فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
ادبیات کودک و نوحوان
#قسمت_چهارم

" اصول خاص ادبیات کودک و نوجوان "

4- تناسب اثر با زبان مخاطبان
زبان آموزی برای گروه های سنی، امری حیاتی و نیازی بنیادین است، زبان آنان با واژه هایی شناخته شده و محدود باز می شود. پس از آن با واژه هایی بیشتر، دستوری ساده و جمله های کوتاه گسترش می یابد. سپس متن هایی ساده و روان در چارچوب زبان معیار، در اختیار آنان قرار می گیرد و همراه با رشد روزافزون آنان گسترده و پیچیده می شود، بنابراین لازم است که زبان آفرینش های ادبی، ساده، رسا، شیوا، هماهنگ با رشد ذهنی و زبانی در خور توانایی، توانمندی ها و تجربه های هریک از گروه های سنی باشد تا زمینه آموزش زبان، افزایش گنجینه واژگان، ایجاد رابطه و دستیابی آنان به پیام آثار ادبی فراهم شود.

5- تناسب اثر با تجربه های مخاطبان
تجربه اندوزی های کودکان، از هنگامی که قدرت تشخیص پیدا می کنند، با تجربه های ساده و محدود آغاز، و برابر توانایی هایی شخصی، نوع زندگی و فرهنگ خانواده و جامعه آنان، پیچیده، گوناگون و گسترده می شود، برخی از این تجربه ها فردی و برخی دیگر گروهی و همگانی است. دسته بندی این تجربه ها، بر پایه ویژگی های گروهی و همگانی گروه های سنی، زمینه ساز ورود آفرینندگان آثار ادبی به دنیای آنان است. آثاری که با توجه به این تجربه ها آفریده شود احساس و عاطفه مخاطبان را بر می انگیزد.

6- تناسب اثر با شرع و عرف جامعه مخاطبان
آموزش و پرورش افراد هر جامعه، بر پایه اصول و مبانی نظری و عملی یک مکتب استوار است، انسان در مکتب های گوناگون، تعریف ها، وظیفه های فردی و جمعی گوناگون دارد، انسان اسلام «بود»الهی ،« نمود» مادی و استعداد خداگونی دارد، دنیا جولانگاه زندگی گذارای او آخرت سرای زندگی پایدار اوست. آرمان دنیای او، جانشینی خدا، رسالت او بندگی خدا، آباد کردن زمین و توشه برگرفتن برای آخرت خویش است.

کتاب ادبیات کودک و نوجوان، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، سال 1386
گردآوری : اصغر عیسی پور کهلبونی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن
فصاحت کلمه کلمه ی فصیح از نگاه علمای علم معانی ،کلمه ای است که از نظر ظاهری به راحتی قابل تلفظ باشد و از نظر معنی ،معانی روشن و واضحی داشته باشد.به طور کلی کلمه ی فصیح کلمه ای است که از عیوبی همچون: تنافر حروف غرابت استعمال و مخالفت با قیاس خالی باشد…
دو عبارت و شعر عربی که در علم بلاغت مثال عدم فصاحت هستند.

۱. عیسی بن عمر:
«ما لَکُمْ تَکَأْکَأْتُمْ عَلَیَّ کَتَکَأْکُؤُکُم علی ذي جِنّةٍ اِفْرَنْقَعوا عَنّي» «شما را چه شده است که دور من جمع شده‌اید، مانند جمع شدنتان بر سر فرد جن‌زده، از من دور شوید.»

۲. حرب ابن امیه:
«وقَبرُ حَربٍ بمكانٍ قَفرٍ
ولَيسَ قُربَ قَبرِ حَربٍ قَبرُ»
«گورِ حرب در صحرايى بى‌آب و علف است و گردش، گور ديگرى نيست»

با تشکر از استاد محمد حسین از گروه : کشکول ادبیات‌

@ferdosesokhan
شما چند درصد سواد دارید؟

♦️سازمان ملل، باز هم در مفهوم سواد تغییر ایجاد کرد.
🔻 در این تعریف، مهارت‌هایی اعلام شده که نداشتن آن‌ها مصداق بی‌سوادی است.
🔺با این تعریف، شخصی که در یک رشتهٔ دانشگاهی موفق به دریافت مدرک دکترا شود، حدود 5 درصد با سواد است.

این مهارت‌ها عبارت اند از:

۱- سواد عاطفی: توانایی برقراری روابط عاطفی با خانواده و دوستان.

۲- سواد ارتباطی: توانایی برقراری ارتباط مناسب با دیگران و دانستن آداب اجتماعی.

۳- سواد مالی: توانایی مدیریت مالی خانواده، دانستن روش‌های پس انداز و توازن دخل و خرج.

۴- سواد رسانه ای: این که فرد بداند کدام رسانه معتبر و کدام نامعتبر است.

۵- سواد تربیتی: توانایی تربیت فرزندان به نحو شایسته.

۶- سواد رایانه‌ای: دانستن مهارت‌های راهبری رایانه.

۷- سواد سلامتی: دانستن اطلاعات مهم درباره تغذیه سالم و کنترل بیماری‌ها.

۸- سواد نژادی و قومی: شناخت نژادها و قومیت‌ها بر اساس احترام و تبعیض نگذاشتن.

۹- سواد بوم‌شناختی: دانستن راه‌های حفاظت از محیط زیست.

۱۰- سواد تحلیلی: توانایی شناخت، ارزیابی و تحلیل نظریه‌های مختلف و ایجاد استدلال‌های منطقی بدون تعصب و پیش‌فرض.

۱۱- سواد انرژی: توانایی مدیریت مصرف انرژی.

۱۲- سواد علمی: علاوه بر سواد دانشگاهی، توانایی بحث یا حل و فصل مسائل با راهکارهای علمی و عقلانی مناسب.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
#دانش_افزایی

در بیت :
عشق بازی کار بیکاران بود
عاقلش باکار بیکاران چه کار؟

ش) در عاقلش چه نقشی دارد؟

استاد احمد سمیعی گیلانی، در مقاله‌ای تحت‌عنوان‌ «بهره‌گیری از نشانه‌های سبکی در تصحیح متون، نامهٔ فرهنگستان ۴/۱۳»، به یکی از کارکردهای نحوی ضمیر «ش» اشاره کرده است که باید آن را کارکرد تبدیل فعل دانست؛ یعنی بابد «ش» را معادل فعل «است/ دارد» تعبیر کرد.

که، در بیت مورد سؤال، «ش» در «عاقلش» نقش فعلی دارد و معادل فعل «دارد» تأویل می‌شود:

ــ عشق‌بازی کار بی‌کاران بود/
عاقلش با کار بی‌کاران چه کار
= عاقل با کار بی‌کاران چه کار دارد؟

- بانو قانع دوست

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن pinned Deleted message
رهنمودهای اجتماعی و اخلاقی قرآن در سوره حجرات‌

۹ رهنمود اجتماعی و اخلاقی از قرآن که همگی در سوره حجرات آمده و اگر به آنها عمل کنیم بسیاری از مشکلات و بحران های فردی و اجتماعی حل خواهد شد :

⚠️ فتَبَيَّنُوا:*
اهل تحقیق و بررسی باشید، قبل از اینکه سخنی بگویید، خوب در باره آن تحقیق کنید.

🔻 فأَصْلِحوُا*
اگر بین دوستان و آشنایان شما کدورتی هست، میان ایشان صلح و سازش برقرار کنید و خود نیز اهل صلح و سازش باشید.

🔻 وأَقْسِطُوا:*
عادل باشید و براساس حق قضاوت کنید و در اجرای حق، میان دوست و آشنا با غریبه فرقی نگذارید.

⛔️ لا يَسْخَر:*
دیگران را مسخره نکنید، مردم‌ و‌ اقوام گوناگون را به سُخره نگیرید.

⛔️ ولَا تَلْمِزُوا:*
به دیگران طعنه نزنید و از آنها عیب جویی نکنید.

⛔️ ولَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَاب:*
لقب‌های زشت و ناپسند بر یکدیگر مگذارید و از اینکه یکدیگر را با القاب زشت و ناپسند صدا بزنید، شدیداً اجتناب کنید.

⚠️ اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ:*
از بسیاری از گمانها دوری کنید، همچنین از گمان بد در مورد دیگران به شدت خودداری کنید.

⛔️ ولَا تَجَسَّسُوا:*
اهل جاسوسی و پرده دری نباشید و در کار و زندگی دیگران سرک نکشید.

⛔️ ولَا يَغْتَب:*
اهل غیبت پشت دیگران نباشید و جلساتی را که در آن غیبت کسی می شود، ترک کنید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
چند راه برای شفای کودک درون

🔻وقتی دلتان گرفت، گریه کنید، هرگز جلوی خودتان را نگیرید. گریستن نشانه انسان بودن شماست. به علاوه کودک درون‌تان نیز آرام خواهد شد.

🔻دفترچه یادداشت شخصی داشته باشید و احساسات خود را یادداشت کنید و هر چند وقت یک بار به آن سر‌بزنید. به این ترتیب شما با کودک درون‌تان ملاقات کرده‌اید.

🔻همراه با موسیقی سالم حرکات منظم و شاد انجام دهید. حرکات بدنی کودک درون تان را به وجد می‌آورد و به این ترتیب شما برای بقیه روز سوخت روانی کافی خواهید داشت.

🔻وقت خود را با کسانی بگذرانید که به آنها علاقه مندید و از بودن با آنها لذت می برید. به این ترتیب کودک درون‌تان احساس امنیت و آرامش بیشتری خواهد کرد.

🔻اتاق‌تان را آن طور که دلتان می‌خواهد تزیین کنید. حتی اگر برای دیگران خنده‌دار به نظر می‌رسد، چندان مهم نیست. پرده ها، رنگ دیوار و اشیا و لوازم، تابلوها و روتختی را با سلیقه خودتان انتخاب کنید.

🔻به حس ششم و شهود خود احترام بگذارید. برای مثال اگر ته دلتان به انجام کاری راضی نیستید آن را انجام ندهید و یا در تصمیم گیری ها به ته قلبتان هم نگاهی بیندازید. کودک درون تان آنجا نشسته است.

🔻از انتقاد نسبت به خود دست بردارید. در چنین لحظاتی کمی درنگ کنید. شما در حال شلاق زدن به کودک درون‌تان هستید، شلاق را دور بیندازید و با او مهربان باشید.

🔻وقتی زیر فشار هستید و استرس دارید به کتاب های داستان کودکان پناه ببرید. این کار لذت بخش "کودک درون تان" را آرام خواهد ساخت.

🔻از تفریح‌های گذری و کوتاه غافل نشوید. مانند تاب خوردن در یک پارک و یا خوردن یک فنجان چای داغ در زمستان آن هم وقتی هوس نوشیدن آن را می‌کنید. این کار یعنی پاسخ دادن به ندای کودک درون تان.

🔻هیچ چیز مانند اسب‌سواری و دوچرخه‌رانی کودک درون‌تان را به وجد نمی‌آورد، امتحان کنید.

🔻دردهای جسمانی فریاد خفه شده کودک درون شماست. پس علاوه بر درمان هاي جسماني براي رابطه خود با وي فکري بکنيد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
◾️مهارت های تندخوانی

۱ – مکث‌ها و توقف‌های چشمان خود را حین مطالعه سطور کاهش دهید.
 – این همان تمرکزهای لحظه‌ای  روی حروف و واژه‌ها ست. ما هنگام خواندن هر یک از سطرهای یک متن چشمان خود را به صورت جهشی به سمت جلو حرکت می‌دهیم. اکنون هر میزان که ما این مکث‌ها و جهش‌ها را کاهش دهیم سرعت خواندنمان نیز افزایش می‌یابد. تعداد این توقف‌ها معمولاً در افراد کندخوان به 7بار در هر سطر می‌رسد اما شما می‌توانید این مکث‌ها را به 3 بار در هر سطر کاهش دهید.
- هنگام مطالعه چشمان خود را در طول سطرها حرکت دهید و نه سر خود را.
- برای کاهش مکث‌ها می‌بایست حوزه دید خود را افزایش دهید. برای این منظور شما باید سعی کنید تا تصاویر واقع در گوشه چشمان خود را بدون این که به طور مستقیم به آن ها نگاه کنید، ببینید.
- اجازه ندهید حین مطالعه دیدتان دچار سرگردانی شود.

۲– واژه‌ها را گروه‌بندی کنید.
- ما آموخته‌ایم که چگونه حروف را با یکدیگر ترکیب کرده و کلمات را خوانده و درک کنیم. اکنون باید بیاموزیم که دسته‌ای از کلمات را با یکدیگر ترکیب کرده و یک جمله را در آن واحد بخوانیم و در قدم بعدی باید بیاموزیم که چگونه جملات را دسته‌بندی کرده و مفهوم کلی یک پاراگراف را استخراج کنیم.
- ثابت شده که دسته‌بندی واژه‌ها قوه ادراک و فهم را افزایش می‌دهد. به طور کلی مفهوم را آسان‌تر می‌توان از یک دسته واژه استخراج کرد تا از کلمات منفرد و حتی حروف تک.

۳ – هیچ‌گاه به عقب بازنگردید.
 – اغلب افراد عادت کرده‌اند هنگام مطالعه به عقب بازگشته و واژه‌ها و یا قسمت‌هایی از متن را که به درستی متوجه نشده‌اند  بازخوانی کنند. این کار فقط از سرعت خواندن شما می‌کاهد. شما می‌توانید با مطالعه تکمیلی، قسمت‌هایی را که به درستی متوجه نشده‌اید درک کنید. شاید با خودتان بگویید که این بازخوانی مجدد هم زمان می‌برد، اما بازگشت مکرر به عقب برای بازخوانی قسمت‌های درک نشده به مراتب وقت‌گیرتر از مطالعه مجدد یک مطلب به روش تندخوانی است.

۴ – هدفمند مطالعه کنید.
 – هدف خود را از مطالعه هر مطلبی از پیش تعیین کنید که چه نوع اطلاعاتی را می‌خواهید کسب کنید. این کار سبب می‌‌شود تا شما اطلاعات غیرضروری و حاشیه‌ای را در فرایند مطالعه حذف کنید.

۵ – نقطه کلمات و مفاهیم کلیدی را مطالعه کنید.
 – ما برای نگاشتن مطالب ناگزیریم پاره‌ای دستورات نوشتاری و ساختار صحیح جملات را رعایت کنیم. اما هنگام خواندن نه. 40 تا 60 درصد کل یک متن از واژه‌ها و حروف بی‌اهمیت و غیرضروری (البته برای درک آن) تشکیل یافته است. مانند حروف ربط.
- بیاموزید تنها اسم‌ها و افعال را بخوانید. نکات و مفاهیم اصلی یک پاراگراف را یافته و آن را در ذهن بسپارید و جزئیات خارج از موضوع اصلی را حذف کنید.

۶ - با صدای بلند مطالعه نکنید.

۷ – در محیط مطالعه خود هر عاملی  را که موجب پرت شدن حواس شما می‌‌شود حذف کنید.

۸– هر میزان که شما با واژگان و اصطلاحات یک زبان آشناتر و مأنوس‌تر باشید درک بهتری نیز از متون نگاشته شده به آن زبان خواهید داشت،  بنابراین تا می‌توانید واژه و اصطلاح جدید بیاموزید.
 
۹– تمرین و تمرین کنید. تا می‌توانید تندخوانی را تمرین کنید. تندخوانی نیز همچون سایر مهارت‌ها نیاز به ممارست دارد.

۱۰– تمرکز خود را حین مطالعه حفظ کنید. بدین مفهوم که در حین خواندن مطلبی در آن واحد به چیز دیگری فکر نکنید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
آرایه ی ایهام و شکل های گوناگون آن:

تعریف: آرایه ای است که بوسیله ی آن می توان دو معنی برای کلمه ای متصور شد. به عبارتی هر دو معنا در جمله یا شعر مد نظر باشد.

انواع ایهام

الف) ایهام در واژه:

۱- ایهام در واژگان عام: مانند گلستان در بیت
به چه کار آیدت از گل طبقی / از گلستان من ببر ورقی

۲- ایهام در واژه ی خاص و اصطلاحات ادبی:
شعر سپید من رو سیاه ماند که در فضای تو به بی وزنی افتاد. بی وزنی = وزن شعر / ارزش

ب) ایهام در ترکیب و جمله:

۱- ترکیب
ای دمت عیسی دم از دوری مزن / من غلام آن که دور اندیش نیست
ترکیب دور اندیش= عاقبت نگر/ اندیشه ی دوری

۲- جمله
بگفتا گر به سر یابیش خشنود/ بگفت از گردن افکنم این وام زود
از گردن اندازم= ادا کردن وام / جدا کردن سر از گردن

ج) ایهام در چرخش ضمیر
تو آن راز رشیدی که روزی فرات بر لبت آورد
ت در لبت = به لب تو آورد / تو را به لب آورد

د) ایهام در تخلص
- مخفی : برو طواف دلی کن که کعبه ی مخفی است
مخفی = تخلص شاعر/ پنهان
-سایه: نه سایه دارم و نه بر
سایه = تخلص شاعر/ سایه
-رهی : گر می گریزم ازنظر مردمان رهی ...
رهی = تخلص شاعر/ بنده و مسافر
-خمش: گفت خمش ...
خمش = تخلص مولوی/ ساکت

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
#نکته_کنکوری_۹۹

شاخص ( وابسته پیشین ) با تمام جزئیات ( قابل استفاده همه داوطلبان کنکور )

گروه اسمی از یک هسته و یک یا چند وابسته تشکیل می شود . وجود هسته اجباری و وجود وابسته اختیاری است . #شاخص یکی از انواع وابسته ها است که قبل از هسته می آید و گاهی هم البته بیشتر در زبان محاوره بعد از هسته قرار می گیرد .

شاخص ها عناوین و القابی هستند که بدون کسره و بدون فاصله کنار هسته ی گروه اسمی می آید . البته این کلمات خود می توانند به عنوان هسته ، مضاف الیه و وابسته ی مضاف الیه نیز به کار روند .

این عناوین و القاب عبارتند از :
دکتر . مهندس . استاد . آقا . خانم . امام . آیت الله . میرزا . سردار . دایی . برادر . خواهر و ...

واژه ی « دایی » را در نظر بگیرید و کارکردهای مختلف آن را در گروه های اسمی زیر ببینید :

۱- دایی این مطلب را به من گفت . ( هسته )

۲- دایی حسن این مطلب را به من گفت . ( شاخص )

۳- حسن دایی این مطلب را به من گفت . ( شاخص )

۴- سخن ِ دایی را با جان و دل شنیدم . ( مضاف الیه )

۵- سخن ِ دایی حسن را با جان و دل شنیدم . ( وابسته ی مضاف الیه / وابسته ی وابسته )

سوال مهمی که قابل طرح می باشد ، این است که آیا همیشه عناوین و القاب باید بدون نقش نمای اضافه به اول یک اسم ( هسته ) اضافه شوند تا شاخص به حساب آیند ؟!

گاهی بعضی از عناوین و القاب با نقش نمای اضافه به همراه اسم ( هسته ) می آیند و باید آنها را وابسته ی پیشین و شاخص به شمار آورد ؛ مانند واژه های « خانم » ، « آقا » ، « حضرت » و ...

به مثال های زیر دقت کنید :
۱- آقا احمدی ، معلّم ادبیات ما است . ( وابسته ی پیشین ؛ شاخص )

۲- آقا تشریف آوردند . ( هسته )

۳- سخن ِ آقا را شنیدیم . ( وابسته ی پسین ؛ مضاف الیه )

۴- سخن ِ آقا احمدی را شنیدیم . ( وابسته ی وابسته ؛ شاخص ِمضاف الیه )

حال ، مثال اول را به صورت زیر می توانیم بیان کنیم :

۶- آقای احمدی ، معلم ادبیات ما است . ( شاخص )
گروه اسمی اول در جمله ی شماره ی ۶ ، « آقای احمدی » است . واژه ی « آقا » هر چند با نقش نمای اضافه به واژه ی بعد اضافه شده است ، با این حال باید وابسته ی پیشین و شاخص به حساب آید ؛ چرا که در این جا هسته و رکن اصلی گروه اسمی ( نهاد ) ، « احمدی » است و کلمه ی « آقا » عنوان و لقب آن می باشد .

انواع شاخص از نظر گرفتن یا نگرفتن نقش نما

۱- اکثر عناوین و القابی که به عنوان شاخص به کار می روند ، بدون نقش نمای اضافه قبل از اسم می آیند ؛ مانند واژه های : دکتر . مهندس . استاد . شاه . سلطان . ملکه . شهربانو . امیر . خان . میرزا . قاضی . بازرس . سپهبد . سردار . تیمسار . سرهنگ . سرجوخه . شهید . امام . امام زاده . حاج آقا . حاج خانم . حاجی . کربلایی . مشهدی . شیخ . ملّا . آیت الله . بابا . ننه . خاله . دایی . عمو . زن عمو . زن دایی . پسر عمو . ژسر دایی . دختر خاله و ...

۲- واژه هایی که بیشتر اوقات بدون نقش نمای اضافه به هسته وابسته می شوند امّا گاهی هم نقش نمای اضافه می گیرند و می توانند به عنوان شاخص به کار روند . مانند واژه های : آقا . خانم . علامه و ...
* آقا احمدی تشریف آوردند . * آقایِ احمدی تشریف آوردند .

۳- بعضی از عناوین و القاب هم همیشه با نقش نمای اضافه به هسته وابسته می شوند و شاخص می باشند . مانند وا‍ژه ی : حضرت
* حضرت ِ علی ، کم گویی را نشانه ی دانایی می دانند .

چند نکته ی دیگر در باب شاخص
۱- گاهی شاخص ها بدون فاصله بعد از اسم ( هسته ) می آیند :
* علی آقا مرد بسیار فهمیده ای است .
۲- گاهی دو شاخص با یک اسم همراه می شوند :
* شهید دکتر چمران اسوه ی مقاومت و پایداری است .

نتیجه گیری :
در مباحث دستور زبان همانند قواعد ریاضی قاعده ی دو دو تا چهار تا وجود ندارد . به این معنی که گاهی یک حکم کلی در مورد یک مسئله مطرح می شود ولی استثنا هم وجود دارد که متأسفانه همکاران عزیز بدون توجه به این نکته سعی می کنند تمام موارد استثنایی را با انواع توجیه و استدلال تحت عنوان همان قاعده ی کلی بگنجانند .

بنابراین درست است که طبق تعریف کتاب زبان فارسی دبیرستان ، شاخص ها بدون نقش نمای اشافه به هسته وابسته
می شوند ؛ امّا گاهی ممکن است این کلمات نقش نما هم بگیرند ولی باز هم به عنوان لقب و وابسته ی کلمه ی بعدی به حساب بیایند.

- عقیل پورخلیلی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
مقایسه ی کنایه با چند آرایه ی دیگر

کنایه و مجاز:

- کنایه منافاتی با اراده ی حقیقت ندارد، ولی در مجاز چنین نیست. ظاهر کنایه قابل تصور است. مثل پنبه از گوش به در آوردن. ( می توان پنبه را از گوش به در آورد)

- در کنایه قرینه ای دال بر معنای پوشیده وجود ندارد ولی در مجاز قرینه ی صارفه وجود دارد.

- کنایه دلالت بر معنایی است که هم برحقیقت بتوان حمل کرد و هم بر مجاز. ( ابن اثیر)

- دریایی در مسجد دیدم: دریا = مجاز از عالم است و قرینه ی آن : مسجد. پادر هوا بودن : کنایه از بلاتکلیف بودن است بدون ذکر قرینه.

