فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
♻اختلالات نوشتاری در کودکان را بدانیم و درمان کنیم:

✅این پست مخصوص مقطع ابتدایی هست.

🔶 کج‌نویسی✏️
از جمله علل بروز این اختلال سفت در دست گرفتن مداد و فشار زیاد انگشت شست به آن یا در جهت درست قرار ندادن دفتر یا کاغذ و قرار نگرفتن درست مداد بین انگشتان است. برای درمان کافی است از کودک بخواهید هنگام نوشتن بازو را به بدن بچسباند تا دست انعطاف زیادی نداشته باشد.

🔶 نامرتب‌نویسی✏️
علت نامرتب‌نویسی حرکت بسیار کند دست، محکم گرفتن مداد بین انگشتان و نبودن آزادی حرکت و انعطاف پایین دست، همچنین نادرست بودن وضعیت نشستن و قرار دادن کاغذ است. برای درمان ابتدا قوانینی را در نظر می‌گیریم، مثلا از ابتدای خط شروع به نوشتن می‌کنیم. از خط منحرف نمی‌شویم. از پاک‌کن استفاده نمی‌کنیم. نوک مداد هنگام نوشتن باید تیز باشد و... همچنین می‌توانید از کپی کردن استفاده کنید.

🔶 پررنگ‌نویسی✏️
وقتی دانش‌آموز روی دفتر یا کتاب می‌نویسد، بیش از حد مداد را فشار می‌دهد پس به جای دفتر یا کتاب از یک کاغذ استفاده کنید و آن را روی فرش یا بالش قرار دهید تا بنویسد، به شرط اینکه به اندازه‌ای فشار دهد که کاغذ سوراخ نشود.

بعد از مدتی تمرین مشاهده می‌کنید مداد را زیاد فشار نمی‌دهد یا از مداد رسم که نوک آن زود می‌شکند استفاده‌کنید تا مجبور شود زیاد مداد را فشار ندهند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
منظور از ادبیات پهلوی چیست؟

اصطلاح «پهلوی» به زبان «فارسی میانه» اطلاق می‌شود که از شاخه‌های «فارسی باستان» است و از قرن سوم پیش از میلاد تا قرن هشتم یا نهم میلادی به کار می‌رفته است.
این واژه از parθava- فارسی باستان مشتق شده که به معنی «پارتی»، یعنی زبان مردمان ناحیۀ شمال شرق ایران، است.
آثار پهلوی عمدتاً پس از اسلام نوشته شدند و بیشتر به موضوعات دینی و کلامی و مدرسی پرداختند. بدین علّت که روحانیان تلاش می‌کردند تا دین خود و میراث کهن آن را از دستبرد حوادث مصون بدارند.
اطلاعاتی از بخشی از ادبیات خیال‌انگیز غیر دینی ساسانیان از طریق ترجمه‌های عربی و سریانی و مورخان و فهرست‌نویسان دوران اسلامی بدست ما رسیده است، امّا عمدۀ این ادبیات مفقود گشته، چرا که پایۀ آن سنّت شفاهی و خنیاگری بود. چند دلیل عمده را می‌توان برای پراکندگی و نقص ادبیات پهلوی برشمرد:
-نابودی بخش بزرگی از این میراث طی هجوم اعراب، ترکان و مغولان به سبب تعصب دینی و کوته‌فکری.
-رواج خط و قالب‌های شعری و عروض عربی که گسستی در سنّت ادبی ایرانی بوجود آورد. آثار پهلوی به خط دشوار پهلوی نوشته شده‌اند. این خط اغلب مبهم و پیچیده است، امّا خط عربی که جایگزین این خط شد، نسبت به آن خواندنش آسان‌تر است. زردشتیان نیز در پایان قرن دهم، خط پهلوی را رها کرده و به فارسی روی آوردند.
-امّا مهم‌ترین سبب از میان رفتن اشعار شفاهی خنیاگران ظاهراً تغییر سلیقه‌ای است که تحت تأثیر عروض عربی حاصل شد. اساس وزن قدیم بر تکیه استوار بود، در حالی که شعر عربی بر پایۀ کمیت هجاها نهاده شده است. هنگامی که قالب‌های شعری و قافیه‌پردازی عربی را برای زبان فارسی برگزیدند، به حفظ آن نوع شعر که دیگر رواج نداشت، نیازی احساس نمی‌شد.
-روند مکتوب شدن سنت شفاهی به هنگام پیروزی مسلمانان تازه آغاز شده بود. اگرچه پیشینۀ نوشتن به دوران هخامنشیان می‌رسد، امّا تنها اسناد اداری و شاهنشاهی مکتوب می‌شد. لزوماً برای حفظ آثار داستانی، داستان‌های عشقی و ماجراجویانه یا قصه‌های پهلوانی، که تا حد زیادی از هنر شفاهی قصه‌گویان برمی‌خاسته، از نوشتن بهره نمی‌گرفته‌اند. این قصه‌ها که از بین رفته‌اند، از طریق متونی چون هزار و یک شب عربی که اساسش هزار افسان فارسی است، به ما رسیده‌اند. هم‌چنین باید از شاهنامۀ ابومنصوری نام برد که از طریق شاهنامۀ فردوسی محفوظ مانده است.

منبع: ادبیات ایران پیش از اسلام، زیر نظر احسان یارشاطر.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ادبیات کودک و نوجوان
#قسمت_اول

ادبیات کودک و نوجوان گونه‌ای از ادبیات است که جداسازی آن از بخش‌های دیگر ادبیات با سن مخاطبان آن انجام می‌شود. این گونهٔ ادبی هنگامی پدید آمد که بزرگسالان متوجه شدند کودکان و نوجوانان به سبب گنجایش‌های شناختی و ویژگی‌های رشدی خود آمادگی پذیرش متن‌های بزرگسال را ندارند و به متن‌هایی نیاز دارند که پاسخگوی دورهٔ رشد و نیازهای آن‌ها باشد.از مشهورترین کتابهای ادبیات کودکان، میتوان مجموعه داستانهای نبرد هیولاها را نام برد.
کودکان خردسال به متن‌هایی آهنگین و کوتاه مانند لالایی‌ها و ترانه - متل‌ها و ترانه‌های آهنگین واکنش بیشتری نشان می‌دهند. هرچه گروه سنی مخاطبان بالاتر برود، آن‌ها کم‌کم می‌توانند داستان‌هایی را با واژگان بیشتر بشنوند. ویژگی دیگر ادبیات کودک و نوجوان در این است که با سطح سواد کودکان پیوند دارد. کودک نوآموز تنها می‌تواند متن‌های ساده را بخواند و بفهمد. هرچه سواد او بیشتر می‌شود، متن‌هایی با دایرهٔ واژگانی گسترده‌تر را درک می‌کند. کودکانی که به مرز نوجوانی و پس از آن می‌رسند می‌توانند رمان‌های متناسب با نیازهای خود را مطالعه کنند. امروزه این رمان‌ها اغلب در قالب فانتزی‌ها یا داستان‌های علمی و تخیلی منتشر می‌شود. البته داستان‌های واقع‌گرایی که بازتاب‌دهندهٔ احساسات و درگیری‌های زیستی و اجتماعی نوجوانان در موضوعاتی مانند جدایی پدر و مادر، مرگ نزدیکان، بیماری‌ها و عشق‌های دورهٔ نوجوانی است نیز به فراوانی منتشر می‌شود. کودک می‌تواند سعادت از دست رفته جامعه جدید را برگرداند و در عین حال عاملی باشد برای کسب دوباره آن. کودکان دارای دو خصوصیت متضاد از هم هستند فاقد (قدرت) هستند ومنجی جهانند. اگر جامعه به دنبال ارزش‌های نوین باشد باید دستان خود را به سوی کودکان دراز کند. بنا به گفته پروفسور هوگارت :ادبیات کشف می‌کند بازآفرینی می‌کند و در جست و جوی معناست سپس کودک در کنار ادبیات قرار می‌گیرد. ادبیات کودک آغاز معینی ندارد از زمانی که مادر و طفلش وجود داشته شکلی از ادبیات خلق شده‌است.ماکسیم گورکی می‌گوید: نیروهای مؤثر برای آموزش یک فرد عبارتند ازهنروعلم که هر دو در ادبیات وجود دارد. آموزش هنر است مخصوصاً اگر آموزش کودکان باشد هنرمندان تنها افرادی هستند که تا اندازه‌ای به وجود واقعی و شرطی نشده کودکان نزدیک هستند. ادبیات کودک را رهبری می‌کند و موجب تقویت اندیشه او می‌شود راهنمایی‌های اخلاقی تنبیه یا تشویق؛ تربیت شخص؛ ایجاداعتماد به نفس ارضای نیازهای ذهنی و عاطفی و لذت بردن از دستاوردهای ادبیات اند، ادبیات عامل وحدت همه کودکان جهان به حساب می‌آید هنرمندان با مراجعه به ضمیر ناخودآگاه و زنده کردن خاطرات احساسات درونی و رویاهای خود سعی می‌کند ذهن خود را پاک و آزاد کرده و با چشم و دل کودکی به دنیای کودکی قدم بگذارند. ادبیات کودک با او زاده می‌شود و در تمام‌دوران کودکی کنار اوست.

ادبیات کودک نوجوان گونه‌های متنوعی دارد؛ از داستان‌های مصور گرفته تا داستان‌های فانتزی که امروزه از رایج‌ترین گونه‌ها در این حوزه است. شعر و ادبیات منظوم نیز بخش گسترده‌ای از ادبیات کودکان و نوجوانان را می‌سازد. همچنین افسانه‌های کهن گونه‌ای گسترده‌است که به فراوانی در اختیار این گروه سنی قرار می‌گیرد. افسانه‌های نو که آفرینندهٔ آن را هانس کریستین آندرسن.

بخش چشمگیری از ادبیات کودک را ادبیات غیر داستانی می‌سازد که اغلب به آن کم‌تر توجه می‌شود. حجم بزرگی از نوشته‌هایی که کودکان می‌خوانند از جمله کتاب‌های درسی، کتاب‌های علمی-آموزشی و دانش‌نامه‌ها از گونه‌های مختلف ادبیات غیرداستانی است. ایرج جهانشاهی با انتشار مجلات پیک و توران میرهادی به همراه گروهی از متخصصان با انتشار فرهنگنامه کودک و نوجوان، ادبیات غیر داستانی کودک را در ایران رونق بخشیدند

ادامه دارد... .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ادبیات کودک و نوجوان
#قسمت_دوم

" هدف های غایی ادبیات کودک و نوجوان "

هدف های غایی ادبیات کودک و نوجوان را در شش عنوان می توان گنجاند: شناخت خود، خدا، خلق، خلقت، رابطه پدیده های خلقت با خالق و خالق با خلق.
شناخت خود: کودک به شناخت ویژگی ها و واقعیت های وجود خویش نیاز دارد؛ او همواره در جست و جوی یافتن پاسخ پرسش های خود است؛ کیست؟ چه می تواند باشد؟ از کجا آمده؟ چگونه آمده؟ اینجا چه میکند؟ و.....
شناخت خلق:انسان، موجودی اجتماعی است؛ این نیاز همواره او را به زندگی جمعی سوق می دهد؛ کودک این نیاز را از هنگام تولد با خود دارد؛ او در مرحله های عمر خویش با افراد، گروه ها، قوم ها و ملت های گوناگون رو به رو خواهد شد؛ از این رو شناساندن نوع رابطه ای که با دیگران باید داشته باشد بسیار مهم است
شناخت خلقت: حیات انسان در گروه کارگرد هماهنگ و هدف دار پدیده های گوناگون و فراوان دستگاه آفرینش است. خالق هستی، همه عنصرهای حیات او را در چرخه طبیعت قرار داده است بنابراین شناخت درست پدیده ها، جایگاه آنها، سودمندی هایی که برای انسان دارد و نوع رابطه ای که با طبیعت باید برقرار شود اهمیتی ویژه دارد
شناخت خالق: خداگرایی امری فطری و انسان موجودی کنجکاو و پژوهنده و اندیشه مند است. پدیده های گوناگون و فراوان دستگاه آفرینش نیز نشانه هایی آشکار و بسیار از وجود خالقی یگانه و بی همتا دارد؛ بنابراین، همه ابزارها و زمینه های درونی و بیرونی شناخت خالق فراهم است؛ دستاوردهای شناخت درست این نشانه ها، پدیده ها، زندگی انسان و وجود خویش، هدف داری دستگاه آفرینش است، پس از آن شناخت نوع رابطه ای است که انسان با خالق هستی و او با انسان دارد،
شناخت رابطه پدیده های خلقت با خالق:
پدیده های خلقت حیات خود را لحظه به لحظه از خالق خویش دریافت می کنند بنابراین رابطه آنها با آفریننده رابطه معلول با علت العلل است که در انسان نمود اطاعت و بندگی دارد
شناخت رابطه خالق هستی با خلق(انسان)
خالق هستی با انسان دو نوع رابطه دارد
١.رابطه یک سویه: رابطه ای است که خدا با پیامبرانش برقرار ساخته و شیوه زندگی آرمانی انسان را بر قلب آنها وحی کرده است
٢. رابطه دو سویه، رابطه ای است که خدا با دل انسان به ویژه انسان پاک باخته برقرار می کند. رابطه ای که پس از دل کندن انسان از غیر او، دل بستن و مهر ورزیدن به او برقرار می شود و زمینه نزول الهام و شهود حقیقت را فراهم می سازد؛ پس این رابطه مکمل رابطه یک سویه است.

ادامه دارد... .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ادبیات کودک و نوجوان
#قسمت_سوم

"اصول ادبیات کودک و نوجوان"

اصول آفرینش های ادبی کودک و نوجوان همان اصول آفرینش های ادبی بزرگسالان است؛ آنچه این دو مقوله را متفاوت می کند،توانمندی ها و ویژگی های مخاطبان از سویی؛ هدف ها، کاربردها و کارکردهای ادبیات کودک و نوجوان بر مخاطبان، از سویی دیگر است، پس می توان اصول آفرینش های ادبی را عام و خاص خواند
اصول عام شامل تازگی درونمایه، خیال انگیزی، زبان، لحن، بیان، سبک، طرح، قالب مناسب، تناسب درونمایه و قالب، شیوایی و رسایی، گیرایی و دل انگیزی است
و اصول خاص ادبیات کودک و نوجوان عبارتند از :
تناسب اثر با خواسته ها و نیازهای مخاطبان، تناسب اثر با احساس و عاطفه مخاطبان، تناسب اثر با توانایی های ذهنی مخاطبان، تناسب اثر با زبان مخاطبان، تناسب اثر با تجربه های مخاطبان، تناسب اثر با شرع و عرف جامعه مخاطبان است

حال به توضیح اصول خاص ادبیات کودک و نوجوان می پردازیم:

١_تناسب اثر با خواسته ها و نیازهای مخاطبان
آفرینش های ادبی ویژه کودکان و نوجوانان، هنگامی با خواسته ها و نیازهای آنان تناسب خواهد داشت که آفرینندگان آن ها، به دنیای کودک و نوجوان عصر خویش وارد شوند و خواسته ها و نیازهای کودکان آنان را بشناسند و بهترین، منطقی ترین و مناسب ترین راه های رفع این نیازها را برابر شرایط زمان و مکان برگزینند، سپس، این روند را با شگردهای ادبی ساده بپرورند و درونمایه های گیرا و پر کشش و دل انگیز، در خور توان و دریافت گروه های سنی بیافرینند.

٢_ تناسب اثر با احساس و عاطفه مخاطبان.
گروه های سنی، احساس و عاطفه های نیرومند دارند، شکل گیری آثار ادبی ویژه آنان در چنین فضایی، احساس و عاطفه مخاطبان را بر می انگیزد و گیرایی، کشش و همدلی و اثر گذاری ماندگار می آفریند. بنابراین آفریننده آثار ادبی، علاوه بر تخصص ادبی و شناخت همه جانبه گروه های سنی باید در کاربرد قالب های مناسب و عنصرهای زبانی و ادبی سازگار با احساس و عاطفه آنان، توانا باشد تا بتواند پیام خود را در بستری از احساس و عاطفه ارائه کند

٣_ تناسب اثر با توانایی های ذهنی مخاطبان
ذهن کنجکاو و خیال پرداز کودک و نوجوان، همواره پاسخ پرسش های گوناگون و فراوان خود را می جوید، برخی پاسخ ها را در می یابد، اما دریافت برخی پاسخ ها از توان ذهنی او فراتر است، آفریننده آثار ادبی کودک و نوجوان، با شناخت و پذیرش این ناتوانی، وظیفه دارد که پاسخ هایی درست، ساده و متناسب با درک آنان بیابد، آن ها را در درونمایه هایی مناسب بگنجاند و در قالب هایی فراخور توان و شرایط مخاطبان ارائه دهد تا آنان پاسخ های پرسش های خود را به طور غیرمستقیم بیابند و به تدریج با واقعیت های زندگی آشنا شوند و زمینه پرورش عقلانی آنان، برای شرایط گوناگون زندگی فراهم گردد.

ادامه دارد... .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ادبیات کودک و نوحوان
#قسمت_چهارم

" اصول خاص ادبیات کودک و نوجوان "

4- تناسب اثر با زبان مخاطبان
زبان آموزی برای گروه های سنی، امری حیاتی و نیازی بنیادین است، زبان آنان با واژه هایی شناخته شده و محدود باز می شود. پس از آن با واژه هایی بیشتر، دستوری ساده و جمله های کوتاه گسترش می یابد. سپس متن هایی ساده و روان در چارچوب زبان معیار، در اختیار آنان قرار می گیرد و همراه با رشد روزافزون آنان گسترده و پیچیده می شود، بنابراین لازم است که زبان آفرینش های ادبی، ساده، رسا، شیوا، هماهنگ با رشد ذهنی و زبانی در خور توانایی، توانمندی ها و تجربه های هریک از گروه های سنی باشد تا زمینه آموزش زبان، افزایش گنجینه واژگان، ایجاد رابطه و دستیابی آنان به پیام آثار ادبی فراهم شود.

5- تناسب اثر با تجربه های مخاطبان
تجربه اندوزی های کودکان، از هنگامی که قدرت تشخیص پیدا می کنند، با تجربه های ساده و محدود آغاز، و برابر توانایی هایی شخصی، نوع زندگی و فرهنگ خانواده و جامعه آنان، پیچیده، گوناگون و گسترده می شود، برخی از این تجربه ها فردی و برخی دیگر گروهی و همگانی است. دسته بندی این تجربه ها، بر پایه ویژگی های گروهی و همگانی گروه های سنی، زمینه ساز ورود آفرینندگان آثار ادبی به دنیای آنان است. آثاری که با توجه به این تجربه ها آفریده شود احساس و عاطفه مخاطبان را بر می انگیزد.

6- تناسب اثر با شرع و عرف جامعه مخاطبان
آموزش و پرورش افراد هر جامعه، بر پایه اصول و مبانی نظری و عملی یک مکتب استوار است، انسان در مکتب های گوناگون، تعریف ها، وظیفه های فردی و جمعی گوناگون دارد، انسان اسلام «بود»الهی ،« نمود» مادی و استعداد خداگونی دارد، دنیا جولانگاه زندگی گذارای او آخرت سرای زندگی پایدار اوست. آرمان دنیای او، جانشینی خدا، رسالت او بندگی خدا، آباد کردن زمین و توشه برگرفتن برای آخرت خویش است.

کتاب ادبیات کودک و نوجوان، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، سال 1386
گردآوری : اصغر عیسی پور کهلبونی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن
فصاحت کلمه کلمه ی فصیح از نگاه علمای علم معانی ،کلمه ای است که از نظر ظاهری به راحتی قابل تلفظ باشد و از نظر معنی ،معانی روشن و واضحی داشته باشد.به طور کلی کلمه ی فصیح کلمه ای است که از عیوبی همچون: تنافر حروف غرابت استعمال و مخالفت با قیاس خالی باشد…
دو عبارت و شعر عربی که در علم بلاغت مثال عدم فصاحت هستند.

۱. عیسی بن عمر:
«ما لَکُمْ تَکَأْکَأْتُمْ عَلَیَّ کَتَکَأْکُؤُکُم علی ذي جِنّةٍ اِفْرَنْقَعوا عَنّي» «شما را چه شده است که دور من جمع شده‌اید، مانند جمع شدنتان بر سر فرد جن‌زده، از من دور شوید.»

۲. حرب ابن امیه:
«وقَبرُ حَربٍ بمكانٍ قَفرٍ
ولَيسَ قُربَ قَبرِ حَربٍ قَبرُ»
«گورِ حرب در صحرايى بى‌آب و علف است و گردش، گور ديگرى نيست»

با تشکر از استاد محمد حسین از گروه : کشکول ادبیات‌

@ferdosesokhan
شما چند درصد سواد دارید؟

♦️سازمان ملل، باز هم در مفهوم سواد تغییر ایجاد کرد.
🔻 در این تعریف، مهارت‌هایی اعلام شده که نداشتن آن‌ها مصداق بی‌سوادی است.
🔺با این تعریف، شخصی که در یک رشتهٔ دانشگاهی موفق به دریافت مدرک دکترا شود، حدود 5 درصد با سواد است.

این مهارت‌ها عبارت اند از:

۱- سواد عاطفی: توانایی برقراری روابط عاطفی با خانواده و دوستان.

۲- سواد ارتباطی: توانایی برقراری ارتباط مناسب با دیگران و دانستن آداب اجتماعی.

۳- سواد مالی: توانایی مدیریت مالی خانواده، دانستن روش‌های پس انداز و توازن دخل و خرج.

۴- سواد رسانه ای: این که فرد بداند کدام رسانه معتبر و کدام نامعتبر است.

۵- سواد تربیتی: توانایی تربیت فرزندان به نحو شایسته.

۶- سواد رایانه‌ای: دانستن مهارت‌های راهبری رایانه.

۷- سواد سلامتی: دانستن اطلاعات مهم درباره تغذیه سالم و کنترل بیماری‌ها.

۸- سواد نژادی و قومی: شناخت نژادها و قومیت‌ها بر اساس احترام و تبعیض نگذاشتن.

۹- سواد بوم‌شناختی: دانستن راه‌های حفاظت از محیط زیست.

۱۰- سواد تحلیلی: توانایی شناخت، ارزیابی و تحلیل نظریه‌های مختلف و ایجاد استدلال‌های منطقی بدون تعصب و پیش‌فرض.

۱۱- سواد انرژی: توانایی مدیریت مصرف انرژی.

۱۲- سواد علمی: علاوه بر سواد دانشگاهی، توانایی بحث یا حل و فصل مسائل با راهکارهای علمی و عقلانی مناسب.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
#دانش_افزایی

در بیت :
عشق بازی کار بیکاران بود
عاقلش باکار بیکاران چه کار؟

ش) در عاقلش چه نقشی دارد؟

استاد احمد سمیعی گیلانی، در مقاله‌ای تحت‌عنوان‌ «بهره‌گیری از نشانه‌های سبکی در تصحیح متون، نامهٔ فرهنگستان ۴/۱۳»، به یکی از کارکردهای نحوی ضمیر «ش» اشاره کرده است که باید آن را کارکرد تبدیل فعل دانست؛ یعنی بابد «ش» را معادل فعل «است/ دارد» تعبیر کرد.

که، در بیت مورد سؤال، «ش» در «عاقلش» نقش فعلی دارد و معادل فعل «دارد» تأویل می‌شود:

ــ عشق‌بازی کار بی‌کاران بود/
عاقلش با کار بی‌کاران چه کار
= عاقل با کار بی‌کاران چه کار دارد؟

- بانو قانع دوست

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن pinned Deleted message
رهنمودهای اجتماعی و اخلاقی قرآن در سوره حجرات‌

۹ رهنمود اجتماعی و اخلاقی از قرآن که همگی در سوره حجرات آمده و اگر به آنها عمل کنیم بسیاری از مشکلات و بحران های فردی و اجتماعی حل خواهد شد :

⚠️ فتَبَيَّنُوا:*
اهل تحقیق و بررسی باشید، قبل از اینکه سخنی بگویید، خوب در باره آن تحقیق کنید.

🔻 فأَصْلِحوُا*
اگر بین دوستان و آشنایان شما کدورتی هست، میان ایشان صلح و سازش برقرار کنید و خود نیز اهل صلح و سازش باشید.

🔻 وأَقْسِطُوا:*
عادل باشید و براساس حق قضاوت کنید و در اجرای حق، میان دوست و آشنا با غریبه فرقی نگذارید.

⛔️ لا يَسْخَر:*
دیگران را مسخره نکنید، مردم‌ و‌ اقوام گوناگون را به سُخره نگیرید.

⛔️ ولَا تَلْمِزُوا:*
به دیگران طعنه نزنید و از آنها عیب جویی نکنید.

⛔️ ولَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَاب:*
لقب‌های زشت و ناپسند بر یکدیگر مگذارید و از اینکه یکدیگر را با القاب زشت و ناپسند صدا بزنید، شدیداً اجتناب کنید.

⚠️ اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ:*
از بسیاری از گمانها دوری کنید، همچنین از گمان بد در مورد دیگران به شدت خودداری کنید.

⛔️ ولَا تَجَسَّسُوا:*
اهل جاسوسی و پرده دری نباشید و در کار و زندگی دیگران سرک نکشید.

⛔️ ولَا يَغْتَب:*
اهل غیبت پشت دیگران نباشید و جلساتی را که در آن غیبت کسی می شود، ترک کنید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
چند راه برای شفای کودک درون

🔻وقتی دلتان گرفت، گریه کنید، هرگز جلوی خودتان را نگیرید. گریستن نشانه انسان بودن شماست. به علاوه کودک درون‌تان نیز آرام خواهد شد.

🔻دفترچه یادداشت شخصی داشته باشید و احساسات خود را یادداشت کنید و هر چند وقت یک بار به آن سر‌بزنید. به این ترتیب شما با کودک درون‌تان ملاقات کرده‌اید.

🔻همراه با موسیقی سالم حرکات منظم و شاد انجام دهید. حرکات بدنی کودک درون تان را به وجد می‌آورد و به این ترتیب شما برای بقیه روز سوخت روانی کافی خواهید داشت.

🔻وقت خود را با کسانی بگذرانید که به آنها علاقه مندید و از بودن با آنها لذت می برید. به این ترتیب کودک درون‌تان احساس امنیت و آرامش بیشتری خواهد کرد.

🔻اتاق‌تان را آن طور که دلتان می‌خواهد تزیین کنید. حتی اگر برای دیگران خنده‌دار به نظر می‌رسد، چندان مهم نیست. پرده ها، رنگ دیوار و اشیا و لوازم، تابلوها و روتختی را با سلیقه خودتان انتخاب کنید.

🔻به حس ششم و شهود خود احترام بگذارید. برای مثال اگر ته دلتان به انجام کاری راضی نیستید آن را انجام ندهید و یا در تصمیم گیری ها به ته قلبتان هم نگاهی بیندازید. کودک درون تان آنجا نشسته است.

🔻از انتقاد نسبت به خود دست بردارید. در چنین لحظاتی کمی درنگ کنید. شما در حال شلاق زدن به کودک درون‌تان هستید، شلاق را دور بیندازید و با او مهربان باشید.

🔻وقتی زیر فشار هستید و استرس دارید به کتاب های داستان کودکان پناه ببرید. این کار لذت بخش "کودک درون تان" را آرام خواهد ساخت.

🔻از تفریح‌های گذری و کوتاه غافل نشوید. مانند تاب خوردن در یک پارک و یا خوردن یک فنجان چای داغ در زمستان آن هم وقتی هوس نوشیدن آن را می‌کنید. این کار یعنی پاسخ دادن به ندای کودک درون تان.

🔻هیچ چیز مانند اسب‌سواری و دوچرخه‌رانی کودک درون‌تان را به وجد نمی‌آورد، امتحان کنید.

🔻دردهای جسمانی فریاد خفه شده کودک درون شماست. پس علاوه بر درمان هاي جسماني براي رابطه خود با وي فکري بکنيد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
◾️مهارت های تندخوانی

۱ – مکث‌ها و توقف‌های چشمان خود را حین مطالعه سطور کاهش دهید.
 – این همان تمرکزهای لحظه‌ای  روی حروف و واژه‌ها ست. ما هنگام خواندن هر یک از سطرهای یک متن چشمان خود را به صورت جهشی به سمت جلو حرکت می‌دهیم. اکنون هر میزان که ما این مکث‌ها و جهش‌ها را کاهش دهیم سرعت خواندنمان نیز افزایش می‌یابد. تعداد این توقف‌ها معمولاً در افراد کندخوان به 7بار در هر سطر می‌رسد اما شما می‌توانید این مکث‌ها را به 3 بار در هر سطر کاهش دهید.
- هنگام مطالعه چشمان خود را در طول سطرها حرکت دهید و نه سر خود را.
- برای کاهش مکث‌ها می‌بایست حوزه دید خود را افزایش دهید. برای این منظور شما باید سعی کنید تا تصاویر واقع در گوشه چشمان خود را بدون این که به طور مستقیم به آن ها نگاه کنید، ببینید.
- اجازه ندهید حین مطالعه دیدتان دچار سرگردانی شود.

۲– واژه‌ها را گروه‌بندی کنید.
- ما آموخته‌ایم که چگونه حروف را با یکدیگر ترکیب کرده و کلمات را خوانده و درک کنیم. اکنون باید بیاموزیم که دسته‌ای از کلمات را با یکدیگر ترکیب کرده و یک جمله را در آن واحد بخوانیم و در قدم بعدی باید بیاموزیم که چگونه جملات را دسته‌بندی کرده و مفهوم کلی یک پاراگراف را استخراج کنیم.
- ثابت شده که دسته‌بندی واژه‌ها قوه ادراک و فهم را افزایش می‌دهد. به طور کلی مفهوم را آسان‌تر می‌توان از یک دسته واژه استخراج کرد تا از کلمات منفرد و حتی حروف تک.

۳ – هیچ‌گاه به عقب بازنگردید.
 – اغلب افراد عادت کرده‌اند هنگام مطالعه به عقب بازگشته و واژه‌ها و یا قسمت‌هایی از متن را که به درستی متوجه نشده‌اند  بازخوانی کنند. این کار فقط از سرعت خواندن شما می‌کاهد. شما می‌توانید با مطالعه تکمیلی، قسمت‌هایی را که به درستی متوجه نشده‌اید درک کنید. شاید با خودتان بگویید که این بازخوانی مجدد هم زمان می‌برد، اما بازگشت مکرر به عقب برای بازخوانی قسمت‌های درک نشده به مراتب وقت‌گیرتر از مطالعه مجدد یک مطلب به روش تندخوانی است.

۴ – هدفمند مطالعه کنید.
 – هدف خود را از مطالعه هر مطلبی از پیش تعیین کنید که چه نوع اطلاعاتی را می‌خواهید کسب کنید. این کار سبب می‌‌شود تا شما اطلاعات غیرضروری و حاشیه‌ای را در فرایند مطالعه حذف کنید.

۵ – نقطه کلمات و مفاهیم کلیدی را مطالعه کنید.
 – ما برای نگاشتن مطالب ناگزیریم پاره‌ای دستورات نوشتاری و ساختار صحیح جملات را رعایت کنیم. اما هنگام خواندن نه. 40 تا 60 درصد کل یک متن از واژه‌ها و حروف بی‌اهمیت و غیرضروری (البته برای درک آن) تشکیل یافته است. مانند حروف ربط.
- بیاموزید تنها اسم‌ها و افعال را بخوانید. نکات و مفاهیم اصلی یک پاراگراف را یافته و آن را در ذهن بسپارید و جزئیات خارج از موضوع اصلی را حذف کنید.

۶ - با صدای بلند مطالعه نکنید.

۷ – در محیط مطالعه خود هر عاملی  را که موجب پرت شدن حواس شما می‌‌شود حذف کنید.

۸– هر میزان که شما با واژگان و اصطلاحات یک زبان آشناتر و مأنوس‌تر باشید درک بهتری نیز از متون نگاشته شده به آن زبان خواهید داشت،  بنابراین تا می‌توانید واژه و اصطلاح جدید بیاموزید.
 
۹– تمرین و تمرین کنید. تا می‌توانید تندخوانی را تمرین کنید. تندخوانی نیز همچون سایر مهارت‌ها نیاز به ممارست دارد.

۱۰– تمرکز خود را حین مطالعه حفظ کنید. بدین مفهوم که در حین خواندن مطلبی در آن واحد به چیز دیگری فکر نکنید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
آرایه ی ایهام و شکل های گوناگون آن:

تعریف: آرایه ای است که بوسیله ی آن می توان دو معنی برای کلمه ای متصور شد. به عبارتی هر دو معنا در جمله یا شعر مد نظر باشد.

انواع ایهام

الف) ایهام در واژه:

۱- ایهام در واژگان عام: مانند گلستان در بیت
به چه کار آیدت از گل طبقی / از گلستان من ببر ورقی

۲- ایهام در واژه ی خاص و اصطلاحات ادبی:
شعر سپید من رو سیاه ماند که در فضای تو به بی وزنی افتاد. بی وزنی = وزن شعر / ارزش

ب) ایهام در ترکیب و جمله:

۱- ترکیب
ای دمت عیسی دم از دوری مزن / من غلام آن که دور اندیش نیست
ترکیب دور اندیش= عاقبت نگر/ اندیشه ی دوری

۲- جمله
بگفتا گر به سر یابیش خشنود/ بگفت از گردن افکنم این وام زود
از گردن اندازم= ادا کردن وام / جدا کردن سر از گردن

ج) ایهام در چرخش ضمیر
تو آن راز رشیدی که روزی فرات بر لبت آورد
ت در لبت = به لب تو آورد / تو را به لب آورد

د) ایهام در تخلص
- مخفی : برو طواف دلی کن که کعبه ی مخفی است
مخفی = تخلص شاعر/ پنهان
-سایه: نه سایه دارم و نه بر
سایه = تخلص شاعر/ سایه
-رهی : گر می گریزم ازنظر مردمان رهی ...
رهی = تخلص شاعر/ بنده و مسافر
-خمش: گفت خمش ...
خمش = تخلص مولوی/ ساکت

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
#نکته_کنکوری_۹۹

شاخص ( وابسته پیشین ) با تمام جزئیات ( قابل استفاده همه داوطلبان کنکور )

گروه اسمی از یک هسته و یک یا چند وابسته تشکیل می شود . وجود هسته اجباری و وجود وابسته اختیاری است . #شاخص یکی از انواع وابسته ها است که قبل از هسته می آید و گاهی هم البته بیشتر در زبان محاوره بعد از هسته قرار می گیرد .

شاخص ها عناوین و القابی هستند که بدون کسره و بدون فاصله کنار هسته ی گروه اسمی می آید . البته این کلمات خود می توانند به عنوان هسته ، مضاف الیه و وابسته ی مضاف الیه نیز به کار روند .

این عناوین و القاب عبارتند از :
دکتر . مهندس . استاد . آقا . خانم . امام . آیت الله . میرزا . سردار . دایی . برادر . خواهر و ...

واژه ی « دایی » را در نظر بگیرید و کارکردهای مختلف آن را در گروه های اسمی زیر ببینید :

۱- دایی این مطلب را به من گفت . ( هسته )

۲- دایی حسن این مطلب را به من گفت . ( شاخص )

۳- حسن دایی این مطلب را به من گفت . ( شاخص )

۴- سخن ِ دایی را با جان و دل شنیدم . ( مضاف الیه )

۵- سخن ِ دایی حسن را با جان و دل شنیدم . ( وابسته ی مضاف الیه / وابسته ی وابسته )

سوال مهمی که قابل طرح می باشد ، این است که آیا همیشه عناوین و القاب باید بدون نقش نمای اضافه به اول یک اسم ( هسته ) اضافه شوند تا شاخص به حساب آیند ؟!

گاهی بعضی از عناوین و القاب با نقش نمای اضافه به همراه اسم ( هسته ) می آیند و باید آنها را وابسته ی پیشین و شاخص به شمار آورد ؛ مانند واژه های « خانم » ، « آقا » ، « حضرت » و ...

به مثال های زیر دقت کنید :
۱- آقا احمدی ، معلّم ادبیات ما است . ( وابسته ی پیشین ؛ شاخص )

۲- آقا تشریف آوردند . ( هسته )

۳- سخن ِ آقا را شنیدیم . ( وابسته ی پسین ؛ مضاف الیه )

۴- سخن ِ آقا احمدی را شنیدیم . ( وابسته ی وابسته ؛ شاخص ِمضاف الیه )

حال ، مثال اول را به صورت زیر می توانیم بیان کنیم :

۶- آقای احمدی ، معلم ادبیات ما است . ( شاخص )
گروه اسمی اول در جمله ی شماره ی ۶ ، « آقای احمدی » است . واژه ی « آقا » هر چند با نقش نمای اضافه به واژه ی بعد اضافه شده است ، با این حال باید وابسته ی پیشین و شاخص به حساب آید ؛ چرا که در این جا هسته و رکن اصلی گروه اسمی ( نهاد ) ، « احمدی » است و کلمه ی « آقا » عنوان و لقب آن می باشد .

انواع شاخص از نظر گرفتن یا نگرفتن نقش نما

۱- اکثر عناوین و القابی که به عنوان شاخص به کار می روند ، بدون نقش نمای اضافه قبل از اسم می آیند ؛ مانند واژه های : دکتر . مهندس . استاد . شاه . سلطان . ملکه . شهربانو . امیر . خان . میرزا . قاضی . بازرس . سپهبد . سردار . تیمسار . سرهنگ . سرجوخه . شهید . امام . امام زاده . حاج آقا . حاج خانم . حاجی . کربلایی . مشهدی . شیخ . ملّا . آیت الله . بابا . ننه . خاله . دایی . عمو . زن عمو . زن دایی . پسر عمو . ژسر دایی . دختر خاله و ...

۲- واژه هایی که بیشتر اوقات بدون نقش نمای اضافه به هسته وابسته می شوند امّا گاهی هم نقش نمای اضافه می گیرند و می توانند به عنوان شاخص به کار روند . مانند واژه های : آقا . خانم . علامه و ...
* آقا احمدی تشریف آوردند . * آقایِ احمدی تشریف آوردند .

۳- بعضی از عناوین و القاب هم همیشه با نقش نمای اضافه به هسته وابسته می شوند و شاخص می باشند . مانند وا‍ژه ی : حضرت
* حضرت ِ علی ، کم گویی را نشانه ی دانایی می دانند .

چند نکته ی دیگر در باب شاخص
۱- گاهی شاخص ها بدون فاصله بعد از اسم ( هسته ) می آیند :
* علی آقا مرد بسیار فهمیده ای است .
۲- گاهی دو شاخص با یک اسم همراه می شوند :
* شهید دکتر چمران اسوه ی مقاومت و پایداری است .

نتیجه گیری :
در مباحث دستور زبان همانند قواعد ریاضی قاعده ی دو دو تا چهار تا وجود ندارد . به این معنی که گاهی یک حکم کلی در مورد یک مسئله مطرح می شود ولی استثنا هم وجود دارد که متأسفانه همکاران عزیز بدون توجه به این نکته سعی می کنند تمام موارد استثنایی را با انواع توجیه و استدلال تحت عنوان همان قاعده ی کلی بگنجانند .

بنابراین درست است که طبق تعریف کتاب زبان فارسی دبیرستان ، شاخص ها بدون نقش نمای اشافه به هسته وابسته
می شوند ؛ امّا گاهی ممکن است این کلمات نقش نما هم بگیرند ولی باز هم به عنوان لقب و وابسته ی کلمه ی بعدی به حساب بیایند.

- عقیل پورخلیلی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
مقایسه ی کنایه با چند آرایه ی دیگر

کنایه و مجاز:

- کنایه منافاتی با اراده ی حقیقت ندارد، ولی در مجاز چنین نیست. ظاهر کنایه قابل تصور است. مثل پنبه از گوش به در آوردن. ( می توان پنبه را از گوش به در آورد)

- در کنایه قرینه ای دال بر معنای پوشیده وجود ندارد ولی در مجاز قرینه ی صارفه وجود دارد.

- کنایه دلالت بر معنایی است که هم برحقیقت بتوان حمل کرد و هم بر مجاز. ( ابن اثیر)

- دریایی در مسجد دیدم: دریا = مجاز از عالم است و قرینه ی آن : مسجد. پادر هوا بودن : کنایه از بلاتکلیف بودن است بدون ذکر قرینه.

کنایه و ایهام:

- درایهام هردومعنای دور و نزدیک در بافت جمله می گنجد درحالی که در کنایه تنها معنای پوشیده قابل استفاده در جمله است و معنای ظاهر مورد نظر نیست.

کنایه و مثل:

- ژرف ساخت کنایه بر مجاز استوار است( هر چند که با آن متفاوت است) ولی ژرف ساخت مثل بر تشبیه و استعاره

- کنایه همانند واژه ای، در بافت یک جمله جای می گیرد ولی مثل خودش یک جمله است.

- بیشتر کنایه ها مصدری و قابل تاویل به جمله هستند درحالی که مثل ها جمله تی هستند که قابل تاویل به مصدر هستند.

- کنایه ها مدخلی از لغت نامه هستند و حکم گزاره جمله ای دارند که به نهاد نیاز دارند اما مثل ها حکم یک جمله ی کامل و مستقل را دارند.

- مثل ها اغلب جنبه ی اندرزی، دلیل آوری، هشداری و.. را دارند درحالی که کنایه ها معادل یک مفهوم هستند.

- مثل مورد و مضروب(کاربرد) دارند و اغلب ریشه در یک داستان دارند ولی کنایه ها فاقد آن هستند.

چند نمونه مثل:

- کله اش بوی قورمه سبزی می دهد.
- کره را روغن کردم.
- از گیر دزد درمی آید و گیر رمال می افتد.

(برای آگاهی بیشتر رجوع کنید به : دوفصلنامه ی علمی " پژوهش زبان و ادبیات فارسی" ش دهم، بهار و تابستان ۱۳۸۷)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
شرح ده اصطلاح مهم در عروض

۱- مقبوض ۲- اخرب ۳- مطوی ۴- مکشوف ۵- مخبون ۶-مکفوف ۷- محذوف ۸- مشکول ۹- منحور و ۱۰- مجبوب
.
۱- مقبوض:
تبدیل رکن مفاعیلن به مفاعلن(یعنی تبدیل هجای بلند سوم(هجای ماقبل آخر) به هجای کوتاه
.
۲- اخرب:
الف- تبدیل رکن مفاعیلن به مفعولُ(=فاعیلُ) (یعنی حذف یک هجای کوتاه از اول رکن مفاعیلن و تبدیل هجای بلند آخر رکن مفاعیلن به هجای کوتاه)
ب- تبدیل رکن مستفعلن به فعولن( یعنی حذف هجای بلند اول رکن مستفعلن و جابه جا کردن هجای بلند دوم با هجای کوتاه سوم در رکن مستفعلن)
.
۳-مطویّ:
تبدیل مستفعلن به مفتعلن(=مستعلن) (یعنی تبدیل هجای بلند دوم رکن مستفعلن به هجای کوتاه)
.
۴- مکشوف :
الف- تبدیل مفتعلن به فاعلن(=مفعلن)(یعنی حذف هجای دوم از رکن مفتعلن)
ب- تبدیل مفعولاتُ به فاعلن(یعنی تبدیل هجای دوم رکن مفعولاتُ که بلند است به هجای کوتاه و حذف هجای آخر رکن که کوتاه است.)
.
۵-مخبون:
الف- تبدیل رکن فاعلاتن به فعلاتن(یعنی هجای بلند اول رکن فاعلاتن به هجای کوتاه تبدیل می شود.)
ب- تبدیل مستفعلن به مفاعلن(=متفعلن) (یعنی تبدیل هجای بلند اول رکن مستفعلن به هجای کوتاه)
ج- تبدیل فاعلن به فَعَلُن( یعنی یعنی تبدیل هجای بلند اول رکن فاعلن به هجای کوتاه)
.
۶- مکفوف:
الف- تبدیل رکن مفاعیلن به مفاعیلُ ( یعنی تبدیل هجای بلند آخر رکن مفاعیلن به هجای کوتاه)
ب- تبدیل رکن فاعلاتن به فاعلاتُ (یعنی تبدیل هجای بلند آخر رکن فاعلاتن به هجای کوتاه)
.
۷- محذوف:
الف- تبدیل رکن فاعلاتن به فاعلن(=فاعلا) ( یعنی حذف یک هجای بلند از آخر رکن پایانی وزن)
ب- تبدیل رکن فعولن به فَعَل(=فعو) (یعنی حذف یک هجای بلند از آخر رکن پایانی وزن)
ج- تبدیل رکن فعلاتن به فَعَلُن(=فعلا) (یعنی حذف یک هجای بلند از آخر رکن پایانی وزن)
د- تبدیل رکن مفاعیلن به فعولن(=مفاعی)(یعنی حذف یک هجای بلند از آخر رکن پایانی وزن)
.
۸- مشکول:
تبدیل رکن فاعلاتن به فعلاتُ(یعنی تبدیل هجای بلند اول رکن به هجای کوتاه و تبدیل هجای بلند آخر رکن به هجای کوتاه)
نکته : از جمع مخبون و مکفوف در یک رکن ، مشکول به وجود می آید.
یعنی فاعلاتن اگر مخبون شود می شود:فعلاتن . و اگر فعلاتن (که مخبون است) تبدیل به فعلاتُ (که مکفوفِ رکن فعلاتن است) شود مشکول می شود.
.
۹-منحور:
تبدیل رکن فاعلاتُ به فع (یعنی حذف تمام هجاهای یک رکن به غیر از هجای اول)
.
۱۰-مجبوب:
تبدیل رکن مفاعیلن به فَعَل(=مفا) (یعنی حذف دو هجای بلند آخر رکن مفاعیلن)

- امیرحسین مقدم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
روشی ساده برای درک وزن و تشخیص اوزان

میدانیم که وزن عروضی در اثر شکل چینش هجاها بدست می آید.
مثلا اگر در یک رکن ، دو هجای بلند ، یک کوتاه و یک بلند باشد ، آن رکن فاعلاتن است. یا اگر دو بلند و دوکوتاه در رکن باشد ، رکن مورد نظر مستفعلُ می باشد.
برای اینکه راحت تر به ترتیب درست هجاها پی ببریم ، اسامی هجاها را با کلمات دیگری عوص میکنیم

یک نکته : میدانیم که هجاها بر ۳ دسته اند. یعنی کوتاه ، بلند و کشیده. اما در عمل ما فقط با هجاهای کوتاه و بلند کار داریم. چرا که هجاهای کشیده درواقع از ترکیب یک هجای کوتاه و یک هجای بلند ساخته شده و هنگام تقطیع ، به این دوهجا تجزیه میشود.

گفتیم که جای هجاهارا با کلمات دیگری عوض کنیم
به این ترتیب که به جای هر هجای کوتاه " تَ" و به جای هرهجای بلند "تَن" قرارمیدهیم

پس فاعلاتن که دوبلند یک کوتاه و یک بلند بود میشود:
تن تن ت تن
و مستعفلُ میشود :
تن تن ت ت

در ادامه جدول اسامی ارکان را ذکر خواهم کرد

اما پیش از آن :

برای اینکه بتوانید بدون کاغذ و یاداشت کردن به وزن دست پیدا کنید یادتان باشد که درست خواندن شعر بسیار اهمیت دارد. باید شعر را به صورت ریتمیک و درست بخوانید تا به نتیجه درست برسید
ضمن اینکه هیچ وقت به یک مصراع اکتفا نکنید
حداقل ۳ ، ۴ مصراع را تقطیع کنید اگر همه یکسان بودند پس بی شک وزن درست را یافته اید
اگر هم تفاوتی وجود داشت ۳ حالت دارد:

اول اینکه شما درجایی اشتباه کرده اید
دوم اینکه شاعر دچار ایراد وزنی شده
و سومین حالت این است که شاعر خواسته یا ناخواسته از اختیارات شاعری استفاده کرده است.

- امیرحسین مقدم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
پرسش انکاری

یکی از انواع شیوه های بلاغت استفاده از جملات پرسشی ( استفهام ) به جای جملات خبری است . غرض اصلی از پرسش طلب خبر است اما در حوزه ی ادبیات ، نه برای کسب خبر بلکه برای تأثیر کلام از جمله های پرسشی استفاده می شود . از مخاطب جوابی را نمی خواهند . مقصود اصلی آن است که مخاطب را به تفکر وتعمّق هرچه بیشتر در موضوع وادار کنند .در پرسش ادبی مقاصد متفاوتی از قبیل : نهی ، توبیخ ، تمنّی و آرزو ، طنز و تحقیر ، تعجّب و حیرت و .... نهفته است .
استفهام انکاری چیست؟ : استفهام در لغت یعنی طلب فهم ، سوال کردن و پرسیدن؛ و استفهام انکاری یعنی سؤال کردنی که جواب آن قرین به تکذیب و انکار باشد .

مثال : شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل کجا دانند حالِ ما سبکباران ساحل‌ها؟ (حافظ)

مقصود شاعر این بوده که سبکباران ساحل‌ها حال ما را به هیچ وجه نمی‌فهمند، این جملۀ خبری منفی را در قالب پرسش آورده و به دنبال تکذیب سؤال است. یا:

تو کز سرای طبیعت نمی‌روی بیرون کجا به کوی حقیقت گذر توانی کرد ؟ (سعدی)

یعنی: معلوم است که گذر نمی‌کنی، اصلاً و ابداً. جوابی که معمولاً در ذهن مخاطب برای این گونه سوال شعری شکل می‌گیرد، این است که: نه، چطور ممکن است؟ چنین چیزی امکان ندارد.

توجه : در استفهام انکاری پرسش به صورت مثبت مطرح می شود وجواب آن منفی است ؛ یعنی هدف نویسنده این است که خواننده را به رد سخن و مطلب وادار و او را با خود همراه و هم عقیده کند واگر جمله را به صورت خبری بیاوریم جمله منفی می شود ؛ مثلاً دو مثال بالا به این صورت در می آیند :

سبکباران ساحل‌ها حالِ ما را نمی دانند .

به کوی حقیقت نمی توانی گذر بکنی .

به شهر تو شیر و نهنگ و پلنگ سوار اندر آیند هر سه به جنگ؟

معلوم است که سوار نمی آیند

خلق چو مرغابیان زاده ز دریای جان کی کند این جا مقام مرغ کز آن بحر خاست؟

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan