فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
tarikh adabiyat.pdf
409.4 KB
📑 جزوه تاریخ ادبیات
📝 ویژه کنکور ۹۹

🖋 به کوشش: سید مهدی فاطمی
دبیر زبان و ادبیات فارسی (اصفهان)
@ferdosesokhan
"جام جم"، یا "جام جهان‌نما" چیست ؟

جام جم، یا جام جهان‌نما، جامی بود که همهٔ عالم در آن نموده می‌شد. این جام به جام کی‌خسرو مشهور بود تا این‌که در قرن ششم به مناسبت شهرت جمشید و یکی‌دانستن او با سلیمان، جام مزبور را به جمشید نسبت دادند و آن را جام جم و «جام جمشید» نام نهادند. همچنین، به آن «جام جهان‌نما»، «جام گیتی‌نما»، «آیینهٔ گیتی‌نما»، «جام کی‌خسرو»، «جام جهان‌آرا»، «جام جهان‌بین»، و «جام عالم‌بین» نیز گفته می‌شود.
در نظم و نثر پارسی بارها از جامی به نام جام جهان‌نما، جام کی‌خسرو، آیینه سلیمان، آیینهٔ سکندر، و غیره یاد کرده‌اند و فرهنگ‌نویسان گفته‌اند: جامی بوده است که احوال خیر و شر عالم از آن معلوم می‌شده است. جام جم یا جام جمشید که ساخته فرزانگان بوده است. از هفت فلک در او معاینه و مشاهده کردی (شرفنامه منیری). پیاله جم و پیاله یا آئینه سلیمان و یا اسکندر که همه عالم در آن، بنا بر افسانه نموده می‌شد (ناظم الاطباء). فردوسی در شاهنامه در «داستان بیژن با منیژه» پس از تشریح زندانی شدن بیژن به امر افراسیاب در چاه و جستجوی گیو، پدر وی و مایوس شدن او، در عنوان «دیدن کی‌خسرو بیژن را در جام گیتی‌نمای» چنین سروده است:
چو نوروز خرم فراز آمدش
بدان جام فرخ نیاز آمدش
بیامد پر امیددل پهلوان
ز بهر پسر، گوژگشته‚ نوان
چو خسرو، رخ گیو پژمرده دید
دلش را به درداندر، آزرده دید
بیامد، بپوشید رومی قبای
بدان تا برد پیش یزدان ثنای
خروشید پیش جهان‌آفرین
به رخشنده بر، چند کرد آفرین
ز فریادرس زور و فریاد خواست
وز اهریمن بدکنش داد خواست
خرامان از آن‌جا بیامد به گاه
به سر برنهاد آن کیانی کلاه
پس آن جام بر کف نهاد و بدید
در او هفت کشور همی بنگرید
ز کار و نشان سپهر بلند
همه کرد پیدا، چه و چون و چند
ز ماهی به جام اندرون تا بره
نگاریده پیکر بدو یکسره
چه کیوان‚ چه هرمز‚ چه بهرام و شیر
چه مهر و چه ماه و چه ناهید و تیر
همه بودنی‌ها بدو اندرا
بدیدی جهان‌دار افسون‌گرا
به هر هفت‌کشور همی بنگرید
که آید ز بیژن نشانی پدید
سوی کشور گرگساران رسید
به فرمان یزدان، مر اورا بدید
بدان چاه بسته به بند گران
ز سختی همی مرگ جست اندر آن

بنابراین جام جهان‌نما در نظر مؤلفان «خدای‌نامک» پهلوی که مبنای تألیف شاهنامه قرار گرفت، جامی بوده است که صورت‌های نجومی و سیارات و هفت کشور (هفت‌اقلیم) زمین بر آن نقش شده بود و دارای نیرویی اسرارآمیز بوده است و هر واقعه‌ای که در پهنه جهان اتفاق می‌افتاده، بر روی آن منعکس می‌شده است. برخی از واژه‌نامه‌ها مانند (غیاث اللغات) خواسته‌اند بین کی‌خسرو و جمشید بر سر جام جهان‌بین پیوندی برقرار کنند و گفته‌اند: مناسبت جام به جمشید، آن است که وی جام را ساخته است و کی‌خسرو جامی ساخته بود مشتمل بر خطوط هندسی، چنان‌چه از خط‌ها ورقم‌ها و دایره‌های اصطرلابی، ارتفاع کواکب و غیره معلوم نمایند، هم‌چنین از آن جام، حوادث روزگار را معلوم کرد، چنان‌چه در کتاب‌های تاریخی ضبط شده است. فرهنگ‌نویسان گفته‌اند: نام آینه‌ای است که به جهت آگاهی از حال فرنگ، بر سر مناره اسکندریه نهاده بوده است و کشتی‌های دریا از صد میل راه در آینه دیده می‌شده و آن مناره را اسکندر به دست‌یاری ارسطو بناکرده بود. در فرهنگ فارسی به انگلیسی «جانسن» آمده: جام جم یا جام جمشید؛ آئینه‌ای که جهان رانمایش می‌داد و مجازا مناره، به خصوص منارهٔ اسکندریه را گفته‌اند. برخی نیز آن را به کرهٔ جغرافیایی تعبیر کرده‌اند که نقشه کشورهای مختلف و کوه‌ها و دریاها و رودها با فواصل معین بر آن ثبت بود.

مطلب ارسال از : حمید طاهری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
«تشابهِ رجعتِ خونینِ ذوالجناح با «سیاهِ» اسفندیار»

بررسیِ درون‌مایه‌ها، شخصیت‌ها، مضامین و تصاویرِ مشترک و موازی میانِ آثارِ ادبیِ فرهنگ‌ها و زبان‌های گوناگون دانشِ شناخته‌ای است. نقدِ تطبیقی یا سنجشی به این حوزه‌ها می‌پردازد. پژوهشگران به‌خصوص دربابِ همانندی‌های عناصرِ اساطیری و حماسیِ غربی و ایرانی (فی‌المثل آشیل و زیگفرید با اسفندیار و نیز پهلوانانی مشابهِ رستم و سهراب در دیگر ادبیاتِ ملل‌) بسیار نوشته‌اند. کتابی خوش‌خوان باعنوانِ «اسطوره‌های موازی» (اثرِ ج. ف. بیرلین، برگردانِ عباسِ مخبر، نشرِ مرکز) نیز دراین‌باب منتشرشده‌است. بررسیِ مشابهت‌های شعرِ سعدی با اشعارِ متنبّی و یا همانندی‌های اشعارِ شاملو با أدونیس نیز در این زمره است. هم‌انگاری و درهم‌آمیزیِ شخصیت‌هایی هم‌چون ابراهیم/ زرتشت، سیاوش/ یوسف، فرعون/ کی‌کاووس، فریدون/ نوح و ... نیز از دیگر جلوه‌های این مشابهت‌هاست. و البته این همانندی‌ها به‌هیچ‌روی الزاماً به‌معنای تأثیرپذیریِ این چهره‌ها از شخصیت‌های مشابه در دیگر ادوار یا سرزمین‌ها‌ نیست.
دقیقاً نمی‌دانم در آثاری که دربابِ واقعهٔ کربلا و حادثهٔ عاشورا نگاشته‌اند ( از «مَقتلِ» ابنِ مِخنَف، «الإرشاد»ِ شیخ مفید و «مناقبُِ آلِ ابی‌طالب»ِ ابنِ شهرآشوب گرفته تا «رَوضة‌الشّهداء» واعظِ کاشفی، «بِحارالأنوار» مجلسی و «نفس‌المهمومِ» شیخ‌عباسِ قمی) دربابِ نام، رنگ، ریزه‌کاری‌های مرتبط با ذوالجناح و سرانجامش چه نوشته‌اند؟ اما با مطالعه‌ای اجمالی که درطولِ سالیان داشته‌ام به‌تقریب می‌دانم اغلبِ این‌ روایات از عهدِ صفویه، به‌خصوص پس‌از نگارشِ روضة‌الشهدا و بحارالأنوار، به مقتل‌‌ها و تعزیه‌نامه‌ها و منبرها و روضه‌خوانی‌ها راه‌یافته و اندک‌اندک رنگ و شکلِ اغراق‌آمیز و آرمانی یافته تا واقعهٔ کربلا هرچه تأثیرگذارتر و جان‌گدازتر بازتاب‌یابد. تا آن‌جا که جستجوکردم، از منابعِ کهن در «کتاب‌الفتوح» ابنِ اعثمِ کوفی (ق۳_۴) و «مقتل‌الحسینِ» خوارزمی (ق۵_ ۶ )اشاره‌شده، چون اسبِ امام به حرم برگشت، اهلِ حرم پنداشتند امام با مشکِ آب بازگشته؛ چون مرکب را خونین و مالین و بی‌سوار یافتند، ناامید و غمگنانه، سرگذشتِ امام را از ذوالجناح پرسیدند و به نوحه و زاری و سوگواری پرداختند («دانشنامهٔ جهانِ اسلام»؛ ذیلِ مدخلِ «ذوالجناح»). در همین منبع آمده در هیچ اثرِ کهنی اشاره‌ای به نامِ ذوالجناح (جناح) و رنگش[۱] نشده‌است.

اما آن‌چه از خردسالی و در مساجد و تکایا دراین‌باب شنیده‌ام به‌زیباترین وجهی و گویاترین زبانی در تابلوی درخشانِ «عصرِ عاشورا»ی استاد محمودِ فرشچیان جاودانه‌ شده‌است: اسبی سپید و خونین که باحالتی غمگنانه سربه‌زیرافکنده (شرمنده از بازنگرداندنِ امانت!) بازگشته و زینش برکناری افتاده و اهلِ حرم (زنان و دخترانی سیاهپوش) از افسار و یال و غارب و سر و رویش آویخته‌اند و سوگواری‌می‌کنند.
از بازسازیِ این صحنهٔ تأثیرگذار و دلخراش گاه هم‌امروز نیز، در دیگر عزاداری‌ها بهره‌می‌برند. به‌یاد دارم در دورانِ دبیرستان دوستی داشتم که بعدها رانندهٔ کامیون و دربه‌درِ بیابان‌ها شد. این دوست در حادثٔه‌ای در استانی دیگر جانش را ازدست‌داد. پیش‌از تشییعِ پیکرش، اسبی سپید را (مابه‌إزای کامیون) خونین و مالین آوردند که آه‌از‌نهادِ خانواده‌اش برآورد.

سخن را کوتاه‌کنم. دربابِ مذهبِ فردوسی (اسماعیلی، شیعهٔ اثنی‌عشری یا زیدی‌بودنِ او) سخن‌ها گفته‌اند که باید در منابعِ موجود جستجوکرد. به‌هیچ‌روی نمی‌خواهم‌بگویم احتمالاً فردوسی از منابعی هم‌چون «کتاب‌الفتوحِ» ابنِ اعثم و دیگر منابعِ مرتبط‌با واقعهٔ کربلا ملهَم بوده یا تأثیرپذیرفته؛ اما از سال‌هایی دور هرگاه ابیاتِ مرتبط‌با مرگِ اسفندیار را، آن‌گاه که روی‌پوشیدگانش سراغِ اسبش (سیاه) می‌روند، می‌خوانم، می‌بینم گفتگوی کسانش با «سیاه» و آویختن از یالش، یادآور (تکرار می‌کنم فقط یادآورِ) رجعتِ غمگنانهٔ ذوالجناح به حرم است؛ مرادم این ابیات است:
چو مادرْش با خواهران روی شاه
پر از مشک دیدند و ریشِ سیاه،
بشد هوشِ پوشیده‌رویانِ اوی
پرازخونِ‌دل جعدمویانِ اوی!
چُن از بیهشی بازِ هوش آمدند
به‌نزدیکِ فرّخ‌سروش آمدند،
برفتند یکسر ز بالینِ شاه
خروشان به‌نزدیکِ اسپِ سیاه
پسودند پُرمهر یال و برش
کتایون همی‌ریخت خاک از سرش،
کزو شاه را روز برگشته‌بود
به آورد بر پشتِ او کشته‌بود
کزین پس که را بُرد خواهی به جنگ
که را داد‌ خواهی به چنگِ نهنگ
به یالش همی اندرآویختند
همی خاک بر تارکش ریختند
به ابر اندرآمد خروشِ سپاه
پشوتن بیامد بدیوانِ شاه [...]

(شاهنامه، به‌تصحیح استاد خالقیِ مطلق، انتشاراتِ سخن، بخشِ دوم [۱]، صص ۷_۱۹۶).

[۱] اگر در منابعِ کهن، اشاره‌ای به رنگ ذوالجناح نشده‌باشد، می‌توان تصوّرکرد که در قرونِ متأخّر، برای هرچه نمایان‌ترشدنِ پیکرِخونین و تیرهای نشسته بر اندامش، آن را سپید انگاشته‌اند و نقش‌کرده‌اند!

@ferdosesokhan
فارسی.سیر تا پیاز.دوازدهم.pdf
56.1 MB
ادبیات سیر تا پیاز دوازدهم نظام
جدید

@ferdosesokhan
جلوه های آرایه ی حس آمیزی در شعر

معمولاً شعر حاصل یافته ها و داشته های شاعر است. این یافته ها و داشته ها از یک حواس به تنهایی بهره نمی برند، بلکه شاعر برای بیان و انتقال این موارد به خواننده، بایدترکیبات و تعبیراتی بیافریند که تمام حواس وی را متأثّر سازد .

در زیبا شناسی سخن:
" حس آمیزی آمیختن دو یا چند حس است به گونه ای که با ایجاد موسیقی معنوی به تأثیر سخن بیفزاید و سبب زیبایی شود".
مثال:
حرف هایم مثل یک تکّه چمن روشن بود. سپهری
- سهراب از روشنی حرف خود سخن گفته است . روشنی امری دیدنی و حرف یک چیز شنیدنی است. شاعر در این مصراع، دو حسّ بینایی و شنوایی را با هم آمیخته و همین آمیزش از عوامل ایجاد موسیقی معنوی است.

حواس پنجگانه عبارتند از :
حسّ شنوايی، حسّ بينايی، حسّ چشايی، حسّ بويايی و حسّ لامسه

1 و 2- بینایی و شنوایی
استفاده از رنگ و تصاویر زنده در اشعار شاعران حسّ بینایی و شنیدن شعر حس شنوایی را بر می انگیزد .

مثال:
الف :
تیرگی می آید/ دشت می گیرد آرام/قصّه ی رنگی روز/ومی رود رو به تمام. سپهری
(حسّ شنوایی و بینایی آمیخته می شوند)

ب :
از صدای سخن عشق ندیدم خوشتر
یادگاری که در این گنبد دوار بماند.
( آمیختن حسّ بینایی و شنوایی )

ج:
به گوش هوش بشنو این سخن را
فدای این سخن کن جان و تن را. عطار نیشابوری

3- بویایی
نوبهاران کو که با خود بوی باران آورد
خرم آن باران که بوی نوبهاران آورد.

غروبگاهان در کوچه های خلوت شهر
که بوی پیچک ، هذیان عاشقی می گفت،
تو در کنار من آهسته راه می رفتی. نادر نادر پور

چه حلقه‌ها که زدم بر در دل از سر سوز
به بوی روز وصال تو در شبان دراز. حافظ

4- چشایی:
مثال:
خداوند لباس هراس و گرسنگی را به آن ها چشانید.(آیه 112، سوره ی نحل)

به ترانه های شیرین ، به بهانه های رنگین
بکشید سوی خانه مه خوب خوش لقا را
(ترانه های شیرین: چشایی و شنوایی ) ( بهانه های رنگین شنوایی و بینایی)

مبر اندوه کت بردن نه آیین
به تلخى مگذران این عمر شیرین. ویس و رامین فخرالدین اسعد گرگانی

گر دشنام فرمايي و گر نفرين دعا گويم جواب تلخ مي زيبد لب لعل شكر خارا - حافظ


5-لامسه:
آشنا هستم با، سرنوشت ترِ آب ، عادت سبز درخت. سپهری
( سرنوشت تر آب، بینایی و لامسه)

ریگ آموی و درشتی راه او
زیر پایم پرنیان آید همی. رودکی

نه بلبل بر گلش تسبیح خوانیست
که هر خاری به تسبیحش زبانیست. گلستان سعدی

و یک نمونه همراهی حواس را بنگرید:
باد گویی مشک سوده دارد اندر آستین
باغ گویی لعبتان ساده دارد در کنار.فرخی سیستانی

چند نکته:
- فعال ترین حس، بینایی است که سهم عمده ای درفعالیت های ادراکی دارد.
-بودلر( شاعر و نویسنده ی فرانسوی) معتقد است: در میان حواس گوناگون ، ارتباط هایی اسرار آمیز وجود دارد که در عالم رؤیا به دست می آید.
- مولانا معتقد است پنج حس با هم پیوسته اند.

پنج حس با یکــــدگر پـــیوسته اند
زان که این هر پنج ز اصلی رسته اند
قــــوت یک ، قـــــــوت باقی شود
مابقی را هر یکی ســــــــاقی شود
(مثنوی ، د۲ ، ص ۱۲۸)

با تشکر از : گروه ادبیات شهرستان دهاقان

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
📚 چگونه عادت به مطالعه را در خود بپرورانيم؟

📘برای کتاب ‌خواندن وقت تعیین کنید.
باید ساعات مشخصی از شبانه‌روز را تعیین کنید تا در این ساعات حداقل ۵ تا ۱۰ دقیقه کتاب بخوانید. زمان را کوتاه در نظر بگیرید تا هیچ محرکی نتواند جلو انگیزه‌ٔ شما را بگیرد.

📗همیشه کتابی همراه خود داشته باشید.
به همان اندازه که مراقب جانگذاشتن گوشی همراه‌، شارژر یا کیف پولتان هستید، به جانگذاشتن کتاب هم اهمیت بدهید. اگر در طول روز ممکن است مدت‌ زمان کوتاهی را منتظر بمانید، مثلا در مطب دکتر، ایستگاه تاکسی یا مترو، کتاب را بیرون بیاورید و شروع به خواندن کنید که بهترین کار برای گذراندن زمان است.

📕فهرست تهیه کنید.
فهرستی از کتاب‌های خوب تهیه کنید. هرزمان که از طریق رسانه‌ها یا از زبان کسانی که می‌دانید اهل مطالعه‌اند، کتاب خوبی معرفی شد، نامش را به فهرست خود اضافه کنید. از طولانی شدن این فهرست باارزش نترسید؛ به‌مرور با شگرد «تعیین وقت» هر روز برای مطالعه‌ٔ این کتاب‌ها وقت بگذارید و پس از اتمام هرکدام، روی نامش در فهرست خط بکشید.

📙مکانی دنج و راحت پیدا کنید.
جایی را در خانه انتخاب کنید که بتوانید راحت روی صندلی یا مبل بنشینید و شروع به خواندن کنید. دراز نکشید، چون باعث خواب‌آلودگی‌تان می‌شود. محل مطالعه‌ٔ شما باید از تلویزیون، کامپیوتر، موسیقی یا سروصدای اعضای خانواده یا هم‌اتاقی‌ها دور باشد. اگر چنین محیطی برای شما فراهم نیست، باید چنین جایی را برای خودتان دست‌وپا کنید.

📘از تلویزیون و اینترنت کمتر استفاده کنید.
اگر واقعا قصد دارید به مطالعه عادت کنید، سعی کنید وابستگی‌تان را به تلویزیون و اینترنت کمتر کنید. ترک این عادت دشوار است، اما هر دقیقه‌ای که از اینترنت و تلویزیون کمتر استفاده کنید، به زمان مطالعه‌تان افزوده‌اید. رفته‌رفته این دقیقه‌ها به ساعت‌های شیرینی تبدیل می‌شوند که با مطالعه سپری‌شان می‌کنید.

📗به سراغ کتاب‌های دست‌دوم بروید.
به کتاب‌فروشی‌ها یا دست‌فروش‌هایی بروید که کتاب‌های دست‌دوم می‌فروشند یا با دریافت کتاب‌های کهنه‌ی شما، کتاب‌های‌شان را با تخفیف در اختیارتان می‌گذارند. با این روش، با مبلغ کمتری صاحب کتاب‌های بیشتری می‌شوید. به‌علاوه، خواندن کتابی که میزبان نگاه فرد دیگری در زمان و مکان نامعلومی بوده است، کتابی منقوش به دست‌خط صاحب قبلی که گواه جرقه‌های ذهنی او حین خواندن کتاب بوده است و خلاصه مواردی ازاین‌دست ممکن است برای شما جذاب و لذت‌بخش باشد.

📕کتاب‌های جذاب و سرگرم‌کننده بخوانید.
کتاب‌هایی برای مطالعه انتخاب کنید که شما را جذب خود کنند و انگیزه‌ٔ خواندن‌تان را بالا ببرند. حتی اگر کتاب‌هایی که انتخاب می‌کنید در زمره‌ٔ شاهکارهای ادبی نباشند، همین که خودتان به آنها علاقه داشته باشید و باانگیزه‌ سراغ‌شان بروید، کافی است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اختلالات نوشتاری در کودکان را بدانیم و درمان کنیم:

_ بدخطی یا نارسانویسی✏️

اختلال یادگیری شکل‌های گوناگونی دارد و بر اساس آن با علائم متفاوتی تظاهر پیدا می‌کند.
یکی از علائم اختلال نوشتن است. دانش‌آموز مبتلا توان نوشتاری و دست‌خط خوبی ندارد، املای او پر از غلط است و نقطه‌گذاری و دستور زبان‌ او مشکل دارد. توانایی برقراری ارتباط با جملاتی که می‌نویسد، ندارد چون نمی‌تواند کلمات و جملات را درست به هم مرتبط کند.
ساختار نوشتار این کودکان ضعیف است و نمی‌توانند آنچه در ذهنشان است را با نوشته به دیگران انتقال دهند.
نوشته‌های این گروه افراد پراکنده و گسسته است و خواننده توانایی درک مطلب را نخواهد داشت.

_ فاصله‌نویسی بین حروف و کلمات✏️
از جمله علل بروز این حالت سرعت زیاد قلم هنگام نوشتن، حرکت بیش از حد و سریع جانبی و بی‌توجهی به هماهنگی لازم برای نوشتن است. برای رفع این مشکل والدین یا معلم باید کلمه‌های یک جمله را به‌صورت کمرنگ یا نقطه‌چین بنویسند تا دانش‌آموز ضمن کامل کردن به فاصله‌ها هم توجه داشته باشد. همچنین می‌توان از چوب کبریت به شکل عمودی به‌عنوان حد فاصل استفاده کرد تا دانش‌آموز پس از نوشتن یک کلمه چوب کبریت را قرار دهد سپس کلمه بعدی را بنویسد

_ اختلال در گذاشتن سرکش و نقطه✏️
بچه‌هایی که نقطه و سرکش کم و زیاد می‌گذارند، نیاز به تقویت دقت دیداری و دقت و تمرکز دارند. اگر در سال اول دقت دانش‌آموز را افزایش ندهید در سال‌های بعد مشکل او بیشتر به چشم می‌آید و بی‌دقتی او به سایر دروسش منتقل خواهد شد.

تمریناتی مانند اختلاف تصویر را پیدا کن، بگرد و پیدا کن، کارهای نقطه‌چین، شباهت را پیدا کن، بازی‌های دقتی و... می‌تواند دقت دانش‌آموز را افزایش دهد.

_ کج‌نویسی✏️
از جمله علل بروز این اختلال سفت در دست گرفتن مداد و فشار زیاد انگشت شست به آن یا در جهت درست قرار ندادن دفتر یا کاغذ و قرار نگرفتن درست مداد بین انگشتان است. برای درمان کافی است از کودک بخواهید هنگام نوشتن بازو را به بدن بچسباند تا دست انعطاف زیادی نداشته باشد.

_ نامرتب‌نویسی✏️
علت نامرتب‌نویسی حرکت بسیار کند دست، محکم گرفتن مداد بین انگشتان و نبودن آزادی حرکت و انعطاف پایین دست، همچنین نادرست بودن وضعیت نشستن و قرار دادن کاغذ است. برای درمان ابتدا قوانینی را در نظر می‌گیریم، مثلا از ابتدای خط شروع به نوشتن می‌کنیم. از خط منحرف نمی‌شویم. از پاک‌کن استفاده نمی‌کنیم. نوک مداد هنگام نوشتن باید تیز باشد و... همچنین می‌توانید از کپی کردن استفاده کنید.

_ پررنگ‌نویسی✏️
وقتی دانش‌آموز روی دفتر یا کتاب می‌نویسد، بیش از حد مداد را فشار می‌دهد پس به جای دفتر یا کتاب از یک کاغذ استفاده کنید و آن را روی فرش یا بالش قرار دهید تا بنویسد، به شرط اینکه به اندازه‌ای فشار دهد که کاغذ سوراخ نشود.
بعد از مدتی تمرین مشاهده می‌کنید مداد را زیاد فشار نمی‌دهد یا از مداد رسم که نوک آن زود می‌شکند استفاده‌کنید تا مجبور شود زیاد مداد را فشار ندهد.

دکتر کتایون خوشابی
فوق‌تخصص روان‌پزشکی اطفال - عضو هیات علمی دانشکده توانبخشی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
کوتاه دربابِ ایهام و پیشینهٔ آن

تمامیِ منابعِ کهن ایهام را که به معنای «در‌گمان‌افکندن» است، آوردنِ واژه‌ای دانسته‌اند که هم‌زمان دارای معانیِ دور و نزدیک است و البته شاعر یا نویسنده معنای دور را مرادمی‌کند. در کتبِ بلاغیِ کهن، قرائنی که هرکدام از این معانی را تقویت‌کند «ملائم» خوانده‌می‌شود. اگر قرینه‌ای در متن نیاید، آن ایهام «مجرّده» خوانده‌می‌شود. اگر قرینه‌ای معنای دور را تقویت‌کند، و به‌اصطلاح شگردِ ایهام را «لو» دهد، ارزشِ هنری کم‌تری دارد و «مبیّنه» نامیده‌می‌شود. اما اگر قرینه‌ یا قرائنی معنای نزدیک‌به‌ذهن را تقویت‌کند و موجبِ به تعویق‌افتادنِ فرایندِ التذاذِ هنری شود، آن ایهام «مرشّحه» یعنی «پرورده» خوانده‌می‌شود.

این آرایه علاوه‌بر ایهام و توریه، در کتاب‌های کهن به نام‌های «تخییل»، «ذومعنیین»، «تمثیل و مغلطه» و «تخیّل» نیز شناخته‌می‌شود. در ترجمان‌البلاغهٔ رادویانی سخنی از ایهام به‌میان‌نیامده‌است. وطواط اشاره‌کرده که در ایهام، واژه معانیِ دور و نزدیکی دارد و مرادِ شاعر معنای دورازذهن است. شمس قیس نیز تعریفی نزدیک‌به تعریفِ وطواط ارائه‌کرده‌است.

این آرایهٔ معنایی یا درونی، در بخشِ اعظمی از ادبیاتِ فارسی، به‌خصوص در شعر، حضوری پررنگ دارد. ایهام به‌گونه‌ای پراکنده در شعرِ سدهٔ پنجم (برای مثال عنصری) دیده‌می‌شود؛ و به‌سببِ بسامد، گسترش و گوناگونی، به خصیصهٔ سبکیِ شعرِ شاعرانِ بزرگِ قرنِ ششم (نظامی، خاقانی) بدل‌می‌شود. ایهام در شعرِ ظهیرِ فاریابی و حتی مسعودِ سعد و سنایی نیز حضور دارد.‌

در شعرِ شاعرانِ قرنِ هفتم (سعدی، همام و سیفِ فرغانی و گاه به‌گونه‌ای آگاهانه یا تصادفی در شعرِ عطار (ق۷_۶) و مولوی) نیز ایهام البته نه به‌گونه‌‌ای غلیظ حضوردارد. دو شاعرِ نسبتاً مهم و ایهام‌پرداز در شبه‌قاره نیز خوش درخشیدند: امیرخسرو دهلوی و حسنِ دهلوی (ق۸_۷) ).

قرنِ هشتم قرنِ شاعرانِ ایهام‌پرداز است و جستجوی ایهام در گونه‌های متنوّعِ آن، اساسی‌ترین دغدغهٔ زیباشناختیِ شاعرانِ این قرن (سلمان، خواجو، حافظ، کمالِ خجندی و...) بوده‌است. ایهام پس‌از حافظ نیز در شعرِ فارسی هم‌چنان حضور دارد اما استادِ مسلّمِ این آرایه که هنرش با توفیق همراه بوده، بی‌گمان صائب است. از ویژگی‌های ایهام در شعرِ او، پیوندِ عمیق با شعرِ گذشته و میانه‌روی در جستجوی شبکه‌های خیال‌انگیز است.

در سبک یا مکتبِ بازگشت که شاعرانِ آن بر تتبّعِ در شعرِ شاعرانِ سبکِ خراسانی و عراقی تأکید‌داشتند، ایهام چندان جایگاهی ندارد. شعرِ مشروطه نیز شعری است که بازتابِ آمال و آلامِ سیاسی و اجتماعی را وجههٔ همتِ خود قرارداده‌است؛ ازهمین‌رو در این دوره نه شاعران دغدغهٔ ایهام‌پردازی داشتند و نه تودهٔ مخاطبان فراغتِ اندیشیدن به چنان باریک‌اندیشی‌هایی را.

در شعرِ نو نیز به‌سببِ تفاوت‌های ماهوی آن با شعرِ گذشته، به ایهام توجهِ چندانی نشده‌است.‌نیما به بیزاری‌اش از آرایه‌های ادبیِ سنتی اشاره‌کرده‌است. او ابهام را در کلیّتِ ساختارِ شعر و تعدّدِ دلالت‌ها و ظرفیتِ نمادگرایانهٔ آن می‌جست. به اعتقادِ او «علمِ بدیع به ظلمات شباهت دارد» و «صرف و نحو و بیان و بدیع»، «تلقیناتِ شیطان» است. او در عبارتی طنزآمیز دربابِ علمِ بدیع می‌نویسد: «علمی که نقصانِ فهم و گمراهی را از اعقاب گرفته به اخلاف می‌دهد».

دیگر شاعران بزرگِ ِ امروز نیز توجهِ چندانی به ایهام نداشتند. اما در شعرِ هوشنگِ ابتهاج، موسویِ گرمارودی، سید حسنِ حسینی و به‌ویژه قیصرِ امین‌پور رگه‌هایی از ایهام حضور دارد. قیصر توجهِ مجدد به ایهام را به قلمروِ شعرِ امروز بازگرداند.

*مقدمهٔ مقالهٔ نویسنده است با عنوانِ «ایهام‌های نویافته در شعرِ حافظ»، #چاپ‌شده‌ در مجلهٔ «ادب‌پژوهی» (دانشگاهِ گیلان)، س ۱۳۹۳، ش ۲۸، صص۱۱۰_۷۷.

تمامیِ ارجاع‌ها برای آسان‌شدنِ خواندنِ یادداشت، حذف شده‌است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
تکیه‌کلام یا تیکِ کلام یا...؟

برخلاف صورتِ ضبط‌شده در فرهنگ‌ها، از جمله لغت‌نامه‌ی دهخدا و فرهنگ سخن، شاید بهتر باشد حسابِ تکیه‌کلام را از تیکِ کلام سوا کنیم.

تکیه‌کلام: کلمه یا تعبیری که شاعر یا نویسنده یا پژوهشگر یا سخنران یا شخصیت یک داستان (کتاب، فیلم، سریال) و… بیش از دیگر کلمه‌ها و تعبیرها بر آن تکیه می‌کند و به‌کارش می‌برد.

تیکِ کلام: کلمه یا اصطلاحی که در تکلّم داخل کنند بدون‌ آن‌که دارای معنی باشد. و این بیشتر در گفتار رخ می‌دهد و کمتر در نوشتار.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
چهل اصل شادي

1.شادي خود را به هيچ کس وابسته نکن تا هميشه از آن برخوردار باشي.

2. انتظار نداشته باش هميشه آنچه را در اطرافت اتفاق مي افتد مطابق ميل و خواسته ات باشد.

3. هنگام عصبانيت هيچ تصميمي نگير.

4. از سختي ها و مشکلات زندگي استقبال کن و با غلبه بر آن ها به خود پاداش بده.

5. اجازه نده اتفاقات ناخوشايند روحيه ات را خراب کند.

6. با بحث هاي بي نتيجه انرژي خود را هدر نده.

7. انتظار نداشته باش با منفي نگري جسمي سالم داشته باشي

8. از هيچ کس و هيچ چيز توقع نداشته باش.

9. تا با خود مهربان نباشي، نمي تواني مهر بورزي.

10. قبل از مطمئن شدن، در مورد هيچ چيز قضاوت نکن.

11. به تفسير و تعبير کارهاي ديگران نپرداز.

12. هر کاري را با علاقه و تمرکز انجام بده.

13. زندگي خود را هدفمند کن و براي رسيدن به اهدافت تلاش کن.

14. چيزهايي که دوست داري، به ديگران ببخش.

15. قلبت را از نفرت خالي کن تا خوشبختي در آن لانه کند.

16. براي انجام کارهاي مورد علاقه ات زياد به نظرات ديگران اهميت نده.

17. در تصميم هاي خود تأخير نيانداز.

18. هنگام عصبانيت نفس عميق بکش و تا ده بشمار.

19. با ديگران طوري رفتار کن که دوست داري با خودت رفتار شود.

20. به هيچ کس اميد نداشته باش به جز خدا.

21. بر جسم و روح خود مسلط شو.

22. براي اين که شاد باشي بايد شادي آفرين باشي.

23. در زندگي به جاي «شناوربودن»، «شناگر» باشد.

24. اندوه روز نيامده را، بر روز آمده ات نيفزا.

25. هرگز سعي نکن به ديگران بقبولاني که حرفت درست است.

26. قبل از انجام کاري يا گفتن چيزي به ضرورت آن بينديش.

27. بي احترامي ديگران را با بي اعتنايي جواب ده.

28. به جاي بيزاري از انسان ها از رفتارهاي بد آن ها متنفر باش.

29. بگذار ديگران از تو به عنوان فردي آرام و خوشرو ياد کنند.

30. يگانه داروي آرام بخش روح و جان، ياد خداست.

31. خود را از اسارت زنجيرهاي بدبيني، منفي نگري و نااميدي آزاد کن.

32. به خاطر اشتباهات گذشته خود را سرزنش نکن.

33. به ديگران کمک کن آنچه را که مي خواهند به دست آورند.

34. در فرهنگ لغات خود «شکست» را «تجربه» معنا کن.

35. با شرايط زندگي سازگار باشد.

36. هنگام از دست دادن، ناراحت نشو، وقتي هم چيزي به دست آوردي خوشحال نباش.

37. در مقابل خواسته ها و گفتار ديگران انعطاف پذير باش و نخواه که حرف، حرف خودت باشد.

38. براي کشف حقايق، زياد تفکر کن، به خصوص جهان آفرينش.

39. به قدر توان تلاش کن و نتيجه را به خدا واگذار کن.

40. هرگز خودت را با ديگران مقايسه نکن، چرا که تو چيزهايي داري که ديگران در حسرت آن ها هستند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
زبان‌شناسی

✍ رابطهٔ حروف با مفاهیم

در کتاب آناتومی شعر دربارهٔ دلالت حروف بر مفاهیم چنین آمده است:

🔷مصوت‌های بلند بیش از مصوت‌های کوتاه بر آرامش و وقار دلالت دارند.

🔷مصوت‌های کوتاه حاکی از حرکت سریع و هیجان هستند.

🔷«ب» و «پ» بر صداهای انفجاری، سرعت و حرکت دلالت دارند.

🔷«م» و «ن» بر زمزمه، آواز و موسیقی حکایت می‌کند.

🔷«ل» بر مایع روان، جوی آب، استراحت، آرامش و سرخوشی دلالت دارد.

🔷«ک» و «گ» و‌ «چ» حاکی از خشونت، درشتی و سختی، سر و صدا و برخورد است. (ناگفته نماند که «خ» و بعد «غ» از دیگر حروف خشن‌تر هستند).

🔷 «س» و «ش» بر صداهای هیس، فش، همچنین صداهای نرم و صاف و آرامش‌بخش دلالت دارند.

🔷«ز» به بافت کلام خشونت می‌دهد [!].
نظر بولتون در کتاب آناتومی شعر در مورد حرف «ز» درست نمی‌نماید زیرا در واژه‌هایی مانند راز، رمز، نیاز، فراز، آواز نه‌تنها خشونت نیست بلکه خاصی هم هست همچنین «ر» بر تکرار، علت و حرکت دلالت می‌کند.

🔷 ضمناً دلالت صدای حروف بر صداهای اشیاء و مفاهیم خاص، حرف تازه‌ای نیست بلکه از دیرباز مورد بحث بوده، علمای اسلامی از جمله ابوعلی‌سینا به بعضی از آن‌ها اشاره کرده‌اند.

✅ تقی وحیدیان کامیار، فرهنگ نام‌آواها در زبان فارسی، چ ۱، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۳۷۵، ص ۲۸.

مطلب ارسالی از : بانو یزدانی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
4_5830273630210098993.pdf
1 MB
فارسی و نگارش ۱(پایه دهم هنرستان)
تحلیل درس به درس+ پاسخ به پرسش های کارگاه متن پژوهى
بر اساس کتاب چاپ ۹۸
@ferdosesokhan
4_5830273630210098994.pdf
1.5 MB
فارسی و نگارش ۲(پایه یازدهم هنرستان)
تحلیل درس به درس+ پاسخ به پرسش های کارگاه متن پژوهى
بر اساس کتاب چاپ ۹۸
@ferdosesokhan
4_5830273630210098995.pdf
1.7 MB
فارسی و نگارش ۳(پایه دوازدهم هنرستان)
تحلیل درس به درس+ پاسخ به پرسش های کارگاه متن پژوهى
بر اساس کتاب چاپ ۹۸
@ferdosesokhan
فارسی 1 ویرایش 98..pdf
8.8 MB
شرح و معنی فارسی دهم (چاپ ۹۸)
کاری از استاد: احمد رمضان‌زاده
ویرایش:خانم سلیمی
@ferdosesokhan
فارسی یازدهم ویرایش 98 نستعلیق(1).pdf
3.2 MB
شرح و معنی فارسی یازدهم(چاپ ۹۸)
کاری از استاد: احمد رمضان‌زاده
@ferdosesokhan
فارسی دوازدهم ویرایش 98.pdf
2.8 MB
شرح و معنی فارسی دوازدهم(چاپ ۹۸)
کاری از استاد: احمد رمضان‌زاده
@ferdosesokhan
چند شیوه ی جلب توجّه دانش آموزان در کلاس های درس

1⃣ شیوه ی زبانی : روی تخته ی کلاس بنویسید : « لطفاً ساکت »

2⃣ شیوه ی موسیقیایی : یک عبارت ریتمیک را همراه دست زدن بیان کنید و از دانش آموزان بخواهید آن را تکرارکنند .

3⃣ شیوه ی حرکتی – جسمانی : انگشت اشاره ی خود را با علامت سکوت روی لب ها بگذارید و دست دیگران را بالا ببرید . از دانش آموزان بخواهید تا حالات شما را انعکاس دهند .

4⃣ شیوه ی مکانی : تصویری از یک کلاس مرتّب و آرام روی تخته قرار دهید و با چوب به آن اشاره کنید . ( در این حالت حتّی می توان با حالتی طنز طوری وانمود کرد که مثلاً این یکی از آرزوهای ماست ! )

5⃣ شیوه ی منطقی – ریاضی : با استفاده از یک ساعت وقت نگهدار مقدار زمان تلف شده را محاسبه کنید و آن را روی تخته بنویسید ( اگه ساعت ندارید یه چند ساعت اضافه کار بگیرید ! ) دانش آموزان را مطلع سازید که عدد نوشته شده ی روی تخته مقدار زمانی را نشان می دهد که از ساعت آموزش کم شده است و جلسه ی بعد باید جبران شود .

6⃣ شیوه ی میان فردی : در گوش یکی از دانش آموزان آهسته بگویید : « اکنون وقت درس است . آن را به دیگران هم بگو ! » و آن گاه منتظر بمانید تا این نکته به کل کلاس ابلاغ شود .

7⃣ شیوه ی درون فردی : شروع به تدریس کنید و بگذارید دانش آموزان خود رفتار خویش را کنترل کنند .

8⃣ شیوه ی طبیعت گرایانه : صدای سوت گوش خراش یک پرنده یا یکی از حیوانات را پخش کنید.

❎احتمالاً بعد از یه مدّت خود معلّم تشخیص می دهد که کدام روش بهتر است که در کلاس اجرا شود.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
روش تدریس پروژه ای

روش تدریس پروژه ای که در اصل نوعی برنامه درسی نیز هست، در چند سال اخیر در مدارسی مثل علامه حلی، فرزانگان در تهران و مدارس قطب در مشهد اجرا می شود. در قالب برنامه درسی، این روش به گونه ای ایست که دانش اموزان محتوای درسی کلیه دروس را در قالب چند پروژه که در طول ترم به عهده آنها گذاشته می شود دریافت می کنند.برای مثال در درس فیزیک برای مبحث حرکت شناسی به آنها پروژه ای در قالب ساخت یک موتور آبی ساده داده می شود و در ادامه آنها باید موتور آبی خود را به دقت مطالعه کرده و سرعت و شتاب آن و ارتباط آنها با مسافتی که این ماشین می تواند طی کند بررسی می کنند.
روش تدريس پروژه اي به دانش آموزان امكان مي دهد تا قدرت مديريت, برنامه ريزي و خود كنترلي را در خودشان ارتقاء بخشند. در اين روش دانش آموزان مي توانند با توجه به علاقه ي خود موضوعي انتخاب و به طور فعالانه در به نتيجه رساندن آن موضوع شركت نمايند. بر اين اساس در اين روش دانش آموزان ياد مي گيرند كه چگونه به طور منظم و مرحله اي كاري را درس انجام دهند و اين روش باعث تقويت اعتماد به نفس در دانش آموزان مي شود زيرا بين آنها و معلم رابطه صحيح آموزشي بر قرار است و در نهايت اين روش باعث تقويت همكاري, احساس مسئوليت, انضباط كاري صبر و تحمل در انجام امور و تحمل عقايد ديگران و مهارتهاي اساسي پژوهش در دانش آموزان مي شود

_ صفوی، روش تدریس نوین، 1370

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
☑️ انواع دانش‌آموزان از نظر یادگیری

در یک کلاس درس، سه گروه دانش‌آموز وجود دارد:
1- کلامی
2- تصویری
3- دست ورز

۱- کلامــی: یادگیری در این گروه از دانش‌آموزان، از راه شنیداری است. یادگیری از جزء به کل است. با تکرار درس، آموزش در آن‌ها صورت می‌گیرد. نوع تکلیف در این گروه، از طریق بازگو کردن مطالب و تحقیق کردن است. بچه‌های کلامی از کلام به مرحله‌ی مجرد می‌رسند.

۲- تصویری: یادگیری در این گروه از دانش‌آموزان از راه دیدار است. یادگیری از کل به جزء است. این گروه از دانش‌آموزان باید در کلاس، آموزش را از طریق عکس‌های داخل کتاب و یا چارت تصویری و فیلم یا ماکت ببینند. نوع تکلیف در آنان کشیدن نقاشی مربوط به موضوع است. علامت ظاهری این دانش‌آموزان این است که شست دست خود را در بین 4 انگشت پنهان می‌کند. این دسته از دانش‌آموزان در یادگیری درس دایره بسیار موفق هستند.

۳- دســت‌ورز: یادگیری در این دسته از طریق لمس کردن است مثل انجام آزمایش. یادگیری در این گروه هم از کل به جزء است و هم از جزء به کل. نوع تکلیف برای این دانش‌آموزان، ساختن ماکت و مدل است. دانش‌آموزان دست‌ورز، دروس سه بعدی را بهتر می‌آموزند. نشانه‌ی ظاهری این گروه، داشتن انگشتان بلند هستند. دانش‌آموزان دست‌ورز از ملموس به مجرد می‌رسند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan