فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
جدول پيوست.pdf
275.9 KB
🔸جدول پيوست بخشنامه بودجه بندی دروس نهایی پایه دوازدهم
🔹شامل مشخص کردن
۱-محدوده ۸۰٪ کتابها
۲-محدوده ۲۰٪کتابها( بخش اختیاری کتابها )
@ferdosesokhan
❌❌❌ یادآوری

🔰 سوالات امتحانات نهایی پایه دوازدهم در دو بخش تنظیم می گردد:

🅰 ١- از 80 درصد محتواي کتب درسی که تا پایان بهمن ماه به صورت حضوري تدریس شده است 16 نمره سوال طراحی می شود که دانش آموزان ملزم هستند به تمام سوالات پاسخ دهند.

🅱 ٢- براي 4 نمره باقیمانده دو نوع سوال هم سطح طراحی می شود؛

⚠️ نوع اول از 20 درصدي که به صورت غیر حضوري از طریق شبکه هاي تلویزیونی و ابتکارات دبیران محترم و شبکه شاد تدریس شده
⚠️ نوع دوم از محتواي 80 درصد قبلی که تدریس حضوري شده است.

🆘 در این بخش دانش آموزان اختیار دارند، که براي کسب 4 نمره سوالاتی راکه آمادگی بیشتري دارند انتخاب و پاسخ دهند.

منبع: مرکز سنجش و پایش کیفیت آموزشی – اردیبهشت ماه 1399

@ferdosesokhan
💢ابلاغ دستورالعمل برگزاری آزمون ورودی پایه دهم مدارس نمونه دولتی دوره دوم آموزش متوسطه (دبیرستان‌ها و هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای) برای سال تحصیلی 1400-1399

📌 آزمون ورودی مدارس نمونه دولتی ۲۰ تیر در سراسر کشور به صورت همزمان برگزار می‌شود

🔹ثبت‌نام داوطلبان آزمون ورودی مدارس نمونه دولتی از روز شنبه ۱۷ خرداد تا روز سه شنبه ۲۷ خرداد از طریق سامانه ثبت‌نام انجام خواهد شد.

🔹تمام دانش‌آموزان مشغول به تحصیل در پایه نهم سال تحصیلی ۹۸_ ۹۹ مجاز به ثبت نام در آزمون ورودی مدارس نمونه دولتی هستند.

🔹ملاک شرکت در آزمون ورودی پایه دهم مدارس نمونه دولتی کسب حداقل معدل کتبی ۱۷ در ارزشیابی پایانی نوبت دوم (معدل نمرات خرداد بدون اعمال نمرات تکوینی) برای فارغ التحصیلان پایه نهم است.

🔹هر داوطلب صرفاً می‌تواند در نمون برگ تقاضای ثبت نام یک رشته تحصیلی از شاخه نظری (علوم تجربی، ریاضی فیزیک، ادبیات و علوم انسانی) را انتخاب کند.

🔹دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون ورودی از طریق سامانه ثبت نام اینترنتی از سوی اداره کل آموزش و پرورش استان در اختیار داوطلبان قرار می‌گیرد مشخصات و ظرفیت پذیرش هر رشته در مدارس نمونه دولتی استان که دانش‌آموزان می‌توانند در آزمون ورودی آن شرکت کنند هنگام ثبت نام برای داوطلبان قابل مشاهده خواهد بود.

🔹ثبت‌نام داوطلبان آزمون ورودی مدارس نمونه دولتی از روز شنبه ۱۷ خرداد تا روز سه شنبه ۲۷ خرداد از طریق سامانه ثبت‌نام انجام خواهد شد. تمامی مراحل ثبت نام اعلام نتایج آزمون درخواست تجدیدنظر و دریافت پاسخ آن از طریق سامانه ثبت نام و اعلام نتایج استان انجام می‌شود.

شايان ذكر است آزمون ورودی مدارس نمونه دولتی ساعت ۹ صبح روز جمعه ۲۰ تیر در سراسر کشور به صورت همزمان برگزار می‌شود داوطلبان باید به ۱۰۰ سوال آزمون در مدت ۱۲۰ دقیقه پاسخ دهند سوالات آزمون از کتاب درسی آموزش قرآن و پیام‌های آسمان، فارسی، عربی، مطالعات اجتماعی (جغرافیا، تاریخ، مدنی)، زبان انگلیسی، علوم تجربی و ریاضی پایه نهم سال تحصیلی ۹۸ ۹۹ طرح می‌شود.

🔹پذیرش دانش آموزان در آزمون ورودی بر اساس میانگین نمره کل آزمون ورودی و معدل کتبی ارزشیابی پایانی نوبت دوم پایه نهم به نسبت مساوی (۵۰ درصد نمره آزمون ورودی و ۵۰ درصد معدل کتبی ارزشیابی پایانی نوبت دوم) خواهد بود شرط محاسبه ۵۰ درصد معدل کتبی برای پذیرش دانش آموزان در مدارس نمونه دولتی داشتن حداقل معدل کتبی ۱۷ ارزشیابی پایانی نوبت دوم در سال تحصیلی ۹۸_ ۹۹ است.

📍مبلغ ثبت نام برای شرکت در آزمون ورودی 250 هزار ریال است این مبلغ ثابت بوده و به جز این مبلغ دریافت هرگونه وجهی تحت هر عنوان ممنوع است.

🔹در سال تحصیلی ۱۴۰۰ - ١٣٩٩بيش از ۵۸ هزار دانش آموز در سراسر کشور برای ورود به پایه دهم در ۷۵۶ دبیرستان نمونه دولتی از طریق برگزاری آزمون ورودی پذیرفته خواهند شد.

@ferdosesokhan
⭕️ آخرین وضعیت اصلاح سهمیه ورود به دانشگاه‌ها و حذف کنکور

✅ دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: امیدواریم بتوانیم بخشی از سهمیه ورود به دانشگاه‌ها را تعدیل و سهمیه مازاد را تعریف کنیم.
◀️ در حال حاضر حذف کنکور بحث شورای عالی انقلاب فرهنگی نیست. برای این موضوع ریز نمرات فرد و میانگین معدل ملاک قرار می‌گیرد و همچنین چهار سال آخر تحصیلی فرد در ارزیابی تاثیرگذار است/ایسنا

@ferdosesokhan
✅شرایط اختصاصی ثبت نام تربیت معلم ٩٩


🔺حداقل نمره علمی كل 6500 و بالاتر  را داشته باشید. (به جز سهمیه ایثارگران)
🔻حداکثر سن لازم ٢٢ سال میباشد. (١ مهر ٧٧ به بعد)
🔺داشتن حداقل معدل كل ١۴ در دوره متوسطه ی دوم (پایه های دهم ، یازدهم و دوازدهم).
🔻بومی بودن داوطلب در كد رشته محل مربوط. (استانی)
🔺برخورداری از سلامت كامل تن و روان و شرایط مناسب جسمانی برای حسن انجام وظیفه معلمی.
🔻موفقیت در مصاحبه اختصاصی و بررسی صلاحیت های عمومی.
(دهه اول مهر)

@ferdosesokhan
⭕️ نتایج آزمون سراسری ۹۹ اواخر شهریور اعلام می‌شود

✅ وزیر علوم: نتایج آزمون سراسری ۹۹ اواخر شهریور ماه اعلام می‌شود و طبق برنامه‌ریزی انجام شده، زمان شروع به تحصیل پذیرفته‌شدگان این آزمون نیمه دوم مهرماه سال جاری خواهد بود/ایرنا

@ferdosesokhan
🔴 شیفت‌ بندی حضوری و نیمه‌حضوری از سناریوهای سال آینده مدارس در صورت ادامه شیوع کرونا

👤معاون آموزش و پرورش از شیفت‌ بندی حضوری و نیمه‌حضوری به‌عنوان سناریوهای سال آینده مدارس در صورت ادامه شیوع کرونا خبر داد.

@ferdosesokhan
دستورالعمل_آزمون_ورودی_مدارس_نمونه_دولتی.pdf
4.1 MB
دستورالعمل آزمون ورودی مدارس نمونه دولتی
@ferdosesokhan
چند شیوه ی جلب توجّه دانش آموزان در کلاس های درس

💠شیوه ی زبانی : روی تخته ی کلاس بنویسید : « لطفاً ساکت »

💠شیوه ی موسیقیایی : یک عبارت ریتمیک را همراه دست زدن بیان کنید و از دانش آموزان بخواهید آن را تکرارکنند .

💠شیوه ی حرکتی – جسمانی : انگشت اشاره ی خود را با علامت سکوت روی لب ها بگذارید و دست دیگران را بالا ببرید . از دانش آموزان بخواهید تا حالات شما را انعکاس دهند .

💠شیوه ی مکانی : تصویری از یک کلاس مرتّب و آرام روی تخته قرار دهید و با چوب به آن اشاره کنید . ( در این حالت حتّی می توان با حالتی طنز طوری وانمود کرد که مثلاً این یکی از آرزوهای ماست ! )

💠شیوه ی منطقی – ریاضی : با استفاده از یک ساعت وقت نگهدار مقدار زمان تلف شده را محاسبه کنید و آن را روی تخته بنویسید ( اگه ساعت ندارید یه چند ساعت اضافه کار بگیرید ! ) دانش آموزان را مطلع سازید که عدد نوشته شده ی روی تخته مقدار زمانی را نشان می دهد که از ساعت آموزش کم شده است و جلسه ی بعد باید جبران شود .

💠شیوه ی میان فردی : در گوش یکی از دانش آموزان آهسته بگویید : « اکنون وقت درس است . آن را به دیگران هم بگو ! » و آن گاه منتظر بمانید تا این نکته به کل کلاس ابلاغ شود .

💠شیوه ی درون فردی : شروع به تدریس کنید و بگذارید دانش آموزان خود رفتار خویش را کنترل کنند .

💠شیوه ی طبیعت گرایانه : صدای سوت گوش خراش یک پرنده یا یکی از حیوانات را پخش کنید .

❎احتمالاً بعد از یه مدّت خود معلّم تشخیص بده که کدوم روش بهتره در کلاس اجرا بشه . هر چند که من فکر می کنم اگه هر دفعه از یکی از روش ها استفاده بشه بهتره .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
چهار مورد که شما هرگز در مورد موبایل نمیدانستید!!

اقداماتی وجود دارد که می توان در مواقع فوری و ضروری انجام داد. موبایل شما می تواند یک نجات دهنده زندگی یا یک ابزار فوری برای نجات باشد.

1⃣ وضعیت فوق العاده

شماره تلفن وضعیت فوق العاده در تمام دنیا 112 است. در ایران نیز اگر شما حتی در یک مکان خارج از محدوده شبکه موبایل خود قرار داشته باشید، شماره 112 را بگیرید، موبایل در هر شبکه موجود جستجو می کند تا یک تماس وضعیت فوق العاده برای شما برقرار کند. (پلیس، اورژانس، آتش نشانی یا...) و جالب اینکه این شماره حتی زمانیکه صفحه کلید قفل است نیز کار می کند. امتحان کنید.
حتی با گوشی بدون سیم کارت نیز میتوانید با شماره 112 تماس حاصل نمایید.

2⃣ آیا تا بحال کلیدهای خود را در ماشین جاگذاشته اید؟

آیا ماشین شما یک دستگاه کنترل از راه دور بدون کلید دارد؟ این وسیله می تواند روزی مفید باشد. یک دلیل خوب برای داشتن یک موبایل: اگر شما کلیدهای خود را در ماشین جاگذاشته باشید، به موبایل یک نفر در منزل از طریق موبایل خودتان تماس بگیرید. تلفن خود را در حدود فاصله 1 متر از ماشین قرار دهید و از فرد مقابل در منزل بخواهید که کلید کنترل درب بازکن ماشین را فشار دهد، و آنرا نزدیک موبایل خود قرار دهد. قفل ماشین شما باز خواهد شد. با این کار نیاز نیست کسی کلیدها را شخصاً بیاورد. فاصله هیچ تاثیری ندارد. شما می توانید کیلومترها فاصله داشته باشید، اگر شما بتوانید با کسی که ریموت کنترل ماشین شما را دارد ارتباط برقرار کنید، شما می توانید قفل ماشین خود را باز کنید.

3⃣ چگونه یک موبایل دزدیده شده را غیرفعال کنیم؟

برای چک کردن شماره سریال موبایل خود، کلید های زیر را به ترتیب فشار دهید:
*#06#
یک کد دیجیتالی روی صفحه نمایش ظاهر می شود. این شماره مختص دستگاه شما است. این شماره را یادداشت کنید و در جایی امن نگه دارید. هنگامیکه موبایل شما دزدیده می شود، شما می توانید به پشتیبان شبکه خود تماس بگیرید و این کد را به آنها بدهید. سپس آنها قادر خواهند بود دستگاه شما را مسدود کنند، حتی اگر دزدها SIM کارت را عوض کرده باشند. تلفن شما کاملاً غیرقابل استفاده خواهد شد. شما ممکن است نتوانید موبایل خود را بازپس گیرید، اما حداقل می دانید کسیکه آنرا دزدیده است دیگر نمی تواند از آن استفاده کند یا آنرا بفروشد. اگر هر کسی این کار را بکند، دیگر دزدی موبایل هیچ فایده ای نخواهد داشت.

4⃣ قدرت باطری مخفی شده

در نظر بگیرید باطری موبایل شما خیلی کم است. برای فعال کردن کلیدهای #3370* را فشار دهید. موبایل شما با این اندوخته راه اندازی مجدد خواهد شد و موبایل افزایش 50 % در باطری را نشان می دهد. این فضای اندوخته هنگامیکه موبایل خود را شارژ می کنید، خودبه خود شارژخواهد شد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
چرا مقبره بوعلي سينا 12 ستون دارد؟

آرمگاه شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا، فیلسوف، دانشمند و طبیب مشهور ایرانی ملقب به نابغه شرق (428-370هق) در میدانی به نام بوعلی سینا در شهر همدان واقع شده است.
آرامگاه بوعلی سینا در زمینی به مساحت 3090 متر مربع احداث شده و زیر بنای اصلی آن حدود 1792 متر مربع و نمای آرامگاه از سنگ خاراست.
.
اما چرا آرامگاه شیخ‌الرییس 12 ستون دارد؟

آرامگاه طبیب‌الاطبا را از روی قدیمی‌ترین بنای تاریخ‌دار دوره اسلامی در ایران، عین گنبد قابوس ساخته‌اند، اما این دو كمی با هم تفاوت دارند. آرامگاه بوعلی نصف بنای گنبد قابوس است و از طرفی آن بنا هیچ منفذی از پایین تا بالا ندارد. ولی این بنا 12 ستون دارد كه نشان‌دهنده 12 رشته دانشی است كه ابن سینا بر آن‌ها احاطه داشته است.
مكانی كه آرامگاه را در آن ساخته‌اند، منزل ابوسعید دخدوك بود كه شیخ مدتی میهمان او بود و از دوستانش به حساب می‌آمد.
طرح ساخت آرامگاه بوعلی سینا به مناسبت هزارمین سال تولد او (1330) از اولین كارهای دوره دوم فعالیت انجمن آثار ملی بود.
هیئت موسسان انجمن آثار ملی در سال 1334 با پیش‌فرض برتری تلفیق معماری قدیم و جدید یك مسابقه معماری بین معماران آن دوره ترتیب داد كه با نظر مساعد گدار و فروغی، طرح هوشنگ سیحون به عنوان بهترین طرح برگزیده شد و جایزه بهترین طرح اجرای ساختمان بود. روز تولد بوعلی سینا، روز پزشك نامگذاری شده است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
♦️عجایب هفتگانه قديم از چپ به راست بالا به پایین:
هرم بزرگ گیزه مصر
باغهای معلق بابل
نیایشگاه آرتمیس
تندیس زئوس
آرامگاه هالیکارناسوس
تندیس غول‌ پیکر رودس
فانوس دریایی اسکندریه مصر

@ferdosesokhan
✅ بارم بندی دقیق و تاریخ برگزاری امتحان نهایی #درس_فارسی_پایه_دوازدهم سال ۱۳۹۹ در تمامی رشته ها :

۱_ معنی واژه : ۱/۵ نمره
۲_ املای واژه : ۱/۵ نمره
۳_ دستور زبان فارسی : ۴ نمره
۴_ آرایه های ادبی : ۲/۵ نمره
۵_ تاریخ ادبیات : ۱ نمره
۶_ حفظ شعر : ۱/۵ نمره
۷_درک مطلب : ۴ نمره
۸_ معنی و مفهوم نثر : ۲ نمره
۹_ معنی و مفهوم نظم : ۲ نمره

_ مجموع : ۲۰ نمره

🔶 تاریخ و ساعت برگزاری امتحان نهایی #درس_فارسی_پایه_دوازدهم رشته های تجربی و ریاضی روز چهارشنبه مورخ ۱۳۹۹/۳/۲۱ در ساعت هشت صبح می باشد.

🔶 تاریخ و ساعت برگزاری امتحان نهایی #درس_فارسی_پایه_دوازدهم رشته های علوم انسانی و علوم و معارف اسلامی روز دوشنبه مورخ ۱۳۹۹/۳/۲۶ در ساعت هشت صبح می باشد.

گرد آورنده : علی شجاع مدرس کنکور ادبیات فارسی

@ferdosesokhan
✅ ۴ شعر حفظی که باید برای #امتحان_نهایی_درس_فارسی پایه دوازدهم در امتحان نهایی خرداد ماه سال ۱۳۹۹ حفظ شود :

۱_ شعر خوانی (( در مکتب حقایق )) صفحه ۲۲ فصل اول کتاب

۲_شعر خوانی ((صبح ستاره باران )) صفحه ۵۷ فصل سوم کتاب

۳_شعر خوانی (( شکوه چشمان تو )) صفحه ۹۶ فصل پنجم کتاب

۴_شعر خوانی (( ای میهن )) صفحه ۱۱۷ فصل ششم کتاب

#نکته_مهم : در امتحان نهایی درس فارسی برای سوالات حفظ شعر ممکن است یک مصراع یا یک و یا چند کلمه به صورت جای خالی در بیت داده شود و شما باید کامل آن را بنویسید.

#توجه : بارم بندی شعر حفظی در امتحان نهایی خرداد ماه ۱/۵ نمره می باشد و ۱ نمره هم از تاریخ ادبیات در امتحان نهایی امسال سوال طرح می شود.

گرد آورنده : علی شجاع مدرس کنکور ادبیات فارسی

@ferdosesokhan
صبر،مفتاح فرج

در کتب درسی ؛ عبارتی خودنمایی می کند که در افواه عوام و خواص راه یافته و در نوشته های اهل فضل و ادب نفوذ پیداکرده است. عبارت فوق به دلیل معروفیت و کارکردی که در زبان و ادبیات فارسی پیدا کرده به ضرب المثل (زبانزد) مبدل گردیده و مذاق و روح خوانندگان ، گویندگان و شنوندگان را مورد نوازش قرار می دهد.
گروهی بر این عقیده اند که عبارت «الصبر مفتاح الفرج» سخنِ پیشوای پرهیزگاران(امام علی علیه السلام)می باشد و دسته ای دیگر آن را به عنوان ضرب المثل پذیرفته اند و ما را با آن کار نیست .

مقصود ما تنها این است که شواهدی از متون نظم و نثر فارسی برای این عبارت بیابیم و در اختیار همکاران گرامی قراردهیم تا در تدریس بهره ببرند و برای بحث قرابت و تناسب معنایی شواهدی داشته باشند . اگرچه ممکن است با تفحص و کنکاش بیشتر بتوان شواهدی بهتر و بیشتر برای این موضوع یافت امّا فعلا ما به همین چند مثال بسنده می کنیم :

1-صبر،مفتاح فرج.
2-الصبر مفتاح الفرج.
3-صبر تلخ است ولیکن بَرِ شیرین دارد.
4-صبر گشاینده ی هر مشکل است.
5-صبر گوارا کند ،هر چه تو را ناخوش است.
6-کارها نیکو شود امّا به صبر.
7-گر صبر کنی ،ز غوره حلوا سازی .
8-صبوری تو را کامکاری دهد.
9-صبوری مایه ی فیروزی آمد.(جامی )
10-صبوری دولت جاویدت آرد.(جامی)
11-به کام دل رسد ،یک روز صابر.(اسعد گرگانی )
12-هر که را صبر نیست،حکمت نیست.(سعدی )
13-صبر است کلیدِ بستگی ها.(ناصرو خسرو)
14-به صبر از دانه آید ،خوشه بیرون.(جامی )
15-صابری کردیم تا بندِ فرج ،بگشاد،صبر/ راست گفت،آن کس که گفت:«الصبر مفتاح الفرج» (مولوی )
16-مِن بعد حکایت نکنم تلخی هجران/آن میوه که از صبر برآمد ،شکری بود.(سعدی )
17-صبر،سوی کشف هر سر رهبر است/صبرتلخ آمد ،بَرِ او شکّر است(مولوی )
18 -صبر تلخ آمد ولیکن عاقبت/میوه ی شیرین دهد پر منفعت
19-منشین ترش از گردش ایام که صبر/تلخ است ولیکن بَرِ شیرین دارد.(سعدی )
20-هست مر هر صبر را آخر ظفر/هست روزی بعد هر تلخی شکر(مولوی )
21-صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند/بر اثر صبر نوبت ظفر آید(حافظ)
22-که صبر است و زر چاره ی کارها/جز این نشکند پشتِ تیمارها(فردوسی)
23-خوی کبک،صلح و خوی باز،جنگ/شتاب است دیو و فرشته،درنگ(ادیب)
24-گویند سنگ،لعل شود در مقام صبر/آری شود ولیکن به خون جگر شود(حافظ)

محمد اصلانی دبیر ادبیات دبیرستان های فریدونشهر

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
درنگی بر یک بیت فارسی یازدهم

در کتاب فارسی یازدهم در بخش ستایش بیت اول اینگونه آمده است:
به نام چاشنی بخش زبان ها
حلاوت #سنج معنی در بیان ها (شکل اول)

اما همان بیت در نسخه هایی دیگر اینگونه ثبت شده است:
به نام چاشنی بخش زبان ها
حلاوت #بخش معنی در بیان ها (شکل دوم)

این تفاوت در #دو_کلمه، سبب می شود که نوعی تغییر معنایی هم در دو مصرع دوم دو بیت دیده شود.
✍ در مصراع اول، «چاشنی بخش» به معنی مزه دهنده و «زبان» مجاز از کلام و سخن است.

مصراع اول را می شود اینگونه معنا کرد:
به نام خدایی (سخنم را آغاز می کنم) که به سخن و کلام انسان مزه و طعمی خوش می بخشد (تا کلام زیباتر و دلنوازتر شنیده / خوانده شود.)

✍ اما در مصراع دوم وجود #دو_کلمه سبب شده است که معنای دو مصراع با هم تفاوت داشته باشند.
در مصراع دوم #بیت_اول #سنج به معنای سنجیدن و ارزیابی کردن چیزی یا کسی است اما در مصراع دوم #بیت_دوم، واژۀ #بخش به معنای بخشیدن چیزی به چیزی یا کسی است.

در مصراع دوم #بیت_دوم شاعر می گوید:
✍ (خدایی که) به کلام و سخن انسان شیرینی می بخشد. (کلام انسان را شیرین و دلنشین می کند)

اما در مصراع دوم #بیت_اول شاعر می گوید:
✍ (خدایی که) در کلام و سخن انسان، میزان شیرینی و دلنشینی معنویت را می سنجد.

با این تعبیر، #معنی به معنی #معنویت است نه در معنای عام آن که برگرداندن یک عبارت زبانی به زبان دیگر و . . است.
هر چند این بیت به شکل دوم، سالها تکیه کلام شاعر خوب کشورمان #ساعد_باقری بود و هست و من هم اولین بار از زبان ایشان این بیت را شنیدم؛ همچنین هرچند در برخی نسخه ها به شکل #حلاوت_بخش آمده است، اما به نظرم به شکلی که در کتاب آمده (#حلاوت_سنج)، #بهتر، #زیباتر و #شاعرانه است.

پس بیت اینگونه معنی می شود:

✍ مصراع اول: به نام خدایی (سخنم را آغاز می کنم) که به سخن و کلام انسان مزه و طعمی خوش می بخشد (تا کلام زیباتر و دلنوازتر شنیده / خوانده شود.)
مصراع دوم: (خدایی که) در کلام و سخن انسان، میزان شیرینی و دلنشینی معنویت را می سنجد.

#باشد_که_قبول_افتد.

#شهاب_الدین_رهنما/ دبیر زبان و ادبیات فارسی/ رودسر/ 3مردادماه 96

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
«لامذهب» یا «لامسّب» یا «لامصّب»؟

«لامذهب» کلمه‌ای است عربی به‌معنی «بی‌دین» که در فارسیِ گفتاری معمولاً «ذ» آن را به‌صورت s و با تشدید ادا می‌کنند. «لامذهب» با تلفظی که در گونۀ گفتاری پیدا کرده (lāmassab)، از اصل خود دور افتاده و معنایی متفاوت به خود گرفته که کمابیش با «لاکردار» برابری می‌کند و تقریباً همیشه در حکم دشنام است؛ حال‌آنکه معنی اولیۀ این کلمه همیشه ناسزا نیست. بنابراین، در شکل گفتاریِ این واژه، تقریباً با واژۀ جدیدی روبه‌روییم که تلفظ و معنی متفاوتی دارد و درنتیجه، نمی‌توانیم در گفتاری‌نویسی همه‌جا آن را به‌شکل اصلی‌اش، یعنی «لامذهب»، بنویسیم. مقایسۀ مثال‌های زیر، این نکته را به‌خوبی روشن می‌کند:

ـ مدرسه فقط «لامذهب» بار می‌آورد. (بی‌دین)
ـ منِ «لامذهبِ» بی‌دین به تو ایمان دارم/ خیلی این کفر من ایمان قشنگی‌ست گلم (بی‌دین)
ـ خفه‌ش کن این «لامسّب/لامصّب» رو! (لاکردار)
ـ پول «لامسّب/لامصّب» چه مزه‌ای می‌ده! (لاکردار)

اما املای شکستۀ «لامذهب» را چگونه باید نوشت؟ «لامسّب» یا «لامصّب»؟

قبلاً در فرسته‌ای به گرایشِ عربی‌زدایی در زبان فارسی امروز اشاره‌ای کرده بودم و در همان‌جا نوشته بودم که این گرایش در سطح‌های مختلفی از زبان نمود پیدا کرده و یکی از آن‌ها املای واژه‌ها است. برپایۀ این رویکرد، چند حرف از الفبای فارسی را صرفاً متعلق به زبان عربی و واژه‌های عربیِ دخیل‌درفارسی می‌شمرند: «ح، ص، ض، ط، ظ، ع» (نک: درآمدی بر چگونگی شیوۀ خط فارسی، میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی، و۳، چ۳، تهران: امیرکبیر، ۱۳۷۸، ص۷). بنابراین، برای تعیین املای واژه‌ای که واج‌های متناظر این حرف‌ها در آن وجود دارد، ابتدا واژه را ریشه‌یابی می‌کنند و درصورتی‌که اصالتاً عربی نباشد، به‌جای این حرف‌ها، آن را با حرف‌هایی می‌نویسند که در فارسی آوایش با آن واج برابر است؛ یعنی به‌جای «ح»، از «ه» و به‌جای «ص»، از «س» و به‌جای «ض» و «ظ»، از «ز» و به‌جای «ع»، از «ئ/ا» استفاده می‌کنند.

با این توضیحات، شاید گمان کنید املای گفتاری کلمۀ «لامذهب» که اصالتاً عربی است، حتماً باید با «ص» نوشته شود؛ یعنی باید بنویسیم «لامصّب» و نه «لامسّب». ولی این تصور صحیح نیست؛ زیرا حفظ‌کردن حرف‌های مختص عربی صرفاً برای واژه‌هایی است که آن حرف‌ها در املای اصلی واژه آمده است. بنابراین، ازآنجاکه املای اصلی «لامذهب» بدون «ص» است، نوشتن آن با «ص» وجهی ندارد و حتی طبق قاعده‌ای که گفتیم، ای‌بسا غلط‌انداز باشد و مخاطبِ کم‌آشنا را به این گمان بیندازد که «لامصب» با همین املا کلمه‌ای عربی است. به‌علاوه، اصلِ مهم دیگری در املای واژه‌ها وجود دارد: اینکه برای نشان‌دادن واج‌هایی که در الفبای فارسی، بیش از یک حرف برایشان وجود دارد، تا حد ممکن از حرف‌های فارسی استفاده کنیم (البته به‌شرط غیرعربی‌بودن کلمه و اینکه حرف‌های عربیِ یادشده در آن نباشد). براین‌اساس، برای نشان‌دادن واج s، حرف «س» به «ص» برتری دارد.

با این اوصاف، املای «لامسّب» دقیق‌تر و قاعده‌مندتر و صحیح‌تر است. در فرهنگ املایی خط فارسی هم ابتدا «لامسّب» آمده و سپس «لامصب» و این خود چه‌بسا اشاره‌ای است تلویحی به ترجیح «لامسّب» به «لامصّب».

- محمد یوسفی‌شیرازی

@virevirayesh
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan