Forwarded from مخزن سوالات زبان فارسی و نگارش و فنون ادبی
سوال یکی از همکاران از دکتر همتخواه:
سلام استاد گرامی.بسیار مفید و ارزنده بود ممنون از شما.برای مجازی هم به همین صورت هست؟
@makhzanesoalatedoroseadabi
سلام استاد گرامی.بسیار مفید و ارزنده بود ممنون از شما.برای مجازی هم به همین صورت هست؟
@makhzanesoalatedoroseadabi
Forwarded from مخزن سوالات زبان فارسی و نگارش و فنون ادبی
پاسخ دکتر همتخواه به پرسش بالا:
سلام گزارش ها حاکی از آن است که از تدریس قسمت های:حکایات و ضرب المثل نویسی ها و تصویر نویسی ها در بستر شاد خودداری گردد در حالیکه به نظر می رسد نقطه ی قوت کتاب همین بخش هاست .اما ظاهرا در این برهه از زمان باید درس آموزش داده شود و ضمن حل فعالیت نگارشی شماره یک (تشخیص) ، در جلسه ی دوم به فراخور درسی که آموزش داده شده است به تولید متن بپردازد .پیشنهاد می شود برای تدریس نگارش کمتر از مکتوبات استفاده شود و بخش عمده ی تدریس به شکل شفاهی باشد تا دانش آموزان هم از معلم الگوپذیری کنند و بیانشان هم مانند قلمشان زیبا باشد .یعنی همان چیزی که در ذهن دارد و قصد دارد روی صفحه ی کاغذ بیاورد ،با زبان و شفاهی عنوان کند.
@makhzanesoalatedoroseadabi
سلام گزارش ها حاکی از آن است که از تدریس قسمت های:حکایات و ضرب المثل نویسی ها و تصویر نویسی ها در بستر شاد خودداری گردد در حالیکه به نظر می رسد نقطه ی قوت کتاب همین بخش هاست .اما ظاهرا در این برهه از زمان باید درس آموزش داده شود و ضمن حل فعالیت نگارشی شماره یک (تشخیص) ، در جلسه ی دوم به فراخور درسی که آموزش داده شده است به تولید متن بپردازد .پیشنهاد می شود برای تدریس نگارش کمتر از مکتوبات استفاده شود و بخش عمده ی تدریس به شکل شفاهی باشد تا دانش آموزان هم از معلم الگوپذیری کنند و بیانشان هم مانند قلمشان زیبا باشد .یعنی همان چیزی که در ذهن دارد و قصد دارد روی صفحه ی کاغذ بیاورد ،با زبان و شفاهی عنوان کند.
@makhzanesoalatedoroseadabi
فلسفه اربعین برای سیدالشهدا چیست؟
اربعین شهادت امام حسین (ع) یکی از روزهایی است که به فضیلت زیارت آن حضرت از دور و نزدیک شناخته می شود و در این مساله تفاوتی بین این روز و روزهای زیارتی دیگر نیست و نباید برای آن به دنبال فلسفه خاصی بود.
اما در این که شهرت و علاقه زیاد شیعیان به زیارت در این روز به چه بر می گردد و آیا منشا این امر زیارت کاروان اسرای کربلا در این روز بوده، مورد اختلاف است؛ مثلا شهيد مطهري در اين خصوص كه اهل بيت امام حسين در روز اربعين به كربلا آمده اند باور دارد كه آن را عقل تایید نمی کند و در منابع دسته اول و معتبر نیامده است.
برخی دیگر از مورخان هم به طور صریح و هم غیر صریح اين مطلب را انکار نمودهاند.
شیخ مفید در «مسار الشیعه» آورده است:
«روز اربعین، روزی است که اهل بیت امام، از شام به سوی مدینه مراجعت کردند. نیز روزی است که جابر بن عبدالله برای زیارت امام حسین ع وارد کربلا شد».
شیخ طوسی در «مصباح المتهجّد» و ابن اعثم در الفتوح نیز همین مطلب را ذکر کردهاند.
میرزا حسین نوری مینویسد:
«از عبارت شیخ مفید و شیخ طوسی استفاده میشود که روز اربعین روزی است که اسرا از شام به مقصد مدینه خارج شدند. نه آن که در آن روز به مدینه رسیدند. »
در این میان سید بن طاوس در «لهوف»، اربعین را روز بازگشت اسرا از شام به کربلا ذکر کرده است. ایشان مینویسد:
«وقتی اسرای کربلا از شام به طرف عراق بازگشتند، به راهنمای کاروان گفتند: ما را به کربلا ببر. بنابراین آنها به محل شهادت امام حسین آمدند. سپس در آن جا به اقامه عزا و گریه و زاری برای اباعبدالله پرداختند ...»
ابن نما حلی نیز روز اربعین را روز بازگشت اسرا از شام به کربلا و ملاقات آنها با جابر و عدهای از بنی هاشم ذکر کرده است.
میرزا حسین نوری پس از از نقل قول سید بن طاوس به نقد آن پرداخته است.
رسول جعفریان مینویسد: «شیخ مفید در ارشاد، ابومخنّف در مقتل الحسین، بلاذری در انساب الاشراف، دینوری در اخبار الطوال و أبن سعد در الطبقات الکبری، اشارهای به بازگشت اسرا به کربلا نکردهاند».
شیخ عباس قمی هم داستان آمدن اسرای کربلا را در اربعین از شام به کربلا بسیار بعید میداند.
محمدابراهیم آیتی و شهید مطهری (ره) نیز آمدن اسرای در روز اربعین به کربلا، را انکار کردهاند.
امّا در خصوص ورود جابر بن عبدالله انصاری در روز اربعین سال 61 هجری به کربلا، به نظر میرسد بین منابع تاریخی چندان اختلافی نباشد. شیخ طوسی مینویسد:
«روز اربعین روزی است که جابر بن عبدالله انصاری صحابی رسول خدا ص از مدینه برای زیارت قبر امام حسین (ع) به کربلا آمد. او اولین زائری بود که قبر شریف آن حضرت را زیارت کرد».
مرحوم آیتی مینویسد: «جابر بیستم ماه صفر، درست چهل روز بعد از شهادت امام وارد کربلا شد. سنت زیارت اربعین امام به دست او تأسیس گردید».
🕯◼️فرا رسیدن اربعین سیّد و سالار شهیدان، حضرت اَباعَبداللهالْحُسَین (علیه السلام) و لالههای عاشوراییِ کربلا بر محبّان حضرتش تسلیت و تعزیت باد◼️🕯
@afzayesheagahii
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اربعین شهادت امام حسین (ع) یکی از روزهایی است که به فضیلت زیارت آن حضرت از دور و نزدیک شناخته می شود و در این مساله تفاوتی بین این روز و روزهای زیارتی دیگر نیست و نباید برای آن به دنبال فلسفه خاصی بود.
اما در این که شهرت و علاقه زیاد شیعیان به زیارت در این روز به چه بر می گردد و آیا منشا این امر زیارت کاروان اسرای کربلا در این روز بوده، مورد اختلاف است؛ مثلا شهيد مطهري در اين خصوص كه اهل بيت امام حسين در روز اربعين به كربلا آمده اند باور دارد كه آن را عقل تایید نمی کند و در منابع دسته اول و معتبر نیامده است.
برخی دیگر از مورخان هم به طور صریح و هم غیر صریح اين مطلب را انکار نمودهاند.
شیخ مفید در «مسار الشیعه» آورده است:
«روز اربعین، روزی است که اهل بیت امام، از شام به سوی مدینه مراجعت کردند. نیز روزی است که جابر بن عبدالله برای زیارت امام حسین ع وارد کربلا شد».
شیخ طوسی در «مصباح المتهجّد» و ابن اعثم در الفتوح نیز همین مطلب را ذکر کردهاند.
میرزا حسین نوری مینویسد:
«از عبارت شیخ مفید و شیخ طوسی استفاده میشود که روز اربعین روزی است که اسرا از شام به مقصد مدینه خارج شدند. نه آن که در آن روز به مدینه رسیدند. »
در این میان سید بن طاوس در «لهوف»، اربعین را روز بازگشت اسرا از شام به کربلا ذکر کرده است. ایشان مینویسد:
«وقتی اسرای کربلا از شام به طرف عراق بازگشتند، به راهنمای کاروان گفتند: ما را به کربلا ببر. بنابراین آنها به محل شهادت امام حسین آمدند. سپس در آن جا به اقامه عزا و گریه و زاری برای اباعبدالله پرداختند ...»
ابن نما حلی نیز روز اربعین را روز بازگشت اسرا از شام به کربلا و ملاقات آنها با جابر و عدهای از بنی هاشم ذکر کرده است.
میرزا حسین نوری پس از از نقل قول سید بن طاوس به نقد آن پرداخته است.
رسول جعفریان مینویسد: «شیخ مفید در ارشاد، ابومخنّف در مقتل الحسین، بلاذری در انساب الاشراف، دینوری در اخبار الطوال و أبن سعد در الطبقات الکبری، اشارهای به بازگشت اسرا به کربلا نکردهاند».
شیخ عباس قمی هم داستان آمدن اسرای کربلا را در اربعین از شام به کربلا بسیار بعید میداند.
محمدابراهیم آیتی و شهید مطهری (ره) نیز آمدن اسرای در روز اربعین به کربلا، را انکار کردهاند.
امّا در خصوص ورود جابر بن عبدالله انصاری در روز اربعین سال 61 هجری به کربلا، به نظر میرسد بین منابع تاریخی چندان اختلافی نباشد. شیخ طوسی مینویسد:
«روز اربعین روزی است که جابر بن عبدالله انصاری صحابی رسول خدا ص از مدینه برای زیارت قبر امام حسین (ع) به کربلا آمد. او اولین زائری بود که قبر شریف آن حضرت را زیارت کرد».
مرحوم آیتی مینویسد: «جابر بیستم ماه صفر، درست چهل روز بعد از شهادت امام وارد کربلا شد. سنت زیارت اربعین امام به دست او تأسیس گردید».
🕯◼️فرا رسیدن اربعین سیّد و سالار شهیدان، حضرت اَباعَبداللهالْحُسَین (علیه السلام) و لالههای عاشوراییِ کربلا بر محبّان حضرتش تسلیت و تعزیت باد◼️🕯
@afzayesheagahii
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
☀️نکته هایی در مورد صفت
مبهم ،شمارشی و اشاره
به این جمله ها توجه کنید:
" این همه "نقش عجب بر در و دیوار وجود! دو سه کتاب خریدم.
☀️نکته:
در این جمله ها، " این همه " یک صفت مبهم است.
بعضی از کتاب کارها و در بعضی از کتاب های دستوری صفت اشاره گرفته اند.
و بعضی صفت اشاره و مبهم گرفته اند.
اما چرا این همه صفت مبهم است؟ پاسخش این است که:
" این همه " به چیز خاصی اشاره ندارد و به صورت مبهم بیان شده است.
این و آن اگر جدا بیایند صفت اشاره اند اما اگر با هم بیایند و یا با کلمه ای دیگر بیایند مبهم می شوند.
در جمله دیگر:
دو و سه/ اگر به تنهایی بیایند شمارشی اند اما وقتی باهم ترکیب شوند: مبهم است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
مبهم ،شمارشی و اشاره
به این جمله ها توجه کنید:
" این همه "نقش عجب بر در و دیوار وجود! دو سه کتاب خریدم.
☀️نکته:
در این جمله ها، " این همه " یک صفت مبهم است.
بعضی از کتاب کارها و در بعضی از کتاب های دستوری صفت اشاره گرفته اند.
و بعضی صفت اشاره و مبهم گرفته اند.
اما چرا این همه صفت مبهم است؟ پاسخش این است که:
" این همه " به چیز خاصی اشاره ندارد و به صورت مبهم بیان شده است.
این و آن اگر جدا بیایند صفت اشاره اند اما اگر با هم بیایند و یا با کلمه ای دیگر بیایند مبهم می شوند.
در جمله دیگر:
دو و سه/ اگر به تنهایی بیایند شمارشی اند اما وقتی باهم ترکیب شوند: مبهم است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
"گامهای تکنیکی در جهت رفع و کاهش مشکلات نوشتاری"
1- اولین گام، بررسی وضعیت بینایی دانش آموز است. در صورت عدم مشکل جدی در چشمها، ادراک بینایی نیز نقش مهمی را در یادگیری خواندن و نوشتن دارد. تعدادی از دانش آموزان در تمریناتی که مربوط به این فرآیند است با مشکل رو به رو هستند. به عنوان مثال دانش آموز نمی تواند بین کلماتی مانند حوادث، حوادس، هوادس و... تفاوت بگذارد.
2- بررسی وضعیت اندام گفتاری دانش آموز نیز در این دسته از کودکان ضروری است. از عوامل دیگری که باعث غلطهای املایی می شود اختلال تلفظ است. به عنوان مثال، دانش آموزی که زیپ را دیپ تلفظ می کند در املا نیز همین طور عمل می نماید. بنابراین این کودکان باید به گفتار درمان مراجعه نمایند.
3- ارزیابی مهارتهای حرکتی ظریف دانش آموز نیز باید مد نظر باشد، زیرا در بعضی از مواقع بر اثر شیوه نوشتن نامناسب، غلطهای املایی زیاد می شود، در نتیجه باید طرز صحیح قرار گرفتن مداد بین انگشتان، وضعیت نشستن و قرار گرفتن کاغذ مقابل دانش آموز، به او آموخته شود. در این زمینه تمرینات مربوط به هماهنگی چشم و دست کمک زیادی به رفع این مشکل می کند.
4- بررسی حافظه بینایی دانش آموز نیز از اهمیت لازم برخوردار است. یکی از علل اصلی ناتوانی در املای صحیح کلمات با حروف همصدا مربوط به ضعف در حافظه بینایی دانش آموز است. اکثر این کودکان نمی توانند آنچه را که از تک تک حروف یا ترتیب توالی آنها از طریق دیدن به خاطر سپرده اند حفظ کنند.
5- تعدادی از کودکان نیز در پیوند دادن صدا و نماد نوشتاری دارای مشکل هستند و نمی توانند صداهایی را که می شنوند به نماد مناسب آن تبدیل نمایند که علت آن گاهی ناشی از ضعف در حافظه شنیداری و تشخیص و تمیز شنیداری می باشد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
1- اولین گام، بررسی وضعیت بینایی دانش آموز است. در صورت عدم مشکل جدی در چشمها، ادراک بینایی نیز نقش مهمی را در یادگیری خواندن و نوشتن دارد. تعدادی از دانش آموزان در تمریناتی که مربوط به این فرآیند است با مشکل رو به رو هستند. به عنوان مثال دانش آموز نمی تواند بین کلماتی مانند حوادث، حوادس، هوادس و... تفاوت بگذارد.
2- بررسی وضعیت اندام گفتاری دانش آموز نیز در این دسته از کودکان ضروری است. از عوامل دیگری که باعث غلطهای املایی می شود اختلال تلفظ است. به عنوان مثال، دانش آموزی که زیپ را دیپ تلفظ می کند در املا نیز همین طور عمل می نماید. بنابراین این کودکان باید به گفتار درمان مراجعه نمایند.
3- ارزیابی مهارتهای حرکتی ظریف دانش آموز نیز باید مد نظر باشد، زیرا در بعضی از مواقع بر اثر شیوه نوشتن نامناسب، غلطهای املایی زیاد می شود، در نتیجه باید طرز صحیح قرار گرفتن مداد بین انگشتان، وضعیت نشستن و قرار گرفتن کاغذ مقابل دانش آموز، به او آموخته شود. در این زمینه تمرینات مربوط به هماهنگی چشم و دست کمک زیادی به رفع این مشکل می کند.
4- بررسی حافظه بینایی دانش آموز نیز از اهمیت لازم برخوردار است. یکی از علل اصلی ناتوانی در املای صحیح کلمات با حروف همصدا مربوط به ضعف در حافظه بینایی دانش آموز است. اکثر این کودکان نمی توانند آنچه را که از تک تک حروف یا ترتیب توالی آنها از طریق دیدن به خاطر سپرده اند حفظ کنند.
5- تعدادی از کودکان نیز در پیوند دادن صدا و نماد نوشتاری دارای مشکل هستند و نمی توانند صداهایی را که می شنوند به نماد مناسب آن تبدیل نمایند که علت آن گاهی ناشی از ضعف در حافظه شنیداری و تشخیص و تمیز شنیداری می باشد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
انواع رنگ اسب
اَبرَش: آن که نقطههایی خرد دارد مخالف رنگ تنش
ابلق: سیاه و سفید
ابیض: آن بود که سراسر موی و اندامش سفید بوَد
ادرع: اسبی که سر و گردنش سفید باشد
ادهم: سیاه
ارقط: ابرش
اشقر: اسب سرخ
اشهب: اسب سفید، خِنگ
اصفر: زرد، زرده
افضح: سر مویش سرخ باشد و بن مویش سفید و در پشت و ناصیه سفیدی داشته باشد
انبط: اسبی که شکمش سفید باشد
بورابرش: ابرش
بور: شید
بهیم: یکرنگ
تهله: یکرنگ
چال: اسبی که مویش سرخ و سفید باشد
خَرمُنج: اسب یکرنگ
دیزه: اسبی که رویش و گوشهایش و پرههای بینی خاکستری باشد و خطی سیاه از سر دوش تا زانو داشته باشد
سبزخنگ: سبز یکرنگ
سحرخنگ: یال و دم و ناصیه و پایها و میان رانها و سمها همه سیاه بوَد
سمند: اسب زرد که پشت و دم و ناصیهاش سیاه باشد
سیاه: سیاه یکرنگ
سیاه ابرش: اسبی که بر بدنش نقطههای سیاه باشد
سیاه سمند: به رنگ سوسن
شامة: سفیدی یا سیاهی یا سرخی بر تن اسب که مخالف رنگ اسب باشد
شیرخنگ: سفید مایل به زردی
صِنانی: اشقر یا کمیت که سپیدی با او آمیخته باشد
قرطاسی: سفید به رنگ کاغذ
قلّه: اسب یکرنگ با خطّی سیاه از سر شانه تا دنباله
کمیت: اسب یکرنگ
گلگون: موی تن اسب سیاه و سفید باشد و سیاهی بر سفیدی غالب باشد
مطرّف: اسبی که میان و برش سفید و سر و گردنش به رنگی دیگر باشد
منقّط: اسبی که نقطه نقطه از هر رنگ بر پوستش باشد
نبطهای: اسب ابلق با شکم سفید
وَرد/وَردی: اسب زرد که میان پشتش سیاه باشد
هروی: اسبی که پشت و دم و ناصیهٔ او مایل به سیاهی باشد.
یاغز: اسب کاملاً یکرنگ
منبع: فرسنامهٔ قیّم نهاوندی
به کوشش آذرتاش آذرنوش
مقدّمه، صص بیست و شش_سی و شش
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اَبرَش: آن که نقطههایی خرد دارد مخالف رنگ تنش
ابلق: سیاه و سفید
ابیض: آن بود که سراسر موی و اندامش سفید بوَد
ادرع: اسبی که سر و گردنش سفید باشد
ادهم: سیاه
ارقط: ابرش
اشقر: اسب سرخ
اشهب: اسب سفید، خِنگ
اصفر: زرد، زرده
افضح: سر مویش سرخ باشد و بن مویش سفید و در پشت و ناصیه سفیدی داشته باشد
انبط: اسبی که شکمش سفید باشد
بورابرش: ابرش
بور: شید
بهیم: یکرنگ
تهله: یکرنگ
چال: اسبی که مویش سرخ و سفید باشد
خَرمُنج: اسب یکرنگ
دیزه: اسبی که رویش و گوشهایش و پرههای بینی خاکستری باشد و خطی سیاه از سر دوش تا زانو داشته باشد
سبزخنگ: سبز یکرنگ
سحرخنگ: یال و دم و ناصیه و پایها و میان رانها و سمها همه سیاه بوَد
سمند: اسب زرد که پشت و دم و ناصیهاش سیاه باشد
سیاه: سیاه یکرنگ
سیاه ابرش: اسبی که بر بدنش نقطههای سیاه باشد
سیاه سمند: به رنگ سوسن
شامة: سفیدی یا سیاهی یا سرخی بر تن اسب که مخالف رنگ اسب باشد
شیرخنگ: سفید مایل به زردی
صِنانی: اشقر یا کمیت که سپیدی با او آمیخته باشد
قرطاسی: سفید به رنگ کاغذ
قلّه: اسب یکرنگ با خطّی سیاه از سر شانه تا دنباله
کمیت: اسب یکرنگ
گلگون: موی تن اسب سیاه و سفید باشد و سیاهی بر سفیدی غالب باشد
مطرّف: اسبی که میان و برش سفید و سر و گردنش به رنگی دیگر باشد
منقّط: اسبی که نقطه نقطه از هر رنگ بر پوستش باشد
نبطهای: اسب ابلق با شکم سفید
وَرد/وَردی: اسب زرد که میان پشتش سیاه باشد
هروی: اسبی که پشت و دم و ناصیهٔ او مایل به سیاهی باشد.
یاغز: اسب کاملاً یکرنگ
منبع: فرسنامهٔ قیّم نهاوندی
به کوشش آذرتاش آذرنوش
مقدّمه، صص بیست و شش_سی و شش
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
"هما در ادبیات فارسی"
هما، مرغ استخوانخوار یا کرکس ریشدار، نوعی کرکس بزرگ است که در کوههای مرتفع زندگی میکند و عمدهی غذایش را مغز استخوان تشکیل میدهد. هما استخوانهای بزرگ را از ارتفاع زیاد به روی سنگها پرتاب میکند تا بشکنند و به قطعات کوچکتر تقسیم شوند.
در فرهنگ عمید آمده: "پرندهای با جثهی درشت از تیرهی لاشخورها و شبیه شاهین. قدما میپنداشتند خوراکش استخوان است و سایهاش بر سر هرکس بیفتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید و در میمنت و سعادت به او مثل میزدند." دهخدا نیز گفته: "بر سر هرکه سایهی او افتد به دولت و سلطنت رسد."
سعدی، هما را از این جهت که استخوانخوار است و جانور نمیخورد بر دیگر مرغان برتری بخشیده:
همای بر همه مرغان از آن شرف دارد
که استخوان خورد و جانور نیازارد
قاآنی خود را به هما و دیگران را به مگس تشبیه میکند:
استخوان زان هما آمد و شهد آن مگس
قسمت ما همه زهر و دگران را رطب است
اوحدی انسان را به هما و دنیا را به استخوان تشبیه کرده و میگوید این استخوان را نباید برگرفت:
مکن یاد دنیا، که اندیشهی ما
هماییست کین استخوان برنگیرد
صائب در بیان شرایط سختش میگوید مرا باکی از سختیها نیست و مانند هما از خوردن استخوان [غذای اندک] زنده خواهم ماند:
نیست جان سخت ما از سختی دوران ملول
زندگانی چون هما از استخوان داریم ما
همچنین صائب میگوید هما که سایهاش به سعادت معروف است اگر استخوان مرا بخورد از شدت بدبختیام، سایهاش موجب بلا خواهد شد:
استخوان من اگر رزق هما خواهد شدن
سایهی بال هما ابر بلا خواهد شدن
پروین، کسی را روشن ضمیر میداند که با وجود نعمتهای رنگارنگ دنیایی، روزیِ او استخوان [غذای اندک] است:
روشن ضمیر آنکه از این خـوان گونهگــون
قسمت همــای وار بهجز استخوان نداشت
عراقی معشوق را به هما تشبیه کرده و خود را به استخوان پوسیدهای که مورد اعتنای هما نیست:
بر من همای وصلت سایه از آن نیفکند
کز محنت فراقت پوسیده استخوانم
بیدل نیز در وصف قناعت گفته:
هشدار که در سایهی دیوار قناعت
خوابیست که در خواب پر و بال هما نیست
خاقانی در پی سایهی هما نیست و سایهی دیوار کوی معشوق را طلب میکند:
طالب ظل همائی نیستم
سایهی دیوار در کوی تو بس
سیف فرغانی از هما درخواست میکند که سایهاش را از سرش بازمگیرد:
ای هما سایه قدم از در من بازمگیر
سایهی عالی خویش از سر من بازمگیر
فرخی سیستانی میگوید گرچه سایهی هما اگر بر کسی افتد موجب بزرگی او خواهد شد، اما سایهی یمینالدوله اگر بر کُشته بیفتد زنده خواهد شد:
همای چون به کسی سایه برفکند، آن کس
جز آن بود که بزرگی و جاه یابد از آن
امیر اگر ز بر کشته سایه برفکند
ز فر سایهی او کشته باز یابد جان
مولوی نیز گفته اگر همهی عالم را هما بگیرد عاشق به دنبال سایهی او نیست، چرا که زیر سایهی معشوق سعادتمند است:
اگر عالم هما گیرد نجوید سایهاش عاشق
که او سرمست عشقِ آن همای نامور باشد
شاه نعمت الله ولی نیز میگوید هر کس در سایهی هما نشیند سامان گرفته و حتی اگر گنجشکی هم باشد در آخر شهباز میشود:
هر که او در سایهی فر هما مأوا گرفت
گرچه گنجشکی بود شهباز گردد عاقبت
بیدل نیز از اقبالِ بدش مینالد و میگوید اگر هم بخواهم زیر سایهی هما بروم، در انتظار سایهاش به استخوانی تبدیل میشوم و از بین میروم:
ستمکش هوس نارسای اقبالم
به استخوان رسدم کار تا هما برسد
البته بعضی نیز هما را از اساس اسطوره میدانند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
هما، مرغ استخوانخوار یا کرکس ریشدار، نوعی کرکس بزرگ است که در کوههای مرتفع زندگی میکند و عمدهی غذایش را مغز استخوان تشکیل میدهد. هما استخوانهای بزرگ را از ارتفاع زیاد به روی سنگها پرتاب میکند تا بشکنند و به قطعات کوچکتر تقسیم شوند.
در فرهنگ عمید آمده: "پرندهای با جثهی درشت از تیرهی لاشخورها و شبیه شاهین. قدما میپنداشتند خوراکش استخوان است و سایهاش بر سر هرکس بیفتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید و در میمنت و سعادت به او مثل میزدند." دهخدا نیز گفته: "بر سر هرکه سایهی او افتد به دولت و سلطنت رسد."
سعدی، هما را از این جهت که استخوانخوار است و جانور نمیخورد بر دیگر مرغان برتری بخشیده:
همای بر همه مرغان از آن شرف دارد
که استخوان خورد و جانور نیازارد
قاآنی خود را به هما و دیگران را به مگس تشبیه میکند:
استخوان زان هما آمد و شهد آن مگس
قسمت ما همه زهر و دگران را رطب است
اوحدی انسان را به هما و دنیا را به استخوان تشبیه کرده و میگوید این استخوان را نباید برگرفت:
مکن یاد دنیا، که اندیشهی ما
هماییست کین استخوان برنگیرد
صائب در بیان شرایط سختش میگوید مرا باکی از سختیها نیست و مانند هما از خوردن استخوان [غذای اندک] زنده خواهم ماند:
نیست جان سخت ما از سختی دوران ملول
زندگانی چون هما از استخوان داریم ما
همچنین صائب میگوید هما که سایهاش به سعادت معروف است اگر استخوان مرا بخورد از شدت بدبختیام، سایهاش موجب بلا خواهد شد:
استخوان من اگر رزق هما خواهد شدن
سایهی بال هما ابر بلا خواهد شدن
پروین، کسی را روشن ضمیر میداند که با وجود نعمتهای رنگارنگ دنیایی، روزیِ او استخوان [غذای اندک] است:
روشن ضمیر آنکه از این خـوان گونهگــون
قسمت همــای وار بهجز استخوان نداشت
عراقی معشوق را به هما تشبیه کرده و خود را به استخوان پوسیدهای که مورد اعتنای هما نیست:
بر من همای وصلت سایه از آن نیفکند
کز محنت فراقت پوسیده استخوانم
بیدل نیز در وصف قناعت گفته:
هشدار که در سایهی دیوار قناعت
خوابیست که در خواب پر و بال هما نیست
خاقانی در پی سایهی هما نیست و سایهی دیوار کوی معشوق را طلب میکند:
طالب ظل همائی نیستم
سایهی دیوار در کوی تو بس
سیف فرغانی از هما درخواست میکند که سایهاش را از سرش بازمگیرد:
ای هما سایه قدم از در من بازمگیر
سایهی عالی خویش از سر من بازمگیر
فرخی سیستانی میگوید گرچه سایهی هما اگر بر کسی افتد موجب بزرگی او خواهد شد، اما سایهی یمینالدوله اگر بر کُشته بیفتد زنده خواهد شد:
همای چون به کسی سایه برفکند، آن کس
جز آن بود که بزرگی و جاه یابد از آن
امیر اگر ز بر کشته سایه برفکند
ز فر سایهی او کشته باز یابد جان
مولوی نیز گفته اگر همهی عالم را هما بگیرد عاشق به دنبال سایهی او نیست، چرا که زیر سایهی معشوق سعادتمند است:
اگر عالم هما گیرد نجوید سایهاش عاشق
که او سرمست عشقِ آن همای نامور باشد
شاه نعمت الله ولی نیز میگوید هر کس در سایهی هما نشیند سامان گرفته و حتی اگر گنجشکی هم باشد در آخر شهباز میشود:
هر که او در سایهی فر هما مأوا گرفت
گرچه گنجشکی بود شهباز گردد عاقبت
بیدل نیز از اقبالِ بدش مینالد و میگوید اگر هم بخواهم زیر سایهی هما بروم، در انتظار سایهاش به استخوانی تبدیل میشوم و از بین میروم:
ستمکش هوس نارسای اقبالم
به استخوان رسدم کار تا هما برسد
البته بعضی نیز هما را از اساس اسطوره میدانند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
لغاتی که اشتباه می شوند
منكَر : زشت و ناپسند / منکِر : انكار كننده
دهش: بخشش/ دها: هوش
جفا: بي وفايي و ستم/ جافي: ستمكار و جفاكار
غِنا: سرود و نغمه و آواز/ غَنا: بي نيازي و توانگری
نقض: شكستن و شكستن عهد و پیمان / نغز: خوب
اُسَرا : گرفتاران و دستگیر شدگان / اَسرا: در شب سير كردن
بارگی: اسب/ باره: اسب/ بار : اجازه
اشباح: کالبدها و سایه ها و سیاهی هایی که از دور دیده میشوند/ اشباه: مانندها و همانندان
کام : مجازا مُراد ، آرزو ، قصد ، نيت / كام: مجازا دهان ،زبان ،سقف دهان
كيوان: سياره زحل / بهرام: سياره مريخ
باره: ديوار قلعه و حصار / باره: اسب
دژ : قلعه و حصار/ باره: دیوار قلعه و حصار
راغ: دامنه کوه ،صحرا/ روضه : باغ،گلزار/ مرغزار: سبزه زار و چراگاه ،علف زار/ پالیز: باغ ،گلزار ،کشتزار
توقیع: امضا کردن فرمان /رقعت: نامه
سور: جشن/ صور : بوق
قضا: تقدیر،سرنوشت/ غزا: جنگ / غذا: خوراک
وبال: سختی و عذاب ،گناه/ وزر: بارسنگین،بار گناه
مخنقه: گردنبند/ عقد: گردنبند/ چنبر: گردن بند
مَلَك : فرشته / مَلِك: پادشاه و خداوند/ مُلك: سرزمين
كبريايي: منسوب به كبريا ،بارگاه خداوند تعالی/ کبریا: بارگاه خداوندی
مشعشع: درخشان و تابان/ متلالی: درخشاتن و تابان
تازی: عربی / تازیک: تازی،غیرترک به ویژه فارسی زبانان
چنبر: حلقه / چنبره زدن: حلقه زدن
فایق: برگزیده و برتر/ شایق: آرزومند و مشتاق/ باسق: بلند و بالیده
جسیم: خوش اندام/ وسیم: دارای نشان پیامبری/ قسیم: صاحب جمال/ نسیم : خوشبو
روزی: رزق/ وظیفه روزی: رزق مقرر و معین
زاهد: پارسای گوشه نشین/ زهد: پارسایی و پرهیزگاری
صواب: درست و پسندیده،مصلحت/ ثواب: پاداش کار نیک
مراقبت: نگاه داشتن دل از توجه به غیر حق / مکاشفت: پی بردن به حقایق عرفانی، کشف کردن و آشکار ساختن / معاملت: منظور همین مکاشفت و مراقبت
درهم: مسکوک نقره / دینار: سکه طلا
آوند: آونگ ، آویزان،آویخته/ اورنگ: سریر
ارغند: خشمگین و قهرآلود /شرزه: خشمگین و غضبناک
مستور: پوشیده و پنهان / مسطور: نوشته شده
گرزه: ویژگی نوعی مار سمی و خطرناک/ شرزه: خشمگین و غضبناک
حریف: دوست و همدم و همراه/ محب: دوستار و یار و عاشق/ دمساز : مونس و همراز و آشنا
شیون: ناله و ماتم،زاری و فریاد/ فغان: ناله و زاری وفریاد/ نفیر: ناله و زاری با صدای بلند
بَن : درختی خودرو و وحشی که در برخی مناطق کوهستانی ایران می روید/ بُن: ریشه و پایه
مغان: موبدان زرتشتی،عارف کامل و مرشد/ فغان: ناله و زاری و فریاد
کهر: اسب یا استری به رنگ سرخ تیره/ کرند: اسبی که رنگ آن میان زرد و بور
معلق: آویزان و آویخته شده / آوند: آویزان و آویخته
روضه: آنچه در مراسم سوگواری اهل بیت پیغمبر به ویژه امام حسین خوانده میشود/ روضه: باغ و گلزار
تازی: عربی/ تازی: اسبی از نژاد عربی با گردن کشیده و پاهای باریک
عفاف: پرهیزکاری و پارسایی و رعایت اصول اخلاقی/ زهد: پارسایی و پرهیزگاری
تجرید: تنهایی گزیدن،خالی شدن قلب سالک از آنچه غیر خداست/ تفرید: فرد شمردن و یگانه دانستن خدا،گم شدن عارف در معروف
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
منكَر : زشت و ناپسند / منکِر : انكار كننده
دهش: بخشش/ دها: هوش
جفا: بي وفايي و ستم/ جافي: ستمكار و جفاكار
غِنا: سرود و نغمه و آواز/ غَنا: بي نيازي و توانگری
نقض: شكستن و شكستن عهد و پیمان / نغز: خوب
اُسَرا : گرفتاران و دستگیر شدگان / اَسرا: در شب سير كردن
بارگی: اسب/ باره: اسب/ بار : اجازه
اشباح: کالبدها و سایه ها و سیاهی هایی که از دور دیده میشوند/ اشباه: مانندها و همانندان
کام : مجازا مُراد ، آرزو ، قصد ، نيت / كام: مجازا دهان ،زبان ،سقف دهان
كيوان: سياره زحل / بهرام: سياره مريخ
باره: ديوار قلعه و حصار / باره: اسب
دژ : قلعه و حصار/ باره: دیوار قلعه و حصار
راغ: دامنه کوه ،صحرا/ روضه : باغ،گلزار/ مرغزار: سبزه زار و چراگاه ،علف زار/ پالیز: باغ ،گلزار ،کشتزار
توقیع: امضا کردن فرمان /رقعت: نامه
سور: جشن/ صور : بوق
قضا: تقدیر،سرنوشت/ غزا: جنگ / غذا: خوراک
وبال: سختی و عذاب ،گناه/ وزر: بارسنگین،بار گناه
مخنقه: گردنبند/ عقد: گردنبند/ چنبر: گردن بند
مَلَك : فرشته / مَلِك: پادشاه و خداوند/ مُلك: سرزمين
كبريايي: منسوب به كبريا ،بارگاه خداوند تعالی/ کبریا: بارگاه خداوندی
مشعشع: درخشان و تابان/ متلالی: درخشاتن و تابان
تازی: عربی / تازیک: تازی،غیرترک به ویژه فارسی زبانان
چنبر: حلقه / چنبره زدن: حلقه زدن
فایق: برگزیده و برتر/ شایق: آرزومند و مشتاق/ باسق: بلند و بالیده
جسیم: خوش اندام/ وسیم: دارای نشان پیامبری/ قسیم: صاحب جمال/ نسیم : خوشبو
روزی: رزق/ وظیفه روزی: رزق مقرر و معین
زاهد: پارسای گوشه نشین/ زهد: پارسایی و پرهیزگاری
صواب: درست و پسندیده،مصلحت/ ثواب: پاداش کار نیک
مراقبت: نگاه داشتن دل از توجه به غیر حق / مکاشفت: پی بردن به حقایق عرفانی، کشف کردن و آشکار ساختن / معاملت: منظور همین مکاشفت و مراقبت
درهم: مسکوک نقره / دینار: سکه طلا
آوند: آونگ ، آویزان،آویخته/ اورنگ: سریر
ارغند: خشمگین و قهرآلود /شرزه: خشمگین و غضبناک
مستور: پوشیده و پنهان / مسطور: نوشته شده
گرزه: ویژگی نوعی مار سمی و خطرناک/ شرزه: خشمگین و غضبناک
حریف: دوست و همدم و همراه/ محب: دوستار و یار و عاشق/ دمساز : مونس و همراز و آشنا
شیون: ناله و ماتم،زاری و فریاد/ فغان: ناله و زاری وفریاد/ نفیر: ناله و زاری با صدای بلند
بَن : درختی خودرو و وحشی که در برخی مناطق کوهستانی ایران می روید/ بُن: ریشه و پایه
مغان: موبدان زرتشتی،عارف کامل و مرشد/ فغان: ناله و زاری و فریاد
کهر: اسب یا استری به رنگ سرخ تیره/ کرند: اسبی که رنگ آن میان زرد و بور
معلق: آویزان و آویخته شده / آوند: آویزان و آویخته
روضه: آنچه در مراسم سوگواری اهل بیت پیغمبر به ویژه امام حسین خوانده میشود/ روضه: باغ و گلزار
تازی: عربی/ تازی: اسبی از نژاد عربی با گردن کشیده و پاهای باریک
عفاف: پرهیزکاری و پارسایی و رعایت اصول اخلاقی/ زهد: پارسایی و پرهیزگاری
تجرید: تنهایی گزیدن،خالی شدن قلب سالک از آنچه غیر خداست/ تفرید: فرد شمردن و یگانه دانستن خدا،گم شدن عارف در معروف
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
" را " فک اضافه
«فک» یعنی جداکننده و «اضافه» یعنی مضاف و مضافٌالیه؛ بنابراین، «رای فک اضافه» یعنی «رای جداکنندهی مضاف و مضافٌالیه».
در فارسی گذشته، گاهی «را» میان مضاف و مضافٌالیه فاصله میانداخت و مضاف و مضافٌالیه، جابهجا میشدند:
یکی از دوستان مخلص را
مگر آواز من رسید به گوش
یعنی:
گویا صدای من، به (گوشِ یکی از دوستان مخلص) رسید.
یکی از دوستان مخلص را... گوش،
یعنی:
گوشِ یکی از دوستان مخلص
یا:
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
فلک را سقف... = سقفِ فلک...
چنانکه میبینید، «را» هنگام بازگردانی (معنی کردن) تبدیل به «--ِ» میشود؛ به همین دلیل، به آن «را»ی جانشین کسره هم میگویند.
مرا در دل، درخت مهربانی
به چه مانَد؟ به سرو بوستانی
مرا در دل = در دلِ من
«را»ی فکّ اضافه پس از مضافٌالیه میآید و هنگام بازگردانی بهصورت «--ِ-» پیش از مضافٌالیه قرار میگیرد، بنابراین نباید آن را با «را»ی نشانهی مفعول، اشتباه بگیریم.
- یعقوب کیانی شاهوندی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
«فک» یعنی جداکننده و «اضافه» یعنی مضاف و مضافٌالیه؛ بنابراین، «رای فک اضافه» یعنی «رای جداکنندهی مضاف و مضافٌالیه».
در فارسی گذشته، گاهی «را» میان مضاف و مضافٌالیه فاصله میانداخت و مضاف و مضافٌالیه، جابهجا میشدند:
یکی از دوستان مخلص را
مگر آواز من رسید به گوش
یعنی:
گویا صدای من، به (گوشِ یکی از دوستان مخلص) رسید.
یکی از دوستان مخلص را... گوش،
یعنی:
گوشِ یکی از دوستان مخلص
یا:
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
فلک را سقف... = سقفِ فلک...
چنانکه میبینید، «را» هنگام بازگردانی (معنی کردن) تبدیل به «--ِ» میشود؛ به همین دلیل، به آن «را»ی جانشین کسره هم میگویند.
مرا در دل، درخت مهربانی
به چه مانَد؟ به سرو بوستانی
مرا در دل = در دلِ من
«را»ی فکّ اضافه پس از مضافٌالیه میآید و هنگام بازگردانی بهصورت «--ِ-» پیش از مضافٌالیه قرار میگیرد، بنابراین نباید آن را با «را»ی نشانهی مفعول، اشتباه بگیریم.
- یعقوب کیانی شاهوندی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
مزار ملا نصر الدین کجاست ؟
خواجه نصرالدین یا ملانصرالدین از مشهورترین شخصیت های فکاهی دنیاست که
آوازه اش مرزهای جغرافیایی را در نوردیده است.
این شخصیت محبوب عرصه طنز نه تنها در زادگاهش ترکیه، بلکه در کشورهایی مثل ایران، افغانستان، هند، پاکستان، بوسنی، یونان، بلغارستان و کشورهای عربی نیز از شهرت ویژه ای برخوردار است.
شهر آق شهیر از توابع قونیه زادگاه و مدفن ملانصرالدین است(150 کلیومتری شمال غرب قونیه) و مقبره این دانشمند، طنزپرداز و عالم مشهور در شهر آق شهیر زیارتگاه خاص و عام است.
می توان گفت: دنیا با لطیفه های ملا نصرالدین می خندد!
ملا نصرالدین، شخصیتی داستانی و بذلهگو در فرهنگهای عامیانه ایرانی، افغانی، ترکیهای، عربی، کُردی، قفقازی، هندی، پاکستانی و بوسنی است که در یونان هم محبوبیت زیادی دارد و در بلغارستان هم شناختهشده است.
ملا نصرالدین در ایران و افغانستان بیش از هر جای دیگر به عنوان شحصیتی بذله گو اما نمادین محبوبیت دارد.
او را در افغانستان، ایران و جمهوری آذربایجان ملا نصرالدین، در ترکیه هوجا نصرتین (خواجه نصرالدین)، در عربستان جُحا (خواجه) مینامند و در بین کُردها به «ملا مشهور» معروف است.
ملانصرالدین که در ترکیه با شخصیت ادبی و عالمانه و لطیفه های مشهورش شناخته می شود با نامهایی همچون خوجه نصرالدین، خواجه نصرالدین، نصرالدین حوجا یا نصرالدین خواجه معروف است.
حوجا در زبان ترکی به معنای استاد و عالم می باشد.
بنا بر روایتها، خواجه نصرالدین مابین سالهای 1208 تا 1284 میلادی می زیسته است و هم اکنون مزار وی در آق شهیر از توابع استان قونیه از مکانهای مشهور توریستی ترکیه می باشد.
در بخارا (ازبکستان) ( بنا به روایتی زادگاه ملاست) مجسمه معروف ملانصرالدین(سوار بر خر بالعکس) نیز در کنار جوی مولیان نصب گردیده است.
هر چند که در شهرهای دیگری چون مسکو – نیکوزیا – قاهره و... مجسمه معروف ملا نصب می باشد.
ملا یک شخصیت جهانی است که مرز های جغرافیایی نمی تواند طنز هایش را محدود یک خاک کند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
خواجه نصرالدین یا ملانصرالدین از مشهورترین شخصیت های فکاهی دنیاست که
آوازه اش مرزهای جغرافیایی را در نوردیده است.
این شخصیت محبوب عرصه طنز نه تنها در زادگاهش ترکیه، بلکه در کشورهایی مثل ایران، افغانستان، هند، پاکستان، بوسنی، یونان، بلغارستان و کشورهای عربی نیز از شهرت ویژه ای برخوردار است.
شهر آق شهیر از توابع قونیه زادگاه و مدفن ملانصرالدین است(150 کلیومتری شمال غرب قونیه) و مقبره این دانشمند، طنزپرداز و عالم مشهور در شهر آق شهیر زیارتگاه خاص و عام است.
می توان گفت: دنیا با لطیفه های ملا نصرالدین می خندد!
ملا نصرالدین، شخصیتی داستانی و بذلهگو در فرهنگهای عامیانه ایرانی، افغانی، ترکیهای، عربی، کُردی، قفقازی، هندی، پاکستانی و بوسنی است که در یونان هم محبوبیت زیادی دارد و در بلغارستان هم شناختهشده است.
ملا نصرالدین در ایران و افغانستان بیش از هر جای دیگر به عنوان شحصیتی بذله گو اما نمادین محبوبیت دارد.
او را در افغانستان، ایران و جمهوری آذربایجان ملا نصرالدین، در ترکیه هوجا نصرتین (خواجه نصرالدین)، در عربستان جُحا (خواجه) مینامند و در بین کُردها به «ملا مشهور» معروف است.
ملانصرالدین که در ترکیه با شخصیت ادبی و عالمانه و لطیفه های مشهورش شناخته می شود با نامهایی همچون خوجه نصرالدین، خواجه نصرالدین، نصرالدین حوجا یا نصرالدین خواجه معروف است.
حوجا در زبان ترکی به معنای استاد و عالم می باشد.
بنا بر روایتها، خواجه نصرالدین مابین سالهای 1208 تا 1284 میلادی می زیسته است و هم اکنون مزار وی در آق شهیر از توابع استان قونیه از مکانهای مشهور توریستی ترکیه می باشد.
در بخارا (ازبکستان) ( بنا به روایتی زادگاه ملاست) مجسمه معروف ملانصرالدین(سوار بر خر بالعکس) نیز در کنار جوی مولیان نصب گردیده است.
هر چند که در شهرهای دیگری چون مسکو – نیکوزیا – قاهره و... مجسمه معروف ملا نصب می باشد.
ملا یک شخصیت جهانی است که مرز های جغرافیایی نمی تواند طنز هایش را محدود یک خاک کند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
مرسی فارسی است؟
🔸خواهرزادهام جلوی تلویزیون نشسته. منتظر است کلاسش شروع شود. قبل از اینکه برنامه شروع شود، ادای سلام کردنِ مجری برنامه را درمیآورد. وقتی برنامه شروع میشود، از سلامِ مجری خندهام میگیرد. مجری میگوید امروز روز زبان فارسی است و باید از کلمات فارسی استفاده کنیم. سپس از بچهها میپرسد کدام کلمه فارسی نیست و نباید استفادهاش کنیم؟ خودش جواب میدهد کلمۀ «مرسی». بعد هم میگوید کلاس فارسی داریم و ادامۀ برنامه.
🔸با خودم فکر میکنم مجری فقط همین یک کلمه را میدانست که برای بچهها مثال بزند؟ معلمان حاضر و برنامهسازان این برنامه چطور؟ مگر «مرسی» چه مشکلی دارد؟ پاسخ سؤال اول و دوم را نمیدانم، اما در این نوشته به سؤال آخر بهاختصار پاسخ میدهم.
🔸برای شکرگزاری در فارسی دستکم سه کلمه داشتهایم: «تشکر»، «سپاس»، «ممنون». تشکر و سپاس و ترکیبات این دو را بیشتر در بافتهای رسمی به کار میبریم. ممنون را عموماً برای بافتهای کمتر رسمی استفاده میکنیم. اما برای بافتهای صمیمی و غیررسمی چطور؟ اینجاست که «مرسی» میآید و خلأ واژگانیِ این محدوده را پر میکند و در زبان فارسی جاگیر میشود. ضمن اینکه «مرسی» گاهی معنای آن سه کلمۀ دیگر، خصوصاً «ممنون» را تقویت میکند، مثلاً در گفتار میگوییم «مرسی، ممنون».
🔸دیگر اینکه صدها واژۀ فرانسوی وارد زبان فارسی شده. چرا فقط به این «مرسیِ» بیچاره گیر میدهند؟ آیا میدانند که بعد از عربی بیشترین وامواژههای فارسی از زبان فرانسوی است؟ آیا میدانند از زبان فرانسوی بالای ۲۰۰۰ کلمه وارد زبان فارسی شده؟ بر فرض که موفق شدید واژۀ «مرسی» را از زبان فارسی بیرون کنید، با آژانس، آسفالت، اسکلت، اگزوز، آلرژی، آمبولانس، آنتن، باتری، بلوک، بلیت، بودجه، بوفه، پاساژ، پدال، پرانتز، پمپاژ، تابلو، تئاتر، دوش، شوفاژ، شومینه، کادر، کافه، کنکور، کودتا، گاراژ، مانتو، هاشور و صدها واژۀ فرانسوی و غیرفرانسویِ دیگر که معادل فارسی برایشان نداریم چه میکنید؟
🔸شاید بگویید دلیل مخالفت با مرسی این است که معادل فارسی برایش داریم. در جواب میگویم «مرسی» جای خود را در زبان فارسی پیدا کرده و «سپاس» همیشه معادل خوبی برایش نیست. حذف «مرسی» از فارسی یک امکان از امکانهای تشکر کردن را از این زبان میگیرد. احتمالاً دوستانِ نگران فارسی از این تعداد واژههای بیگانه در زبان فارسی خبر ندارند وگرنه حتماً دست به کار میشدند و همه را از زبان بیرون میریختند.
🔸خاطرم هست وقتیکه در کلاس درس برای دکتر علیاشرف صادقی چای آوردند، ایشان گفت «مرسی». آیا دکتر صادقی تبارِ این واژه را نمیداند؟ وقتی چنین زبانشناس بزرگی از این بابت احساس نگرانی نمیکند چرا دوستانِ همیشه نگران ما باید در برنامههایشان ذهنیتهای غلط را به نسل جدید القا کنند؟ در درازمدت این محتواها به نفع زبان فارسی است یا به ضرر آن؟ و آیا برای نسل جدید مؤثر خواهد بود یا خیر؟
#واژگان
#وامگیری
#قرضگیری
@zabanshenasik
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🔸خواهرزادهام جلوی تلویزیون نشسته. منتظر است کلاسش شروع شود. قبل از اینکه برنامه شروع شود، ادای سلام کردنِ مجری برنامه را درمیآورد. وقتی برنامه شروع میشود، از سلامِ مجری خندهام میگیرد. مجری میگوید امروز روز زبان فارسی است و باید از کلمات فارسی استفاده کنیم. سپس از بچهها میپرسد کدام کلمه فارسی نیست و نباید استفادهاش کنیم؟ خودش جواب میدهد کلمۀ «مرسی». بعد هم میگوید کلاس فارسی داریم و ادامۀ برنامه.
🔸با خودم فکر میکنم مجری فقط همین یک کلمه را میدانست که برای بچهها مثال بزند؟ معلمان حاضر و برنامهسازان این برنامه چطور؟ مگر «مرسی» چه مشکلی دارد؟ پاسخ سؤال اول و دوم را نمیدانم، اما در این نوشته به سؤال آخر بهاختصار پاسخ میدهم.
🔸برای شکرگزاری در فارسی دستکم سه کلمه داشتهایم: «تشکر»، «سپاس»، «ممنون». تشکر و سپاس و ترکیبات این دو را بیشتر در بافتهای رسمی به کار میبریم. ممنون را عموماً برای بافتهای کمتر رسمی استفاده میکنیم. اما برای بافتهای صمیمی و غیررسمی چطور؟ اینجاست که «مرسی» میآید و خلأ واژگانیِ این محدوده را پر میکند و در زبان فارسی جاگیر میشود. ضمن اینکه «مرسی» گاهی معنای آن سه کلمۀ دیگر، خصوصاً «ممنون» را تقویت میکند، مثلاً در گفتار میگوییم «مرسی، ممنون».
🔸دیگر اینکه صدها واژۀ فرانسوی وارد زبان فارسی شده. چرا فقط به این «مرسیِ» بیچاره گیر میدهند؟ آیا میدانند که بعد از عربی بیشترین وامواژههای فارسی از زبان فرانسوی است؟ آیا میدانند از زبان فرانسوی بالای ۲۰۰۰ کلمه وارد زبان فارسی شده؟ بر فرض که موفق شدید واژۀ «مرسی» را از زبان فارسی بیرون کنید، با آژانس، آسفالت، اسکلت، اگزوز، آلرژی، آمبولانس، آنتن، باتری، بلوک، بلیت، بودجه، بوفه، پاساژ، پدال، پرانتز، پمپاژ، تابلو، تئاتر، دوش، شوفاژ، شومینه، کادر، کافه، کنکور، کودتا، گاراژ، مانتو، هاشور و صدها واژۀ فرانسوی و غیرفرانسویِ دیگر که معادل فارسی برایشان نداریم چه میکنید؟
🔸شاید بگویید دلیل مخالفت با مرسی این است که معادل فارسی برایش داریم. در جواب میگویم «مرسی» جای خود را در زبان فارسی پیدا کرده و «سپاس» همیشه معادل خوبی برایش نیست. حذف «مرسی» از فارسی یک امکان از امکانهای تشکر کردن را از این زبان میگیرد. احتمالاً دوستانِ نگران فارسی از این تعداد واژههای بیگانه در زبان فارسی خبر ندارند وگرنه حتماً دست به کار میشدند و همه را از زبان بیرون میریختند.
🔸خاطرم هست وقتیکه در کلاس درس برای دکتر علیاشرف صادقی چای آوردند، ایشان گفت «مرسی». آیا دکتر صادقی تبارِ این واژه را نمیداند؟ وقتی چنین زبانشناس بزرگی از این بابت احساس نگرانی نمیکند چرا دوستانِ همیشه نگران ما باید در برنامههایشان ذهنیتهای غلط را به نسل جدید القا کنند؟ در درازمدت این محتواها به نفع زبان فارسی است یا به ضرر آن؟ و آیا برای نسل جدید مؤثر خواهد بود یا خیر؟
#واژگان
#وامگیری
#قرضگیری
@zabanshenasik
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan