا حبه قند //
حلقه = هر چیز گرد و میان تهی همانند فیلم و لاستیک / چاه/ انگشتر چه با نگین چه بی نگین / مار //
حلب = هر چیز درون پیت حلبی بسته بندی شده باشد مانند روغن //
خلال = هر چیز نازک همانند چوب کبریت
دال . ذال . ر . ز
داغی = هر گونه ابزار یا دستگاه بدرد نخور از کار افتاده //
دانه = شمارش هر چیز گرد خوردنی که بچرخد ( دانه انار ) تخم مرغ
درجه = هر چه که پله پله بگونه پیدا و آشکار بالا یا پایین آید همانند شمارش اندازه یک دایره یا سنجش سرما یا گرما یا درجه ویژه سنجش برق یا هر چیزی و درجه نظامیان
زمین ( پیمایش زمین = فرسنگ / من / قفیز/ دانگ / متر/ کیلو متر / متر مربع / هکتار/ جریب
واحد اندازه گیری سرعت و جهت وزش باد : گره، متر بر ثانیه و کیلومتر بر ساعت
واحد اندازه گیری ولتاژ الکتریکی: به ترتیب، مگاولتMv ، کیلوولتKv ، ولتv ، میلی ولتmv
واحد اندازه گیری وزن سنگ های قیمتی نظیر طلا و الماس : قیراط - مثقال
واحد اندازه گیری فشارخون : سیستول - دیاستول
واحد اندازه گیری در رایانه : بیت، بایت، کیلوبایت، مگابایت، گیگابایت، ترابایت، اگزابایت

- علیرضا عبدلی از میمه .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فارسی و نگارش۱و۲و۳ رشته‌های فنی و حرفه‌ای و کار و دانش ؛ مباحث درسی ؛ نمونه سوالات امتحانی و جزوه های درسی
@farsionegarsh_fanni
فردوس سخن pinned Deleted message
تفاوت جان بخشی و تشخيص

تشخيص يعنی اينكه فقط ويژگی انسان را به غير جاندار نسبت دهيم.
مثال: كتاب با من حرف زد. (حرف زدن تنها ويژگي انسان است) پس تشخيص است.
مثال های دیگر:
* دیوار به من خیره شده بود.(خیره شدن از ویژگی های انسان است ودبه دیوار داده شده است.)

* عقل چشم گشوده بود.
* بادها بیکارند.
* ابرها خشک وخسیس......
* شب ایستاده است.
* گل بخندید و باغ شد پدرام
* عشق آموخت مرا شکل دگر خندیدن

اما جان بخشی يعنی نسبت دادن ويژگی جاندارِ غير انسان به اشيا

مانند: ابر پرواز كرد. (پرواز كردن ويژگي جاندارِ غير انسان است كه به ابر نسبت داده شده است.)
نمونه هایی دیگر:
* سرنوشت پرهایش را گشود
* قضا چون ز گردون فرو هشت پر
* نسیم سبک بال می زد.
*حسادت به وجودش حمله می کرد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
نام قدیم شهر خود را بلدید ؟


ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ = ﺍﺳﭙﺎﻧﻪ – ﺳﭙﺎﻫﺎﻥ – ﺟﯽ
ﻣﯿﺎﻧﺸﻬﺮ = ﻣﯿﺎﻧﺪﻩ – ﺷﻬﺮ ﺻﻮﺭ
ﺁﺑﺎﺩﺍﻥ = ﻋﺒﺎﺩﺍﻥ
ﺁﺑﺎﺩﻩ = ﺁﻭﺍﺩﯾﺠﻪ _ ﺁﭘﺎﺗﯿﻪ
ﺍﺭﺩﺑﯿﻞ = آرتاویل
ﺍﺳﻔﺮﺍﯾﻦ = ﻣﯿﺎﻥ ﺁﺑﺎﺩ
ﺍﺷﮑﻨﺎﻥ = ﺳﻮﺩﺍﺑﮕﺮﺩ
ﺍﻧﺰﻟﯽ = ﺑﻨﺪﺭ ﭘﻬﻠﻮﯼ
ﺍﻫﺮ = ﺍﺭﺳﺒﺎﺭﺍﻥ
ﺍﯾﺬﻩ = ﻣﺎﻝ ﺍﻣﯿﺮ – آنزان
ﺍﯾﻼﻡ = ﺣﺴﯿﻦ ﺁﺑﺎد
ﺍﻫﻮﺍﺯ = ﻧﺎﺻﺮیه – اکسین
ﺁﺫﺭﺷﻬﺮ = ﺩﻫﺨﻮﺍﺭﻗﺎﻥ
ﺁﻣﻞ = آمارد
ﺍﺭﺍﮎ = ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺁﺑﺎﺩ
ﺍﻧﺪﯾﻤﺸﮏ = ﺻﺎﻟﺢ ﺁﺑﺎﺩ
ﺍﯾﺮﺍﻧﺸﻬﺮ = ﭘﻬﺮﻩ
ﺍﺭﻭﻣﯿﻪ = ﺭﺿﺎﺋﯿﻪ
ﺑﺠﻨﻮﺭﺩ = ﺑﯿﮋﻧﮕﺮﺩ – ﭼﺮمگاﻥ
ﺑﻬﺒﻬﺎﻥ = ارجان
ﺑﻮﺷﻬﺮ = ﺭﯼ ﺷﻬﺮ
ﺑﺎﺑﻞ = مه میترای
ﺑﺎﺑﻠﺴﺮ = ﻣﺸﻬﺪ ﺳﺮ
ﺑﻨﺪﺭ ﺍﻣﺎﻡ = ﺑﻨﺪﺭ ﺷﺎﻫﭙﻮﺭ
ﺑﻨﺪﺭ ﺗﺮﮐﻤﻦ = ﺑﻨﺪﺭ ﺷﺎﻩ
ﺑﻨﺪﺭ ﻋﺒﺎﺱ = ﮔﻤﺒﺮﻭﻥ
ﺑﻬﺸﻬﺮ : ﺍﺷﺮﻑ
ﺑﯿﺮﺟﻨﺪ :قهستا
ﺑﯿﺠﺎﺭ: ﮔﺮﻭﺱ
بیضا:انشان(زادگاه کوروش بزرگ)
ﭘﺎﻭﻩ :ﺍﻭﺭﺍﻣﺎﻧﺎﺕ
ﺧﺮﻡ ﺍﺑﺎﺩ:ﺷﺎﭘﻮﺭﺧﻮﺍﺳﺖ
ﭘﻠﺪﺧﺘﺮ = ﭘﺎﭘﯿﻞ
ﭘﯿﺮﺍﻧﺸﻬﺮ = ﺧﺎﻧﻪ
ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ = ﺿﯿﺎﺀﺁﺑﺎﺩ ، سیادهن
ﺗﺒﺮﯾﺰ = تَورِژ
تهران=طهران
ﺗﻨﮑﺎﺑﻦ = ﺷﻬﺴﻮﺍﺭ
ﺧﺮﻣﺸﻬﺮ = ﻣﺤﻤﺮﻩ
ﺧﻠﺨﺎﻝ = ﻫﺮﻭﺁﺑﺎﺩ
ﺧﻮﯼ = ﺳﻮﻟﺪﻭﺯ ﺩﺍﺭﺍﺏ = ﺩﺍﺭﺍﺑﮕﺮﺩ .. ﻗﺪﯾﻤﯿﺘﺮﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﻫﺨﺎﻣﻨﺶ
ﺩﺍﻣﻐﺎﻥ = ﺻﺪ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ
ﺩﺭﻩ ﺷﻬﺮ = ﺑﺪﺭﻩ
ﺩﺭﻩ ﮔﺰ = ﻣﺤﻤﻮﺩﺁﺑﺎﺩ
ﺩﺯﻓﻮﻝ = ﺩﮊﭘﻞ
ﺩﺳﺘﮕﺮﺩ = ﺧﻠﺠﺴﺘﺎﻥ
ﺩﺷﺖ ﺁﺯﺍﺩﮔﺎﻥ = ﺳﻮﺳﻨﮕﺮﺩ – ﺩﺷﺖ
ﺩﻫﺪﺷﺖ = ﺑﻼﺩﺷﺎﻫﭙﻮﺭ
ﺩﻭﺩﺍﻧﮕﻪ = ﮐﻬﻨﻪ ﺩﻩ
ﺩﯾﻮﺍﻧﺪﺭﻩ = ﻣﯿﺮﺍﻧﺸﺎﻩ
ﺭﺍﻣﺴﺮ = ﺳﺨﺖ ﺳﺮ
ﺭﺷﺖ = ﺑﯿﻪ ﭘﺲ
ﺭﯼ = ﺭﺍﻗﺲ – ﺭﮐﺲ
ﺯﺍﻫﺪﺍﻥ = ﺩﺯﺩﺍﺏ
ﺯﻧﺠﺎﻥ = کهن دژ ، خمسه
سیرجان=سمنگان
ﺳﺎﺭﯼ = ﻃﻮﺳﺎﻥ
ﺳﺎﺭﺩﻭﺋﯿﻪ = ﺍﺳﻔﻨﺪﻗﻪ ﺟﯿﺮﻓﺖ
ﺳﺒﺰﻭﺍﺭ = ﺑﯿﻬﻖ
ﺳﻌﺎﺩﺕ ﺁﺑﺎﺩ = ﺣﺎﺟﯽ ﺁﺑﺎﺩ
ﺳﻠﻤﺎﺱ = ﺷﺎﭘﻮﺭ
ﺳﻤﻨﺎﻥ = ﻗﻮﻣﺲ
ﺳﻨﻨﺪﺝ = ﺳﻨﻪ ﺩﮊ
ﺷﺎﺩﮔﺎﻥ = ﻓﻼﺣﯿﻪ
ﺷﺎﻩ ﺁﺑﺎﺩ = ﻏﺮﺏ ﻫﺎﺭﻭﻥ ﺁﺑﺎﺩ
ﺷﻤﯿﺮﺍﻧﺎﺕ = ﺗﺠﺮﯾﺶ ، طجرشت
ﺷﻬﺮ ﮐﺮﺩ = ﺩﻩ ﮐﺮﺩ
ﺷﻬﺪﺍﺩ = ﺧﺒﯿﺾ
ﺷﻮﺵ= ﺳﻮزیانا
ﺷﻬﺮﯾﺎﺭ = ﻋﻠﯿﺸﺎﻩ ﻋﻮﺽ
ﺷﯿﺮﺍﺯ = ﺷﯿﺮﺍﻥ ﺁﺯ
ﻃﺎﺭﻡ ﺳﻔﻠﯽ = ﺳﯿﺮﺩﺍﻥ
ﻃﺎﺭﻡ ﻋﻠﯿﺎ = ﺟﻮﺭﺯﻕ
ﻃﺎﻟﻘﺎﻥ = ﺷﻬﺮﮎ
ﻃﺒﺲ = ﮔﻠﺸﻦ
ﻋﻠﯽ ﺁﺑﺎﺩ = ﺷﺎﻫﯽ
ﻓﺮﺩﻭﺱ = ﺗﻮﻥ
ﻓﺮﯾﺪﻥ = ﺩﺍﺭﺍﻥ
ﻓﺴﺎ = ﭘﺴﺎ
ﻗﺎﺋﻢ ﺷﻬﺮ = ﺷﺎﻫﯽ – ﻋﻠﯽ ﺁﺑﺎﺩ
ﻗﺮﻭﻩ = ﯾﯿﻼﻕ
ﻗﺰﻭﯾﻦ = کشوین
ﺷﻬﺮﺿﺎ = قمشه
ﻗﻢ = آرتاریت
ﻗﻮﭼﺎﻥ = ﺧﯿﺒﻮ ﺷﺎﻩ
ﮐﺎﺯﺭﻭﻥ ﺷﻬﺮ = ﺷﺎﻫﭙﻮﺭ
ﮐﺎﺷﻤﺮ = ﺗﺮﺷﯿﺰ
ﮐﺮﻣﺎﻥ = گواشیر
ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻩ = ﮐﺎﻣﺒﺎﺩﻥ
ﮐﻼﺭﺩﺷﺖ = ﺣﺴﻦ ﮐﯿﻒ
ﮐﻼﻟﻪ = ﮐﻮﮐﻼﻥ
ﮐﻠﯿﺒﺮ = ﺑﺮﺑﺮ
ﮔﭽﺴﺎﺭﺍﻥ = ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ
ﮔﺮﮔﺎﻥ = ﺍﺳﺘﺮ ﺁﺑﺎﺩ
ﮔﺮﻣﺴﺎﺭ = خوار
ﮔﻨﺒﺪ ﮐﺎﻭﻭﺱ = ﺩﺷﺖ ﮔﺮﮔﺎﻥ
ﻻﻫﯿﺠﺎﻥ = ﺭﯾﻪ
ﻟﻨﺠﺎﻥ = لنجون
ﻟﻮﺍﺳﺎﻧﺎﺕ = ﮐﻠﻨﺪﻭﮎ
ﻣﺮﯾﻮﺍﻥ = ﺩﮊﺷﺎﻫﭙﻮﺭ
ﻣﻼﯾﺮ = ﺩﻭﻟﺖ ﺁﺑﺎﺩ
ﻣﻠﮑﺎﻥ = ﻣﻠﮏ ﮐﻨﺪﯼ
مشهد= توس ، سناباد
ﻣﺸﮑﯿﻦ ﺷﻬﺮ = ﺧﯿﺎﻭ
ﺟﻬﺮﻡ = ﮔﻬﺮﻡ
ﻣﻤﺴﻨﯽ = مالکی
ﻣﯿﺎﻧﻪ = ﻣﯿﺎﻧﺞ
ﻧﻮﺭ = ساﻟﺪﻩ
ﻧﻬﺒﻨﺪﺍﻥ = ﺷﻮﺳﻒ
ﻧﻰ ﺭﻳﺰ = ﻧﻴﺰﻩ ﺭﻳﺰ ‏( ﺳﻼﺡ ﺧﺎﻧﻪ ﮐﻮﺭﻭﺵ ﮐﺒﻴﺮ ‏) ﻣﺤﻞ ﺳﺎﺧﺖ ﻧﻴﺰﻩ
ﻧﯿﮑﺸﻬﺮ = ﻗﺼﺮ ﻗﻨﺪ
ﻧﻮﺷﻬﺮ = خاچک
ﻫﺸﺘﺮﻭﺩ = ﺁﺫﺭﺍﻥ
ﻫﻤﺪﺍﻥ =(اولین شهر جهان) هگمتانه – ﺍﮐﺒﺎﺗﺎﻥ
ﻫﺎﺩﯼ ﺷﻬﺮ = ﻋﻠﻤﺪﺍﺭ ﮔﺭﮔﺮ
ﻫﺸﺘﭙﺮ = هشتپر طوالش ، تالش
ﻫﻮﯾﺰﻩ = هوزگان
ﯾﺎﺳﻮﺝ = ﺗﻞ ﺧﺴﺮﻭ
ﯾﺰﺩ = ﺍﯾﺴﺎﺗﯿﺲ،گثه
ﺯﺍﺑﻞ = حسین آباد
خمینی شهر= همایون شهر، سده

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن pinned Deleted message
روش تدریس مبتنی بر دریافت مفهوم

الگوی دریافت مفهوم براساس مطالعات برونر پیرامون شیوه ی تفکر طراحی گردیده است. در این الگو مفاهیم و تعاریف به طور مستقیم در اختیار دانش آموزان قرار نمی گیرد. ابتدا نمونه هایی که دارای ویژگی های مفهوم مورد نظر و نمونه هایی که فاقد ویژگی های مفهوم اند ارائه می شود. در این الگو اعتقاد براین است که تشخیص مثال های درست از نادرست برای دانش آموزان آسان تر از بیان ویژگی های مفهوم است. این الگو فرصت تحلیل جریان تفکر و رشد موثر تفکر را برای دانش آموزان فراهم می آورد.

تنیسون و همکارانش دو نوع آموزش را درباره مفاهیم با  هم مقایسه کردند:

1- ابتدا تعریف مفهوم و سپس نمونه ها و مثال ها ارائه  می شود.

2- ابتدا نمونه ها و مثال ها ارائه می شود و سپس دانش  آموزان خودشان ویژگی های مفهوم و تعاریف را به دست می آورند.

نتایج: در روش دوم مطالب برای مدت طولانی تری در  ذهن دانش آموز باقی می ماندو یادگیری موثرتر اتفاق می افتد.

🔶مراحل الگوی دریافت مفهوم

1- ارائه نمونه ها
2- دستیابی به مفهوم
3- تحلیل شیوه ی تفکر

مراحل اجراي الگوی دریافت مفهوم

1- ارائه نمونه ها:
گزینش مفهوم مناسب و سازماندهی آن در قالب نمونه های مثبت و منفی توسط معلم

مقایسه نمونه های مثبت و منفی با یکدیگر و فرضیه سازی توسط دانش آموزان

منظور از نمونه های مثبت: نمونه هایی که ویژگی آن مفهوم را دارا می باشد

منظور از نمونه های منفی: نمونه هایی که ویژگی آن مفهوم را دارا نمی باشد.

نمونه ها می تونند به صورت نوشتاری( یک کلمه، یک عبارت، یک جمله و …) یا به صورت تصویر ، نمودار و… طراحی شود.

مثبت و منفی بودن را می توان به صورت + و – یا به صورت بلی و خیر نمایش داد.

دلیل ارائه نمونه های منفی چیست؟

به دانش آموزان در تعیین قلمرو مفهوم کمک می کند

نمونه های مثبت را ابتدا باید نشان داد یا منفی؟

نتایج قطعی به دست نیامده است. اما هاتن لوچر نشان داده است که ارائه نمونه های منفی در ابتدا و سپس نمونه های مثبت یادگیری را آسان تر می کند

2-دستیابی به مفهوم:

ارائه نمونه های بیشتر
تأیید فرضیه درست
نام گذاری مفهوم و بیان تعاریف توسط معلم

در این مرحله چند نمونه ی دیگر در اختیار دانش آموزان قرار دهید ولی مثبت یا منفی بودن آن ها را مشخص نکنید و از دانش آموزان بخواهید که مثبت یا منفی بودن آنها را مشخص کنند

از دانش آموزان بخواهید نمونه های مثبت دیگری مطرح کنند.

3- تحلیل شیوه تفکر:

 بحث گروهی درباره ی فرضیه ها

بیان جریان تفکر دانش آموزان برای دستیابی به مفهوم توسط دانش آموزان

از دانش آموزان بپرسید:
در ابتدا چه فکر می کردید؟ چرا آن طور فکر می کردید؟

این سوالات شروع خوبی برای یک بحث گروهی خواهد بود.

هدف از این مرحله:
تمرین راه درست کشف مطالب به طور غیر مستقیم و تقویت مهارتهای تفکر است.

🔶قابلیت ها و نکات مهم در کاربرد الگو

1.‏ یکی از وظایف معلم قبل از اجرای الگو، تهیه ی مصداق ها و غیر مصداق هاست.

2. در هر گام، میزان ارائه ی مثال ها به تعداد فراگیر بستگی دارد که مفهوم را حدس زده اند.

3. این الگو برای تدریس درس هایی که بخش عمده ی آن ها را مفاهیم و اصول تشکیل می دهند، مناسب تر است.

4. مدت لازم برای اجرای این الگو حدود 30-20 دقیقه است.

5. چنان چه از این الگو برای تدریس درس جدید استفاده شود، باید مثال ها آسان تر باشند و اگر برای ارزش یابی تشخیصی (درس قبلی) به کار رود، باید مثال ها اندکی دشوارتر انتخاب شوند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
▫️تجربه‌های نگارشی
▪️رضا بابایی

۱. نویسنده نباید گارد نویسندگی بگیرد؛ یعنی نباید گمان کند که در هنگام نوشتن، مشغول کاری شاق و متفاوت از کارهای روزانه‌ است. هنر نویسندگی در کاستن از فاصلۀ میان قلم نوشتاری و زبان روزمرۀ مردم است؛ بدون آنکه دچار شلختگی و عیب‌های زبان گفتاری شود. بهترین زبان نوشتاری، همان زبان گفتاری است منهای عیب‌های آن. زبان گفتاری چند عیب یا ویژگی دارد:

یک. در گفتار، کلمات معمولا به ترتیب انسی که ما با آنها داریم به ذهنمان می‌آیند، نه به اقتضای اسلوب جمله‌سازی. مثلا در گفتار می‌گوییم: «رفتم امروز بازار، کمی خرید کردم.» طبق اسلوب زبان، قید «امروز» باید اول جمله بیاید: امروز رفتم بازار...

دو. حذف حروف اضافه و حتی گاه کلمات کلیدی، در زبان گفتاری معمول است. مثلا جملۀ «رفتم بازار، کمی خرید کردم» در واقع ناقص است؛ اگرچه شنونده می‌داند که مراد گوینده این است که «رفتم "به" بازار "و" کمی خرید کردم.» گوینده اجازه دارد که بگوید: «او سال ۱۳۳۰ دنیا آمده» اما نویسنده باید بنویسد: «او "در" سال ۱۳۳۰ "به" دنیا آمده است.»

سه. عیب زبان گفتاری، کم‌واژگانی است؛ چون گوینده فرصت نویسنده را برای جست‌وجو و انتخاب مناسب‌ترین کلمات ندارد و ناگزیر معمول‌ترین و دستمالی‌شده‌ترین کلمات بر زبان او جاری می‌شود. اما نویسنده – مثلا - راضی نمی‌شود در مثال پیش‌گفته، از کلمۀ «کمی» استفاده کند؛ بلکه به جای آن، «مقداری» یا مانند آن می‌گذارد.

۲. پس از آنکه راحت و بدون هیچ دغدغه‌ای نوشتید و نقطۀ آخر را گذاشتید، نوبت به وسواس و سخت‌گیری می‌رسد. در این مرحله، هر قدر می‌توانید بر نوشتۀ خود سخت بگیرید و حتی از یک کلمۀ آن آسان نگذرید. به قول همینگوی، مست بنویس و هشیار ویرایش کن. این هشیاری و سخت‌گیری یا باید جمله‌به‌جمله باشد، یا بندبه‌بند یا پس از آنکه نوشتار به پایان رسید.

۳. از بخت‌یاری نویسنده است که نوشتۀ او را پیش از انتشار، کسانی ببینند و بر آن خرده بگیرند. اگر نویسنده‌ای چنین دوستان و همراهانی ندارد، بر او است که در انتشار نوشته‌اش شتاب نکند؛ بلکه پبش از انتشار، آن را بارها بخواند. در بازخوانی‌ها هم اصلاحات محتوایی کند و هم اصلاحات لفظی. یکی‌دو بار هم با چشم مخالف فرضی بخواند.

۴. هر نوشته‌ای از ما که به رؤیت کسی می‌رسد، بخشی از جورچین شخصیت ما را در ذهن او کامل می‌کند. هیچ نوشته‌ای را تا به سطحی از مقبولیت(از محتوا تا تایپ) نرسانده‌اید، منتشر نکنید، حتی اگر می‌دانید که خوانندگان آن به شمار انگشتان یک دست نخواهد بود.

۵. خواندنی‌ترین نوشته‌ها آن است که محتوایی بکر و به‌روز و پیش‌برنده داشته باشند، و ملال‌آورترین نوشته، آن است که تکرار شنیده‌ها و گفته‌های دیگران باشد. بنابراین کسانی که می‌خواهند سخنی بگویند که مردم آن را روزانه چندین بار از رسانه‌های رسمی و تبلیغی و سخنرانی‌های معمول می‌شنوند، نباید توقع استقبال داشته باشند. آری؛ هر سخن نو و بی‌سابقه‌ای، درست و راست نیست؛ اما سخن تکراری همیشه ملال‌آور است، مگر برای مخاطبان معتاد به آن سخنان.

۶. غرور نویسنده، دشمن قلم او است؛ زیرا گوهر صمیمیت و دلاویزی را از او می‌رباید. نویسندۀ مغرور، بیش از آنکه در اندیشۀ مفاهمه و تفهیم باشد، در فکر حراست از شخصیت علمی یا اجتماعی خویش است و هیچ‌گاه از ردای هیبت و وقار بیرون نمی‌آید. بنابراین در انتخاب کلمات و لحن نوشتار، بیشتر به جایگاه اجتماعی و مرتبۀ علمی خود می‌اندیشد تا حق مطلب. او به جای آنکه دست در گردن خواننده بیاویزد و با او گشت‌وگذار کند، ترجیح می‌دهد که مخاطبش دورترک بنشیند و به سخنرانی رسمی و غرّای او گوش دهد.

۷. هر نوشته‌ای، سفره‌ای است که نویسنده برای خواننده پهن کرده است. سفره، هم جای غذای اصلی است و هم جای مخلفات(سالاد و ترشی...)؛ اما سفره‌ای که جز مخلفات بر آن نیست، به درد شکم‌های گرسنه نمی‌خورد. برخی نوشته‌ها را می‌خوانی و به آخر می‌رسانی، اما بیش از یکی‌دو سطر آن، دندان‌گیر نیست. نویسنده، مقدمه را از جایی دور شروع کرده یا گریزهای بیهوده در میان افکنده است؛ اما آنجا که باید کرّوفرّ کند، فرود آمده است! درختی تناور برکشیده است، اما همچون درخت کاج، نه میوه‌ بر شاخ دارد و نه سایه بر زمین.

۸. حذف حتی یک کلمۀ زائد، برداشتن باری از دوش جمله و فهم مخاطب است. جمله هر چه پیراسته‌تر باشد، چابک‌تر است و به فهم خواننده نزدیک‌تر.

۹. هر نوشته‌ای، سیرتی دارد و صورتی. اهتمام به صورت و ظاهر نوشتار(از جمله‌سازی و پاراگراف‌بندی تا تایپ فنی و بدون غلط) به اندازۀ محتواگرایی اهمیت دارد. [...]

▪️بابایی، رضا (۱۳۹۶). «تجربه‌های نگارشی». کانال تلگرامی یادداشت‌ها

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
شاعران رامشگر

     در دوره‌های سامانیان و غزنویان، باده پرستی در اشعار رودکی ومنوچهری و عنصری و فرخی و فردوسی صریح و بدون اشاره به منع محتسب و فقیه بازتاب می‌یابد و ابهامی ندارد:
مجلس بساز ای بهار پدرام/ وندر فکن می به یک‌منی جام

دلیل اصلی این صراحت هم حمایت اشراف و پادشاهان از شاعران باده پرست و قوی نبودن نهادهای احتساب و محتسب‌گری است. اما با بسط این نهادها و ضعف اشراف، رمزهای اشعار رامشگرانه دگرگون می‌شوند و جامه‌ی مجاز می‌پوشند.
منع شدید سرشت‌ها، آن‌ها را از فعالیت باز نمی‌دارد. آن‌ها در نهان دست اندر کارند تا مجالی بیابند و پدیدار شوند. خرد و آگاهی می‌تواند آن‌ها را واپس براند ولی نمی‌تواند از میان بردارد. به گفته‌ی مولوی:
چون ببندی شهوتی را از زعیف/ سر کند آن شهوت از عقل شریف
همچو شاخی که ببرّی از درخت/ سر کند قوّت ز شاخ نیک‌بخت

در شعر به‌ویژه غزل، سرشت‌ها تلطیف می‌شود. تعابیر زلف، چشم، روی، ساق سیمین، و ساقی گل‌اندام به خودی خود پدیدار نمی‌شوند. این‌ها با هم ترکیبی می‌سازند تا حالت درونی و سرشت ما را بازسازی کنند و دوباره به ما بازگردانند. از این رو اشعاری که در این زمینه ساخته شده (آثار حافظ، سعدی، شکسپیر، گوته و...) بسیار القایی و برانگیزاننده هستند و شاعران خود این را می‌دانستند و با هزاران تعبیر به آن اشاره کرده‌اند:
بتی دارم که گرد گل ز سنبل سایبان دارد/ بهار عارضش خطی به خون ارغوان دارد
غبار خط بپوشانید خورشید رخش یارب/ بقای جاودانش ده که حسن جاودان دارد

     تحقیق بدون تعصب و پیش‌داوری درباره‌ی اشعار سعدی و حافظ، چون و چند آن‌چه را که بوده و روی داده بیان می‌کند و ما را به این جا میَ‌رساند که شاعران و هنرمندان را اشخاصی واقعی ببینیم. اشخاصی که زنده بوده‌اند؛ میان مردم زیسته‌اند؛ در کارشان محرک‌های عینی داشته‌اند؛ عاشق شده و کامیاب یا ناکامیاب مانده‌اند؛ برای تامین معاش رورانه خود را به در و دیوار زده‌اند؛ حسد، آز، و انتقام‌جویی داشته‌اند؛ گاهی گذشت کرده‌اند؛ گاهی با دشمن درافتاده‌اند؛ به زندان رفته‌اند؛ کلک‌ها زده و کلک‌ها خورده‌اند؛ .... و اگر حاصل کارشان دلپسند و دل‌انگیز بوده بر سر زبان‌ها افتاده و تحفه‌ی سخن‌شان را دست به دست برده‌اند.

تحقیق ادبی در پی قالبی از پیش تعیین شده که اشعار و شاعران و هنرمندان را در آن بگنجاند و هرچه را در آن قالب نگنجد جدا کند و دور بریزد نیست. برای پژوهش ادبی اهمیت ندارد که حافظ پنهانی یا آشکارا دمی به خمره زده یا نه؛ ابتدا زاهد بوده سپس رند شده یا بالعکس؛ اشعری بوده یا معتزلی؛ شافعی بوده یا حنفی. از نظر شعر و شاعری و زیبایی شناسی، باورهای شاعر در مرتبه‌ی دوم اهمیت است و گاه هیچ اهمیت ندارد. ما با حافظ شاعر سر و کار داریم نه با حافظ متکلم یا حافظ فیلسوف. حافظی را می‌شناسیم که پاسخ‌گوی تمنیات ژرف ماست. شعری را می‌خوانیم که به هسته‌‌های زندگانی ما می‌رسد و ما را به شوق می‌آورد؛ شادمان می‌کند؛ غمگین می‌سازد؛ یا به طرب وامی‌دارد.
     درست است که گاهی شعر حافظ حیرت‌زاست، چون به مشکلاتی اشاره دارد که بی‌پاسخ مانده‌اند: چرا به دنیا آمده‌ایم؟ چرا می‌میریم؟ غرض از آفرینش چه بوده؟ سرچشمه‌ی نیکی و بدی کجاست؟ اما او این مشکلات را به زبان شعر و تغزل می‌گوید و جنبه‌ی استدلالی و منطقی ندارد و گاه برای بیرون آوردن ما از حیرت، پاسخ‌هایی در شعر تعبیه می‌کند که ما را به زمین سخت واقعیت بازمیَ‌گرداند و برای ادامه‌ی زیست آماده می‌سازد.  شعرهای او از ژرفای زندگانی سر برمی‌زند و نظر ما را نسبت به زندگانی  وسعت می‌بخشد و ما را به دوری از ریا و تعصب فرامی‌خواند و به شادمانی کردن و عشق ورزیدن دعوت می‌کند.

     و از این رو شعرهایش رامشگرانه هستند و زندگانی‌بخش و برآمده از فرزانگی شادمانه.

عبدالعلی دستغیب، مستی شناسی حافظ، (انتشارات نوید شیراز، ۱۳۸۴، صص ۷۴ تا ۹۲) با تلخیص و ویرایش
  
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
نگاهی اجمالی به دستور تاریخی

در کتاب‌های درسی، وقتی به صورت‌های قدیمی یک فعل، یک نقش‌نما، و یا یک ساخت نحوی برخورد می‌کنیم، آن را مربوط به دستور تاریخی می‌دانیم. ولی سازوکارهایی که برای تحلیل انتخاب می‌کنیم، تاریخی نیستند؛ یعنی ما با ابزارهای دستوری امروزی به واکاوی ساخت‌های قدیمی می‌پردازیم. به جمله‌های زیر، توجه بفرمایید:
1. گفت: بونصر را بگوی که امروز درستم.
2. و روز پنج‌شنبه، امیر را تب گرفت.
در جمله‌ی (1)، ما می گوییم "را" نشانه‌ی حرف اضافه‌ی "به" بوده و "بونصر" در نقش متمم ظاهر شده است.
یا در جمله‌ی (2)، اعتقاد بر این است که نقش‌نمای "را" کاربرد نهادی یا زائد و، حتی به‌قولی، مفعولی دارد. اما با کمی دقت، در می‌یابیم که ما از دریچه‌ی دستور تاریخی به قضایا نگاه نمی‌کنیم بلکه به کمک تأویل و بازگردانی به زبان امروز، ساخت‌های گذشته را در چارچوب دستور معاصر تحلیل می‌کنیم.

فی‌المثل، ما از کجا می‌دانیم که مصدر "گفتن"، در کارکرد فعلی خود در سده‌های گذشته، با حرف "را" نمی‌آمده؟! مثلا"، به‌جای "به او گفت"، گفته نمی‌شد: "او را گفت"؟ و ضمیر "او" هم نوعی مفعول فرض می‌شد نه متمم؟!
و یا این‌که از کجا معلوم است که "رای زائد یا نهادی" خود یک پارامتر نحوی در زبان نوشتاری یا گفتاری ادوار گذشته نبوده و اصلا" هم زائد دیده نمی‌شد و چون ما امروزه هنگام بازگردانی نمی‌توانیم برای آن کارکردی متصور شویم، آن را زائد فرض می‌کنیم؟!

نتیجه آن‌که، زبان فارسی در هر دوره‌ای باید با دستور زبان همان دوره بررسی شود و آنچه را که تحت‌عنوان فارسی نو یا دری یا کلاسیک می‌شناسیم، با ابزارهای دستوری معاصر یا تحلیل نمی‌شود یا اگر هم تحلیل شود، بی ابهام نخواهد بود. نمونه‌ی بارز آن اختلاف‌نظرهای بی‌سرانجامی است که گاهی‌اوقات، برسر تعیین هویت یک"را" می‌بینیم.

با سپاس؛ داریوش رضوی
گروه دبیران ادببات ایران

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
tarikh adabiyat.pdf
409.4 KB
📑 جزوه تاریخ ادبیات
📝 ویژه کنکور ۹۹

🖋 به کوشش: سید مهدی فاطمی
دبیر زبان و ادبیات فارسی (اصفهان)
@ferdosesokhan
"جام جم"، یا "جام جهان‌نما" چیست ؟

جام جم، یا جام جهان‌نما، جامی بود که همهٔ عالم در آن نموده می‌شد. این جام به جام کی‌خسرو مشهور بود تا این‌که در قرن ششم به مناسبت شهرت جمشید و یکی‌دانستن او با سلیمان، جام مزبور را به جمشید نسبت دادند و آن را جام جم و «جام جمشید» نام نهادند. همچنین، به آن «جام جهان‌نما»، «جام گیتی‌نما»، «آیینهٔ گیتی‌نما»، «جام کی‌خسرو»، «جام جهان‌آرا»، «جام جهان‌بین»، و «جام عالم‌بین» نیز گفته می‌شود.
در نظم و نثر پارسی بارها از جامی به نام جام جهان‌نما، جام کی‌خسرو، آیینه سلیمان، آیینهٔ سکندر، و غیره یاد کرده‌اند و فرهنگ‌نویسان گفته‌اند: جامی بوده است که احوال خیر و شر عالم از آن معلوم می‌شده است. جام جم یا جام جمشید که ساخته فرزانگان بوده است. از هفت فلک در او معاینه و مشاهده کردی (شرفنامه منیری). پیاله جم و پیاله یا آئینه سلیمان و یا اسکندر که همه عالم در آن، بنا بر افسانه نموده می‌شد (ناظم الاطباء). فردوسی در شاهنامه در «داستان بیژن با منیژه» پس از تشریح زندانی شدن بیژن به امر افراسیاب در چاه و جستجوی گیو، پدر وی و مایوس شدن او، در عنوان «دیدن کی‌خسرو بیژن را در جام گیتی‌نمای» چنین سروده است:
چو نوروز خرم فراز آمدش
بدان جام فرخ نیاز آمدش
بیامد پر امیددل پهلوان
ز بهر پسر، گوژگشته‚ نوان
چو خسرو، رخ گیو پژمرده دید
دلش را به درداندر، آزرده دید
بیامد، بپوشید رومی قبای
بدان تا برد پیش یزدان ثنای
خروشید پیش جهان‌آفرین
به رخشنده بر، چند کرد آفرین
ز فریادرس زور و فریاد خواست
وز اهریمن بدکنش داد خواست
خرامان از آن‌جا بیامد به گاه
به سر برنهاد آن کیانی کلاه
پس آن جام بر کف نهاد و بدید
در او هفت کشور همی بنگرید
ز کار و نشان سپهر بلند
همه کرد پیدا، چه و چون و چند
ز ماهی به جام اندرون تا بره
نگاریده پیکر بدو یکسره
چه کیوان‚ چه هرمز‚ چه بهرام و شیر
چه مهر و چه ماه و چه ناهید و تیر
همه بودنی‌ها بدو اندرا
بدیدی جهان‌دار افسون‌گرا
به هر هفت‌کشور همی بنگرید
که آید ز بیژن نشانی پدید
سوی کشور گرگساران رسید
به فرمان یزدان، مر اورا بدید
بدان چاه بسته به بند گران
ز سختی همی مرگ جست اندر آن

بنابراین جام جهان‌نما در نظر مؤلفان «خدای‌نامک» پهلوی که مبنای تألیف شاهنامه قرار گرفت، جامی بوده است که صورت‌های نجومی و سیارات و هفت کشور (هفت‌اقلیم) زمین بر آن نقش شده بود و دارای نیرویی اسرارآمیز بوده است و هر واقعه‌ای که در پهنه جهان اتفاق می‌افتاده، بر روی آن منعکس می‌شده است. برخی از واژه‌نامه‌ها مانند (غیاث اللغات) خواسته‌اند بین کی‌خسرو و جمشید بر سر جام جهان‌بین پیوندی برقرار کنند و گفته‌اند: مناسبت جام به جمشید، آن است که وی جام را ساخته است و کی‌خسرو جامی ساخته بود مشتمل بر خطوط هندسی، چنان‌چه از خط‌ها ورقم‌ها و دایره‌های اصطرلابی، ارتفاع کواکب و غیره معلوم نمایند، هم‌چنین از آن جام، حوادث روزگار را معلوم کرد، چنان‌چه در کتاب‌های تاریخی ضبط شده است. فرهنگ‌نویسان گفته‌اند: نام آینه‌ای است که به جهت آگاهی از حال فرنگ، بر سر مناره اسکندریه نهاده بوده است و کشتی‌های دریا از صد میل راه در آینه دیده می‌شده و آن مناره را اسکندر به دست‌یاری ارسطو بناکرده بود. در فرهنگ فارسی به انگلیسی «جانسن» آمده: جام جم یا جام جمشید؛ آئینه‌ای که جهان رانمایش می‌داد و مجازا مناره، به خصوص منارهٔ اسکندریه را گفته‌اند. برخی نیز آن را به کرهٔ جغرافیایی تعبیر کرده‌اند که نقشه کشورهای مختلف و کوه‌ها و دریاها و رودها با فواصل معین بر آن ثبت بود.

مطلب ارسال از : حمید طاهری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
«تشابهِ رجعتِ خونینِ ذوالجناح با «سیاهِ» اسفندیار»

بررسیِ درون‌مایه‌ها، شخصیت‌ها، مضامین و تصاویرِ مشترک و موازی میانِ آثارِ ادبیِ فرهنگ‌ها و زبان‌های گوناگون دانشِ شناخته‌ای است. نقدِ تطبیقی یا سنجشی به این حوزه‌ها می‌پردازد. پژوهشگران به‌خصوص دربابِ همانندی‌های عناصرِ اساطیری و حماسیِ غربی و ایرانی (فی‌المثل آشیل و زیگفرید با اسفندیار و نیز پهلوانانی مشابهِ رستم و سهراب در دیگر ادبیاتِ ملل‌) بسیار نوشته‌اند. کتابی خوش‌خوان باعنوانِ «اسطوره‌های موازی» (اثرِ ج. ف. بیرلین، برگردانِ عباسِ مخبر، نشرِ مرکز) نیز دراین‌باب منتشرشده‌است. بررسیِ مشابهت‌های شعرِ سعدی با اشعارِ متنبّی و یا همانندی‌های اشعارِ شاملو با أدونیس نیز در این زمره است. هم‌انگاری و درهم‌آمیزیِ شخصیت‌هایی هم‌چون ابراهیم/ زرتشت، سیاوش/ یوسف، فرعون/ کی‌کاووس، فریدون/ نوح و ... نیز از دیگر جلوه‌های این مشابهت‌هاست. و البته این همانندی‌ها به‌هیچ‌روی الزاماً به‌معنای تأثیرپذیریِ این چهره‌ها از شخصیت‌های مشابه در دیگر ادوار یا سرزمین‌ها‌ نیست.
دقیقاً نمی‌دانم در آثاری که دربابِ واقعهٔ کربلا و حادثهٔ عاشورا نگاشته‌اند ( از «مَقتلِ» ابنِ مِخنَف، «الإرشاد»ِ شیخ مفید و «مناقبُِ آلِ ابی‌طالب»ِ ابنِ شهرآشوب گرفته تا «رَوضة‌الشّهداء» واعظِ کاشفی، «بِحارالأنوار» مجلسی و «نفس‌المهمومِ» شیخ‌عباسِ قمی) دربابِ نام، رنگ، ریزه‌کاری‌های مرتبط با ذوالجناح و سرانجامش چه نوشته‌اند؟ اما با مطالعه‌ای اجمالی که درطولِ سالیان داشته‌ام به‌تقریب می‌دانم اغلبِ این‌ روایات از عهدِ صفویه، به‌خصوص پس‌از نگارشِ روضة‌الشهدا و بحارالأنوار، به مقتل‌‌ها و تعزیه‌نامه‌ها و منبرها و روضه‌خوانی‌ها راه‌یافته و اندک‌اندک رنگ و شکلِ اغراق‌آمیز و آرمانی یافته تا واقعهٔ کربلا هرچه تأثیرگذارتر و جان‌گدازتر بازتاب‌یابد. تا آن‌جا که جستجوکردم، از منابعِ کهن در «کتاب‌الفتوح» ابنِ اعثمِ کوفی (ق۳_۴) و «مقتل‌الحسینِ» خوارزمی (ق۵_ ۶ )اشاره‌شده، چون اسبِ امام به حرم برگشت، اهلِ حرم پنداشتند امام با مشکِ آب بازگشته؛ چون مرکب را خونین و مالین و بی‌سوار یافتند، ناامید و غمگنانه، سرگذشتِ امام را از ذوالجناح پرسیدند و به نوحه و زاری و سوگواری پرداختند («دانشنامهٔ جهانِ اسلام»؛ ذیلِ مدخلِ «ذوالجناح»). در همین منبع آمده در هیچ اثرِ کهنی اشاره‌ای به نامِ ذوالجناح (جناح) و رنگش[۱] نشده‌است.

اما آن‌چه از خردسالی و در مساجد و تکایا دراین‌باب شنیده‌ام به‌زیباترین وجهی و گویاترین زبانی در تابلوی درخشانِ «عصرِ عاشورا»ی استاد محمودِ فرشچیان جاودانه‌ شده‌است: اسبی سپید و خونین که باحالتی غمگنانه سربه‌زیرافکنده (شرمنده از بازنگرداندنِ امانت!) بازگشته و زینش برکناری افتاده و اهلِ حرم (زنان و دخترانی سیاهپوش) از افسار و یال و غارب و سر و رویش آویخته‌اند و سوگواری‌می‌کنند.
از بازسازیِ این صحنهٔ تأثیرگذار و دلخراش گاه هم‌امروز نیز، در دیگر عزاداری‌ها بهره‌می‌برند. به‌یاد دارم در دورانِ دبیرستان دوستی داشتم که بعدها رانندهٔ کامیون و دربه‌درِ بیابان‌ها شد. این دوست در حادثٔه‌ای در استانی دیگر جانش را ازدست‌داد. پیش‌از تشییعِ پیکرش، اسبی سپید را (مابه‌إزای کامیون) خونین و مالین آوردند که آه‌از‌نهادِ خانواده‌اش برآورد.

سخن را کوتاه‌کنم. دربابِ مذهبِ فردوسی (اسماعیلی، شیعهٔ اثنی‌عشری یا زیدی‌بودنِ او) سخن‌ها گفته‌اند که باید در منابعِ موجود جستجوکرد. به‌هیچ‌روی نمی‌خواهم‌بگویم احتمالاً فردوسی از منابعی هم‌چون «کتاب‌الفتوحِ» ابنِ اعثم و دیگر منابعِ مرتبط‌با واقعهٔ کربلا ملهَم بوده یا تأثیرپذیرفته؛ اما از سال‌هایی دور هرگاه ابیاتِ مرتبط‌با مرگِ اسفندیار را، آن‌گاه که روی‌پوشیدگانش سراغِ اسبش (سیاه) می‌روند، می‌خوانم، می‌بینم گفتگوی کسانش با «سیاه» و آویختن از یالش، یادآور (تکرار می‌کنم فقط یادآورِ) رجعتِ غمگنانهٔ ذوالجناح به حرم است؛ مرادم این ابیات است:
چو مادرْش با خواهران روی شاه
پر از مشک دیدند و ریشِ سیاه،
بشد هوشِ پوشیده‌رویانِ اوی
پرازخونِ‌دل جعدمویانِ اوی!
چُن از بیهشی بازِ هوش آمدند
به‌نزدیکِ فرّخ‌سروش آمدند،
برفتند یکسر ز بالینِ شاه
خروشان به‌نزدیکِ اسپِ سیاه
پسودند پُرمهر یال و برش
کتایون همی‌ریخت خاک از سرش،
کزو شاه را روز برگشته‌بود
به آورد بر پشتِ او کشته‌بود
کزین پس که را بُرد خواهی به جنگ
که را داد‌ خواهی به چنگِ نهنگ
به یالش همی اندرآویختند
همی خاک بر تارکش ریختند
به ابر اندرآمد خروشِ سپاه
پشوتن بیامد بدیوانِ شاه [...]

(شاهنامه، به‌تصحیح استاد خالقیِ مطلق، انتشاراتِ سخن، بخشِ دوم [۱]، صص ۷_۱۹۶).

[۱] اگر در منابعِ کهن، اشاره‌ای به رنگ ذوالجناح نشده‌باشد، می‌توان تصوّرکرد که در قرونِ متأخّر، برای هرچه نمایان‌ترشدنِ پیکرِخونین و تیرهای نشسته بر اندامش، آن را سپید انگاشته‌اند و نقش‌کرده‌اند!

@ferdosesokhan