✅ مَن اَگر نیکَم اَگر بَد، تو برُو خود را گُوش
در دیوان حافظ به اهتمام محمد قزوینی و دکتر قاسم غنی، در غزل معروف "عیب رندان مکن ..." در آخر مصراع اول از بیت دوماش، کلمه "باش" نوشته شده، درحالیکه در نسخه به تصحیح دکتر خانلری کلمه "کوش" ذکر شده است.
طبق بررسیای که اینجانب از نظر ریشهشناسی به عمل آوردهام، صحیحترین واژه همان "گوش" است، که اینک دلیل آن را توضیح خواهم داد.
میدانید که واکههای ترکیبی کوتاه هندواروپایی آغازین
eu, ou, au
در یونانی به همان صورت باقی میمانند و در لاتین بهترتیب به صورتهای
u, ū, au
ظاهر میشوند. اما این واکههای ترکیبی کوتاه هندواروپایی در زبان آریان آغازین همگی به au تبدیل میشوند که در فارسی باستان به همان صورت au باقی میماند ولی در اوستا به ao و əu و در سانسکریت به o تبدیل میشود:
واژه -ghoşa در سانسکریت به معنی "سر وصدا، بانک و فریاد، به صدا درآوردن، به گوش رسیدن" است. شکل اوستایی این کلمه -gaoša است که در فارسی باستان هم بهصورت -gauša آمده است که بازمانده -ghauša* در زبان آریان آغازین است و شکل هندواروپایی آغازین آن -gheus* یا -ghous* است. در واژهنامه ریشههای هندواروپایی پوکورنی ، ما دو مورد نزدیک به هم داریم. یکی:
455 *ghous- "to sound, hear"
که به معنی "به صدا در آمدن، به گوش رسیدن" است که واژههای فارسی "گوش"، "گوشواره"، "نغوشا"، "نغوشاک" و "نیوشیدن" از این ریشهاند.
و دیگری:
453 *ghou(ē) "gawk, be aware of, pay attention to"
که فعل "گوشیدن" به معنی: "توجه کردن، توجه داشتن، مراقب بودن، التفات" از این ریشه است.
بنابراین به نظر میرسد که مصراع:
"من اگر نیکم و گر بد تو برو خود را گوش"
از همه صحیحتر است و "گوش" در اینجا فعل امر است از "گوشیدن" به معنی: "توجه کردن، التفات کردن، حفظ کردن و نگاه داشتن"
#فریبرز_کوچکی_زاد
@linguiran
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
در دیوان حافظ به اهتمام محمد قزوینی و دکتر قاسم غنی، در غزل معروف "عیب رندان مکن ..." در آخر مصراع اول از بیت دوماش، کلمه "باش" نوشته شده، درحالیکه در نسخه به تصحیح دکتر خانلری کلمه "کوش" ذکر شده است.
طبق بررسیای که اینجانب از نظر ریشهشناسی به عمل آوردهام، صحیحترین واژه همان "گوش" است، که اینک دلیل آن را توضیح خواهم داد.
میدانید که واکههای ترکیبی کوتاه هندواروپایی آغازین
eu, ou, au
در یونانی به همان صورت باقی میمانند و در لاتین بهترتیب به صورتهای
u, ū, au
ظاهر میشوند. اما این واکههای ترکیبی کوتاه هندواروپایی در زبان آریان آغازین همگی به au تبدیل میشوند که در فارسی باستان به همان صورت au باقی میماند ولی در اوستا به ao و əu و در سانسکریت به o تبدیل میشود:
واژه -ghoşa در سانسکریت به معنی "سر وصدا، بانک و فریاد، به صدا درآوردن، به گوش رسیدن" است. شکل اوستایی این کلمه -gaoša است که در فارسی باستان هم بهصورت -gauša آمده است که بازمانده -ghauša* در زبان آریان آغازین است و شکل هندواروپایی آغازین آن -gheus* یا -ghous* است. در واژهنامه ریشههای هندواروپایی پوکورنی ، ما دو مورد نزدیک به هم داریم. یکی:
455 *ghous- "to sound, hear"
که به معنی "به صدا در آمدن، به گوش رسیدن" است که واژههای فارسی "گوش"، "گوشواره"، "نغوشا"، "نغوشاک" و "نیوشیدن" از این ریشهاند.
و دیگری:
453 *ghou(ē) "gawk, be aware of, pay attention to"
که فعل "گوشیدن" به معنی: "توجه کردن، توجه داشتن، مراقب بودن، التفات" از این ریشه است.
بنابراین به نظر میرسد که مصراع:
"من اگر نیکم و گر بد تو برو خود را گوش"
از همه صحیحتر است و "گوش" در اینجا فعل امر است از "گوشیدن" به معنی: "توجه کردن، التفات کردن، حفظ کردن و نگاه داشتن"
#فریبرز_کوچکی_زاد
@linguiran
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✅ چهار جهت اصلی و فعل دو ریشهای "آمدن"
فعل "آمدن" از فعلهایی است که بن ماضی و بن مضارع آن از دو ریشه متفاوت بهدست میآید.
بن ماضی از ریشه gam است ولی بن مضارع آن از ریشه i یا ay است.
در زبان لاتین هم مصدر ire به معنی رفتن است و با پیشوند ex به معنی بیرون، لغت خروج به صورت exit ساخته میشود.
شکل i صورت ضعیف این ریشه است و صورت متوسط آن میشود ay وقتی که پیشوند / آ / میگیرد:
ā + ay ▶️ āy فارسی میانه
ماده مضارع این فعل در فارسی میانه بهصورت ساده ساخته میشود ولی در پهلوی اشکانی ماده مضارع این فعل از ماده آغازی آمده است:
ā + ay + s- ▶️ ās-
مثلا āsēd در پهلوی اشکانی یعنی 'آید'
این واج /س/ که بعد ریشه ay آمده است نشانه inchoative یا فعل آغازی است. فعل آغازی یعنی کاری را شروعکردن؛ مثلا در زبان اسپرانتو موقعی که میخواهند بگویند: "من مدتهای نه چندان پیش شروع کردم به یادگیری زبان اسپرانتو." میگوییم:
Antau nelonge mi eklernis la lingvon Esperanton.
فرق eklernis با lernis در این است که اولی یعنی شروع کردم به یادگیری ولی دومی یعنی یادگرفتم. اینجا ek پیشوند فعل آغازی است.
در زبان هند و اروپایی اولیه فعل آغازی وجود داشت ولی بر اثر تحول زبانها نقش آن کمرنگتر شد.
فخرالدین اسعد گرگانی در ویس و رامین که منشا اشکانی دارد - درواقع متنی که در اختیار او بود مثل یادگارزریران که مخلوطی از پهلوی اشکانی و ساسانی بود- میگوید:
'خور آسان' آن بود کز وی خور آسد
خور آسد پهلوی باشد خور آید
این واژه خراسان یا خور آسان یا خاور
xwarāsān
در اصل پهلوی اشکانی است و مرکب است از :
xwar- + -ās- + -ān
جزء اول آن، -xwar ، یعنی: "خورشید"
جزء دوم یا "آس" بن مضارع فعل آمدن است در پهلوی اشکانی، و جزء سومش یعنی "آن" پسوند مکان است.
روی هم xwarāsān یعنی "جایی که خورشید می آید."
واژه ērag در متون تورفانی به معنی "جنوب" است و این کلمه ērag مشتق شده است از : ēr به معنی "زیر"
و پسوند ag- .
در فارسی میانه nēmrôz هم گفته شده که علت نجومی داشته و آنجا را ظهر قانونی حساب میکردند. کلمه "نیمروز " به "سیستان" اطلاق میشده که در جنوب واقع است. همینطور هم کلمه "خراسان" به استان خراسان اتلاق شده که در شرق واقع است.
اما کلمه "خاوران" که در اصل به صورت xwarpara^n
بوده در معنی "مغرب" بهکار میرفت. این کلمه از سه جزء تشکیل می شود:
xwar + par + ān
که -xwar به معنی "خورشید" و جزء دومش یعنی par صورت دیگری است از ریشه "bar" که این ریشه یعنی "عبور کردن، گذشتن". جزء آخرش، ān، پسوند مکان است. این واژه تحتاللفظ یعنی "محلی که خورشید میرود". در فارسی اینگونه تحول پیدا کرده است:
خاور ▶️ خاوران ▶️ خوربران
و "شمال" را abāxtar میگفتند که ضد کلمه ērag است بهمعنی "بالاتر یا بیشتر"
و به abāz و abāč مرتبط است. همین کلمه در فارسی شده: "باختر"
این دو کلمه یعنی "خاور" (= مغرب) و "باختر" (= شمال) بهتدریج اولی برای شرق و دومی برای غرب بهکار میرود.
خلاصه بگوییم، واژه "خاور" بازمانده کلمه "خوربران" یا xwarparân است که در اوستا به صورت hvare-varân آمده است و از لحاظ ریشهشناسی بهمعنی "محلی که خورشید میرود" میباشد پس دراصل یعنی: "مغرب" و همان صورتی که در شاهنامه بهکار رفته درستتر است.
#فریبرز_کوچکی_زاد
@linguiran
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فعل "آمدن" از فعلهایی است که بن ماضی و بن مضارع آن از دو ریشه متفاوت بهدست میآید.
بن ماضی از ریشه gam است ولی بن مضارع آن از ریشه i یا ay است.
در زبان لاتین هم مصدر ire به معنی رفتن است و با پیشوند ex به معنی بیرون، لغت خروج به صورت exit ساخته میشود.
شکل i صورت ضعیف این ریشه است و صورت متوسط آن میشود ay وقتی که پیشوند / آ / میگیرد:
ā + ay ▶️ āy فارسی میانه
ماده مضارع این فعل در فارسی میانه بهصورت ساده ساخته میشود ولی در پهلوی اشکانی ماده مضارع این فعل از ماده آغازی آمده است:
ā + ay + s- ▶️ ās-
مثلا āsēd در پهلوی اشکانی یعنی 'آید'
این واج /س/ که بعد ریشه ay آمده است نشانه inchoative یا فعل آغازی است. فعل آغازی یعنی کاری را شروعکردن؛ مثلا در زبان اسپرانتو موقعی که میخواهند بگویند: "من مدتهای نه چندان پیش شروع کردم به یادگیری زبان اسپرانتو." میگوییم:
Antau nelonge mi eklernis la lingvon Esperanton.
فرق eklernis با lernis در این است که اولی یعنی شروع کردم به یادگیری ولی دومی یعنی یادگرفتم. اینجا ek پیشوند فعل آغازی است.
در زبان هند و اروپایی اولیه فعل آغازی وجود داشت ولی بر اثر تحول زبانها نقش آن کمرنگتر شد.
فخرالدین اسعد گرگانی در ویس و رامین که منشا اشکانی دارد - درواقع متنی که در اختیار او بود مثل یادگارزریران که مخلوطی از پهلوی اشکانی و ساسانی بود- میگوید:
'خور آسان' آن بود کز وی خور آسد
خور آسد پهلوی باشد خور آید
این واژه خراسان یا خور آسان یا خاور
xwarāsān
در اصل پهلوی اشکانی است و مرکب است از :
xwar- + -ās- + -ān
جزء اول آن، -xwar ، یعنی: "خورشید"
جزء دوم یا "آس" بن مضارع فعل آمدن است در پهلوی اشکانی، و جزء سومش یعنی "آن" پسوند مکان است.
روی هم xwarāsān یعنی "جایی که خورشید می آید."
واژه ērag در متون تورفانی به معنی "جنوب" است و این کلمه ērag مشتق شده است از : ēr به معنی "زیر"
و پسوند ag- .
در فارسی میانه nēmrôz هم گفته شده که علت نجومی داشته و آنجا را ظهر قانونی حساب میکردند. کلمه "نیمروز " به "سیستان" اطلاق میشده که در جنوب واقع است. همینطور هم کلمه "خراسان" به استان خراسان اتلاق شده که در شرق واقع است.
اما کلمه "خاوران" که در اصل به صورت xwarpara^n
بوده در معنی "مغرب" بهکار میرفت. این کلمه از سه جزء تشکیل می شود:
xwar + par + ān
که -xwar به معنی "خورشید" و جزء دومش یعنی par صورت دیگری است از ریشه "bar" که این ریشه یعنی "عبور کردن، گذشتن". جزء آخرش، ān، پسوند مکان است. این واژه تحتاللفظ یعنی "محلی که خورشید میرود". در فارسی اینگونه تحول پیدا کرده است:
خاور ▶️ خاوران ▶️ خوربران
و "شمال" را abāxtar میگفتند که ضد کلمه ērag است بهمعنی "بالاتر یا بیشتر"
و به abāz و abāč مرتبط است. همین کلمه در فارسی شده: "باختر"
این دو کلمه یعنی "خاور" (= مغرب) و "باختر" (= شمال) بهتدریج اولی برای شرق و دومی برای غرب بهکار میرود.
خلاصه بگوییم، واژه "خاور" بازمانده کلمه "خوربران" یا xwarparân است که در اوستا به صورت hvare-varân آمده است و از لحاظ ریشهشناسی بهمعنی "محلی که خورشید میرود" میباشد پس دراصل یعنی: "مغرب" و همان صورتی که در شاهنامه بهکار رفته درستتر است.
#فریبرز_کوچکی_زاد
@linguiran
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
4_6042040574742103057.pdf
138.6 KB
#نمونه_سوال_فارسی_دوازدهم
نوبت خرداد
✍طراح: گروه ادبیات خراسان رضوی
#فارسی_دوازدهم_نوبت_دوم
@ferdosesokhan
نوبت خرداد
✍طراح: گروه ادبیات خراسان رضوی
#فارسی_دوازدهم_نوبت_دوم
@ferdosesokhan
نگارش3 خرداد.pdf
618.7 KB
نمونه سوال نگارش دوازدهم
نوبت خرداد
از مجموعه سوالات بانک سوال دبیرخانه ی راهبردی زبان و ادبیات فارسی کشور
#نگارش_دوازدهم_نوبت_دوم
@ferdosesokhan
نوبت خرداد
از مجموعه سوالات بانک سوال دبیرخانه ی راهبردی زبان و ادبیات فارسی کشور
#نگارش_دوازدهم_نوبت_دوم
@ferdosesokhan
علوم_و_فنون_دوازدهم_خرداد_دبیرخانه1.pdf
598.1 KB
نمونه سوال علوم و فنون دوازدهم
نوبت خرداد
از مجموعه سوالات بانک سوال دبیرخانه ی راهبردی زبان و ادبیات فارسی کشور
#فنون_دوازدهم_نوبت_دوم
@ferdosesokhan
نوبت خرداد
از مجموعه سوالات بانک سوال دبیرخانه ی راهبردی زبان و ادبیات فارسی کشور
#فنون_دوازدهم_نوبت_دوم
@ferdosesokhan
نمونه_سوال_فارسی_دوازدهم_نوبت_خرداد.pdf
259.7 KB
نمونه سوال فارسی دوازدهم
نوبت خرداد
از مجموعه سوالات بانک سوال دبیرخانه ی راهبردی زبان و ادبیات فارسی کشور
#فارسی_دوازدهم_نوبت_دوم
@ferdosesokhan
نوبت خرداد
از مجموعه سوالات بانک سوال دبیرخانه ی راهبردی زبان و ادبیات فارسی کشور
#فارسی_دوازدهم_نوبت_دوم
@ferdosesokhan
4_5861450961020519520.pdf
11.7 MB
✅مجموعهای از نمونه #آزمونهای #نهایی دروس پایه #دوازدهم
همراه با پاسخنامه
شامل درسهای:
تاریخ
جامعهشناسی
جغرافی
ریاضی و آمار
عربی
علوم و فنون
فارسی
فلسفه
منتخب جشنواره طراحی سوالات نهایی
استان خراسان رضوی_بهمن۹۷
#نهایی_دوازدهم
@ferdosesokhan
همراه با پاسخنامه
شامل درسهای:
تاریخ
جامعهشناسی
جغرافی
ریاضی و آمار
عربی
علوم و فنون
فارسی
فلسفه
منتخب جشنواره طراحی سوالات نهایی
استان خراسان رضوی_بهمن۹۷
#نهایی_دوازدهم
@ferdosesokhan
از_ترس_عقرب_جراره_به_مار_غاشیه_پناه.pdf
148.7 KB
ریشه #ضرب_المثل_ها
#فارسی_دوازدهم
از عقرب جراره به مار غاشیه پناه بردن
ماخذ: ریشه ی تاریخی امثال و حکم
مهدی پرتوی آملی.
@ferdosesokhan
#فارسی_دوازدهم
از عقرب جراره به مار غاشیه پناه بردن
ماخذ: ریشه ی تاریخی امثال و حکم
مهدی پرتوی آملی.
@ferdosesokhan
فارسی.pdf
508.1 KB
جزوه کامل آرایه ها و نکات ادبی فارسی برای تمام پایه های هفتم و هشتم و نهم
@ferdosesokhan
@ferdosesokhan
امتحان نهایی رشته علوم انسانی.pdf
11.7 MB
مجموعه سوالات امتحان نهایی تمام دروس ، همراه با پاسخنامه
طراح و تنظیم سوالات : اداره ی کل آموزش و پرورش استان خراسان رضوی
#پایه_دوازدهم_انسانی
@ferdosesokhan
طراح و تنظیم سوالات : اداره ی کل آموزش و پرورش استان خراسان رضوی
#پایه_دوازدهم_انسانی
@ferdosesokhan
4_5861450961020519518.pdf
11.8 MB
مجموعه سوالات امتحان نهایی تمام دروس ، همراه با پاسخنامه
طراح و تنظیم سوالات : اداره ی کل آموزش و پرورش استان خراسان رضوی
#پایه_دوازدهم_تجربی
@ferdosesokhan
طراح و تنظیم سوالات : اداره ی کل آموزش و پرورش استان خراسان رضوی
#پایه_دوازدهم_تجربی
@ferdosesokhan