فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
تحلیل فرهنگی-دی ماه.pdf
210.9 KB
سوالات امتحانی درس تحلیل فرهنگی پایه دوازدهم

نوبت اول سال ۹۸
@farsionegaresh_fanni
سوال_نوبت_اول_تفکر_و_سواد_رسانه.pdf
205.9 KB
سوالات امتحانی درس تفکر و سواد رسانه ای پایه دهم

نوبت اول سال ۹۸
@farsionegaresh_fanni
مدیریت خانواده-دی ماه.pdf
208.7 KB
سوالات امتحانی درس مدیریت خانواده و سبک زندگی پایه دوازدهم

نوبت اول سال ۹۸
@farsionegaresh_fanni
هخامنشیان بنیانگذار کاروانسراها در ایران

منابع تاریخی حکایت از آن دارند کـه بـنیانگذار احـداث‌ بناهای‌ مورد بحث،هخامنشیان‌ بودند.هرودوت‌،مـورّخ‌ یـونانی‌،در کتاب پنجم‌ خود‌ از منزلگاهی گفتگو می‌کند‌ که‌‌ توسّط هخامنشیان بیش شوش و سارد سـاخته شـده است.این مورّخ از 111 بنای شـبیه‌‌ کاروانسرا (چاپارخانه‌)نام‌ می‌برد که در طـول 2500 کـیلومتر‌ فاصله‌ بین‌ پایتخت‌‌ هخامنش‌ و بابل ساخته شده‌ و کاروانیان‌ سه ماهه آن را طی مـی‌کردند. گـرچه نمونه‌ای از بناهای یاد شده از عهد هـخامنشی به‌ جای‌ نمانده‌،ولی روشـن اسـت‌ که در آن زمان‌ نیاز‌ وافری‌ بـه‌ ایـستگاه‌های‌ بین‌ راه و امنیّت و رفاه کاروانیان و بالاخره‌ پیک‌های مخصوص احساس می‌شده است. در دورهء اشکانی،هـمانند عـهد هخامنشی،توسعهء راه‌ها و ایجاد ایـستگاه‌های بـین راه و حـمایت از کاروانیان اهمّیّت فـوق‌ العـاده‌ای یافت و در مسیر اغلب جـادّه‌ها،بـه ویژه در مسیر جادّهء معروف ابریشم ساختمان‌هایی شبیه کاروانسرا ایجاد شد. متأسّفانه هنر معماری عـهد اشـکانیان که حدود 5 قرن در ایران حکومت کـردند‌،بـه‌‌ طور کـامل شـناخته نـشده و ویژگی‌های هنرهای مختلف ایـن دوره-به ویژه معماری و تزئینات آن-ناشناخته مانده و بنابراین نمی‌توان دربارهء نحوهء معماری کاروانسراهای این‌ دوره نظریه‌ای ارائه داد،ولی بـا‌ مـقایسهء‌ آنها با دژها و شهرهای اشکانی کـه اخـیرا در دشـت‌ گـرگان شـناسایی شده،می‌توان احـتمال داد کـه کاروانسراهای آن زمان به صورت مربّع یا‌ مستطیل‌ و با مصالحی چون خشت و آجر‌ بنا‌ گردیده و اطاق‌ها و اصـطبل‌هایی در اطـراف‌ داشـته است. در معماری و توسعهء کاروانسراهای پیش از اسلام، عـصر سـاسانی را بـاید یـکی از ادوار مـهم دانـست.در‌ این‌ دوره به علّت اقتصاد‌ وسیع‌ و گسترده،ایجاد راه‌ها و هم‌چنین‌ امنیّت کاروانیان،اهمّیّت داشته و در نتیجه،کاروانسراهای بسیار در مسیر جادّه‌ها و گذرهای اصلی بنا شد. یادگارهای باارزشی چون «دیر گـچین» در جادّهء تهران-قم و «رباط انوشیروان‌« بین‌ جادّهء سمنان-دامغان، در مسیر جادّهء ابریشم و بالاخره «دروازهء گچ و کنار سیاه» در استان فارس از آن جمله‌اند.

حامی،احمد، راه‌های ایران در گذشته و آینده،تهران،جهاد دانشگاهی، 1358، ص 67

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ملاک های سنجش سواد فرهنگی

علیرضا صادقی، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباّطبایی

برای سنجش سواد فرهنگی ملاک هایی وجود دارد که مشخص می کند فرد تا چه اندازه فرهنگ قومی خود را می شناسد و بدان تعلق دارد.
برخی از این ویژگی ها عبارتند از:

✅ به زبان مادری(زبان، گویش، لهجه) خود مسلط است.
✅ از اینکه به زبان مادری خود صحبت کند، احساس شرم نمی کند.
✅ تاکید دارد با فرزندان خود به زبان مادری خود گفتگو کند.
✅ با مفاخر و مشاهیر( علمی، فرهنگی، هنری، ادبی، اقتصادی، اجتماعی، مدنی و سیاسی) قدیم و جدید قوم و فرهنگ خود آشناست.
✅ با نوع پوشش و لباس های محلی قوم و فرهنگ خود آشناست و از آنها استفاده می کند.
✅ با آداب و رسوم قوم و فرهنگ خود آشناست.
✅ با غذاهای محلی خود آشناست.
✅ با صنایع دستی و سوغاتی های قوم و فرهنگ خود آشناست.
✅ با آثار و میراث فرهنگی شهر و استان خود آشناست.
✅ با موسیقی قوم و فرهنگ خود آشناست.
✅ با رقص یا رقص های محلی قوم خود آشناست.
✅ با ادیان و مذاهب قوم خود آشناست.
✅ با رسم الخط خاص قوم خود آشناست.
✅ بعضی از عاشقانه ها و ترانه های معروف قوم خود را می داند و برخی اوقات آنها را زمزمه می کند.
✅ توانایی تحلیل قوم و فرهنگ خود را دارد‌.
✅ معتقد است فرهنگ خود یکی از هزاران فرهنگ موجود در جهان است و برای تفاوت فرهنگی احترام قائل است.

#سواد_فرهنگی

@cacpc
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
4_5846176953509349032.pdf
420.5 KB
#کنکور_۹۹
#حذفيات
فهرست حذفيات منابع سوالات آزمون سراسری نظام جدید،
@tarighathossein
@ferdosesokhan
4_5846176953509349031.pdf
306.1 KB
#کنکور_۹۹
#حذفيات
فهرست حذفيات منابع سوالات آزمون سراسری نظام قديم،
@tarighathossein
@ferdosesokhan
معرفی علائم نگارشی

یک نقطه (.)

نشانه ختم کلام و پایان یک جمله را نشان می‌دهد. جملات با استفاده از نقطه از یکدیگر متمایز می‌شوند. استفاده نکردن از نشانه نقطه در متن منجر به نافهمی و اشتباه در خواندن متن می‌شود. به نشانه نقطه در جمله زیر توجه کنید. نیروهای متفقین به خاک آلمان وارد شدند. نقطه بعد از حروفی كه نشانه اختصاری نام‌هاست، به كار می‌رود، مانند‌ آی.ب.ام.

فاصله یا ویرگول (،)

گاهی برای معنای بیشتر متن نیاز به مکث کوتاهی داریم که در این حالت از ویرگول استفاده می‌کنیم. اگر به مدرسه بروید، سواد یاد می‌گیرید.

ویرگول با نقطه یا سرکج با نقطه (؛)

این نشانه هم دارای درنگ و مکث است و هم نشان دهنده جمله‌ای است که تمام شده اما مطلب ادامه دارد. عبید زاکانی دانشمند وارسته‌ای بود؛ ولی چون روح حاكم بر زمان مناسب نبود، حرف خود را در قالب شوخی و مزاح می‌گفت.

دو نقطه (:)

این نشانه برای توضیح بیشتر مطالب به کار می‌رود و مکثی بلندتر از نقطه است که به صورت دو نقطه عمود بر هم استفاده می‌شود. برنامه پخش سریال نوروز شبکه ۱: هرشب ساعت ۲۰٫

سه نقطه (…)

زمانی که بخواهیم از نام بردن مواردی صرف نظر کنیم از سه نقطه استفاده می‌کنیم. مسائل فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و … بسیاری در جامعه وجود دارد.

چند نقطه (……….)

چند نقطه نشانه حذف یک یا چند جمله است. خیرات چو کرده‌ای برو ایمن باش / در خانه ……… بس است.

خط تیره بلند (-)

خط تیره بلند برای قطع مطلب و قید جمله معترضه به کار می‌رود. كوهستان و مناظر زیبای آن – واقعاً‌ چه باشكوه و دل‌انگیز است – مرا از درد اعصاب آسوده كرد.

خط کشیده (_______)

نشانه خط کشیده زمانی به کار می‌رود که بخواهیم اهمیت بخشی از نوشته ( دست نوشته  یا ماشینی) را نشان دهیم.

دو کمان یا گریزنما ( )

برای جدا کردن بعضی از جملات یا کلمات و یا توضیح جمله‌ای که خارج از بحث متن است، از این نشانه استفاده می‌کنیم. علم منطق، انسان را به درست فكر كردن وا می‌دارد. اغلب دانشمندان منطقی فكر می‌كنند و منطقی صحبت می‌كنند (متأسفانه همكار من به هیچ وجه از منطق اطلاعی ندارد) كه این، خود، نشانه شخصیت و كمال آن‌ها است.

دو نبش، قلاب، افزوده نما [ ]

این علامت نشانه الحاق است. گاهی در یک جمله یک یا دو واژه کم است یا از قلم افتاده است. این کمبود باعث نارسایی جمله می‌شود. به این خاطر واژه مشابهی را در نظر می‌گیرند.
این خود نباید به بنشستن / که به هیچ ناگفته به (قابوس نامه)
این بیت بعد از تصحیح به صورت زیر می‌شود: این خود نباید به نبستن که به هیچ [حال] ناگفته به.

دو سرکج « …….. »

نشانه نقل قول مستقیم است که در آغاز و پایان سخن یا حدیثی که به طور مستقیم از شخص یا منبعی نقل شده باشد، قرار می‌گیرد. حضرت امام جواد(ع) می‌فرمایند: «بهترین مردم كسی است كه از وجودش نفعی به بندگان خدا برسد».

علامت سوال (؟)

این علامت در پایان جمله‌های پرسشی می‌آید: چه علامتی در متن زیر وجود دارد؟

یک ستاره (*)

گاهی اسم یا کلمه‌ای در متن وجود دارد که نیاز به توضیح دارد اما نویسنده نمی‌تواند آن را داخل متن قرار دهد. به این خاطر ستاره‌ای را در کنار کلمه مورد نظر می‌گذارد تا خواننده با مراجعه به حاشیه پایین صفحه توضیح آن را بخواند. مطلبی که در پایین حاشیه نوشته می‌شود پاورقی نام دارد.

دو ستاره (* *)

این نشانه در کنار کلماتی قرار می‌گیرد که نویسنده در صفحات پیشین آن را در پاورقی متن توضیح داده است. با درج این نشانه، خواننده متوجه می‌شود که مطلب مورد نظر در صفحات پیشین توضیح داده شده است.

سه ستاره (* * *)

گاهی ممکن است نویسنده قصد تغییر متن را داشته باشد و سیاق سخن را عوض کند در این صورت برای این که این تغییر قابل مشاهده باشد، از علامت سه ستاره استفاده می‌کند. نحوه قرار دادن علامت به این صورت است که نویسنده جمله را تمام می‌کند و با سه سطر فاصله، نوشته بعدی را آغاز می‌کند و علامت سه ستاره را در وسط فاصله ایجاد شده قرار می‌دهد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
hazfeat - jadid.sar99.pdf
420.5 KB
.
حذفیات به تفکیک دروس مختلف همه رشته ها در کنکور سراسری خرداد 1399

طراح: سازمان سنجش

@ferdosesokhan
⤴️ وام واژه های روسی در گویش مازندرانی

☘آفتِک аптека (aptyeka) داروخانه (در غرب مازندران)؛ در مازندران با استفاده از این وام واژه اسم مرکب جدید «آفتِک خانه» را سـاخته انـد کـه بـه معنـاي «مطب پزشک» به کار میرود.

☘اِسپِشکه spichka) спичк) چوب کبریت

☘اُسدُل صندلی مجلل و گرانبها стуль(stul) صندلی (وارد کردن صندلی های مجلل روس ها ب مازندران موجب اضافه کردن معنای مجلل ب این واژه شده)

☘بُت چکمه Боты (bot'i)

☘بُتکه و بُتکا budka)Будка) دکه و باجه

☘بِدِرِه vidpo)ведро) سطل

☘پراخوت کشتی пароход (parakhod)

☘تورکا tyrka)турка) کیسه کوچک برای نگه داری برنج؛ در روسی ظرفی برای درست کردن قهوه

☘چراغ سوتکه (چراغ زنبوری) свет (sivyet) در روسی به معنای نور

☘چِرنِل чернила (chernila) جوهر،مرکب

☘چِکا اردک ماهی щука (shuka)

☘خُتکا مرغابی утка (utka)

☘رِزین تیرکمان کشی rizina)резина) صمغ ، لاستیک، کائوچو، کش
رزینکا تیرکمان بازی (_کا در مازنی پسوند بازی)

☘سِپیستاك (سِستوك ) свисток (sivistok) سوت

☘سِمِشکه семечко(syemichka) تخمه آفتاب گردون
در روسی به معنای دانه

☘سیچاس: خرید نقدی сейчас (sichas) الان،حال

شُت: برس щётка (shotka) قلم مو

☘شَرف (شَف): شالگـردن، روسری توری
шарф (sharf) روسری

☘کلوش: کفش پلاستیکی ک روی کفش دیگر میپوشند
галоши (galoshi) لاستیک

☘یاشیگ:جعبه چوبی یا تخته
ящик (yashik) جعبه، قوطی

☘نُتک:نخ قرقره. Nitka)нитка) نخ

☘ناسوز:تلمبه و پمپ
насос (nasos)
☘میچکا: گنجشک
синичка (sinichka) چرخ ریسک (از راسته گنجشکیان)

☘منات:مسکوک،پول گردنبند
монета (manyeta) سکه
☘مخَنّیک mikhanik )механик ) مکانیک
☘لوسمان losman)лоцман) (راهنمای کشتی ، در اوکراینی خلبان)
در مازنی سرپرست ماهیگیری ، کاپیتان ، کسی ک مسئول مرمت تور ماهیگیری

📝 از مقاله «وامواژهای روسی در گویش مازندرانی»
🖊آبتین گلکار و همکاران
📂پژوهشهای زبانشناختی در زبان خارجی 1/2

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🔄 وام واژهای روسی از زبان فارسی:

Алыча (alycha) آلوچه
Амбар (ambar) انبار
Бабуши (babushi): نوعی کفش پشت باز
برگرفته از پاپوش در فارسی
Бадьуа (bad'ya):سطل چوبی /فلزی ک انتهای آن اندکی باریک است
برگرفته از بادیه در فارسی.
Базар (bazar) بازار فصلی، خرید و فروش
برگرفته از بازار در فارسی
Бахча (bakhcha): جالیز
برگرفته از باغچه در فارسی
Бирюза (biryuza) فیروزه
Дервиш (dervish) درویش، فقیر
Жасмин (zhasmin) یاسمین، یاسمن
Изьяан (iz'yan): نقص، خرابی، خطا ،زیان، ضرر
برگرفته از زیان در فارسی
Инжир (inzhir) انجیر
Караван (karavan) کاروان
Сарафан (sarafan) سارافون
Тахта (takhta) نیمکت
برگرفته از تخت در فارسی
Чабан (chaban) شبان، چوپان
Чемодан (chemodan) چمدان
برگرفته از واژه «جامه دان» در فارسی که به روسی رفته و دوباره با تغییرات روسی به صورت «چمدان» به فارسی برگشته.
Чердак (cherdak): اتاق زیر شیروانی
برگرفته از چهار تاق یا چارتاق در فارسی

Шаль (shal) شال
...

📝 از مقاله ی «واژهای دخیل فارسی در روسی»، لیلا عسگری، نامه فرهنگستان 1/8

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
کاربرد علامت ❗️

۱. در حالت تعجب:
چه هوای خوبی!

۲. در حالت شگفتی:
به به از آفتاب عالم‌تاب!

۳. در حالت نهی:
زنهار میازار ز خود هیچ دلی را!

۴. در حالت تحسین:
حقا که این کتاب، شایسته دریافت جایزه است!

۵. در حالت خطابی:
آقای رییس جمهور!
دبیر کل محترم!
حاضران گرامی!

۶. در حالت نفرین:
الهی خیر نبینی!

۷. در حالت تحقیر:
زهی خیال باطل!

۸. در حالت تأسف:
افسوس که این مزرعه را آب گرفته!

۹. در حالت استهزایی:
شب عید است و یار از من چغندر پخته می‌خواهد!

۱۰. در حالت تأکیدی:
به هوش باش!

۱۱. در حالت هشدار:
به دره نزدیک می‌شوید!

نکته آخر اینکه علامت تعجب نیز مانند نشانه‌های نقطه، ویرگول، نقطه ویرگول، دو نقطه و سوال، به کلمه قبل از خود می‌چسبد؛ اما با کلمه بعد از خود یک فاصله دارد:
به دره نزدیک می‌شوید ! پس باید...✖️
به دره نزدیک می‌شوید !پس باید...✖️
به دره نزدیک می‌شوید!پس باید...✖️
به دره نزدیک می‌شوید! پس باید...✔️

- راهنمای ویراستاری و درست‌نویسی
- دکتر حسن ذوالفقاری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Vajehyar2.exe
8.7 MB
نرم‌افزار «واژه‌یار ۲»
راهنمای واژه‌گزینی برای اهالی قلم
برنامه‌نویس: سید ایوب کوکبی

با بیش از ۱۸۳٫۰۰۰ واژۀ مترادف و متضاد فارسی

واژه‌یار تحت ویندوز، رایگان، متن‌باز، و بدون نیاز به نصب است و آفلاین کار می‌کند.
@Matnook_com
@ferdosesokhan
✳️هنجارهای اجتماعی در شبکه های اجتماعی مجازی

✅- هنجارهای اجتماعی در شبکه های اجتماعی مجازی را جدی بگیریم

✅- اگر در دنیای واقعی با کسی روابط رسمی دارید در تلگرام هم با او رسمی باشید.

✅ - اگر در دنیای واقعی او را "خانم" یا "آقای" خطاب می کنید نمی شود بدون هیچ زمینه یا اتفاق خاصی، در تلگرام
او را عزیزم، جون، فدات و غیره خطاب کنید.

✅-گاهی اوقات نوشتن بهتر از بکار بردن نشانه ها(استیکرها) است. مثلا این پیام که" الان من خیلی خوشحالم" در مقایسه با " 😄" اثر گذار تر است. اینطور نیست؟

✅-گاهی اوقات در گروهها، دو نفر در مورد موضوعی صحبت می کنند که صرفا به خود آنها مربوط است. دلیلی
ندارد که سایر اعضای گروه هم شاهد این گفتگو باشند.

✅-همینکه از خبر یا مطلبی خوشتان آمد فورا آنرا برای دیگران ارسال نکنید. قبل از ارسال از خودتان سوال کنید
آیا این خبر حقیقت دارد؟ بدانید هر پیام مانند یک قطره باران است و با ارسال هر کاربر، در نهایت می تواند سیل شود.

✅-مبنای ما آن نباشد که روابط واقعی مان با افراد را به روابط مجازی و تلگرامی کاهش دهیم. این کار در بلند مدت روابط اجتماعی را نابود می کند. مبنای مان این باشد که روابط مجازی را به روابط واقعی تبدیل کنیم.

✅-باور کنید اعتیاد به شبکه های اجتماعی مسأله ای جدّی است. اگر تاکنون عضو خانواده تان به شما درباره اعتیادتان چیزی نگفته؛ یا خودش هم مثل شما معتاد شده (: یا با خودش می گوید صبر کنم شاید التهاب و تب کار با گوشی هوشمند از سرش بپرد.

✅-در ایران شبکه های اجتماعی موبایلی عمدتا برای به اشتراک گذاشتن پیام های عمومی و غیر شخصی نظیر
جملات حکیمانه، اخطارها، پیشنهادها، جوک ها، طنزهای سیاسی و اموری درباره سبک زندگی بکار می روند. پس
پیام شخصی مهمی برای شما نرسیده است. لزومی ندارد که هر دقیقه گوشی را بردارید و پیام ها را چک کنید.

✅- لطفا گوشی تان را با خودتان به تختخواب و حمام نبرید.
بگذارید حمام و تختخواب تنها جاهایی باشند که هنوز به اشغال گوشی هایمان درنیامده اند.

✅-در ارتباطات، صدا در مقایسه با کلمه به واقعیت نزدیک تر است. برای احوالپرسی با دیگران، حتی الامکان
صدایتان را ضبط کنید و برای دیگران بفرستید. این کار از ارسال پیام نوشتاری بهتر است. البته اگر به او زنگ بزنید
خیلی بهتر است.

✅-درست است که مغز ما گنجایش بسیاری دارد. ولی گاهی اوقات بد نیست از خودمان سوال کنیم " این حجم از
اطلاعات و اخبار دریافتی به چه کار من خواهد آمد؟" شما در روز چند کیلومتر انگشت اشاره یا شصت شان را روی
صفحه نمایش گوشی تان سُر می دهید؟ آیا واقعا شما در روز به چند کیلومتر اطلاعات نیاز دارید؟ گاهی از خودتان
سوال کنید: مگر من فعال یا مفسر سیاسی هستم که اینقدر پیام های سیاسی می خوانم؟ مگر من شاعر؛ متخصص دکوراسیون؛ فوتبالیست، طراح مد و ...هستم که اینقدر در این خصوص می خوانم؟پس گاهی اوقات لازم است که انگشت تان را خیلی تند روی صفحه گوشی سر بدهید.
خیلی تند و بدون اینکه مطالب را بخوانید.

✅-برایتان پیام مهم است یا فرستندۀ پیام؟ دوست من ؛ وقتی هنوز پیام را نخوانده اید صرفا با دیدن نام فرستندۀ آن علامت لایک👍 ارسال نکنید. وقتی هم پیام را می خوانید و با آن مخالف هستید مخالفت خود را ابراز کنید.

✅-زمانی کسی را به گروهی اد(اضافه) کنید که قبلا نظر مثبت او را دریافت کرده باشید. بدون رضایت کسی، او را
به گروهی وارد نکنید.

✅-وقتی عضوی گروه را ترک می کند از دست او ناراحت نشوید. هر کس صاحب اختیار خودش است. دلیل خودش را
داشته و رفته است.

✅-همه آدم ها به حضور فعال در شبکه های مجازی علاقه ندارند. بعضی ها فقط دوست دارند پیام ها را بخوانند. از
دست آنها ناراحت نشوید.

✅-اگر دو یا سه نفر از اعضای گروه با شما دوست صمیمی هستند یا جزو فامیل هستند تصور نکنید که گذاشتن عکس
های یادگاری مربوط به ده یا بیست سال پیش حتما آنها را ذوق زده می کند. ممکن است این کار باعث کدورت شود.
حتما بعد از جلب رضایت آنها، عکس ها را در گروه به اشتراک بگذارید.

✅-شبکه های اجتماعی موبایلی خیلی جذاب اند. ولی باور کنید هنوز رسانه ای جای کتاب را نمی گیرد. هر کتاب یک
مقدمه، یک متن اصلی و یک پایان دارد. حرف های حکیمانه ، جمله های عالمانه و موضوعات کوتاه و چند سطری شبکه های اجتماعی موبایلی فقط پایان یا نتیجه را به شما می گویند.
به همین دلیل این روزها ذهن ما پر شده از جمله های فیلسوفانه و عمیقی که ما درباره شان هیچ اطلاعات مقدماتی
و جانبی نداریم. درباره همه چیز می توانیم تک¬جمله های قشنگی بگوییم. البته اگر خوب حفظ کرده باشیم!

#دکتر_فردین_علیخواه
استاد جامعه شناس

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
‍ نقش‌های ضمایر پیوسته

بخش اوّل:
❎ بررسی نقش‌های دستوری ضمیر پیوسته:

۱- ضمیرهای پیوسته را نام ببرید...

--َم ، --َت ، --َش
--ِمان، --ِتان، --ِشان

۲- این ضمیرها در نظم و نثر فارسی، در چه نقش‌هایی به کار رفته‌است؟ هر نقش را با ذکر نمونه، نشان دهید.

در نقش‌های مضافٌ‌الیه، مفعول، متمّم و گاه نهاد، به کار رفته‌اند.

در نقش مضافٌ‌الیه:
نیامد به دامم به سان تو گور
ز چنگم رهایی نیابی مشور

در نقش مفعول:
کبوتری که دگر آشیان نخواهد دید
قضا همی‌بردشَ تا به سوی دانه و دام

در نقش متمم:
آن‌چه دارم ز گوسفند و شتر
دهمت تا ز مایه گردی پر

در نقش نهادی:
شگفت آمدش گفت از ایران سپاه
چنین دختر آید به آوردگاه

بخش دوم:
❎ جهش یا جابه‌جایی ضمیر پیوسته:

هرگاه در نظم یا نثر، برخلاف حالت عادی، ضمیر پیوسته در جای معمول خود قرارنگیرد، به آن جهش یا جابه‌جایی ضمیر می‌گویند؛ مثلاً در مصراع زیر، ضمیر پیوسته‌ی «--َم» باید پس از واژه‌ی «دل» قرارگیرد؛ امّا جابه‌جا شده و به واژه‌ی «یک» پیوسته است:

یکم روز بر بنده‌ای دل بسوخت

یعنی:
یک روز دلم بر بنده‌ای بسوخت

در بیت زیر، ضمیر پیوسته‌ی «--َت» نقش مضافٌ‌الیه دارد و باید پس از واژه‌ی «روی» قرارگیرد؛ امّا جهش یافته و به فعل پیوسته است:

تا چشم بشر نبیندت روی
بنهفته به ابر، چهرِ دلبند

یعنی تا چشم بشر، رویت را نبیند...

#کارگاه_نقش‌ها_و_جهش_ضمیر
دکتر یعقوب کیانی شاهوندی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
تاریخچه لوطی‌ گری

کلاه مخملی‌ها، داش‌مشدی‌ها، بزن‌بهادرها، چاقو ضامن‌دارها، افراد دستگیر... وقتی تصویر کسانی را می‌بینیم که کت به تن دارند و دستمال یزدی به دست هستند و کلاه مخملی به سر، مجموعه‌ای از این نشانه‌ها و صفات به ذهنمان هجوم می‌آورد. همه اینها به اضافه شهر تهران، چون منشأ این تیپ آدم‌ها تهران است. در فیلم‌فارسی‌ها هم خیلی از اینها تیپ شدند و برخی هم تا کاراکتر شدن پیش رفتند. بعضی از اینها خوب و جوانمرد هستند و دستگیر و بعضی هم ناجوانمرد و گردنه‌بگیر. اما کمی که دقت کنیم در همین گفتار عامیانه هم متوجه تفاوت نوع مرغوب این افراد با نامرغوب‌شان می‌شویم.

دو نوع «لات» و «لوطی». ما لات‌بازی را صفتی مذموم می‌دانیم و در مقابل لوطی‌گری را کار جوانمردان. حتی املای این دو کلمه هم با هم فرق دارد. یکی را با «ت» می‌نویسیم و دیگری را با «ط».
عباس منظرپور، یکی از نویسندگانی‌ است که با نوشتن کتابی قطور و خواندنی با عنوان «در کوچه و خیابان» سعی کرده تفاوت بین این دو قشر را نشان بدهد. او که متولد خیابان مولوی یا اسمال‌ بزاز سابق است، روایت‌هایی را از افراد دور و برش را در کتاب نوشته و با نشان دادن رفتار و منش‌شان ظرافت‌های تفاوت بین لات و لوطی را بیان کرده است. او تاریخ ظهور پدیده‌ای به نام «لات» را متعلق به زمان #قاجار می‌داند. هرچند که در عهد صفویه هم تعداد کمی از این افراد بودند اما در دوره قاجار رشد قابل توجهی می‌کنند.

ویژگی اصلی‌شان هم این بود که «کار نمی‌کردند اما زندگی می‌کردند! ‌» انگل بودند و باج سبیل می‌گرفتند. هیچ‌کدام از مردم و دکان‌دارها و... هم از ناز شست اینها در امان نبودند و باید باج می‌دادند مگر اینکه خودشان لات یا پهلوان بودند. او معتقد است که لات فقط مخصوص تهران است و هیچ شهر دیگری لات ندارد، کسی که همراه خودش چاقو و قمه دارد و از خوردن حق مظلوم هم ابایی ندارد.

اما در نقطه مقابل آنها شخصیت‌‌«لوطی» قرار دارد که بازمانده #فتیان و #جوانمردان است. کسانی که در زمان‌های گذشته در هر صنفی که مشغول به کار بودند، فتوت‌نامه‌ای داشتند که اصلش بر پایه یاد و ذکر خدا بود و دستگیری از مستمند و احترام به مردم و یاد بزرگان و پیران. لوطی نه تنها شغلی برای کسب درآمد دارد که داشتن پول زیاد را بد می‌داند و برای همین بدون حساب و کتاب به مردم می‌بخشد و هرگز هیچ چاقویی با خودش حمل نمی‌کند. لوطی معتمد محل است و وقتی نام‌ یک لوطی روی گذری می‌خورد، مثلاً لوطی صالح، به این معنی است که مردم مال و ناموس خود را وقت سفر چشم بسته به لوطی می‌سپارند و با خیال راحت می‌روند. اگر بخواهیم نمونه داستانی آن را بگوییم باید از «داش‌آکل» صادق هدایت نام ببریم که خود داش آکل لوطی‌ست اما کاکا رستم لات.
امروز هم گرچه کمتر کسی کلاه مخملی به سر می‌گذارد اما اگر خوب دقت کنیم دور و برمان پر است از لات و لوطی. در هر صنف و حرفه‌ای که باشیم، عده‌ای با زحمت و راستی و درستی کسب درآمد می‌کنند و هنوز حق و ناحق برایشان مهم است و برخی هم اموراتشان با هرچیزی می‌گذرد جز انجام کار صادقانه و درست.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
@VajehyabBot

ربات واژه‌یاب👆
@ferdosesokhan
توضیح ساده مبحث استعاره
:
برای آموزش آسان‌تر به جای اصطلاحات ویژۀ استعاره، ({مُستَعارٌ لَه = مُشبّه}، {مُستَعارٌ مِنه = مُشبّه‌بِه} و …) از همان اصطلاحات تشبیه استفاده می‌کنیم.
این اصطلاحات هم به گوش ما آشناترند و هم اینکه کمک می‌کنند، معنا و مفهوم استعاره را بهتر متوجه شویم.
در «تشبیه» ادعای همانندی بین دو چیز را داریم، اما در «استعاره» ادعای یکسانی آن دو چیز را داریم.
وقتی می‌گوییم ۱ استعاره از ۲ است، یعنی ۱ می‌تواند همان ۲ باشد و به جای آن به کار برود، زیرا پیش از این در یک تشبیه ادعا کرده‌ایم که بسیار شبیه به آن است.
در واقع شاعر ابتدا به «تشبیه» دو چیز پرداخته است.
سپس به سبب شباهت زیادِ آن دو به یکدیگر، یکی («مشبه» یا «مشبه به») را حذف کرده تا شباهت را تا مرحلۀ یکی شدن نشان دهد. (استعاره)
اگر از یک تشبیه، ادات تشبیه و وجه شبه را حذف کنیم، به آن تشبیه بلیغ می‌گویند.
حال اگر از تشبیه بلیغ، یکی از طرفین تشبیه، یعنی مشبه یا مشبه به را حذف کنیم؛ استعاره به وجود می‌آید.
به عبارت دیگر، وقتی از یک تشبیه 4 رکنی؛ فقط یکی از طرفین تشبیه، یعنی مُشبّه یا مُشبّه‌بِه باقی بماند؛ استعاره به وجود می‌آید.
اگر از تشبیه؛ تنها مُشبّه‌بِه باقی بماند، استعارۀ ما مُصّرحه (آشکار) خواهد بود.
و اگر از تشبیه؛ تنها مُشبّه + یکی از لوازم مُشبّه‌بِه باقی بماند، استعارۀ ما مَکنیه یا بالکنایه (پنهان) خواهد بود.
مثال یکم برای استعارۀ مُصّرحه (آشکار): 
ماه امروز میهمان من است.
می‌دانیم که ماه هیچ گاه به میهمانی فردی نمی‌رود و این معشوق است، که به میهمانی عاشق می‌رود.
پس می‌گوییم؛ ماه استعاره از معشوق است.
چون ماه در اصلِ تشبیه «مشبه به» بوده و حذف نشده است، پس استعارۀ ما «مُصّرحه (آشکار)» است.
 اصلِ تشبیه مثال بالا چنین است: معشوق مانند ماه زیباست.
(مشبه: معشوق – مشبه به: ماه – ادات تشبیه: مانند – وجه شبه: زیبایی)
و تشبیه بلیغ مثال بالا چنین خواهد بود:
(اِسنادی: معشوق ماه است.)
(اِضافی: ماهِ معشوق)
مثال دوم برای استعارۀ مُصّرحه (آشکار):
به مشکین کمند اندر آویخت چنگ       به فندق گلان را به خون داد رنگ
«شاهنامۀ فردوسی»
معنای بیت: سودابه به موهایش چنگ انداخت و با ناخن صورتش را خراشید.
این بیت سه استعاره دارد:
استعارۀ یکم: کمند به معنی طناب است و استعاره از موی است.
یعنی موی به کمند تشبیه شده است.
پس از تشبیه، تنها مُشبّه‌بِه باقی مانده است. پس استعارۀ ما «مُصرّحه (آشکار)» است.
استعارۀ دوم: فندق یک نوع آجیل است و استعاره از ناخن است.
یعنی ناخن به فندق تشبیه شده است.
پس از تشبیه، تنها مُشبّه‌بِه باقی مانده است. پس استعارۀ ما «مُصرّحه (آشکار)» است.
استعارۀ سوم: گُل زیبا و لطیف است و استعاره از چهره است.
یعنی چهره به گُل تشبیه شده است.
پس از تشبیه، تنها مُشبّه‌بِه باقی مانده است. پس استعارۀ ما «مُصرّحه (آشکار)» است.

مثال یکم برای استعارۀ مَکنیه (پنهان):
معشوق در میان جمع می‌درخشید.
می‌دانیم که معشوق نمی‌درخشد و این ماه است، که می‌درخشد. پس می‌گوییم؛ معشوق استعاره از ماه است.
اصلِ تشبیه پیش از حذف مُشبّه‌بِه و تبدیل شدن به استعاره چنین بوده است: (معشوق مانند ماه می‌درخشد.)
(مُشبّه: معشوق – مُشبّه‌بِه: ماه – اَدات‌تشبیه: مانند – وَجه‌شَبَه: درخشیدن از زیبایی)
در این استعاره درخشیدن از لوازم مُشبّه‌بِه است که همراه مُشبّه آمده است.
چون معشوق در اصلِ تشبیه «مُشبّه» بوده و در استعاره حذف نشده است، پس استعارۀ ما «مَکنیه (پنهان)» خواهد بود.
مثال دوم برای استعارۀ مَکنیه (پنهان):
برگ‌های سبز درخت در وزش نسیم، به رقص درمی‌آیند .
می‌دانیم که برگ‌های درخت نمی‌رقصند و این انسان است، که می‌رقصد. پس می‌گوییم؛ برگ‌های درخت استعاره از انسان هستند.
یعنی رقصیدن یکی از حالات و رفتار انسانی است که در این جا به برگ‌های درخت نسبت داده شده است.
اصلِ تشبیه پیش از حذف مُشبّه‌بِه و تبدیل شدن به استعاره چنین بوده است: (برگ‌های سبز درخت مانند انسان می‌رقصند.)
(مُشبّه: برگ‌های درخت – مُشبّه‌بِه: انسان – اَدات‌تشبیه: مانند – وَجه‌شَبَه: رقصیدن)
در این استعاره رقصیدن از لوازم مُشبّه‌بِه است که همراه مُشبّه آمده است.
چون معشوق در اصلِ تشبیه «مُشبّه» بوده و در استعاره حذف نشده است، پس استعارۀ ما «مَکنیه (پنهان)» خواهد بود .

حسن پیرداده بیرانوند
گروه دبیزان ادبیات ایران

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan