فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
طرح یا پلات یا پیرنگ چیست؟
قسمت‌ اول

(این مقاله در دو بخش روایت دو طرح تنظیم شده است. در بخش اول سعی شده است نگاهی فرمالیستی به روایت داشته باشیم و در ادامه مطلبی درباره ی «طرح» می خوانیم)
اما طرح این پدیده ی خارق العاده و خلاقه چیست؟
از نظر فرمالیست ها داستان عبارت است از توالی وقایع و طرح عبارت است از سازمان بخشی فراگیر به یک کنش ( داستان ) . گفتیم که روایت ( narrative ) در نظر فرمالیست ها از دو بخش عمده تشکیل شده است . ولی این دو بخش برای ساختارگراهایی مانند تودوروف به این دو واژه تبدیل شده اند ( story=history=داستان ) + ( طرح = discourse ) . و این نقطه ی اشتراک این دو تفکر است.
اما وظایفی که طرح در یک داستان به عهده می گیرد را شاید بتوان در سه بخش اساسی بیان کرد :
1-دست به گزینش می زند ( نقطه ی شروع داستان ، تقطیع ها ، پایان و ...) .
2-جابجایی زمانی ، مکانی و علی معلولی .
3- استفاده از فلاش بکها و فلاش فورواردها .
اگر روایت را داستانی بنیادین در نظر بگیریم ، این طرح است که با قیچی انتخابش وقایع را برش می دهد و در کنار هم قرار می دهد . برای مثال در یک داستان پلیسی کلاسیک با همان ساختار آشنا ،داستان و طرح اینگونه قابل شناسایی اند :
داستان :
1- نقشه ی قتل
2- اقدام به جنایت
3- کشف جنازه
طرح :
4- ورود کارآگاه
5- تحقیق کارآگاه در مورد جنایت
6- شناسایی قاتل
سوال بسیار عمده ای که در مورد طرح و داستان مطرح است اینکه این مفاهیم چه اصلی را در ما زنده نگه می دارند؟ در داستانهای کهن، متل ها و داستانهای عهد غار نشینی مخاطب به (بعد چه؟) می اندیشد، این روایت ها عموماً خالی از مفهوم طرح می باشند و این کنجکاوی مخاطب است که شنیدن ادامهء قصه را میسر می سازد. برای مثال در هزار و یک شب بیشتر از اینکه منطق روایت برایمان چالش برانگیز باشد، در پی همان(بعد چه؟) هستیم. همان وسوسه ای که شاه جهان را هزارو یک شب در تعلیق قرار می دهد. اما سوالی که در طرح با آن متوجه می شویم این است: ( چرا؟)، چرا این اتفاقات می افتند؟ برای توضیح بهتر این مسئله شاید بهتر باشد به همان مثال آشنا و قدیمی فورستر برگردیم. (شاه مُرد و ملکه مُرد) این یک داستان است، چون در آن هم یک وقوع داریم و هم اتفاقات توالی و زمانمندی دارند. اما چه وقت تبدیل به طرح می شود؟ لحظه ای که ما جواب سوال هایمان را می گیریم. ( شاه مُرد وپس از چندی ملکه از فرط اندوه در گذشت). زمانی که ما می گوییم یک داستان روایت خوبی دارد باید به این نکته توجه داشته باشیم که در واقع طرح یا پیرنگ خوبی دارد. رابرت اسکولزبرجسته ترین عنصری که تاریخ نگاره ها و سالنامه ها را از هنر روایت جدا می کند طرح می داند، یعنی نبود گزینش و حرکت. در سالنامه و کتاب تاریخی این فقدان گزینش است که به فقدان حرکت می انجامد و از اینجا می توان به اهمیت خارق العادهء طرح برای ایجاد دیگر عناصر داستانی به مانند(ریتم، تعلیق، اوج ...) پی برد . در واقع انتخاب یک طرح خوب است که می تواند به یک داستان خوب بینجامد.

نویسنده: آیت دولتشاه story-story.blogfa.com/post-40.aspx

منابع:
جنبه های رمان/ادوارد مورگان فورستر/ابراهیم یوسفی/ امیرکبیر
ساختمان داستان کوتاه و رمان/و.اشکلوفسکی/نظریه ادبیات/تزوتان تودوروف/عاطفه طاهایی/اختران
پیرنگ در روایت/رابرت اسکولز، رابرت کلوگ/روایت و ضد روایت/ امید نیک فرجام/ فارابی
داستان/سام اسماعیلی/روایت و ضد روایت/ منصور براهیمی/ فارابی
روایت/جی.هیلیس میلر/منصور براهیمی/روایت و ضد روایت/فارابی
نظریه رمان/جورج لوکاچ/حسن مرتضوی/ نشر قصه

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
طرح یا پلات یا پیرنگ چیست؟
قسمت‌ دوم( پایانی )

پِیرنگ (با تلفظ صحیح: pey-rang) طرح، چهارچوب، و نظم و ترتیب منطقی حوادث در اثر ادبی یا هنری مانند داستان، نمایشنامه، و شعر. ممکن است علاوه‌بر پیرنگ اصلی، یک یا چندپیرنگ فرعی نیز وجود داشته‌باشد.

واژۀ پیرنگ از هنر نقّاشی به وام گرفته‌شده و به معنای طرحی‌است که نقّاشان بر روی کاغذ می‌کشند و بعد آن را کامل می‌کنند؛ طرح ساختمانی که معمولاً معماران می‌ریزند و از روی آن ساختمان بنا می‌کنند. واژۀ پیرنگ در داستان به معنای روایت حوادث داستان با تأکید بر رابطۀ علیّت می‌باشد.

توجه به این نکته که طرح و خلاصه داستان با هم فرق دارند، ضروری است. در خلاصه داستان هدف نقل موجز و اجمالیِ داستان است در حالی که طرح، روایت نقشه(اسکلت) داستان با تأکید بر سببیت (Causality) داستان شکل گسترده طرحی است که نویسنده پیش از آفرینش داستان آن را ذهنی یا مکتوب طراحی کرده‌است. نسبت طرح و داستان در ادبیات(داستانی) با مفهوم طرح اولیه و نقاشی کامل شده در هنر نقاشی کم شباهت نیست.

منتقدین اغلب طرح را نقل وقایع داستان بر اساس سببیت تعریف می‌کنند. طرح را نقشه داستان نیز تعریف کرده‌اند. ادوارد مورگان فورستر مثال می‌زند که «سلطان مُرد و سپس ملکه مرد» داستان است زیرا فقط ترتیب منطقی حوادث بر حَسَبِ توالی زمانی رعایت‌شده‌است. اما «سلطان مُرد و پس از چندی ملکه از اندوه بسیار مُرد» پیرنگ است زیرا در این بیان، بر علیّت و چرایی مرگ ملکه نیز تأکید شده‌است.

آنچه مولانا در حکایت شاه و کنیز می‌گوید:

گفت معشوقم تو بودستی نه آنلیک کار از کار خیزد در جهان

ناظر به همین رابطۀ علت و معلولی است. 

تعریف پیرنگ در اصل، از فن شاعری ارسطو مایه می‌گیرد. ارسطو، پیرنگ را متشکل از سه بخش می‌داند: آغاز که حتماً نباید در پی حادثۀ دیگری آمده باشد، میان که هم در پی حوادثی آمده و هم با حوادث دیگری دنبال می‌شود، و پایان که پیامد طبیعی و منطقی حوادث پیشین است.

از نظر ارسطو، پیرنگ ایده‌آل از چنان همبستگی و استحکامی برخوردار است که اگر حادثه‌ای از آن حذف یا جا‍‌به‌جا شود، وحدت آن به کلّی درهم می‌ریزد‌‎.

پیرنگ با عناصری چون «شخصیت» و «کشمکش» پیوستگی و رابطۀ نزدیکی دارد و ممکن است به واژگونی و کشف منتهی شود.

ادوارد مورگان فورستر تعریف ساده اما بسیار مفیدی از طرح (پیرنگ) به دست می‌دهد: داستان، روایت رویدادهایی است كه در توالی زمانی منظم شده باشد. طرح نیز روایت رویدادهاست كه در آن بر تصادف تأكید شده باشد. طبق تعریف فورستر بین داستان و پیرنگ تفاوت است از این سخن درمی‌یابیم كه داستان نقل رشته‌ای از حوادث است كه تنها بر طبق توالی زمانی، نظم و ترتیب یافته است در حالی‌كه پیرنگ نقل حوادث با تكیه بر موجبیّت و روابط علی و معلولی‌است.  تعبیر پیرنگ را به جای طرح (Plot)، در ایران برای اولین بار محمدرضا شفیعی کدکنی پیشنهاد كرد و جمال میرصادقی آن را به كار برد. پیرنگ در واقع همان بیرنگ است. بیرنگ طرحی است كه نقاشان به روی كاغذ می‌كشند و بعد آن را كامل می‌كنند یا طرح ساختمانی كه معماران می‌ریزند و از روی آن ساختمان را بنا می‌كنند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
📌 آیا رواج #شکسته‌نویسی در داستان‌های فارسی و مخصوصاً در فضای مجازی، باعث تباهی زبان #فارسی و ازمیان‌رفتن ارتباط ما با گذشتهٔ ادبی‌مان نمی‌شود؟

💡 داستان‌های نویسندگانی چون #هدایت و #آل‌احمد و هوشنگ #گلشیری که در آثار خود به‌فراوانی از صورت‌های شکسته استفاده کرده‌اند، بخشی جدایی‌ناپذیر از #ادبیات ماست و همان طور که این آثار باعث از رواج افتادن مطالعهٔ اشعار #رودکی و #فردوسی و #مولانا و #سعدی و #حافظ نشده‌اند، فارسی شکسته نیز که خود بخشی از زبان فارسی امروز است، مطلقاً نه باعث تباهی زبان فارسی و نه باعث فراموش‌شدن آثار گذشتگان می‌شود.

تعداد صورت‌های #شکسته به‌قدری اندک است که تقريباً كل موارد قاعده‌مند و غيرقاعده‌مند آن را می‌توان در همین کتاب کوچک مشاهده کرد. بدیهی است که چنین قطرات اندکی هرگز نمی‌تواند لطمه‌ای به اقیانوسی همچون #زبان_فارسی بزند!

نکته‌ای که مخالفان شکسته‌نویسی مطلقاً بدان توجه نمی‌کنند، این است که آنچه باعث #تحول_زبان می‌شود، تغییر در ساختارهای صرفی‌نحوی زبان است و نه تغییرات اندک در صورت‌های تلفظی و حتی واژگانی. مثلاً زبان فارسی پس از اسلام و تحت‌تأثیر #زبان_عربی دچار تغییرات بسیاری در حوزهٔ تلفظ و مخصوصاً در حوزهٔ واژگان خود شد؛ به‌حدی که امروزه بیش از ۶۰درصد از لغات فارسی ریشه‌ای #عربی دارند؛ اما ساختار صرفی‌نحوی این زبان تغییر چندانی نکرد و به همین دلیل نیز این زبان فارسی باقی ماند و مبدل به عربی نشد.

کسانی که از وحشت #تغییر زبان فارسی، نویسندگان را ترغیب به استفاده از #نحو_گفتاری و دوری‌جستن از صورت‌های شکسته می‌کنند، در واقع ندانسته آنان را به‌سمت ایجاد تغییراتی هرچه عمیق‌تر و وسیع‌تر در زبان هدایت می‌کنند!

به مثال ساده‌ای در این زمینه توجه شود: جملهٔ «ما به تهران رفتیم» در #فارسی_گفتاری مبدل می‌شود به «ما رفتیم تهرون.» آنچه باعت تغییر زبان می‌شود، نه مطلقاً تبدیل «تهران» به «تهرون»، بلکه #حذف #حرف_اضافهٔ متمم‌نمای به، و #حرکت متمم بدون #حرف_نشانه (تهران) به پایان جمله، و از همه مهم‌تر، تغییر محل #فعل از موقعیت پس از متمم به موقعیت پیش از #متمم است.

اما نکتهٔ دیگری که باید بدان توجه داشت، این است که اصولاً تغییر در ذات زبان نهفته است و وحشت از تغيير و ایستادگی در مقابل آن، به شدیدترشدن هرچه بیشتر #دوزبان‌گونگی می‌انجامد. ما برای حفظ #ارتباط با گذشته ادبی‌مان لزوماً نباید مانع از تغییر #زبان_رسمی بشویم؛ زیرا این عمل به دوزبان‌گونگی دامن می‌زند؛ بلکه باید از یک سو، #نظام_آموزشی خود را وادار به عرضهٔ هرچه بیشتر ادبیات فارسی در مدارس و دانشگاه‌های کشور کنیم و از سوی دیگر، به‌طرق گوناگون، جوانان را به مطالعهٔ هرچه بیشتر این آثار ترغیب و علاقه‌مند سازیم.

امید طبیب‌زاده، فارسی شکسته؛ دستورخط و فرهنگ املایی، ص۱۸ و ۱۹.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ترجمه خواندنی.apk
3.4 MB
ترجمۀ خواندنی قرآن

مترجم: علی ملکی
ویراستار: محمدمهدی باقری
نتیجۀ ۸ سال کارِ تمام‌وقت و تمام‌قد!

@ferdosesokhan
کتابشناسی توصیفی گزیده آثار زنده یاد " ابوالفضل زرویی نصرآباد "


-تذکرة المقامات/ملانصرالدین(ابوالفضل زرویی نصرآباد).تهران،انتشارات گل آقا.172ص

تذکرة المقامات دربردارنده مجموعه ای از «تذکره » هاست که به شیوه نقیضه ­نویسی و عمدتا به اسلوب تذکره‌الاولیای عطار نیشابوری به نظم و نثر نوشته شده است.این تذکره ها که هر کدام به حالات و سخنان یکی از رجال نامی سیاست و فرهنگ و... اختصاص دارد، از خواندنی ­ترین  ستونهای طنز مطبوعاتی پس از انقلاب است که زنده ­­یاد زرویی با نام هنری ملانصرالدین در مجله گل آقا نوشت و خود را به عنوان طنزنویسی جوان اما خبره، ورزیده و خوش ­آتیه مطرح کرد. ذکر حسن حبیبی؛ غلامحسین کرباسچی؛ محمد خاتمی؛ کمال خرازی و...از مطالب این کتاب است.

2-اصل مطلب،مجموعه شعر طنز،تهران،همشهری،175ص.

دربردارنده سروده های طنز زنده­یاد زرویی در روزنامه همشهری است که شاعر به سنت نصیحت­نامه /اندرزنامه­ نویسی فارسی و گاه با رویکردی نقیضه وار خطاب به تنها فرزندش، حسام الدین، سروده و در آن راه و رسم زندگی را به شیوه معهود خود یادآور شده است.

3-رفوزه­ها،تهران،نیستان،434ص.

دیوان اشعار استاد زرویی نصرآباد که علاوه براشعار کتاب اصل مطلب شامل: شعرنو، حکایت، از هر دری ،اخوانیات،خودمانی ها و...است.

4-غلاغه به خونه ش نرسید،تهران،نیستان،240ص

مجموعه افسانه های امروزی است از طنزهای مطبوعاتی زنده یاد زرویی به نثر که نویسنده با تلفیق عناصر ساختاری افسانه­های کهن با مؤلفه های دنیای جدید ضمن ایجاد فضایی پارودیک و چیدمان ناسازوارهای طنزآفرین کوشیده است برخی دغدغه های اجتماعی و فرهنگی خود و نیز برخی نابهنجاری های اخلاقی و...  را بازگو کند.برخی افسانه های این کتاب هم به گونه ای نقیضه برخی حکایات، متلها و زبانزدهای ایرانی و غیر ایرانی است، از نمونه های  افسانه های امروزی در این کتاب: افسانه در باب خواص جعبه سیاه؛ مرد بی آبرو؛  افسانه شتر با دیسیپلین؛  افسانه پسران بی وفا و مار با صفا؛ افسانه در باب مضرات توضیح بی جا ؛ افسانه پهلوان بی ملاحظه ؛ افسانه در باب مضرات شانه چوبی؛  حکایت جوان مغرور و آن مرد مسافر؛  افسانه  عروسی اکبر و امدادخودرو؛  افسانه سه برادر؛  افسانه گلیم و چهار درویش؛  افسانه جوان تخم گذار؛  افسانه زن خوب فرمانبر پارسا ؛ آدم نباید از مالیات بر ارث فرار کند؛ افسانه اگر ما زور داشتیم؛  نخودی! کجا می روی؛  حکایت پادشاه و مادربزرگش؛  حکایت بازرگان و خواسته  دختران و حکایت آن دو شتر نجیب... .

5-خاطرات حسنعلی خان مستوفی،تهران،نیستان،224ص

مجموعه خاطرات شخصی به نام سرپروفسور حسنعلی خان مستوفی است که هرچند فردی بسیار تاثیرگذار و مهم در عرصه هنر و صنعت و سیاست جهانی بوده اما قدرش ناشناخته مانده و نویسنده با تحریر خاطرات او از وجوه مرموز شخصیت وی پرده بر می دارد. زرویی در این کتاب متفاوت­ترین گونه طنزنویسی خود را تجربه کرده است .خوانشی گاه هجوآمیز از تاریخ و گزاره های تاریخی و قلم جدی نگارنده که متاثر از سنت خاطره نویسی و سفرنامه­نویسی رجال عهد ناصری به بعد است، فضایی کهن­بافت به این اثر داده است. خواننده در این اثر همراه با راوی(عمدتا راوی غیرقابل اعتماد اما حق به جانب) مدام در معرض تشکیک در کلان­روایت های تاریخی قرار می گیرد و نویسنده قدم به قدم پرده از حقایقی بر می دارد که همگان آن را امری قطعی و مسلم می شمرده اند (مانند قطعیت کشته شدن صادق هدایت نه خودکشی او)... طنز در این اثر در لایه های پنهان و زیرین آن عمدتا از همبرنشینی قطعیت ستیز و پازل مانند گزاره های تاریخی، علمی و ... بر می آید.یادداشت های سفر به چین؛ متن تلگراف ملکه بریطانی به حسنعلی خان مستوفی؛ چه شد که صادق هدایت به هند رفت؛ رازگشایی قتل هدایت؛ مرحوم چاپلین در ایران؛ علل سفر مرحوم هیتلر به ایران از عناوین خاطرات حسنعلی خان مستوفی است.

6-ماه به روایت آه...تهران،نیستان، زندگی نامه عباس بن علی(ع)192 ص .

این اثر که کتاب برگزیده عاشورایی سال هم شده است جنبه دیگری از شخصیت زنده یاد زرویی نصرآباد را بازتاب می دهد. زندگی­نامه داستانی حضرت ابوالفضل(ع) که نماد جوانمردی و  و مرام ومعرفت است و استاد زرویی قصیده ای مشهور با ردیف «دست» نیز در مدح ایشان سروده است...

نویسنده در این اثر کوشیده است با تنوع در روایت /راویان/خرده روایتها تصویری دیگرگون و کمتر دیده شده از حضرتش نشان بدهد و این کوشش خلاقانه ماه به روایت آه را از زندگی­نامه های متعارف و معهود فراتر برده است.

7-حدیث قند،تهران،نیستان،330ص.

مجموعه نوشتارهای پژوهشی زنده یاد زرویی در خصوص طنز و طنزپردازی است.طنز و جهانی شدن؛ مقدمه‌ای بر سبک شناسی؛ دو کلمه حرف حساب؛ و روحانیون شوخ طبع از مطالب این کتاب است.

یاد و خاطره اش جاودانه‌ باد

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
وازه سازی با ریشه های زبان کهن
- داریوش آشوری

یکی از کارهای فرهنگستان دوم واژه‌سازی بر پایه‌ی زبان‌های مادر زبان فارسی (اوستایی، پارسی ‌باستان و پهلوی) بود. آیا نمی‌توان این‌کار را مشابه‌کار زبان‌های مدرن در بهره‌گیری از واژگان زبان‌های ‌یونانی و لاتینی دانست؟ همچنین، نظر شما درباره‌ی واژه‌سازی بر پایه‌ی زبان‌های باستانی چیست؟

ما‌ یک تجربه‌ی دلیرانه و درخور درنگ در این زمینه داریم و آن کاری‌ است که #میر‌شمس‌الدین_ادیب‌_سلطانی در چندین متن بسیار مهم کرده است. ادیب ‌سلطانی کوشیده است، الگوی واژه‌سازی زبان‌های اروپایی از مایه‌های ‌یونانی و لاتینی را با به‌کار بردن زبان‌مایه‌های فارسی میانه و باستان به زبان فارسی آورد، اما این کار، همچنان که می‌دانید، با ایستادگی سخت و حتی با پرخاش‌های فراوان روبه‌رو شده است.

مشکل اساسی داستان که ادیب ‌سلطانی به آن توجه ندارد این است که ما با زبان‌های فارسی میانه و باستان همان نسبت و رابطه‌ای را نداریم که اروپاییان با زبان‌های کلاسیک لاتینی و‌ یونانی داشته‌اند و دارند. برای ما آن‌ها زبان‌های مرده و فراموش ‌شده‌اند. در‌حقیقت، پژوهش‌های زبان‌شناسی تاریخی اروپایی در سده‌ی نوزدهم بود که ما را از وجود آن‌ها باخبر کرد و تنها دانشوران زبان‌شناسی تاریخی در قلمرو زبان‌های ایرانی این زبان‌ها را می‌شناسند. حال آنکه زبان لاتینی تا سده‌ی هجدهم زبان نوشتاری فکر و فرهنگ و دین در اروپا بود و زبان ‌یونانی هم، با شأن و شوکت بسیار والا، به‌عنوان زبان علم و فرهنگ‌ یونان باستان در نوزایی (رنسانس)، پا به میدان دانشوری اروپا گذاشت. در آغاز بالیدن زبان‌های بوم‌گویشی اروپا، مانند انگلیسی، فرانسوی و آلمانی، می‌توان گفت که همه‌ی دانشوران این زبان‌های کلاسیک را می‌دانستند، به لاتینی می‌نوشتند و حتی می‌توانستند به آن سخن گویند. در‌نتیجه، برای ایشان وام‌گیری از آن زبان‌ها بسیار طبیعی و ساده بود؛ مانند وضعی که دانشوری سنتی ما تا ‌یک سده پیش نسبت به زبان عربی داشت. به عبارت دیگر، باز بودن زبان‌ها به روی هم است که امکان وام‌گیری زبانی را فراهم می‌کند؛ همچنان که با بسته شدن زبان فارسی به روی زبان عربی و باز شدن آن به روی فرانسوی و سپس انگلیسی جهت وام‌گیری زبانی دیگر شد.

روش ادیب ‌سلطانی ‌یک گرته‌برداری زبانی صرف است، بی‌توجه به مسائل تاریخی و فرهنگی زبان. من گمان نمی‌کنم که این روش، چنان‌که تجربه نشان داده است، در قلمرو علوم انسانی و فلسفه بختی داشته باشد، اما‌ یک علمور برجسته‌ی ایرانی، #محمدحیدری‌_ملایری، اخترشناس رصدخانه‌ی پاریس، در زمینه‌ی اخترفیزیک، با کاربرد این روش ـ‌ یعنی بهره‌گیری از زبان‌مایه‌های باستانی ایرانی ـ دست‌‌اندرکار فراهم آوردن ‌یک فرهنگ چندزبانه است. این کار اکنون از نیمه گذشته و بر روی اینترنت در دسترس است. باید دید تجربه‌ی ایشان در جامعه‌ی علمی ‌ایرانی به کجا خواهد کشید.

برای گسترش دامنه‌ی توانش‌های زبانی‌مان با زنده کردن برخی پیشوندها، پسوندها و ستاک‌های باستانی در زبان کنونی موافقم و این کار را تا حدودی در فرهنگ علوم انسانی کرده‌ام، اما این کار را باید با نرمش بسیار و گام‌به‌گام کرد تا اهل زبان را نرماند. از جمله‌ی این کارها در آن فرهنگ گسترش کاربرد پیشوندهای «تراـ » و «پیراـ » است که فرهنگستان دوم در «ترابری» و «پیراپزشکی» زنده کرد.

-تبارشناسی واژگان

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
چرا می توان به دیوان حافظ تفال زد و فال گرفت؟

از دیدگاه : دکترکزازی

میرجلال‌الدین کزازی استاد زبان و ادبیات فارسی و متخصص حوزه شعر کلاسیک فارسی در موضوع تفأل به دیوان حافظ می گوید: فال‌زنی به دیوان حافظ، رفتاری است فرهنگی که البته تنها در ایران زمین قرار دارد.
از دید من فال‌زنی، رای‌زنی با آنچه زبان‌شناسان و به ویژه روانکاوان آن را ناخودآگاه می‌نامند، است؛ یعنی همان رایزنی با نهاد.

دکتر کزازی در ادامه با بیان اینکه می‌توان با فال‌زنی، رازهای نهفته گذشته و آینده را به دست آورد، به طرح این سؤال می پردازد که چگونه و با چه فال‌ می‌زنیم؟ و در پاسخ می گوید : با هر آنچه می‌تواند نقش بپذیرید و هر آنچه سخت و افسرده نباشد، می‌توان فال زد. امروزیان با قهوه فال می‌زنند، چون قهوه نقش‌پذیر است.

وی ادامه می دهد : اما اینکه چرا باید ابزار فال، نقش‌پذیر باشد؟ از این‌روست که نیروهای نمادین در بند زمان نمی‌مانند و بر این ابزارها کارساز می‌افتند. فال‌بینی هنر فال‌بین نیست و آنکه سرنوشت فال را برمی‌نهد، فال‌بین یا فال‌گذار نیست، بلکه فال‌خواه است.

این استاد زبان و ادبیات فارسی‌ در ادامه سخنان خود دیوان حافظ را نقش‌پذیر می خواند و می گوید : از همین روست که ما به دیوان خواجه فال می‌زنیم و به عقیده من، نقش‌پذیرترین دیوان در سخن پارسی است. در خانقاه‌ها هم با سخنان مولانا فال می‌زدند و هنوز هم می‌زنند اما فال‌زنی با دیوان حافظ است که هنوز کارساز است.

کزازی در پاسخ به پرسشی که خود طرح کرده مبنی‌بر اینکه چرا دیوان خواجه شیراز شایسته آن است که با آن فال بزنند؟ می گوید: ما هنگامی که بر سر دوراهی می‌مانیم و دودل هستیم، دست در دامان دیوان خواجه شیراز می‌زنیم. اینکه چرا دیوان خواجه نقش‌پذیر است، به این خاطر است که سروده‌ها و اشعار او سخت، فشرده و کالبدینه نیست. از دید من، برترین ویژگی این سروده‌ها، چیزی است که من آن را «آب‌گونگی» می‌نامم.

وی در توضیح وجه تسمیه این ترکیب اضافه کرد: «آب» سخت، درشت، فِسُرده و د‍ژم نیست، بلکه روان و بی‌ریخت است و از این رو در هر ظرفی بریزید، ریخت همان ظرف را به خود می‌گیرد؛ این همه گفتگو، کشاکش، ستیز و آویز درباره حافظ و شعر او، ریشه در همین آب‌گونگی دارد. همین ویژگی است که به کار فال‌زنی با دیوان حافظ می‌آید.

کزازی در پایان سخنانش به دو نمونه از نتایج تفأل‌هایی که به دیوان حافظ زده است، پرداخت و گفت: چند سال پیش دانشگاه‌های ما به روزی دچار آمده بود که من تاب ماندن در دانشگاهم را دیگر نداشتم. شبی از خواجه پرسیدم که چه می‌بایدم کرد؟ پاسخی به من داد که من در پگاه آن روز، بی‌هیچ درنگ نامه‌ای را با نمابر به دانشگاهم فرستادم و پای‌فشارانه خواستم که بازنشسته بشوم.

این متخصص حوزه شعر کلاسیک فارسی در ادامه بیان این نمونه می گوید: خواجه در آن تفأل در غزلی بسیار آشنا پاسخ مرا چنین داده بود:
چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی
آن شب قدر که این تازه براتم دادند.

برات همان «حکم بازنشستگی من» بود!

وی در بیان نمونه دیگر از فال‌زنی به دیوان خواجه شیراز هم می گویدد: در سالیانی که ایران در جنگ بود و جنگ به تهران، راه کشیده بود و شب‌ها، بمب بر این شهر می‌افکندند، ما در خانستانی ـ من خانستان را به جای مجتمع مسکونی به کار می‌برم ـ می‌زیستیم. همسایگان ما همگی به شهرها و روستاهای گوناگون رفته بودند. یادم می‌آید در آستانه نوروز بود و خانواده من بیمناک بودند که چه کنیم؟

دکتر کزازی اضافه می کند : من از خواجه پرسیدم که بمانیم یا برویم؟
و این شعر با این مطلع آمد:

خالی مباد کاخ جلالش زِ سروران
بر ساقیان سروقد گلعذار هم.

و شما می‌دانید نام من «جلال» است! ما پاسخ خواجه را پاس داشتیم و کمترین گزندی هم به کاخ «جلال» و کاخ‌نشینان آن هم نرسید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
@physicsjeiroodi.pdf
10 MB
✅ سوالات #آزمون_سنجش_سازمان_سنجش کشور همراه با #پاسخ_نامه

🔶 پایه های #دهم ریاضی ، تجربی و انسانی

🔶 تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۹/۱

🔻نسخه اصلی و قابل پرینت 🖨

سوال با #پاسخ_تشریحی
@ferdosesokhan
@physicsjeiroodi.pdf
11.1 MB
✅ سوالات #آزمون_سنجش_سازمان_سنجش کشور همراه با #پاسخ_نامه

🔶 پایه های #یازدهم ریاضی ، تجربی و انسانی

🔶 تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۹/۱

🔻نسخه اصلی و قابل پرینت 🖨

سوال با #پاسخ_تشریحی
@ferdosesokhan
@physicsjeiroodi.pdf
10.6 MB
✅ سوالات #آزمون_سنجش_سازمان_سنجش کشور همراه با #پاسخ_نامه

🔶 پایه های #دوازدهم ریاضی ، تجربی و انسانی

🔶 تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۹/۱

🔻نسخه اصلی و قابل پرینت 🖨

سوال با #پاسخ_تشریحی
@ferdosesokhan
✅ سوالات و پاسخ نامه تشریحی #آزمون_سنجش #سازمان_سنجش کشور پایه های دوازدهم ویازدهم و ودهم تمامی رشته ها👆👆👆👆

🔶 تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۹/۱
@ferdosesokhan
✅ نکته #بسیار_مهم و خواندنی در حل سوالات #کنکور_سراسری و آزمون های آزمایشی:
به صورت هر پرسش توجه ویژه کنید!


🔶 ویژه داوطلبان #کنکور_سراسری و آزمون های آزمایشی
@ferdosesokhan
📚نکته های تیزهوشانی درس فارسی

🔴برای تشخیص تعداد جملات در نظم و نثر به شیوه زیر عمل می کنیم.

🔴 ابتدا فعلهای متن را می خوانیم. به تعداد فعلهای موجود جمله داریم.

مثال 1 - : رو سر بنه به بالین ، تنها مرا رها کن : می بینیم که سه فعل دارد .
پس این مصرع سه جمله است .

مثال 2 - صیاد بی روزی ماهی در دجله نگیرد و ماهی بی اجل در خشک نمیرد.

🔴سپس دقت می کنیم که آیا عبارت مورد نظر ، فعل محذوف دارد یا نه ؟

مثال 1- : یکی را گفتند : عالم بی عمل به چه ماند؟ گفت : به زنبور بی عسل.

سه فعل وجود دارد. بنابر این قطعا سه جمله داریم. اما با کمی دقت متوجه
می شویم که جای یک فعل خالی است. بله ... در انتهای عبارت.

گفت : به زنبور بی عسل (ماند ). پس با توجه به فعل محذوف " ماند" ، چهار جمله
داریم. ۹

مثال 2 - گفتمش عزم دیار یار داری ؟ گفت آری .
می بینیم که سه فعل داریم و سه جمله. اما یک فعل هم محذوف است :
... آری ( دارم )

🔴بنا براین این مصرع فوق چهار جمله دارد

مثال 3 - هزار باره چراگاه خوشتر ازمیدان // ولیکن اسب ندارد به دست خویش عنان

یک فعل بیشترنداریم و یک جمله. اما اگر دقت کنیم می بینیم که در مصرع اول ،
فعل ( است ) حذف شده...

هزار باره چراگاه خوشتر از میدان است.
🔴منادا هم جمله محسوب می شود:
گفتی به برم بنشین یا از سر جان برخیز
فرمان برمت جانا بنشینم و بر خیزم. = هفت جمله .
🔴 شبه جمله ها هم یک جمله محسوب می شوند.

مثال : آفرین ! نقاشی قشنگی کشیده ای : دو جمله ..
🔴گاهی اوقات افعال اسنادی به صورت مخفف می آیند. ( م = هستم ،
ی = هستی ،، ند =هستند ،، یم = هستیم ) . اینها هم فعل هستند ولی به
صورت مخفف.

مثال : گفتم : مذمت اینان روا مدار که خداوند کرمند ( هستند ). گفت غلط گفتی که بنده درمند.( هستند)..

مثال 2 - روزگاری است که سودا زده ی روی توام ( هستم ) = دو جمله.

* گاهی اوقات جمله ، فقط یک فعل است. به عبارت دیگر فعلها هر چند به
تنهایی در عبارتی قراربگیرند ، یک جمله محسوب می شوند. مثال
گفتم غم تو دارم ، گفتا غمت سر آید // گفتم که ماه من شو ، گفتا اگر بر آید.
بیت بالا هشت جمله است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
لغات ایهام دار فارسی ۱و۲و۳(کنکوری)

🔸مهمترین لغات در رابطه با ایهام و ایهام تناسب
زمانی می توانیم آرایه ی ایهام را دریابیم که از معانی مختلف آنها آگاه باشیم.

🔻از مهمترین لغاتی که متضمن آرایه ی ایهام هستند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

روی(فلز-صورت)
خراب(مستی-نابودی)
هوا(دوستی-عنصر هستی)
پرده(پوشش-پرده موسیقی)
گوشه(کنج-اصطلاح موسیقی)
رنگ(شیوه-الوان)
عین(چشم-مثل)
مردم(مردمک چشم-انسان)
عشاق(اصطلاح موسیقی-عاشقان)
راه(اصطلاح موسیقی-طریق)
پروانه(حشره-اجازه)
گران(سنگین-باارزش)
درگرفتن(اثرکردن-آتش گرفتن)
از این دست(شیوه-عضو بدن)
ترک(رهاکردن-کلاه خود)
قانون(اساس و قاعده-نوعی ساز)
عود(چوب خوشبو-نام ساز)
آهو(غزال-عیب)
آیت(آیه قرآن-نشانه)
اسب(حیوان اسب-مهره شطرنج)
افتاده(بر زمین افتاده-متواضع)
بار(مرتبه-محموله)
باز(پرنده شکاری-دوباره-گشاده)
برآید(ممکن باشد-طلوع کند)
بو(رایحه-آرزو)
بوستان(نام کتاب سعدی-باغ)
پرده(پوشش وحجاب-نغمه موسیقی)
پیاده(متضاد سوار-مهره شطرنج )
پیل(نام حیوان-مهره شطرنج)
تار(رشته مو-تاریک-نوعی ساز)
تفسیر(شرح و بیان-تفسیر قرآن)
چنگ(دست-نوعی ساز)
چین(نام کشور-پیچ وتاب)
داد(عدل-فریاد-بن فعل ماضی)
دار(درخت-چوبه اعدام)
دارا(داریوش-ثروتمند)
دستان(زال-نیرنگ-نغمه-دست ها)
دوش(دیشب-کتف)
راست(درست-متضاد چپ)
رخ(چهره-مهره شطرنج)
روان(روح-جاری)
رود(رودخانه-نوعی ساز-فرزند)
روزی(رزق-یک روز)
زال(پیرزن-پدر رستم)
سرگرم(مشغول-گرم بودن از مستی)
سو(سمت وجهت-نور چشم)
شانه(کتف-ابزار آرایش)
شاه(پادشاه-مهره شطرنج)
شکر(ماده شیرین-همسرخسرو)
شور(غوغا-نوعی مزه-دستگاهی درموسیقی)
قلب(دل-سکه تقلبی-دگرگون کردن)
قلم(ابزار نوشتن-شکسته)
کنار(آغوش-ساحل-جنب)
گلستان(کتاب سعدی-گلزار)
گور(قبر-گورخر)
لاله(نام گل-نوعی چراغ)
لب(عضوی درصورت-کنار-لبه)
ماه(ماه آسمان-سی روز)
مجنون(دیوانه-قیس بنی عامر)
مدام(شراب-پیوسته)
مشتری(خریدار-سیاره مشتری)
منصور(پیروز-نام حلاج)
مهر(خورشید-محبت-ماه مهر)
نای(نی-حلق)
نقد(سکه و پول-بررسی)
نهاد(ذات-فعل ماضی از مصدر نهادن)
حافظ(نام شاعر-حافظ قرآن)
حدیقه(کتاب سنایی-باغ)
حلاج(پنبه زن-لقب حسین بن منصور)
خلیل(دوست-لقب حضرت ابراهیم)
خویش(ضمیر مشترک-بستگان)
عود(چوبی معطر-نوعی ساز)
عهد(دوره-پیمان)
غریب(عجیب-بیگانه)
هوا(جَو-میل وهوس-عشق)
هزار(عدد ۱۰۰۰-بلبل)
دور اندیش(آینده نگر-کسی که به دور می اندیشد).

#کنکور_۹۹
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
#دستور
✍ ملاک‌های تشخیص اسم از صفت

◻️ملاک‌های صرفی
◻️ملاک‌های نحوی
◻️ملاک معنایی

✳️ ملاک معنایی
میان مضاف و مضاف‌الیه از یک سو، و صفت و موصوف از سوی دیگر، از نظر معنا تفاوت مهمی وجود دارد. مضاف و مضاف‌الیه هر کدام در جهان خارج مصداق مستقلی دارد؛ اما صفت و موصوف در جهان خارج مصادیق مستقل ندارند. برای روشن‌تر شدن مسئله مثال‌های زیر را در نظر می‌گیریم:

ترکیب اضافی ترکیب وصفی
لولهٔ بخاری لولهٔ باریک
دانشجوی فیزیک دانشجوی درسخوان
درِ باغ درِ چوبی
رانندهٔ تاکسی رانندهٔ ماهر
کتابخانهٔ دانشگاه. کتابخانهٔ عمومی

چنان‌که در مثال‌های بالا می‌بینیم، مضاف و مضاف‌الیه در جهان خارج دارای مصداق‌های متفاوت و مستقلی هستند، مثلاً لوله یک چیز است و بخاری چیز دیگری؛ یا دانشجو یک چیز است و علم فیزیک چیز دیگری. اما صفت و موصوف چنین وضعی ندارند، زیرا صفت فاقد مصداق مستقل است. برای مثال، در لولهٔ باریک نمی‌توانیم برای باریک مصداقی مستقل از لوله قائل شویم؛ و نیز در دانشجوی درسخوان، نمی‌توانیم درسخوان را مستقل از دانشجو در نظر بگیریم.

✅ علاءالدین طباطبایی، واژه‌سازی و دستور (مجموعه مقالات)، چاپ اول، تهران: کتاب بهار، ۱۳۹۴، ص ۱۳۹ تا ۱۴۰.

✅ یک‌شنبه، ۱۰ آذر ۱۳۹۸
@virayesh_gah
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
نقش نما چیست؟

واژه هایی هستند که به کمک آن ها می توانیم نقش کلمات را در جمله بشناسيم.
به توضيحات و مثال هاي زير دقت كنيد.

حرف " را "  (كلمه ي بعد از آن نقش  مفعولي مي پذيرد. )
کتابم را از قفسه ی کتابخانه برداشتم .
"کتابم" مفعول و نشانه ی « را » نشانه ی مفعول است .

حروف اضافه (كلمه ي بعد از اين حروف نقش متممي مي گيرد.)
 با اشتياق مطالعه مي كردم.
 "با" حرف اضافه است و نقش كلمه ي بعد از خود را كه متمم است مشخص مي كند.

حروف ندا (كلمه ي بعد از اين نشانه نقش منادايي دارد.)
ای مردم! بدانید نتیجه ی تمام کارهایتان به خودتان بازمی گردد بنابراین هرکس باید مراقب کارهای خود باشد.
"مردم" منادا و « ای» حرف نداست و کلمه ی پس از آن منادا می باشد.

نقش نماي اضافه (  نشانه ي كسره )

كلمه ي بعد از كسره ي اضافه در نقش صفت يا مضاف اليه قرار مي گيرد.
كتاب فارسي چاپ گرديد.
وجود نشانه ی « کسره» ( نقش نمای اضافه ) پیش از « فارسي » نشانه ی مضاف الیه بودن آن است.
نكته : تعيين صفت يا مضاف اليه بودن كلمه ي بعد از كسره ي اضافه مهم است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
http://prosody.ir/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=29

هر شعری را که به این نرم افزار (برخط) عرضه کنید، وزن و اختیارات شاعری و بحر و همه مختصات آن را به شما می دهد.
@ferdosesokhan
نکات پزشکی در ماجرای زادن رستم

شگفت انگیزترین بحث از مسائل پزشکی در شاهنامه جریان زادن رستم است که با کمک نیروی ماورالطبیعی چون سیمرغ انجام می شود. باید گفت «رودابه تنها زنی است که سیمرغ او را در زادن فرزند یاری می کند".۱ گرچه پس از شاهنامه، سیمرغ هرگز این نقش طبیبانه را در متون و روایات بازنیافته و تنها محدود به مرزهای عرفانی می گردد.۲

در توصیه های پزشکی ای که فردوسی بدان ها اشاره می کند چند نکته مهم وجود دارد که با علم پزشکی کنونی همخوانی دارد که در ادامه بدان ها پرداخته می شود:

۱. بیهوش کردن بیمار:

نخستین به می ماه را مست کن
ز دل بیم و اندیشه را پست کن

(دفتر اول، پادشاهی منوچهر، ۲۶۶: ۱۴۸۵)

در ایران باستان مِی یا شراب، یکی از ابزارهـای بیهوشی بود که سبب حالت بی حسی و خواب آلودگی (نارکوزیس) می گشت. امروزه روشن شده است که در صورت رسیدن میزان الکل، به سه سانتیمتر مکعب، در یک لیتر خونِ فرد، نشانه هایی از بروز حالات غم و شادی پدید می آید، ولی در صورتی که میزان الکل خون به بالاتر از پنج سانتی متر مکعب در یک لیتر خون برسد، مستی کامل و خواب آلودگی عارض می گردد. در اوستا نیز از گیاهی به نام «بنگ» که در زبان پهلوی به گونه «منگ» درآمده، نام برده شده که معنی نام آن «بیهوشی» است.۳

۲. جراحی و شکافتن: سیمرغ این اطمینان را به سام می دهد که با وجود اینکه پهلوی رودابه دریده می شود، اما او دردی احساس نخواهد کرد:

بکافد تهی گاه سرو سهی
نباشد مرو را ز درد آگهی

(دفتر اول، پادشاهی منوچهر، ۲۶۷: ۱۴۶۰)


۳. بخیه زدن:

وُزان پس بدوز آن کجا کرد چاک
ز دل دور کن ترس و تیمار و باک

(همان، ۲۶۷: ۱۴۶۱)

۴. مراقبت های پس از عمل:

گیایی که گویمت با شیر و مشک
بکوب و بکن هر سه در سایه خشک

بسای و بیالای برخستگیش
ببینی همان روز پیوستگیش

(همان، ۲۶۷: ۱۴۶۲_۱۴۶۳)

موبد پزشک، به راهنمایی سیمرغ مرهمی را از گیاه خاص کوبیده شده و آمیختن آن با شیر و مشک، و خشک کردن آن در سایه، فراهم ساخته و بر زخم رودابه می گذارد که این فرآورده گیاهی پادزهری برای التیام و بهبود زخم و از سویی پادزهری جهت جلوگیری از بروز چرک و عفونت بعد از عمل جراحی بوده است که این امر عمق دانش طبی ایرانیان باستان را نشان می دهد.

نکته ظریف تر در این راهنمایی سیمرغ، توصیه به خشک کردن مرهم گیاهی در سایه است، تا خواص دارویی مرهم به دلیل تأثیر نور و گرمای آفتاب از بین نرود؛ علاوه بر اینکه چنین توصیه ای امروزه هم در نگهداری داروهای گیاهی یا سنتتیک کاربرد دارد و انجام می شود.۴

۵. مهارت پزشک: موبدی که دست به جراحی رودابه زد، نخستین پزشکی است که کـار عملی او به طور صریح در شاهنامه دیده می شود؛ اگرچه این سیمرغ بود که چگونگی و شیوه این عمل را نشان داد، اما مهارت موبد در انجام کاری که نخستین بار انجام می شد جالب توجه است و به همین دلیل است که فردوسی او را موبدی چرب دست خوانده است:

بیامد یکی موبدی چرب دست
مر آن ماه رخ را به می کرد مست...

چنان بی گزندش برون آورید
که کس در جهان آن شگفتی ندید

(دفتراول، پادشاهی منوچهر، ۲۶۷: ۱۴۷۲_۱۴۷۴)

۶. وِرسیون:

بکافید بی رنج پهلوی ماه
بتابید مر بچه را سر ز راه

(همان، ۲۶۷: ۱۴۷۳)

در این بیت به تابیدن سر بچه که در اصطلاح پزشکی امروز مانور یا ورسیون نامیده می شود، اشاره کرده است».۵

منابع:

۱. خسروی، اشرف_ طغیانی، اسحاق. تحلیل روان کاوانه شخصیت سودابه و رودابه (یگانه های دوسویه شاهنامه). فصلنامه علمی- پژوهشی کاوش نامه. سال یازدهم. شماره ۲۱، صص ۹_۳۷، پاییز و زمستان ۱۳۸۹، ص۲۶.

۲. الهیاری، امیرحسین. سلامت در شاهنامه. با مقدمه محمدعلی اسلامی ندوشن، نشر قطره. تهران. ۱۳۹۴. ص۱۰۷.

۳. کاظمی، عبدالحسن- کاظمی، مصطفی، صمدی راد، بهرام و خلیلی، مجید. "بررسی موضوع بیهوشی در پزشکی ایران باستان". فصلنامه تاریخ پزشکی. سال دوم. شماره سوم. صص ۱۶۹_۱۹۰. تابستان ۱۳۹۰. ص۱۷۸.

۴. همان: ۱۸۲.

۵. وهاب زاده، جواد. "پزشکی در شاهنامه". ماهنامه حافظ. شماره ۲۷. صص ۶۵_۶۷. فروردین ۱۳۸۵. ص۶۵.

گردآوری: سمیه ارشادی
صفحه پژوهش های شاهنامه

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
#کنکور_۹۹
چگونه به سوالات قرابت معنایی پاسخ دهیم؟

قرابت معنایی مهم ترین بخش از پرسش های کنکور را تشکیل می دهد.(در آزمون های سراسری 8تا 9 سوال از 25 سوال) پاسخ به سوالات این مبحث نیاز به تسلط قابل قبول بر همه ی موضوعات ادبی یعنی معنی واﮊه ,املای واﮊه,آرایه های ادبی,ساختار دستوری و...دارد.

*منابع مطالعه جهت پاسخ گویی به سوالات قرابت معنایی:

1.اطلاعات بالای درس: برخلاف تصور داوطلبان,اطلاعات بالای درس ها فقط شامل تاریخ ادبیات نیستند در بسیاری از درس ها موضوع درس و طرز تفکر شاعر و نویسنده در ابتدای درس معرفی شده است و در مواردی مستقیما به «مفهوم درس»اشاره می کنند.

2.متن درس: متن کامل درس ها به ویژه آن هایی که به طور مشخص مفهوم عاشقانه,عرفانی یا تعلیمی دارند.

3.توضیحات: در بخش توضیحات علاوه بر معنی بعضی شعرها و عبارات به مفهوم کلی آن هم اشاره شده است.

4.کارگاه های درس پژوهی: گاهی در خودازمایی پایان درس,بیت یا عبارتی از آن درس برجسته شده و مفهوم آن مورد سوال قرار گرفته است.مسلم است که چنین مفهومی مورد توجه طراح کنکور خواهد بود.

5.کتاب زبان فارسی(۱،۲،۳): مفاهیم مطرح شده در کتاب زبان فارسی(۱،۲،۳)هم از منابع بسیار مهم در این زمینه است, پس باید ابیاتی که در این کتابها نیز آ مده است را حتما مد نظر قرار دهیم.

شگرد های طراحی سوال:
دو بخش کلی سوالات قرابت معنایی و شیوه ی پاسخ گویی به آنها این طور است:
الف)سوالات مثبت: قرابت دارد/ قرابت بیشتری دارد : درپاسخ به چنین سوالاتی,حساسیت زیادی به خرج دهید و برای انتخاب گزینه ی درست به چیزی کمتر از«یک قرابت مشخص و مطمئن»راضی نشوید.فقط بیتی را انتخاب کنید که با صورت سوال یک تناسب غیر قابل انکار داشته باشد.

ب)سوالات منفی: قرابت ندارد/ قرابت کمتری دارد/ با همه قرابت دارد به جز... : در این مورد حساسیت را کمتر کنید و فراموش نکنید که سه تا از گزینه ها مجبورند با صورت سوال قرابت داشته باشد پس سه گزینه را - حتی با قرابت جزئی- قبول کنید و گزینه ای را که در مقایسه با بقیه بی ارتباط به نظر می رسد را انتخاب کنید.

مهارت های پاسخ گویی: در یک قرابت معنایی یک مهارت فوق العاده تخصصی و با برنامه است که ما باید "منظور شاعر و نویسنده" را بفهمیم برای رسیدن به این هدف مهم ترین مراحلی را که باید در نظر گرفت عبارتند از:

1.درست خواندن بیت یا عبارت
2.مرتب کردن ساختار دستوری جمله ها بخصوص در شعر
3.ترجمه ی بیت یا عبارت به فارسی روان
4.درک معنی واژها ی خاص از قبیل: نمادها,استعاره ها,تلمیحات
5.تبدیل معنی به مفهوم(مفهوم منظور کلی را در کوتاه ترین کلمات بیان می کند به طوری که قابل گسترش به همه ی ابیات و عبارات مشابه باشد)
6.کلی کردن مفهوم:جملاتی که آن ها را هم مفهوم می دانیم ممکن است در جزئیات خود بسیار اختلاف داشته باشد برای درک مفهوم هر بیت این جزئیات باید حذف شوند و هنگامی توجه به این جزئیات مفید است که مفهوم کلی همه ی گزینه ها مثل هم باشد.
7. توضیح مفهوم محوری بر سایر مفاهیم:هر بیت یا عبارت می تواند چند مفهوم داشته باشد که معمولا یکی از آن ها,«مفهوم محوری»است که باید این مفهوم را بر سایر مفاهیم کم اهمیت ترجیح داد.گاهی هم ممکن است بیت یا عبارت دارای چند پیام هم ارز با اهمیت یکسان باشد.
8.توجه به گزینه ها در صورت سوال «چند مفهومی»: در ابیاتی که دو یا چند مفهوم«هم ارزش» دارنداین, گزینه ها هستندکه نشان می دهندکدام مفهوم مورد توجه طراح است مثلا در بیت «سر من از ناله ی من دور نیست/لیک چشم و گوش را آن نور نیست» مصرع اول به این مفهوم که «سخن معرَف راز درون است« ومصرع دوم به« عجز عقل از درک معنویات »اشاره دارد . در این جا گزینه ها مشخص می کنند که به کدام یک از این دو مفهوم باید اهمیت داد.

توضیح در مورد دواصطلاح :
مفهوم مقابل: دراین رابطه باید گفت که مفهوم یکی از گزینه ها نه تنها با صورت سوال قرابت معنایی ندارد بلکه باید دقیقاً با آن مخالف و متضاد باشد.نام های دیگر آن:مفهوم متضاد-مفهوم مخالف-تقابل معنایی-تضاد مفهومی

تناسب تصویری: نوعی قرابت میان گزینه ها تنها بر پایه ی شباهت ظاهری.در این نوع سوالات گزینه ها مفهوم مشترکی ندارند بلکه هر دو تصویر مشترکی را نشان می دهند مثل تصویر طلوع خورشید یا بارش باران.

گردآورنده :زهره صیفی ، دبیر ادبیات (با تلخیص و تغییر برگرفته از کتاب ادبیات موضوعی نویسنده:امیر نجات شجاعی/مهدی نظری)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اختصارسازي درزبان فارسی

این روش عبارت است از به کار بردن صورت کوتاه شدة یک واژه یا گروه نحوي.

اختصارسازي به طرق زیر انجام می پذیرد:

1- اختصار تک حرفی: این نوع اختصار از یک حرف، که معمولاً حرف اول یک واژه است، ساخته می شود، مانند « ص»به جای صفحه و« ك» به جاي « کلی »و«ع» به جاي علیه السلام .

2- اختصار چندحرفی: این نوع اختصار از چند حرف، که هرکدام از آنها جداگانه تلفظ می شود، ساخته می شود. این حروف که معمولا حًروف اول واژه هاي یک عبارت هستند، در نوشتار با نقطه از هم جدا می شوند، مانند:

«ك. م. م»: کوچکترین مضرب مشترك

«ب. م. م»: بزرگترین مضرب مشترك

«ش. م. ر»: شیمیایی، میکروبی، رادیواکتیو

3- ترخیم: در این نوع اختصار دو یا چند حرف از آخر یا اول یا بخشی از آخر یک واژه یا عبارت حذف میشود، مانند: « نک» به جاي « نگاه کنید و« قه » به جاي « دقیقه »و«آز» به جای آزمایشگاه و«صح» به جای صحیح و«رض» به جای رضوان الله علیه.

4-فشرده سازي: در این نوع اختصار دو یا چند حرف از میان یک کلمه یا بخشهایی از میان یک عبارت یا جمله حذف می شود، مانند:

«تخ» به جای «تاریخ» یا « الخ» به جای« الی آخر»و «قس» به جای« مقایسه کنید» .

5- آمیزه سازي (نحت): در این روش بخشهایی از (معمولا)ً دو واژه حذف می شود و آنچه باقی می ماند باهم ترکیب می شود و یک واژه می سازد، مانند: نستعلیق (نسخ+ تعلیق)، توانیر (تولید و +انتقال نیرو)، تشباد (آتش + باد)، پیکاژو (پیکان + پژو).

6- سرواژه سازي: در این روش معمولاً حروف اول واژه هاي یک عبارت به هم می پیوندند و لفظی می سازند که می توان آن را همچون یک واژه تلفظ کرد، مانند:«سیبا» (سامانه ی یکپارچه ی بانکی) یا «ساصد» (سازمان صنایع دفاع)،«ساف» (سازمان آزادیبخش فلسطین)

در ساختن سرواژه گاهی صورتی حاصل می آید که واژهاي معنی دار است، مانند: « هما» ،که از عبارت( هواپیمایی ملّی ایران )گرفته شده است. اما غالب سرواژه ها الفاظی بی معنی هستند و فقط با توجه به واژه هاي سازنده شان می توان به مدلول آنها پی برد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan