فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
بودجه_بندی_سالانه_کتاب_فارسی_و_نگارش1.pdf
211.2 KB
#فارسی_نگارش_دهم (فنی حرفه ای)
#بودجه_بندی_سالانه
آقای احمد نادربیگی دبیر زبان و ادبیات فارسی،منطقه لالجین
@ferdosesokhan
بودجه_بندی_سالانه_کتاب_فارسی_و_نگارش2.pdf
211.9 KB
#فارسی_نگارش_یازدهم (فنی حرفه ای)
#بودجه_بندی_سالانه
آقای احمد نادربیگی دبیر زبان و ادبیات فارسی،منطقه لالجین
@ferdosesokhan
بودجه_بندی_سالانه_کتاب_فارسی_و_نگارش3.pdf
212.5 KB
#فارسی_نگارش_دوازدهم (فنی حرفه ای)
#بودجه_بندی_سالانه
آقای احمد نادربیگی دبیر زبان و ادبیات فارسی،منطقه لالجین
@ferdosesokhan
قرابت معنایی استاد غدیری.pdf
1.4 MB
#قرابت_معنایی (آموزش قرابت معنایی ویژه ی دبیران و دانش آموزان)
مدرس :استاد جلیل غدیری
@ferdosesokhan
قرابت معنایی 2.pdf
1.1 MB
#قرابت_معنایی ج ۲ (آموزش قرابت معنایی ویژه ی دبیران و دانش آموزان)
مدرس :استاد جلیل غدیری
@ferdosesokhan
بنیاد سوگند

سوگند در دنیای باستان و در فرهنگهای مختلف نمود و نشانه های خاصی داشت.
این لغت خود مرکب از دو جز است: نخست از بنیاد سوکنت saokenta که به معنی گوگرد است.
دوم از ونت vant که از پساوندهایی ست که بسیار در اوستا و فارسی باستان به کار رفته و به معنی دارنده یا مند است. لذا واژه #سوکنت_وند برابر گوگردمند و یا دارای گوگرد است.

این ماده ی گوگردی در آخرین مرحله ی اتهام به متهم خورانیده میشد و اگر زنده می ماند حکم بر برائتش میدادند.
البته و آزمونهای وحشت انگیز به زیر آب رفتن، در آتش شدن و امثال اینها در اکثر ملتهای باستان دیده میشد. خلاصه سخن اینکه واژه سوگند بعدها به هرگونه قسم یاد کردن و تعهد مشروط دادن اتلاق شد و تا امروز هم کاربرد دارد...

سوگند در حماسه ملی

در شاهنامه فردوسی كه در واقع ذخیره‌ای سرشار از مآثر دلیری، تهور و دلاوری پیشینیان ما و صحنه ی تظاهر رادمردان و چهره‌های منیع و انسانی نیاكان ما و جُنگ زرینی از داستان های مفاخر و اندیشه مندان سترك و بزرگوار و افكار والا، فخیم و خردمندانه ی جهان‌پهلوانان ایرانی است، به سوگندهایی برمی‌خوریم كه زیبنده و درخور مناعت همت این مردان پردل، جسور و تواناست. این سوگندها به مقدسات دین زرتشتی و سخنانی كه نزد مردان كارزا عزیز و محترم است ، از قبیل گرز و شمشیر، كمند و دشت پیكار و جان‌شاه و آفتاب تابنده و. . . است.

كاووس شاه، در کنار آتشکده و در حضور رستم و زال وگودرز و دیگر بزرگان، برای انتقام خون سیاوش (سیاوخش) پسرش از كیخسرو نوه‌اش پیمان  می‌گیرد و آیین سوگند را چنین یاد می‌كند:

کنون از تو سوگند خواهم یکی
نباید که پیچی ز داد اندکی

که پر کین کنی دل ز افراسیاب
دمی آتش اندر نیاری به آب

کاووس، از او میخواهد که به دلیل نسبت مادری سوی افراسیاب مهر و گرایش نگیرد:

ز خویشی مادر بدو نگروی
نپیچی و گفت کسی نشمری

به گنج و فزونی نگیری فریب
همان گر فراز آیدت گر نشیب

به تاج و به تخت و نگین و کلاه
به گفتار با نگردی ز راه

بگویم که #بنیاد_سوگند چیست؟
خرد را و جان ترا پند چیست

به گویی به دادار خورشید و ماه
به تیغ و به مهر و به تخت و کلاه

به فر و به نیک اختر ایزدی
که هرگز نپیچی به سوی بدی

میانجی نخواهی جز از تیغ و گرز
منش برز داری و بالای برز

کیخسرو، سپس رو به آتش نمود و سوگندها را یک به یک یاد کرد:

چو بشنید زو شهریار جوان
سوی آتش آورد روی و روان

به دادار دارنده سوگند خورد
به روز سپید و شب لاژورد

به خورشید و ماه و به تخت و کلاه
به مهر و به تیغ و به دیهیم شاه

که هرگز نپیچم سوی مهر اوی
نبینم بخواب اندرون چهر اوی

بعد، #سوگندنامه را به امانت به رستم دلیر سپردند:

یکی خط بنوشت بر پهلوی
به مشکاب بر دفتر خسروی

گوا بود دستان و رستم برین
بزرگان لشکرهمه همچنین

به زنهار بر دست رستم نهاد
چنان خط و سوگند و آن رسم و داد

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
بارم‌بندی دروس ادبیات۹۹_۹۸.pdf
674 KB
#بارم‌بندی تفکیک شده‌ی دروس فارسی،نگارش و علوم و فنون در سال تحصیلی۹۹_۹۸(تمامی پایه‌ها)


ماخذ:
دفتر تالیف کتاب‌های درسی
http://www.talif.sch.ir

@ferdosesokhan
۱۵ آبان #جشن_میانه_پاییز:

 اکثر جشن های اصیل ایرانی به فراموشی سپرده شده اند و معدود کسانی هستند که حتی اسم جشن ها را به یاد داشته باشند.
یکی از این جشن ها، جشن "آغاز سرما" است. این روز در میانه پاییز است؛ یعنی در پانزدهم آبان.

ایران مهد جشن است؛ جشن هایی که در ذهنمان مانده اند و در روز مخصوصشان گرامی داشته می شوند و جشن هایی که کم لطفی ما ایرانی ها گریبانشان را گرفته است.
جشن های مهمی مانند #نوروز، #مهرگان، #شب_یلدا و … از جمله جشن هایی است که به خوبی برای ما جا افتاده اند اما جشن هایی مانند جشن "میانه پاییز" به خوبی برای مردم شناسانده نشده اند.

در کتابهای قدیمی ایرانی، همه جشنها فواصل مشخصی نسبت به هم دارند که مانند یک زنجیر به یکدیگر متصل هستند و جابه‌جایی هر یک از آنها سبب شکسته شدن این زنجیر خواهد شد.
بعنوان مثال در کتب قدیمی ایرانی جشن سده را ۴۰ روز بعد از شب یلدا می دانند یا پس از ۱۰۰ روز بعد از اولین روز آبان.
اما اگر بخواهیم در خصوص جشن میانه پاییز صحبت کنیم، باید بگوییم که در تقویم ایرانی این روز به نام "اَیاثرِم" (به معنای آغاز سرما) شناخته می شود.
این نام در لهجه اوستایی نیز به نام "اَیاثرِمه" خوانده می شود.
این روز در زندگی افراد کشاورز و گله دار زمانی رخ می دهد که گله ها به چراگاهای زمستانی خود کوچ می کنند.
البته ناگفته نماند که در باور زرتشیان، روز "آغاز سرما" یا همان " جشن میانه پاییز" زمانی رخ می دهد که خداوند گیاهان را خلق کرده است.
از موهبات این جشن این بوده است که همه افراد چه جوان چه پیر، چه کودک و چه فقیر و چه ثروتمند، دور یک سفره جمع می شدند و از آن غذا می خوردند.
در آخر جشن نیز غذاهای باقی مانده به خانه های افراد کم توان از لحاظ درآمد فرستاده می شود.

 @molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اگر خواستیم کتاب بخوانیم

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ کتاب‌ها جهان را تغییر می‌دهند، به تدریج.

✅ سایت‌های اینترنتی معرفی و فروش کتاب، در حضور گوشی‌های تلفن همراه، راه خوبی برای دسترسی به کتاب هستند.

✅ می‌توانیم تقریباً بدون هزینه به این سایت‌ها سر بزنیم و کتاب‌ها را حتی ارزان‌تر از زمانی که برای خرید به کتابفروشی‌ها مراجعه می‌کنیم، جست‌وجو کرده و سفارش دهیم.

✅ بگذارید شماری از برترین فروشگاه‌های اینترنتی کتاب را با هم مرور کنیم.

📚 آدینه‌بوک: https://www.adinehbook.com/
می‌توانید در آن عضو شوید، حساب باز کنید، سبد سفارش کتاب داشته باشید، برخی کتاب‌ها را برای خرید در آینده ذخیره کنید، بسته به میزان خریدتان کارت هدیه دریافت کرده و کتاب‌ها را از طریق پست یا پیک تحویل بگیرید. کاهش تخفیف‌های خوبی هم روی کتاب‌ها ارائه می‌دهد.

📚 آی‌کتاب: https://www.iketab.com/
این سایت از سال 1382 فعالیت می‌کند و بیش از 650 ناشر کشور کتب خود را در این سایت عرضه می‌کنند. ثبت نام می‌کنید، عضو می‌شوید، سبد خرید خواهید داشت و اگر بیشتر از 150 هزار تومان خرید کنید به صورت رایگان برای شما ارسال می‌شود. کتب کلاسیک و قدیمی را هم در آن پیدا می‌کنید.

📚 شهر کتاب آنلاین: https://shahreketabonline.com/
عضو می‌شوید، حساب باز می‌کنید، سبد خرید خواهید داشت، معرفی برخی کتاب‌ها هم در آن صورت می‌گیرد، بسته‌های پیشنهادی، اخبار و مقالات و برخی طرح‌های ترویج کتابخوانی هم در آن هست.

📚 کتابفروشی فردا: https://www.fardabook.com/
بیش از 90 هزار عنوان کتاب را در خود جای داده است و ارسال کتاب با پست پیشتاز به سراسر ایران را انجام می‌دهد.

📚 کتابیسم: https://ketabism.ir/
سایت متمایزی است. معرفی و نقد کتاب، معرفی نویسندگان مشهور، معرفی رویدادهای مربوط به کتاب، و امکانات سفارش، سبد خرید و ارسال کتاب در آن وجود دارد. فهرستی از نویسندگان سایت را هم در آن مشاهده خواهید کرد.

📚 فروشگاه آنلاین 30بوک: https://www.30book.com/Home/
خریدهای بالای 50 هزار تومان را رایگان ارسال می‌کند. تخفیف‌های خوبی هم ارائه کرده و دسته‌بندی کتاب‌ها در آن خیلی خوب است. کتاب‌های عمومی، کمک‌درسی، زبان خارجه، کودک و نوجوان، و سایر کالاهای فرهنگی را در آن می‌توانید پیدا کنید.

📚 فروشگاه اینترنتی کتاب قاصدک: https://qps.ir/
این سایت در سال 1395 راه‌اندازی شده است، دسته‌بندی خوبی از کتاب‌ها ارائه می‌کند اما در آن معرفی و بررسی کتاب ندیده‌ام. سبد خرید خواهید داشت و می‌توانید مثل بقیه فروشگاه‌های اینترنتی مرسوله خود را پیگیری کنید.

📚 فروشگاه کتاب اینترنتی رایا: https://rayabook.net/
سایت بسیار خوب سازماندهی شده است، و امکانات اضافی نظیر کافه رایا، رایا تخفیف، مطالعه به سبک رایا و معرفی و نقد کتاب را هم ارائه می‌کند. فروشگاه نرم‌افزار هم در آن وجود دارد. تحویل اکسپرس، پرداخت در محل، ارسال به سراسر ایران، سفارش تلفنی و خدمات متمایز هم در این سایت تعبیه شده است.

📚 ساربوک: http://www.sarbook.com/
آشنایی با نویسندگان، عناوین جدید، عناوین پرفروش و اخبار کتاب در این سایت ارائه می‌شوند.

📚 سایت ایران کتاب: https://www.iranketab.ir/
دسته‌بندی انواع کتاب‌ها بر اساس پرفروش گرفته تا برنده جایزه پولیتزر، اخبار کتاب، تأثیرگذارترین کتاب‌ها، کتاب‌های مهم تاریخ و سیاست و ... در این سایت وجود دارد و بالاخص برای علاقمندان به ادبیات، رمان و کتب تاریخی جالب است.

📚 سایت خانه کتاب: http://www.ketab.ir/
این سایت از سال 1377 فعالیت می‌کند و اطلاعات کتاب‌ها بعد از صدور مجوز در این سایت ثبت می‌شود. پست ویژه کتاب (با 60 درصد تخفیف) از خدمات این سایت است.

✅ اغلب این سایت‌ها به شما امکان می‌دهند که کتاب‌های مورد علاقه‌تان را در سبد خرید برای آینده ذخیره کنید و هر وقت پول و تمایل داشتید، سفارش دهید.

@ferdosesokhan
فارسی آسان ن.pdf
1.7 MB
📒هر آنچه در ادبیات فارسی کنکور به آن نیاز دارید.
🔷جزوه کامل آرایه های ادبی و دستورزبان
تهیه و تنظیم:جوادپیروی
@ferdosesokhan
‍ اِطناب مٌمل و مُخل

🔴 در صورت عدم نصب یا خرابی دستگاه کارت ‌خوان اتوبوس می ‌بایست نسبت به ارایه‌ سرویس به‌ صورت رایگان اقدام نماید.

این جمله را در اتوبوس خط جمهوری‌بهارستان تهران دیدم. معلوم نیست نویسنده چند کیلو فسفر سوزانده تا آن را نوشته. ببینید یک مفهوم ساده را چه‌قدر پیچانده و چند واژه خرجش کرده!

جمله را در چند گام می‌ویرایم تا در نهایت، به نمونه‌ی پیش‌نهادیِ خودم برسم:

🔻 فقط ویرایش صوری:
در صورت عدم نصب یا خرابی دستگاه کارت‌خوان، اتوبوس می‌بایست نسبت به ارائه‌ی سرویس به‌صورتِ رایگان اقدام نماید.

🔻 ویرایش زبانی (با کم‌ترین تغییر):
در صورت نبودن یا خرابیِ دستگاه کارت‌خوان، اتوبوس باید به‌صورت رایگان سرویس بدهد.

🔻 ویرایش زبانی (با تغییر کافی):
اگر کارت‌خوان نصب نباشد یا خراب باشد، اتوبوس باید به‌صورت رایگان سرویس بدهد.

🔻 نمونه‌ی پیش‌نهادی خودم:
اگر کارت‌خوان نباشد یا خراب باشد، اتوبوس رایگان است.

◾️ چنان‌که ملاحظه می‌کنید، جمله‌ی بنده نُه‌واژه‌ای است؛ درست نصفِ جمله‌ی هیجده‌واژه‌ایِ اصلی! و به‌نظر خودم به‌نسبتِ آن جمله‌ی مغلقِ غامض، بسیار خوش‌فهم‌تر است.

◾️ ممکن است عده‌ای ابراز کنند که مفهوم جمله‌ی پیش‌نهادی‌ام با مفهوم آن جمله‌ی اصلی، عیناً شبیه نیست.

◾️ این سخن درست است؛ اما در این بافت، هیچ‌یک از ریزمفهوم‌ها و زیرمفهوم‌های نهفته در پس آن جمله، بایسته نیست.

◾️ به‌علاوه، این اِطناب ممل، در فهم سریع معنا هم مخل است و زدودنش واجب می‌نماید. به‌نظرم موقعیت اقتضا می‌کند که سرعتِ فهم را فدای دقتِ پیام کنیم.

#زبان_فارسی
#اطناب
#نگارش
#ویرایش

@moeennaamak
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
‍ مُشت‌ومال

وقتی اسم مُشت‌ومال می‌آید، اول‌ازهمه، چه‌ تصویری در ذهنتان شکل می‌گیرد؟ احتمالاً تصویر دلاکی در خاطرتان نقش می‌بندد که همه‌ی قوّت و قدرت خود را به‌کار گرفته و با «مُشت» دارد کَت‌وکول کسی را می‌مالد. درست است؟

بسیار خوب. احتمال دارد و احتمالش هم زیاد است که مُشت‌ومال‌دهنده واقعاً و دقیقاً، همین کار را با مُشت‌ومال‌گیرنده بکند؛ ولی از نظر لفظی، واژه‌ی «مُشت» در لفظ «مُشت‌ومال»، ربطی به آن مُشت به‌معنای پنجه‌ی درهم‌کشیده و آماده‌ی کوبیدن ندارد.

حتماً می‌گویید: «اِ...! پس چیست؟!» ساخت واژگانی مُشت‌ومال مثل ساخت واژگانی «گفت‌وگو» است؛ یعنی:
سِتاک گذشته + و + سِتاک حال
بله، درست متوجه شده‌اید: «مُشت» در «مُشت‌ومال»، مصدر کوتاه از مصدرِ کاملِ «مُشتن» است. مصدر مُشتن شکل دیگر مصدر «مالیدن» است.

مثل این است که هم «گفتن» داشته باشیم، هم «گوییدن» و فقط «گوییدن» بمانَد و «گفتن» منسوخ بشود. به‌نظر می‌رسد که علت این پدیده، گرایش فارسی‌زبانان معاصر به باقاعده‌‌ترشدنِ دست‌گاهِ صرفیِ فارسی است. این حالت در «لِشتن» و «لیسیدن» و نیز، «سَختن» و «سنجیدن» هم رخ داده است.

💡البته یک احتمال هست که «مُشت» در مشت‌ومال با «مُشت» در مُشت‌ولگد از یک ریشه باشند. از نظر ریشه‌شناختی این احتمال مردود است؛ زیرا این هر دو با این‌که در پهلوی یک‌سان تلفظ می‌شوند، از دو ریشه‌اند. ریشه‌ی اولی -marz و در ایرانی باستانی -mṛšta* است؛ ولی ریشه‌ی دومی نامعلوم است و در ایرانی باستان -mušti* است. مضاف بر این‌که معادل‌های این دو واژه در اوستایی و سنسکریت هم کاملاً باهم متفاوت‌اند.

منابع:
۱. محسن ابوالقاسمی، فعل‌های فارسی دَری، چ۱، تهران: ققنوس، ۱۳۷۳، ص۲.
۲. دیوید نیل مکنزی، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمهٔ مهشید میرفخرایی، چ۶، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۴، ص ۱۰۹ و ۲۹۹.
۳. محمد حسن‌دوست، فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی، ج۴، چ۱، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۳، ص ۲۶۱۷ و ۲۶۲۰.

#زبان_فارسی
#واژه
#واژه‌شناسی

@moeennaamak
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اَمثال و حِکم فارسی

" تا مرا دُم، تو را پسر یاد است
دوستی من و تو بر باد است! "

یکی از مثل‌های شیرین و شنیدنی فارسی این مثل است: «تا مرا دُم، تورا پسر یاد است / دوستی من و تو برباد است!»

حوزۀ ‌کاربرد این مثل، «نزاع‌های قبیله‌ای، خانوادگی و اجتماعی است که در آنها عنصر غالب، کینه‌توزی و کدورت‌های پایدار است.‏

پیدایی این مثل همانند مثل‌های مشابه آن، ریشه در افسانه‌های کهن دارد؛ افسانه‌هایی که مفاهیم و موضوعات گوناگون آن را پدران ما برای تجربه‌آموزی و تربیت فرزندان خود ـ در آن عصر و روزگار محروم ـ در قالب حکایات لطیف می‌ریختند و به بچه‌های خود تلقین می‌کردند. حکایاتی با هدف بالا بردن و زنده نگهداشتن ارزش‌های اخلاقی نسل خود و دیگر نسل‌ها.

در خصوص این مثل گفته‌اند که چوپان فقیری کاسه‌ای شیر دوشید و کنار تخته سنگی گذاشت و دنبال کاری رفت. وقتی برگشت، کاسه را از شیر خالی و در آن سکّه‌ای گذاشته شده دید. این ماجرا تکرار شد و چوپان از این راه به نان و نوایی رسید. او روزی از روزها به کمین نشست تا ازکمّ و کیف ماجرا مطلع شود. ماری را دید که می‌آید، شیر را می‌خورد و به ازای آن سکّه‌ای در کاسه می‌اندازد و می‌رود. چندی که از ماجرا گذشت، چوپان با زنش عزم سفر زیارتی کردند و گله را به پسر برومند خود سپردند. ماجرا در غیاب چوپان همچنان ادامه داشت تا این که روزی پسر چوپان وسوسه شد که احتمالاً این مار بر سر گنجی خفته و بهتر است که او را بکشم و همۀ گنج را ـ یکجاـ تصاحب کنم. (این تعریضی به حرص و زیاده‌خواهی آدمی است که در قرآن مجید نیز به آن اشاره شده است.)‏

پسر با تبر قصد جان مار کرد. دُم مار را قطع کرد و خود نیز بر اثر نیش مار در جا هلاک شد. پس گلّه نیز بی صاحب ماند و تلف شد. چوپان که از سفر برگشت و از ماجرا مطلع شد، پس از مدتی سوگواری، چون به روز سیاه افتاده بود، به صحرا رفت و کاسه‌ای شیر را کنار تخته سنگ گذاشت و مار را دعوت به نوشیدن شیر کرد و از رفتار پسر نادانش عذرها خواست. مار، حرف‌های مرد را که شنید، خطاب به او گفت:‌ای مرد! نه مرا بریدگی دُم فراموش خواهد شد و نه تو را داغ فرزند؛ بنابراین هر دو از هم نفرت خواهیم داشت. از این روی باید از هم جدا و دور باشیم که:

تا مرا دُم، تو را پسر یاد است
دوستی من و تو بر باد است!

این مثل، زمانی کاربرد پیدا می‌کند که بین دو یا چند و یا عده‌ای از افراد کینه‌ای عمیق و پایدار بر اثر حادثه یا حوادثی پدید ‌آید که به قول معروف، قابلیت رفع و رجوع نداشته باشد.‏

* محمدرضا سهرابی‌نژاد

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
4_5868488376604166111.pdf
508.9 KB
#طرح_درس_سالانه(بودجه بندی)
#فارسی7و8و9و10و11و12
#نگارش7و8و9و10و11و12
#علوم_و_فنون10و11و12
#فارسی_و_نگارش هنرستان وکار ودانش 10و11و12
به صورت کامل
این طرح پیشنهادی براساس کتب چاپ ۹۸ است .
طراح :آقای احمد نادر بیگی ،لالجین

@adabiyatjame11
@ferdosesokhan
✅ مَن اَگر نیکَم اَگر بَد، تو برُو خود را گُوش

در دیوان حافظ به اهتمام محمد قزوینی و دکتر قاسم غنی، در غزل معروف "عیب رندان مکن ..." در آخر مصراع اول از بیت دوم‌اش، کلمه "باش" نوشته شده، درحالی‌که در نسخه به تصحیح دکتر خانلری کلمه "کوش" ذکر شده است.
طبق بررسی‌ای که اینجانب از نظر ریشه‌شناسی به عمل آورده‌ام، صحیح‌ترین واژه همان "گوش" است، که اینک دلیل آن را توضیح خواهم داد.
می‌دانید که واکه‌های ترکیبی کوتاه هندواروپایی آغازین
eu, ou, au
در یونانی به همان صورت باقی می‌مانند و در لاتین به‌ترتیب به صورت‌های
u, ū, au
ظاهر می‌شوند. اما این واکه‌های ترکیبی کوتاه هندواروپایی در زبان آریان آغازین همگی به au تبدیل می‌شوند که در فارسی باستان به همان صورت au باقی می‌ماند ولی در اوستا به ao و əu و در سانسکریت به o تبدیل می‌شود:
واژه -ghoşa در سانسکریت به معنی "سر وصدا، بانک و فریاد، به صدا درآوردن، به گوش رسیدن" است. شکل اوستایی این کلمه -gaoša است که در فارسی باستان هم به‌صورت -gauša آمده است که بازمانده -ghauša* در زبان آریان آغازین است و شکل هندواروپایی آغازین آن -gheus* یا -ghous* است. در واژه‌نامه ریشه‌های هندواروپایی پوکورنی ، ما دو مورد نزدیک به هم داریم. یکی:
455 *ghous- "to sound, hear"
که به معنی "به صدا در آمدن، به گوش رسیدن" است که واژه‌های فارسی "گوش"، "گوشواره"، "نغوشا"، "نغوشاک" و "نیوشیدن" از این ریشه‌اند.
و دیگری:
453 *ghou(ē) "gawk, be aware of, pay attention to"
که فعل "گوشیدن" به معنی: "توجه کردن، توجه داشتن، مراقب بودن، التفات" از این ریشه است.
بنابراین به نظر می‌رسد که مصراع:
"من اگر نیکم و گر بد تو برو خود را گوش"
از همه صحیح‌تر است و "گوش" در این‌جا فعل امر است از "گوشیدن" به معنی: "توجه کردن، التفات کردن، حفظ کردن و نگاه داشتن"

#فریبرز_کوچکی_زاد

@linguiran
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✅ چهار جهت اصلی و فعل دو ریشه‌ای "آمدن"

فعل "آمدن" از فعل‌هایی است که بن ماضی و بن مضارع آن از دو ریشه متفاوت به‌دست می‌آید.
بن ماضی از ریشه gam است ولی بن مضارع آن از ریشه i یا ay است.
در زبان لاتین هم مصدر ire به معنی رفتن است و با پیشوند ex به معنی بیرون، لغت خروج به صورت exit ساخته می‌شود.
شکل i صورت ضعیف این ریشه است و صورت متوسط آن می‌شود ay وقتی که پیشوند / آ / می‌گیرد:
ā + ay ▶️ āy فارسی میانه

ماده مضارع این فعل در فارسی میانه به‌صورت ساده ساخته می‌شود ولی در پهلوی اشکانی ماده مضارع این فعل از ماده آغازی آمده است:
ā + ay + s- ▶️ ās-
مثلا āsēd در پهلوی اشکانی یعنی 'آید'
این واج /س/ که بعد ریشه ay آمده است نشانه inchoative یا فعل آغازی است. فعل آغازی یعنی کاری را شروع‌کردن؛ مثلا در زبان اسپرانتو موقعی که می‌خواهند بگویند: "من مدت‌های نه‌ چندان پیش شروع کردم به یادگیری زبان اسپرانتو." می‌گوییم:
Antau nelonge mi eklernis la lingvon Esperanton.

فرق eklernis با lernis در این است که اولی یعنی شروع کردم به یادگیری ولی دومی یعنی یادگرفتم. اینجا ek پیشوند فعل آغازی است.
در زبان هند و‌ اروپایی اولیه فعل آغازی وجود داشت ولی بر اثر تحول زبان‌ها نقش آن کم‌رنگ‌تر شد.
فخرالدین اسعد گرگانی در ویس و رامین که منشا اشکانی دارد - درواقع متنی که در اختیار او بود مثل یادگارزریران که مخلوطی از پهلوی اشکانی و ساسانی بود- می‌گوید:
'خور آسان' آن بود کز وی خور آسد
خور آسد پهلوی باشد خور آید
این واژه خراسان یا خور آسان یا خاور
xwarāsān
در اصل پهلوی اشکانی است و مرکب است از :
xwar- + -ās- + -ān
جزء اول آن، -xwar ، یعنی: "خورشید"
جزء دوم یا "آس" بن مضارع فعل آمدن است در پهلوی اشکانی، و جزء سومش یعنی "آن" پسوند مکان است.
روی هم xwarāsān یعنی "جایی که خورشید می آید."
واژه ērag در متون تورفانی به معنی "جنوب" است و این کلمه ērag مشتق شده است از : ēr به معنی "زیر"
و پسوند ag- .
در فارسی میانه nēmrôz هم گفته شده که علت نجومی داشته و آنجا را ظهر قانونی حساب می‌کردند. کلمه "نیمروز " به "سیستان" اطلاق می‌شده که در جنوب واقع است. همین‌طور هم کلمه "خراسان" به استان خراسان اتلاق شده که در شرق واقع است.
اما کلمه "خاوران" که در اصل به صورت xwarpara^n
بوده در معنی "مغرب" به‌کار می‌رفت. این کلمه از سه جزء تشکیل می شود:
xwar + par + ān
که -xwar به معنی "خورشید" و جزء دومش یعنی par صورت دیگری است از ریشه "bar" که این ریشه یعنی "عبور کردن، گذشتن". جزء آخرش، ān، پسوند مکان است. این واژه تحت‌اللفظ یعنی "محلی که خورشید می‌رود". در فارسی این‌گونه تحول پیدا کرده است:
خاور ▶️ خاوران ▶️ خوربران

و "شمال" را abāxtar می‌گفتند که ضد کلمه ērag است به‌معنی "بالاتر یا بیشتر"
و به abāz و abāč مرتبط است. همین کلمه در فارسی شده: "باختر"
این دو کلمه یعنی "خاور" (= مغرب) و "باختر" (= شمال) به‌تدریج اولی برای شرق و دومی برای غرب به‌کار می‌رود.
خلاصه بگوییم، واژه "خاور" بازمانده کلمه "خوربران" یا xwarparân است که در اوستا به صورت hvare-varân آمده است و از لحاظ ریشه‌شناسی به‌معنی "محلی که خورشید می‌رود" می‌باشد پس دراصل یعنی: "مغرب" و همان صورتی که در شاهنامه به‌کار رفته درست‌تر است.

#فریبرز_کوچکی_زاد

@linguiran
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
4_6042040574742103057.pdf
138.6 KB
راهنمای تصحیح🔑
@ferdosesokhan
نگارش3 خرداد.pdf
618.7 KB
نمونه سوال نگارش دوازدهم
نوبت خرداد

از مجموعه سوالات بانک سوال دبیرخانه ی راهبردی زبان و ادبیات فارسی کشور

#نگارش_دوازدهم_نوبت_دوم
@ferdosesokhan
علوم_و_فنون_دوازدهم_خرداد_دبیرخانه1.pdf
598.1 KB
نمونه سوال علوم و فنون دوازدهم
نوبت خرداد

از مجموعه سوالات بانک سوال دبیرخانه ی راهبردی زبان و ادبیات فارسی کشور

#فنون_دوازدهم_نوبت_دوم
@ferdosesokhan