کنایه و ایهام:

- درایهام هردومعنای دور و نزدیک در بافت جمله می گنجد درحالی که در کنایه تنها معنای پوشیده قابل استفاده در جمله است و معنای ظاهر مورد نظر نیست.

کنایه و مثل:

- ژرف ساخت کنایه بر مجاز استوار است( هر چند که با آن متفاوت است) ولی ژرف ساخت مثل بر تشبیه و استعاره

- کنایه همانند واژه ای، در بافت یک جمله جای می گیرد ولی مثل خودش یک جمله است.

- بیشتر کنایه ها مصدری و قابل تاویل به جمله هستند درحالی که مثل ها جمله تی هستند که قابل تاویل به مصدر هستند.

- کنایه ها مدخلی از لغت نامه هستند و حکم گزاره جمله ای دارند که به نهاد نیاز دارند اما مثل ها حکم یک جمله ی کامل و مستقل را دارند.

- مثل ها اغلب جنبه ی اندرزی، دلیل آوری، هشداری و.. را دارند درحالی که کنایه ها معادل یک مفهوم هستند.

- مثل مورد و مضروب(کاربرد) دارند و اغلب ریشه در یک داستان دارند ولی کنایه ها فاقد آن هستند.

چند نمونه مثل:

- کله اش بوی قورمه سبزی می دهد.
- کره را روغن کردم.
- از گیر دزد درمی آید و گیر رمال می افتد.

(برای آگاهی بیشتر رجوع کنید به : دوفصلنامه ی علمی " پژوهش زبان و ادبیات فارسی" ش دهم، بهار و تابستان ۱۳۸۷)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
شرح ده اصطلاح مهم در عروض

۱- مقبوض ۲- اخرب ۳- مطوی ۴- مکشوف ۵- مخبون ۶-مکفوف ۷- محذوف ۸- مشکول ۹- منحور و ۱۰- مجبوب
.
۱- مقبوض:
تبدیل رکن مفاعیلن به مفاعلن(یعنی تبدیل هجای بلند سوم(هجای ماقبل آخر) به هجای کوتاه
.
۲- اخرب:
الف- تبدیل رکن مفاعیلن به مفعولُ(=فاعیلُ) (یعنی حذف یک هجای کوتاه از اول رکن مفاعیلن و تبدیل هجای بلند آخر رکن مفاعیلن به هجای کوتاه)
ب- تبدیل رکن مستفعلن به فعولن( یعنی حذف هجای بلند اول رکن مستفعلن و جابه جا کردن هجای بلند دوم با هجای کوتاه سوم در رکن مستفعلن)
.
۳-مطویّ:
تبدیل مستفعلن به مفتعلن(=مستعلن) (یعنی تبدیل هجای بلند دوم رکن مستفعلن به هجای کوتاه)
.
۴- مکشوف :
الف- تبدیل مفتعلن به فاعلن(=مفعلن)(یعنی حذف هجای دوم از رکن مفتعلن)
ب- تبدیل مفعولاتُ به فاعلن(یعنی تبدیل هجای دوم رکن مفعولاتُ که بلند است به هجای کوتاه و حذف هجای آخر رکن که کوتاه است.)
.
۵-مخبون:
الف- تبدیل رکن فاعلاتن به فعلاتن(یعنی هجای بلند اول رکن فاعلاتن به هجای کوتاه تبدیل می شود.)
ب- تبدیل مستفعلن به مفاعلن(=متفعلن) (یعنی تبدیل هجای بلند اول رکن مستفعلن به هجای کوتاه)
ج- تبدیل فاعلن به فَعَلُن( یعنی یعنی تبدیل هجای بلند اول رکن فاعلن به هجای کوتاه)
.
۶- مکفوف:
الف- تبدیل رکن مفاعیلن به مفاعیلُ ( یعنی تبدیل هجای بلند آخر رکن مفاعیلن به هجای کوتاه)
ب- تبدیل رکن فاعلاتن به فاعلاتُ (یعنی تبدیل هجای بلند آخر رکن فاعلاتن به هجای کوتاه)
.
۷- محذوف:
الف- تبدیل رکن فاعلاتن به فاعلن(=فاعلا) ( یعنی حذف یک هجای بلند از آخر رکن پایانی وزن)
ب- تبدیل رکن فعولن به فَعَل(=فعو) (یعنی حذف یک هجای بلند از آخر رکن پایانی وزن)
ج- تبدیل رکن فعلاتن به فَعَلُن(=فعلا) (یعنی حذف یک هجای بلند از آخر رکن پایانی وزن)
د- تبدیل رکن مفاعیلن به فعولن(=مفاعی)(یعنی حذف یک هجای بلند از آخر رکن پایانی وزن)
.
۸- مشکول:
تبدیل رکن فاعلاتن به فعلاتُ(یعنی تبدیل هجای بلند اول رکن به هجای کوتاه و تبدیل هجای بلند آخر رکن به هجای کوتاه)
نکته : از جمع مخبون و مکفوف در یک رکن ، مشکول به وجود می آید.
یعنی فاعلاتن اگر مخبون شود می شود:فعلاتن . و اگر فعلاتن (که مخبون است) تبدیل به فعلاتُ (که مکفوفِ رکن فعلاتن است) شود مشکول می شود.
.
۹-منحور:
تبدیل رکن فاعلاتُ به فع (یعنی حذف تمام هجاهای یک رکن به غیر از هجای اول)
.
۱۰-مجبوب:
تبدیل رکن مفاعیلن به فَعَل(=مفا) (یعنی حذف دو هجای بلند آخر رکن مفاعیلن)

- امیرحسین مقدم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
روشی ساده برای درک وزن و تشخیص اوزان

میدانیم که وزن عروضی در اثر شکل چینش هجاها بدست می آید.
مثلا اگر در یک رکن ، دو هجای بلند ، یک کوتاه و یک بلند باشد ، آن رکن فاعلاتن است. یا اگر دو بلند و دوکوتاه در رکن باشد ، رکن مورد نظر مستفعلُ می باشد.
برای اینکه راحت تر به ترتیب درست هجاها پی ببریم ، اسامی هجاها را با کلمات دیگری عوص میکنیم

یک نکته : میدانیم که هجاها بر ۳ دسته اند. یعنی کوتاه ، بلند و کشیده. اما در عمل ما فقط با هجاهای کوتاه و بلند کار داریم. چرا که هجاهای کشیده درواقع از ترکیب یک هجای کوتاه و یک هجای بلند ساخته شده و هنگام تقطیع ، به این دوهجا تجزیه میشود.

گفتیم که جای هجاهارا با کلمات دیگری عوض کنیم
به این ترتیب که به جای هر هجای کوتاه " تَ" و به جای هرهجای بلند "تَن" قرارمیدهیم

پس فاعلاتن که دوبلند یک کوتاه و یک بلند بود میشود:
تن تن ت تن
و مستعفلُ میشود :
تن تن ت ت

در ادامه جدول اسامی ارکان را ذکر خواهم کرد

اما پیش از آن :

برای اینکه بتوانید بدون کاغذ و یاداشت کردن به وزن دست پیدا کنید یادتان باشد که درست خواندن شعر بسیار اهمیت دارد. باید شعر را به صورت ریتمیک و درست بخوانید تا به نتیجه درست برسید
ضمن اینکه هیچ وقت به یک مصراع اکتفا نکنید
حداقل ۳ ، ۴ مصراع را تقطیع کنید اگر همه یکسان بودند پس بی شک وزن درست را یافته اید
اگر هم تفاوتی وجود داشت ۳ حالت دارد:

اول اینکه شما درجایی اشتباه کرده اید
دوم اینکه شاعر دچار ایراد وزنی شده
و سومین حالت این است که شاعر خواسته یا ناخواسته از اختیارات شاعری استفاده کرده است.

- امیرحسین مقدم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
پرسش انکاری

یکی از انواع شیوه های بلاغت استفاده از جملات پرسشی ( استفهام ) به جای جملات خبری است . غرض اصلی از پرسش طلب خبر است اما در حوزه ی ادبیات ، نه برای کسب خبر بلکه برای تأثیر کلام از جمله های پرسشی استفاده می شود . از مخاطب جوابی را نمی خواهند . مقصود اصلی آن است که مخاطب را به تفکر وتعمّق هرچه بیشتر در موضوع وادار کنند .در پرسش ادبی مقاصد متفاوتی از قبیل : نهی ، توبیخ ، تمنّی و آرزو ، طنز و تحقیر ، تعجّب و حیرت و .... نهفته است .
استفهام انکاری چیست؟ : استفهام در لغت یعنی طلب فهم ، سوال کردن و پرسیدن؛ و استفهام انکاری یعنی سؤال کردنی که جواب آن قرین به تکذیب و انکار باشد .

مثال : شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل کجا دانند حالِ ما سبکباران ساحل‌ها؟ (حافظ)

مقصود شاعر این بوده که سبکباران ساحل‌ها حال ما را به هیچ وجه نمی‌فهمند، این جملۀ خبری منفی را در قالب پرسش آورده و به دنبال تکذیب سؤال است. یا:

تو کز سرای طبیعت نمی‌روی بیرون کجا به کوی حقیقت گذر توانی کرد ؟ (سعدی)

یعنی: معلوم است که گذر نمی‌کنی، اصلاً و ابداً. جوابی که معمولاً در ذهن مخاطب برای این گونه سوال شعری شکل می‌گیرد، این است که: نه، چطور ممکن است؟ چنین چیزی امکان ندارد.

توجه : در استفهام انکاری پرسش به صورت مثبت مطرح می شود وجواب آن منفی است ؛ یعنی هدف نویسنده این است که خواننده را به رد سخن و مطلب وادار و او را با خود همراه و هم عقیده کند واگر جمله را به صورت خبری بیاوریم جمله منفی می شود ؛ مثلاً دو مثال بالا به این صورت در می آیند :

سبکباران ساحل‌ها حالِ ما را نمی دانند .

به کوی حقیقت نمی توانی گذر بکنی .

به شهر تو شیر و نهنگ و پلنگ سوار اندر آیند هر سه به جنگ؟

معلوم است که سوار نمی آیند

خلق چو مرغابیان زاده ز دریای جان کی کند این جا مقام مرغ کز آن بحر خاست؟

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
"کندخوانی" و راهکارهای حل مشکل

یکی از مشکلات عمده اکثر افراد کندخوانی است که راه حل‌هایی را برای حل این مشکل پیشنهاد می‌شود:

1️⃣ علت اول: کلمه خوانی
✅ راه‌حل: جمله خوانی

مغز با معنی و مفهوم سر و کار دارد نه با خود کلمات مثل صحبت کردن تصور کنید، مثلا یک تایپیست که کلمه به کلمه از روی متن می‌خواند و تایپ می‌کند اگر پس از این که ۲ صفحه تایپ کرد از وی درباره متن سوال کنید وی کمتر از ۳۰ درصد مطالب را می‌تواند به خاطر آورد.

2️⃣علت دوم: بلندخوانی
✅ راه‌حل: چشم خوانی

زمانی که متنی را بلند می‌خوانید مطالب و اطلاعات از دهان به گوش بعد به مغز می‌رسد ولی اگر چشم خوانی کنید چشم مطلب را می‌بیند و مغز آن را درک می‌کند می‌بینید که با چشم خوانی مطالب مسیر کوتاه‌تری برای رسیدن به مغز را طی خواهد کرد.

3️⃣ علت سوم: لب خوانی
✅ راه‌حل: چشم خوانی

تکان خوردن لب‌ها علیرغم پایین آوردن سرعت باعث پایین آوردن #تمرکز نیز می‌شود.

4️⃣ علت چهارم: برگشت غیرشعاعی چشم به عقب
✅راه حل: خط بردن

ثابت شده است که ما زمانی که مطلبی را می‌خوانیم چشم به طور غیر عادی بر می‌گردد و به کلمات قبل نگاه می‌کند که به وسیله خط بردن (دنبال کردن کلمات با انگشت، خودکار و …) این مشکل را بر طرف می‌کنیم.

🌹🌹🌹🌹عید بر عاشقان مبارکباد
عاشقان عید الاکبر عید غدیر مبارکباد 🌹🌹🌹🌹


@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

مجموعه های کانال های زیر مجموعه ی گروه سیری در آثار و افکار حضرت مولانا

@molavi_asar_o_afkar

نکات ناب تربیتی

کانالی پر از مطالب تربیتی و اخلاقی و مناجات های عاشقانه و عارفانه

@nokatetarbiyati

مخزن نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری

کانالی برای بیان نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری؛ کانالی برای نیاز امروز افراد جامعه ی ایرانی برای درست نویسی متون فارسی

@makhzanenokatenegarshi_virayashi

فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

@ferdosesokhan

عاشقانه های نزار قبانی

نزار قبانی دیپلمات، شاعر و ناشر سوری بود. نزار قبانی با شعرهای عاشقانه‌اش مشهور است؛ زن و عشق موضوع اصلی شعر اوست

@nezar_asheghaneha

نجواهای عاشقانه ی یک زن ( غاده السمان )

غادة السمان (متولد  ۱۹۴۲ -دمشق) نویسنده و ادیب زن اهل سوریه است. وی یکی از بنیان‌گذاران شعر نو در ادبیات عرب به‌شمار می رود.

@ghadat_asheghaneha

موزيك كانال
محلي براي عرضه آهنگ هاي پاپ از خوانندگان محبوب كشور و مداحي ها و ويس هاي برگزيده مذهبي ؛ به ما بپيونديد و كانال ما را تبليغ كنيد

@muzic_canal

کانالی برای داستان ها و کاربرد ضرب المثل های رایج در زبان فارسی که از گروه ها و کانال های مختلف جمع آوری شده است .

@zarbolmaslhaefarsi

مخزن کتاب های pdf ادبی

مخزنی برای نسخه های الکترونیکی کتب ادبی

@pdf_kotob_e_adabi

مخزن گروه سیری در آثار و افکار مولانا

با عضویت در کانال مخزن گروه سیری در آثار و افکار مولانا؛ از آرشیو مطالب گروه بهره ببرید .

@mazhzan_molana

فارسی و نگارش فنی و حرفه ای و کار و دانش

فارسی و نگارش۱و۲و۳ رشته‌های فنی و حرفه‌ای و کار و دانش ؛ مباحث درسی ؛ نمونه سوالات امتحانی و جزوه های درسی

@farsionegaresh_fanni

مخزن سوالات زبان فارسی و نگارش و فارسی و نگارش فنی حرفه ای و کار و دانش و فنون ادبی

مخزنی از سوالات به صورت ورد(word) ؛ pdf؛ مجموعه سوالات نهایی ؛ بخش به بخش و آزمون آنلاین ، از دروس زبان فارسی و نگارش و فارسی و نگارش فنی و حرفه ای و کار ودانش و فنون ادبی از همه گروه ها و کانال ها

سری به این کانال بزنید:

@makhzanesoalatedoroseadabi

راه ارتباطی اعضای کانال ها با آدمین ها :
Admin :
@mollasadeghi

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹
فردوس سخن pinned «🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 مجموعه های کانال های زیر مجموعه ی گروه سیری در آثار و افکار حضرت مولانا @molavi_asar_o_afkar نکات ناب تربیتی کانالی پر از مطالب تربیتی و اخلاقی و مناجات های عاشقانه و عارفانه @nokatetarbiyati مخزن نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری کانالی…»
■ گزینش و چینش واژگان، راز ماندگاری حافظ

نگاهی به شعر حافظ از دریچه ی زبان شناسی جدید

حافظ را لسان الغیب و خاتم الشعرا می خوانند. او را حافظه تاریخی ایران و حامل فرهنگ ایران زمین می دانند... .
راستی راز این بزرگی در چیست؟
عده ای می گویند: او حافظ قرآن است؛ در حالیکه همه می دانیم رودکی سمرقندی هم حافظ قرآن بوده و در هشت سالگی قرآن را از بر کرده است. عده ی دیگری می گویند: کلام حافظ برگرفته از قرآن و کلام خداوند است؛ حال آن که مثنوی مولوی آن چنان با مفاهیم قرآنی عجین شده است که آن را قرآن عجم می نامند.
جماعتی می گویند: او یک روشنفکر و مصلح اجتماعی است؛ ولی فراموش نکنیم که سعدی هم یک مصلح بزرگ اجتماعی است و چیزی از حافظ کم ندارد.
عده ای او را یک منتقد بزرگ می دانند که در برابر کجی های روزگار ساکت ننشسته و تیغ زبان برکشیده است؛
در حالیکه عبید و سوزنی و بسحاق اطعمه و دیگران در این مورد چیزی کم نگذاشته اند.
شاید گروهی بگویند: حافظ یک عارف بزرگ است که با زبان عشق با مردم سخن می گوید. این سخن درست است؛ ولی عرفان حافظ با همه ی رندی خود، ادامه ی عرفان بزرگانی چون سنایی و عطار و مولوی و دیگرانی است که پیش از او بوده اند.
یا عنایت به توضیحات بالا، پس چرا حافظ در نگاه ما ایرانیان، همچنان بزرگ و ماندگار است؟!
اصولا" حافظ در ارتباط با مسائل بالا، حرف تازه ای نزده است. او در برابر شعر و فکر پیشینیان، راه تقلید را انتخاب کرده و در پاره ای موارد؛ اشعار دیگران را با همان وزن و قافیه جواب داده است.
کلا" روزگار حافظ، روزگار تقلید بوده و حافظ هم چاره‌ای نداشته جز این که همین مسیر را طی کند؛ ولی به گونه ای دیگر.
با همه ی این اوصاف، حافظ همچنان بزرگ است و سر این بزرگی را باید در زبان شعری او جست وجو کرد.
ما از زندگی این شاعر اطلاع چندانی نداریم و از سخنان محمد گل اندام، که بنابه قولی دوست و هم شاگردی او بوده، به جز توصیفاتی کلی، چیزی افاده نمی شود و مستندات تاریخی هم اندک هستند؛ پس بهتر که به سراغ کلام او برویم.
اگر شعر را آفرینش زیبایی به وسیله ی زبان یا رستاخیز واژه ها تعریف کنیم، شعر حافظ به طور یقین، مصداق این دو تعریف است.
آنچه که به شعر حافظ، زیبایی و عظمت و ماندگاری بخشیده، استفاده ی بهینه و هنرمندانه ی این شاعر از سازوکارهای زبانی است.
حافظ هنگام ورود به لایه های صرفی زبان، دست به گزینش هنرمندانه ی واژه ها می زند؛ وقتی وارد لایه های نحوی می شود، به شکلی جادویی به چینش و سازماندهی واژه ها می پردازد؛ و هنگامی که به لایه های معنایی می رسد، مسیر معنایی واژه ها را عوض می کند.
پس دلایل اعجاب و ماندگاری شعر حافظ را می توان خلاصه وار به صورت زیر بیان کرد:

1. گزینش واژه ها:
حافظ در انتخاب واژه ها به انواع ظرفیت های معنایی و تناسب ها و تقارن های آوایی آن ها توجه دارد؛ به گونه ای که اگر واژه ای درون بیتی با معادل خود عوض شود، کل هندسه ی معنایی آن بیت به هم می ریزد. به بیت زیر توجه بفرمایید:
● تا دل هرزه گرد من رفت به چین زلف او
زان سفر دراز خود عزم وطن نمی کند
انتخاب واره ی "چین" در سخن بالا بسیار هنرمندانه است؛ زیرا با ایهامی که دارد و معناهای متفاوتی(شکن/جعد- سرزمین چین) از آن برداشت می شود، تناسب ها ی زیبایی با دیگر واژه ها از جمله "زلف" و "سفر" پیدا می کند.

2. چینش واژه ها:
حافظ با سازماندهی واژه ها و بهره برداری از امکانات نحوی زبان، در بیشتر موارد دست به آفرینش ساختار های ابهام دار و چند پهلو می زند که کمتر شاعری چنین شگردی دارد. به نمونه ی زیر توجه بفرمایید:
● من ترک می و شاهد و ساغر نمی کنم
صد بار توبه کردم و دیگر نمی کنم
به ساخت ابهام دار مصراع دوم، به خاطر عملکرد فعل پایانی، دقت بفرمایید.

3. تغییر دادن جهت معنایی واژه ها:
یکی از پیچیده ترین شگردهای هنری حافظ استفاده از واژه ها در معنای معکوس آن هاست به گونه ای که بار معنایی، عاطفی و فرهنگی واژه ها به ضد آن ها تبدیل می شود؛ به عنوان نمونه، به بار معنایی گروه واژه ی "خرابات مغان" و واژه ی " پاکدامن" در بیت های زیر توجه کنید:
● در خرابات مغان نور خدا می بینم
وین عجب بین که چه نوری زکجا می بینم
● حافظ به خود نپوشید، این خرقه ی می آلود
ای شیخ پاکدامن معذور دار ما را

نتیجه:
حافظ در حوزه ی اندیشه و عرفان ایرانی - اسلامی حرف تازه ای نزده، بلکه به کمک شگردهای زبانی پیچده حرف های زده شده را به شکلی تازه دوباره گویی کرده است؛ این است راز ماندگاری حافظ...

سید داریوش رضوی. آذرماه 1396

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
به مویی آویخته بودن

اصطلاح کنایی «به مویی آویخته بودن» از اصطلاحات قدیم است که امروزه جای خود را به اصطلاح «به مویی بند/ بسته بودن» داده است و هر دو، به معنی در معرض نابودی بودن و لب مرز خطر قرار داشتن و نهایت تزلزل و آسیب‌پذیری است (رک. فرهنگ کنایات سخن، ج 2، ص 1530). در تعدادی از رباعیات قدیمی، این اصطلاح را یافته‌ام که اینجا می‌آورم‌شان. این رباعیات، در فاصله سده ششم تا اوایل سده هشتم هجری گفته شده است که دوران رواج این اصطلاح را نشان می‌دهد. در دیوان خاقانی هم این کنایه به کار رفته است: فلک جایی به موی آویخت جانم/ کز آنجا تا اجل مویی نمانده‌ست.

با قدر تو آب آسمان ریخته باد
با خاک درت، ستاره آمیخته باد
گر کم کند از سر تو یک موی فلک
خورشید از او به مویی آویخته باد!
..
هجر تو ز من گرد برانگیخته گیر
بر خاک در تو خون من ریخته گیر
[......] از سر تو یک موی مباد
کار دل من به مویی آویخته گیر.

- انوری

زین فتنه که دور فلک انگیخته بود
جان در تن من به مویی آویخته بود
اقبال مرا دست گرفت، ارنه فلک
بی هیچ شکی خون دلم ریخته بود.

- سلطان طغرل بن ارسلان

خون دل و آب دیده آمیخته شد
وز دیده به رخسار فرو ریخته شد
وز هر مژه‌ای ز چشم من، قطره خون
همچون جانم به مویی آویخته شد.

- ناشناس

زلفت که دلم در خَمش آویخته است
خون دل عاشقان بسی ریخته است
چاهی است خطرناک، دریغا که در او
بیچاره دلم به مویی آویخته است.

- ناشناس

منابع:
دیوان خاقانی، ص 748؛ دیوان انوری، ج 2، ص 968؛ جُنگ رباعی، ص 184؛ جُنگ اسکندر میرزا، برگ 285؛ روضه الناظر، برگ 199؛ مونس الاحرار، ج 2، ص 1195

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan