5⃣ بخش پنجم: سبکشناسی
❎ قریب به اتفاق دانش آموزان با این بخش از کتاب علوم فنون ادبی نظام جدید مشکل دارند و یکی از دلایل آن سخت بودن سوالات این مبحث و کمبود منابع تمرین برای این بخش است.
🔹۱. ابتدا متن کتاب را کامل مطالعه کنید.
و با ویژگی های زبانی، ادبی و فکری هر سبک آشنا شوید و این تقسیم بندی را یاد بگیرید چون در بسیاری از تست ها مورد استفاده قرار میگیرد.
🔸۲. در مرحله بعدی مطالعه، باید برای جملههایی که در کتاب درباره توضیح سبکها آمده است مصداق پیدا کنید مثلا مصداق آن جمله در شعر یا نثر.
⬅️مثال:یکی از ویژگی های زبانی سبک عراقی ورود لغات زبان ترکی و مغولی به زبان فارسی است که مصداق آن را در شعر های زیر میتوان مشاهده کرد.
۱*چون هوای ملک دل بیند کز اینسان گرم شد/خیمه بر چشمم زند ییلاق و قشلاقش نگر
👈واژه ییلاق و قشلاق
۲*پی قتلم صف مژگان ز چه آراسته ای/بهر یک تن ز چه صد فوج قشون میآید
👈واژه قشون
🔹۳. یک دفترچه تهیه کنید و تمام مصداق های شعر و نثر که از جمله های کتاب در تست ها یا آزمون ها یا منابع تکمیلی پیدا میکنید یادداشت نمایید.
🔸۴. یکی از تیپ سوال های بخش قرابت سوالات مفهوم است که در کنکور نظام قدیم به وفور دیده میشود از این بخش غافل نمانید.
🔹۵. همیشه این نکته را در نظر داشته باشید که هر مبحثی هم سوال آسان مطرح خواهد شد هم سوال سخت.بنابراین کنار گذاشتن یک مبحث به طور کامل بسیار کار اشتباهی است مثلاً ممکن است از بخش سبک شناسی سوال حفظی مطرح شود که با یک بار مطالعه کتاب قابل جواب دادن است.
🔴🔵 نکته: در کنکور ۹۸ نظام جدید، تنها یک سوال از این مبحث که مربوط به تفاوت سبک خراسانی و عراقی بود، مطرح شد.
نویسنده: #کیمیا_طهماسبی دانشجوی حقوق دانشگاه تهران
@makhzanesoalatedoroseadabi
❎ قریب به اتفاق دانش آموزان با این بخش از کتاب علوم فنون ادبی نظام جدید مشکل دارند و یکی از دلایل آن سخت بودن سوالات این مبحث و کمبود منابع تمرین برای این بخش است.
🔹۱. ابتدا متن کتاب را کامل مطالعه کنید.
و با ویژگی های زبانی، ادبی و فکری هر سبک آشنا شوید و این تقسیم بندی را یاد بگیرید چون در بسیاری از تست ها مورد استفاده قرار میگیرد.
🔸۲. در مرحله بعدی مطالعه، باید برای جملههایی که در کتاب درباره توضیح سبکها آمده است مصداق پیدا کنید مثلا مصداق آن جمله در شعر یا نثر.
⬅️مثال:یکی از ویژگی های زبانی سبک عراقی ورود لغات زبان ترکی و مغولی به زبان فارسی است که مصداق آن را در شعر های زیر میتوان مشاهده کرد.
۱*چون هوای ملک دل بیند کز اینسان گرم شد/خیمه بر چشمم زند ییلاق و قشلاقش نگر
👈واژه ییلاق و قشلاق
۲*پی قتلم صف مژگان ز چه آراسته ای/بهر یک تن ز چه صد فوج قشون میآید
👈واژه قشون
🔹۳. یک دفترچه تهیه کنید و تمام مصداق های شعر و نثر که از جمله های کتاب در تست ها یا آزمون ها یا منابع تکمیلی پیدا میکنید یادداشت نمایید.
🔸۴. یکی از تیپ سوال های بخش قرابت سوالات مفهوم است که در کنکور نظام قدیم به وفور دیده میشود از این بخش غافل نمانید.
🔹۵. همیشه این نکته را در نظر داشته باشید که هر مبحثی هم سوال آسان مطرح خواهد شد هم سوال سخت.بنابراین کنار گذاشتن یک مبحث به طور کامل بسیار کار اشتباهی است مثلاً ممکن است از بخش سبک شناسی سوال حفظی مطرح شود که با یک بار مطالعه کتاب قابل جواب دادن است.
🔴🔵 نکته: در کنکور ۹۸ نظام جدید، تنها یک سوال از این مبحث که مربوط به تفاوت سبک خراسانی و عراقی بود، مطرح شد.
نویسنده: #کیمیا_طهماسبی دانشجوی حقوق دانشگاه تهران
@makhzanesoalatedoroseadabi
@khaili_sabz.PDF
44.4 MB
📚موضوع کتاب:قرابت معنایی (جامع)منتظری(حرف آخر)آپدیت99
@ferdosesokhan
@ferdosesokhan
🔴🔴تلمیح
🔴 تلمیح در اصطلاح بدیع به معنی اشاره کردن به قصه یا شعر یا مثل یا به تعبیری علاوه بر اشاره به فرهنگ عامه،عقاید و آداب و رسوم و علوم قدیم نیز در برمی گیرد.
🔴تلمیحاتی که در زبان فارسی به کار می روند به دو دسته تقسیم می شوند:
1⃣تلمیحات ایرانی:این تلمیحات، ادامه ی فرهنگ ایران پیش از اسلام در فرهنگ ایران پس از اسلام است.مهم ترین این تلمیحات،اشاراتی به اساطیر و باورهای قومی در میتراباوری،آیین زرتشت و مانویت بوده است.
2⃣تلمیحات اسلامی:این نوع از تلمیح نشانه ی نفوذ فرهنگ اسلامی در ایران بود که به صورت قصص قرآن و احادیث و اخبار و روایات،خود را نشان داده است.چنین تلمیحاتی فرهنگ ایرانی را نه تنها با فرهنگ اسلامی،بلکه با مجموع فرهنگ سامی آشنا کرده است.زیرا بسیاری از این قصص با وجود تفاوت هایی اندک،در کتاب مقدس نیز آمده اند.
🔴از نظر تاریخی،تلمیح در آثار شاعران دوره ی سامانی و اوایل دوره ی غزنوی،بیشتر مربوط به تلمیحات ایرانی - و اغلب مربوط به آیین زرتشت – بوده است اما با رشد و گسترش فرهنگ اسلامی در ایران،دامنه ی تلمیحات بهکار رفته در آثار شاعران و نویسندگان به سوی قصص قرآنی بیشتر شده است،چنانکه در ادبیات قرن ششم ه.ق جاذبه ی اشاره به فرهنگ اسلامی بسیار بیشتر به چشم می خورد تا اشاره به فرهنگ پیش از اسلام و در عین حال گرایش به داستان های غنایی و عاشقانه ی عرب هم رواج می یابد.
🔴تلمیح از نظر ساخت،گفتار را به سمت ایجاز می برد و باعث می شود که معنای کلام شاعر یا نویسنده در ذهن شنونده یا خواننده ادامه یابد.
🔴مثال هایی برای تلمیح:
📗شاه ترکان سخن مدعیان می شنود
شرمی از مظلمه ی خون سیاووشش باد.(حافظ)
👈اشاره به داستان کشتن شدن سیاوش
📗نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت
به غمزه مساله آموز صد مدرس شد.(حافظ)
👈اشاره به پیامبر اکرم(ص)
📗مرا شکر منه و گل مریز در مجلس
میان خسرو و شیرین شکر کجا گنجد ؟(سعدی)
👈اشاره به داستان خسرو و شیرین
📗ناشناسی که به تاریکی شب
می برد شام یتیمان عرب
(شهریار)
👈اشاره به امیرالمومنین علی (ع) که شب ها و به طور ناشناس برای فقرا و نیازمندان غذا می بردند.
📗مادر ای آفتاب هستی بخش
زیر پایت بهشت جاوید است
(نصرالله مردانی)
👈اشاره به حدیث نبوی الجَنَّةُ تَحتَ أقدامِ الاُمَّهات
🔹ترجمه : بهشت زير قدمهاى مادران است.
📗پسر نوح با بدان بنشست
خاندان نبوتش گم شد
(سعدی)
👈اشاره به داستان حضرت نوح(ع) و پسرش کنعان که بت پرست بود.
📗پدرم روضه رضوان به دو گندم بفروخت
من چرا ملک جهان را به جوی نفروشم !(حافظ)
👈اشاره به داستان حضرت آدم(ع) و رانده شدن او به خاطر خوردن گندم
📗گلستان کند آتشی بر خلیل
گروهی بر آتش بـَرَد از آب نیل
👈گلستان شدن آتش بر حضرت ابراهیم و گذشتن حضرت موسی و یارانش از رود نیل
📗یتیمی که ناکرده قرآن درست
کتب خانه ی چند ملّت بشست
👈اشاره به یتیمی حضرت محمد(ص) و منسوخ شدن ادیان با تولد ایشان
📗چو عزمش برآهیخت شمشیر بیم
به معجز زد میان قمر دو نیم .
👈اشاره به معجزه ی پیامبر، شق القمر
📗چو صیتش در افواه دنیا فتاد
تزلزل در ایوان کسری فتاد
👈شکاف برداشتن کاخ کسری همزمان با تولد پیامبر(ص)
📗شبی برنشست از فلک بر گذشت
به تمکین و جاه از مـَلـَک برگذشت.
👈اشاره به شب معراج پیامبر (ص)
📗جهان پیر است و بیبنیاد از این فرهادكش فریاد
كه كرد افسون و نیرنگش ملول از جان شیرینم(حافظ)
👈به داستان شیرین و فرهاد اشاره دارد.
📗سوخـتم در چاه صــبر از بهر آن شــمع چـوگل
شـاه تركان فارغ است از حال ما كو رستمی
(حافظ)
👈اشاره به داستان بیژن و منیژه
📗نه یوسف که چندان بلا دید و بند
چو حکمش روان گشت و قدرش بلند
(سعدی)
👈اشاره به داستان حضرت یوسف
📗مرا چون خلیل آتشی بر دل است
که پنداری این شعله بر من گل است
.(سعدی)
👈داستان گلستان شدن آتش بر حضرت ابراهیم (ع)
📗خداوند زر برکند چشم دیو
به دام آورد صخر جنی به ریو
(سعدی )
👈داستان حضرت سلیمان و صخر جنی
📗سکندر به دیوار رویین و سنگ
بکرد از جهان راه یاجوج تنگ
(سعدی)
👈اشاره به آیات ۹۳ و ۹۴ سوره ی کهف و سدی آهنین ساختن اسکندر بر سر راه یاجوج و ماجوج
📗ستم از غمزه میاموز که در مذهب عشق
هر عمل اجری و هر کرده جزائی دارد
👈اشاره به آیه ی ۴۲ سوره ی مدّثر دارد که می فرماید: «کُلّ نَفسٍ ما کَسَبَت رَهینَةٌ» (هر نفسی به آنچه کسب کرده در گرو است)
📗حضور خلوت انس است و دوستان جمعند
وَ إن یکاد بخوانید و در فراز کنید
👈اشاره به آیه ی ۵۲ سوره ی قلم
🔴تهیه و تنظیم: حشمت اله پاک طینت
@drpaktinat
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🔴 تلمیح در اصطلاح بدیع به معنی اشاره کردن به قصه یا شعر یا مثل یا به تعبیری علاوه بر اشاره به فرهنگ عامه،عقاید و آداب و رسوم و علوم قدیم نیز در برمی گیرد.
🔴تلمیحاتی که در زبان فارسی به کار می روند به دو دسته تقسیم می شوند:
1⃣تلمیحات ایرانی:این تلمیحات، ادامه ی فرهنگ ایران پیش از اسلام در فرهنگ ایران پس از اسلام است.مهم ترین این تلمیحات،اشاراتی به اساطیر و باورهای قومی در میتراباوری،آیین زرتشت و مانویت بوده است.
2⃣تلمیحات اسلامی:این نوع از تلمیح نشانه ی نفوذ فرهنگ اسلامی در ایران بود که به صورت قصص قرآن و احادیث و اخبار و روایات،خود را نشان داده است.چنین تلمیحاتی فرهنگ ایرانی را نه تنها با فرهنگ اسلامی،بلکه با مجموع فرهنگ سامی آشنا کرده است.زیرا بسیاری از این قصص با وجود تفاوت هایی اندک،در کتاب مقدس نیز آمده اند.
🔴از نظر تاریخی،تلمیح در آثار شاعران دوره ی سامانی و اوایل دوره ی غزنوی،بیشتر مربوط به تلمیحات ایرانی - و اغلب مربوط به آیین زرتشت – بوده است اما با رشد و گسترش فرهنگ اسلامی در ایران،دامنه ی تلمیحات بهکار رفته در آثار شاعران و نویسندگان به سوی قصص قرآنی بیشتر شده است،چنانکه در ادبیات قرن ششم ه.ق جاذبه ی اشاره به فرهنگ اسلامی بسیار بیشتر به چشم می خورد تا اشاره به فرهنگ پیش از اسلام و در عین حال گرایش به داستان های غنایی و عاشقانه ی عرب هم رواج می یابد.
🔴تلمیح از نظر ساخت،گفتار را به سمت ایجاز می برد و باعث می شود که معنای کلام شاعر یا نویسنده در ذهن شنونده یا خواننده ادامه یابد.
🔴مثال هایی برای تلمیح:
📗شاه ترکان سخن مدعیان می شنود
شرمی از مظلمه ی خون سیاووشش باد.(حافظ)
👈اشاره به داستان کشتن شدن سیاوش
📗نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت
به غمزه مساله آموز صد مدرس شد.(حافظ)
👈اشاره به پیامبر اکرم(ص)
📗مرا شکر منه و گل مریز در مجلس
میان خسرو و شیرین شکر کجا گنجد ؟(سعدی)
👈اشاره به داستان خسرو و شیرین
📗ناشناسی که به تاریکی شب
می برد شام یتیمان عرب
(شهریار)
👈اشاره به امیرالمومنین علی (ع) که شب ها و به طور ناشناس برای فقرا و نیازمندان غذا می بردند.
📗مادر ای آفتاب هستی بخش
زیر پایت بهشت جاوید است
(نصرالله مردانی)
👈اشاره به حدیث نبوی الجَنَّةُ تَحتَ أقدامِ الاُمَّهات
🔹ترجمه : بهشت زير قدمهاى مادران است.
📗پسر نوح با بدان بنشست
خاندان نبوتش گم شد
(سعدی)
👈اشاره به داستان حضرت نوح(ع) و پسرش کنعان که بت پرست بود.
📗پدرم روضه رضوان به دو گندم بفروخت
من چرا ملک جهان را به جوی نفروشم !(حافظ)
👈اشاره به داستان حضرت آدم(ع) و رانده شدن او به خاطر خوردن گندم
📗گلستان کند آتشی بر خلیل
گروهی بر آتش بـَرَد از آب نیل
👈گلستان شدن آتش بر حضرت ابراهیم و گذشتن حضرت موسی و یارانش از رود نیل
📗یتیمی که ناکرده قرآن درست
کتب خانه ی چند ملّت بشست
👈اشاره به یتیمی حضرت محمد(ص) و منسوخ شدن ادیان با تولد ایشان
📗چو عزمش برآهیخت شمشیر بیم
به معجز زد میان قمر دو نیم .
👈اشاره به معجزه ی پیامبر، شق القمر
📗چو صیتش در افواه دنیا فتاد
تزلزل در ایوان کسری فتاد
👈شکاف برداشتن کاخ کسری همزمان با تولد پیامبر(ص)
📗شبی برنشست از فلک بر گذشت
به تمکین و جاه از مـَلـَک برگذشت.
👈اشاره به شب معراج پیامبر (ص)
📗جهان پیر است و بیبنیاد از این فرهادكش فریاد
كه كرد افسون و نیرنگش ملول از جان شیرینم(حافظ)
👈به داستان شیرین و فرهاد اشاره دارد.
📗سوخـتم در چاه صــبر از بهر آن شــمع چـوگل
شـاه تركان فارغ است از حال ما كو رستمی
(حافظ)
👈اشاره به داستان بیژن و منیژه
📗نه یوسف که چندان بلا دید و بند
چو حکمش روان گشت و قدرش بلند
(سعدی)
👈اشاره به داستان حضرت یوسف
📗مرا چون خلیل آتشی بر دل است
که پنداری این شعله بر من گل است
.(سعدی)
👈داستان گلستان شدن آتش بر حضرت ابراهیم (ع)
📗خداوند زر برکند چشم دیو
به دام آورد صخر جنی به ریو
(سعدی )
👈داستان حضرت سلیمان و صخر جنی
📗سکندر به دیوار رویین و سنگ
بکرد از جهان راه یاجوج تنگ
(سعدی)
👈اشاره به آیات ۹۳ و ۹۴ سوره ی کهف و سدی آهنین ساختن اسکندر بر سر راه یاجوج و ماجوج
📗ستم از غمزه میاموز که در مذهب عشق
هر عمل اجری و هر کرده جزائی دارد
👈اشاره به آیه ی ۴۲ سوره ی مدّثر دارد که می فرماید: «کُلّ نَفسٍ ما کَسَبَت رَهینَةٌ» (هر نفسی به آنچه کسب کرده در گرو است)
📗حضور خلوت انس است و دوستان جمعند
وَ إن یکاد بخوانید و در فراز کنید
👈اشاره به آیه ی ۵۲ سوره ی قلم
🔴تهیه و تنظیم: حشمت اله پاک طینت
@drpaktinat
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✴️ شاخصه های متعارف زیبایی معشوق درشعر فارسی⬇️⬇️
💢قامت: سرو بالا،با پیکری در آغاز گوشتناک و سپس تر فربه و چاق
💢گیسو: سیاه و بلند و گاه مجعد که آن را بیشتر به شب و مشک و کمند و چوگان و سنبل تشبیه کرده اند.
💢پیشانی: بلند
💢ابرو: کمانی در آغاز گشاده و سپس تر پیوسته(که آن را بیشتر به کمان و هلال و طاق تشبیه کرده اند.)
💢چشم: بادامی و سیاه و مخمور (که آن را بیشتر به نرگس و جادو و آهو و مست و فتنه تشبیه کرده اند.)
💢مژه: بلند و سیاه(که آن را بیشتر به تیر و خنجر و ناوک تشبیه کرده اند.
💢بینی: باریک و بلند و کشیده(که آن را به قلم و تیغ مانند کرده اند.)
💢دهان: کوچک (که آن را بیشتر به هیچ و نقطه و پسته و غنچه تشبیه کرده اند.)
💢لب: باریک و سرخ(که آن را بیشتر به لعل و یاقوت و عقیق و مرجان و عناب و در شیرینی به قند و شکر تشبیه کرده اند.)
💢چانه/زنخدان: گرد (که آن را معمولا به گوی،سیب و یا به تشبیه کرده اند.) و گاه با چال (که بیشتر به چاه تشبیه کرده اند.) ولی سپس تر چاق و غبغب دار
💢رنگ تن: سفید (که بیشتر به سیم و سمن و برف تشبیه کرده اند.)
💢گونه ها:سرخ (که آن را بیشتر به گل و لاله و دانه های انار تشبیه کرده اند.)
منبع: بررسی نشانه های نامتعارف زیبایی در ادب فارسی
زهرا آقابابایی خوزانی
- به کوشش:محمود علیاصغری
کانال دیداری ،شنیداری
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
💢قامت: سرو بالا،با پیکری در آغاز گوشتناک و سپس تر فربه و چاق
💢گیسو: سیاه و بلند و گاه مجعد که آن را بیشتر به شب و مشک و کمند و چوگان و سنبل تشبیه کرده اند.
💢پیشانی: بلند
💢ابرو: کمانی در آغاز گشاده و سپس تر پیوسته(که آن را بیشتر به کمان و هلال و طاق تشبیه کرده اند.)
💢چشم: بادامی و سیاه و مخمور (که آن را بیشتر به نرگس و جادو و آهو و مست و فتنه تشبیه کرده اند.)
💢مژه: بلند و سیاه(که آن را بیشتر به تیر و خنجر و ناوک تشبیه کرده اند.
💢بینی: باریک و بلند و کشیده(که آن را به قلم و تیغ مانند کرده اند.)
💢دهان: کوچک (که آن را بیشتر به هیچ و نقطه و پسته و غنچه تشبیه کرده اند.)
💢لب: باریک و سرخ(که آن را بیشتر به لعل و یاقوت و عقیق و مرجان و عناب و در شیرینی به قند و شکر تشبیه کرده اند.)
💢چانه/زنخدان: گرد (که آن را معمولا به گوی،سیب و یا به تشبیه کرده اند.) و گاه با چال (که بیشتر به چاه تشبیه کرده اند.) ولی سپس تر چاق و غبغب دار
💢رنگ تن: سفید (که بیشتر به سیم و سمن و برف تشبیه کرده اند.)
💢گونه ها:سرخ (که آن را بیشتر به گل و لاله و دانه های انار تشبیه کرده اند.)
منبع: بررسی نشانه های نامتعارف زیبایی در ادب فارسی
زهرا آقابابایی خوزانی
- به کوشش:محمود علیاصغری
کانال دیداری ،شنیداری
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️هزل ، هجو و طنز
شادمانی و خنده، بخشی از فرهنگ زندگی است.
مولوي در ديوان شمس ميفرمايد :
گرچه من خود ز عدم دلخوش و خندان زادم
عشق آموخت مرا، شكل دگر خنديدن
به صدف مانم، خندم چو مـــرا درشكننــــــد
كارِ خامان بود از فتح و ظفر خنديدن
خنده و شادمانی در ادب فارسی سه نوع متفاوت است و هر کدام با هدف و شیوه ی بیانی متفاوت از سایرین ممتاز و جدا می شود :
هزل، هجو، طنز
✳️هزل :
هزل در لغت به معنی مزاح (شوخی کردن) و بيهوده گفتن است ، اما در اصطلاح ادب عبارت از شعر يا داستان کوتاه و بی هدفی است که برای تفريح گفته می شود ، تا افراد معدودی از آن لذت ببرند .
غرض ازپرداختن هزل که گاهی هم از مرز اخلاق و ادب خارج می شود تنها تفريحی بی مايه و گذراست
(هزل همانند داستان های بی سر و تهی است که امروزه به نام جوک ميان مردم متداول است) .
هزل از ظرافت طنز و قدرت تأثير هجو خالی است و هدف مشخص ندارد و البته گسترد گی آن هم چندان وسيع نيست .
سرودن هزل از قرن نهم به بعد مورد توجه بيشتری قرار گرفت .
از شاعران هزل پرداز می توان به انوری اشاره داشت .
سنایی می گوید:
هزل من هزل نیست تعلیم است
عبید زاکانی می گوید:
هزل را خوار مشمارید و هزالان را به چشم حقارت منگرید.
مولانا گوید:
هزلها گويند در افسانهها
گنج ميجو در همه ويرانهها
هزل تعليم است آن را ِجد شنو
تو مشو بر ظاهر هزلش گرو
هر ِجدي هزل است پيش هازلان
هزلها ِجد است پيش عاقلان
سعدی گوید:
به مزاحت نگفتم این گفتار
هزل بگذار و جد از او بردار
حكيمان و عارفان، "هزل" را شيوه اى براى بيان مسايل جدّى دانسته اند.
آنچه را كه بىپرده نمىتوان گفت، بايد در قالبى ديگر ريخت و به گوش هوش مستمع و خواننده منتقل كرد.
در حديقه سنايى مضمونى بسيار نزديك به آنچه كه مولانا سروده است، می بينيم:
هزل من هزل نيست تعليم است
بيت من بيت نيست، اقليم است
گرچه با هزل، جِد چو بيگانه است
هزل و جِدّم هم از يكى خانه است
تو چه دانى كه اندر اين اقليم
عقل مرشد چه مىكند تعليم؟
شكر گويم كه نزد اهل هنر
هزلم از جدّ ديگران خوشتر!
بدین ترتیب ، سنایی هزل های خود را " تعلیم " می نامد و معتقد است هزل و جِد گفتنش هر دو از یک خانه و منبع سرچشمه می گیرد و حتی هزل خود را از جِد دیگران زیباتر می داند .
یک هزل ایرج میرزا چنین است :
به قربانت مگر سیری؟ پیازی؟
که توی بقچه و چادرنمازی؟
تو مرآت جمال ذوالجلالی
چرا مانند شلغم در جوالی؟
ز من مترس که خانم خطابت کنم
از او بترس که همشیره خطابت کند
نكته قابل تأمل ديگر، اطلاق نام "هزل" به اشعار و مطالب زشت و شرم آور است.
حال آنکه باید این دسته از اشعار را ردیف هجویات قرار داد .
کاربرد الفاظ رکیک که با هدف لگد کوبی شخصیت افراد مطرح می شود ، "هجو" نام دارد .
اما " طنز " عالی ترین نوع نوشته است زیرا هدف آن اصلاح عیوب جامعه است .
طنز پرداز ، پزشک و جراح عیوب و ناکاستی های جامعه است و خنده حاصل از طنز ، خنده شادمانی نیست بلکه :
طنز ، گریه کردن است قاه قاه
طنز ، خندیدن است آه آه
مطلب ارسالی از : کانال عارفان
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
شادمانی و خنده، بخشی از فرهنگ زندگی است.
مولوي در ديوان شمس ميفرمايد :
گرچه من خود ز عدم دلخوش و خندان زادم
عشق آموخت مرا، شكل دگر خنديدن
به صدف مانم، خندم چو مـــرا درشكننــــــد
كارِ خامان بود از فتح و ظفر خنديدن
خنده و شادمانی در ادب فارسی سه نوع متفاوت است و هر کدام با هدف و شیوه ی بیانی متفاوت از سایرین ممتاز و جدا می شود :
هزل، هجو، طنز
✳️هزل :
هزل در لغت به معنی مزاح (شوخی کردن) و بيهوده گفتن است ، اما در اصطلاح ادب عبارت از شعر يا داستان کوتاه و بی هدفی است که برای تفريح گفته می شود ، تا افراد معدودی از آن لذت ببرند .
غرض ازپرداختن هزل که گاهی هم از مرز اخلاق و ادب خارج می شود تنها تفريحی بی مايه و گذراست
(هزل همانند داستان های بی سر و تهی است که امروزه به نام جوک ميان مردم متداول است) .
هزل از ظرافت طنز و قدرت تأثير هجو خالی است و هدف مشخص ندارد و البته گسترد گی آن هم چندان وسيع نيست .
سرودن هزل از قرن نهم به بعد مورد توجه بيشتری قرار گرفت .
از شاعران هزل پرداز می توان به انوری اشاره داشت .
سنایی می گوید:
هزل من هزل نیست تعلیم است
عبید زاکانی می گوید:
هزل را خوار مشمارید و هزالان را به چشم حقارت منگرید.
مولانا گوید:
هزلها گويند در افسانهها
گنج ميجو در همه ويرانهها
هزل تعليم است آن را ِجد شنو
تو مشو بر ظاهر هزلش گرو
هر ِجدي هزل است پيش هازلان
هزلها ِجد است پيش عاقلان
سعدی گوید:
به مزاحت نگفتم این گفتار
هزل بگذار و جد از او بردار
حكيمان و عارفان، "هزل" را شيوه اى براى بيان مسايل جدّى دانسته اند.
آنچه را كه بىپرده نمىتوان گفت، بايد در قالبى ديگر ريخت و به گوش هوش مستمع و خواننده منتقل كرد.
در حديقه سنايى مضمونى بسيار نزديك به آنچه كه مولانا سروده است، می بينيم:
هزل من هزل نيست تعليم است
بيت من بيت نيست، اقليم است
گرچه با هزل، جِد چو بيگانه است
هزل و جِدّم هم از يكى خانه است
تو چه دانى كه اندر اين اقليم
عقل مرشد چه مىكند تعليم؟
شكر گويم كه نزد اهل هنر
هزلم از جدّ ديگران خوشتر!
بدین ترتیب ، سنایی هزل های خود را " تعلیم " می نامد و معتقد است هزل و جِد گفتنش هر دو از یک خانه و منبع سرچشمه می گیرد و حتی هزل خود را از جِد دیگران زیباتر می داند .
یک هزل ایرج میرزا چنین است :
به قربانت مگر سیری؟ پیازی؟
که توی بقچه و چادرنمازی؟
تو مرآت جمال ذوالجلالی
چرا مانند شلغم در جوالی؟
ز من مترس که خانم خطابت کنم
از او بترس که همشیره خطابت کند
نكته قابل تأمل ديگر، اطلاق نام "هزل" به اشعار و مطالب زشت و شرم آور است.
حال آنکه باید این دسته از اشعار را ردیف هجویات قرار داد .
کاربرد الفاظ رکیک که با هدف لگد کوبی شخصیت افراد مطرح می شود ، "هجو" نام دارد .
اما " طنز " عالی ترین نوع نوشته است زیرا هدف آن اصلاح عیوب جامعه است .
طنز پرداز ، پزشک و جراح عیوب و ناکاستی های جامعه است و خنده حاصل از طنز ، خنده شادمانی نیست بلکه :
طنز ، گریه کردن است قاه قاه
طنز ، خندیدن است آه آه
مطلب ارسالی از : کانال عارفان
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Forwarded from مخزن سوالات زبان فارسی و نگارش و فنون ادبی
#خبرفوری
⭕ شورای سنجش با درخواست مجلس برای تمدید کنکور نظام قدیم موافقت نکرد
✅ زرین آمیزی، سخنگوی سازمان سنجش آموزش کشور در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران جوان: شورای سنجش و پذیرش دانشجو با کنکور ۱۴۰۰ برای نظام قدیم موافقت نکرد و در کنکور سراسری سال ۱۴۰۰ نظام قدیمیها نمیتوانند بر مبنای این نظام آزمون بدهند.
◀️ کنکور سراسری سال ۱۴۰۰ برای ورود به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی صرفا بر مبنای دروس نظام آموزشی جدید یا همان ۳-۳-۶ برگزار میشود.
منبع/خبرنگاران جوان
@makhzanesoalatedoroseadabi
⭕ شورای سنجش با درخواست مجلس برای تمدید کنکور نظام قدیم موافقت نکرد
✅ زرین آمیزی، سخنگوی سازمان سنجش آموزش کشور در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران جوان: شورای سنجش و پذیرش دانشجو با کنکور ۱۴۰۰ برای نظام قدیم موافقت نکرد و در کنکور سراسری سال ۱۴۰۰ نظام قدیمیها نمیتوانند بر مبنای این نظام آزمون بدهند.
◀️ کنکور سراسری سال ۱۴۰۰ برای ورود به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی صرفا بر مبنای دروس نظام آموزشی جدید یا همان ۳-۳-۶ برگزار میشود.
منبع/خبرنگاران جوان
@makhzanesoalatedoroseadabi
@Davazdahomensani_org.pdf
5.1 MB
📙 پاسخ سوالات خودارزیابی علوم و فنون پایه دهم
🔗 به صورت درس به درس
📆 بر اساس چاپ 1399
👤 جناب آقای روشنی
#علوم_فنون #دهم
@ferdosesokhan
🔗 به صورت درس به درس
📆 بر اساس چاپ 1399
👤 جناب آقای روشنی
#علوم_فنون #دهم
@ferdosesokhan
@Davazdahomensani_org.pdf
3.8 MB
📗 پاسخ سوالات خودارزیابی علوم و فنون پایه یازدهم
🔗 به صورت درس به درس
📆 بر اساس چاپ 1399
👤 جناب آقای روشنی
#علوم_فنون #یازدهم
@ferdosesokhan
🔗 به صورت درس به درس
📆 بر اساس چاپ 1399
👤 جناب آقای روشنی
#علوم_فنون #یازدهم
@ferdosesokhan
@Davazdahomensani_org.pdf
3.6 MB
📘 پاسخ سوالات خودارزیابی علوم و فنون پایه دوازدهم
🔗 به صورت درس به درس
📆 بر اساس چاپ 1399
👤 جناب آقای روشنی
#علوم_فنون #دوازدهم
@ferdosesokhan
🔗 به صورت درس به درس
📆 بر اساس چاپ 1399
👤 جناب آقای روشنی
#علوم_فنون #دوازدهم
@ferdosesokhan
انواع " را "
از کتاب : " رفتارشناسی زبان "
انتشارات زوار، چاپ اول ۷۳، رحیم ذوالنور
۱- متمم مفعولی می سازد
ما مکیان را برگماشتیم تا تو را از مکه بیرون کردند.(روح الارواح ص۹۲)
یکی را از بزرگان به محفلی اندر همی ستودند.(گلستان خطیب ص۱۵۶)
۲- "را" به جای "برای"
ز زقیب دیو سیرت به خدای خود پناهم
مگر آن شهاب ثاقب مددی دهد خدا را(حافظ)
یکی را از ملوک کنیزکی چینی آورده بودند.(گلستان)
۳- "را" به جای شبه حرف اضافه ی "درباره "
پادشاهی را شنیدم که به کشتن اسیری اشارت کرد.(گلستان)
درویشی را شنیدم که در آتش فاقه می سوخت.(گلستان)
۴-"را" به جای "از"
قضا را در آمد یکی خشکسال(بوستان)
هر روز طبیب را می پرسید(بیهقی)
۵- "را" به جای "با"
من امروز شما را مخالفم.(تفسیری بر عشری)
ختم الرسل اگرنه به خود داده از کرم
آن نسبتی که داشته هارون کلیم را(سنجر کاشی)
۶- "را" به جای "به"
پیرمردی را گفتند چرا زن نکنی (گلستان)
سپردی مرا دختر اردوان
که تا باز خواهی تنی بی روان(فردوسی)
۷- "را "به جای" در"
چهاردهم صفر را به شهر سراب شدم(ناصرخسرو)
سرسال را رمه ی وی از همه ی قبیله افزون گشت(قصص قرآن)
۸- "را"ی همراه مسندالیه
به نظر می رسد که برای تاکید در معرفه استعمال می شده است.
گفت شما را از بهر آن جمع شده اید که مرا برنجانید(فردوس المرشدیه)
ما را در این مدت چندان غصه خوردیم که به صد سال در جهان کس نخورد.(سمک عیار)
۹- "را"ی همراه مسندالیه فعل مجهول
برای تاکید یا تعریف
تاکید: فرمان نیست که هیچکس را از کسان وی بازداشته شود(تاریخ بیهقی)
تعریف:
محمد را به غزنین خوانده آمد(تاریخ بیهقی)
۱۰- "را"ی فک اضافه ی مقلوب
بسا شه کز فریب یافه گویان
خصومت را شود بی وقت جویان (نظامی)
آسمان را حق بود گر خون ببارد بر زمین(سعدی)
۱۱- "را"ی فک اضافه ی مستوی
بدون اینکه اضافه مقلوب شده باشد، حرف اضافه(کسره)حذف می شود و "را" بعد از مضاف الیه به جای آن می نشیند.
آزرده کرد کژدم غربت جگر مرا(ناصرخسرو)
از تیغ تو ای لوای دولت
ناموس تبه شود قضا را (سنایی)
۱۲- "را"ی تاکید
در متون کهن برای تاکید گاه بعد از متمم،حرف اضافه ی دیگری می آورده اند؛ گاه به جای آن حرف اضافه "را" آمده است.
کاشکی کار من و تو به درم راست شدی
تا من از بهر تو را کردمی از دیده درم(فرخی)
از بهر تو را توبه و سوگند شکستیم(معزی)
۱۳- "را" به جای "بر"
آب بریز آتش بیداد را (نظامی)
ملک را رحمت آمد و از سر خون او درگذشت (گلستان)
۱۴-گاهی « را» به مفهوم ضمیر ملکی « از آن» به کار می رود و مفهوم مالکیت را نشان می دهد« ما به فلک می رویم عزم تماشا کراست »
۱۵-و همچنین « را» به معنی هنگام که مفهوم قیدی دارد « اگر شب رسی روز را باز گرد ، شب را به بوستان یکی از دوستان »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
از کتاب : " رفتارشناسی زبان "
انتشارات زوار، چاپ اول ۷۳، رحیم ذوالنور
۱- متمم مفعولی می سازد
ما مکیان را برگماشتیم تا تو را از مکه بیرون کردند.(روح الارواح ص۹۲)
یکی را از بزرگان به محفلی اندر همی ستودند.(گلستان خطیب ص۱۵۶)
۲- "را" به جای "برای"
ز زقیب دیو سیرت به خدای خود پناهم
مگر آن شهاب ثاقب مددی دهد خدا را(حافظ)
یکی را از ملوک کنیزکی چینی آورده بودند.(گلستان)
۳- "را" به جای شبه حرف اضافه ی "درباره "
پادشاهی را شنیدم که به کشتن اسیری اشارت کرد.(گلستان)
درویشی را شنیدم که در آتش فاقه می سوخت.(گلستان)
۴-"را" به جای "از"
قضا را در آمد یکی خشکسال(بوستان)
هر روز طبیب را می پرسید(بیهقی)
۵- "را" به جای "با"
من امروز شما را مخالفم.(تفسیری بر عشری)
ختم الرسل اگرنه به خود داده از کرم
آن نسبتی که داشته هارون کلیم را(سنجر کاشی)
۶- "را" به جای "به"
پیرمردی را گفتند چرا زن نکنی (گلستان)
سپردی مرا دختر اردوان
که تا باز خواهی تنی بی روان(فردوسی)
۷- "را "به جای" در"
چهاردهم صفر را به شهر سراب شدم(ناصرخسرو)
سرسال را رمه ی وی از همه ی قبیله افزون گشت(قصص قرآن)
۸- "را"ی همراه مسندالیه
به نظر می رسد که برای تاکید در معرفه استعمال می شده است.
گفت شما را از بهر آن جمع شده اید که مرا برنجانید(فردوس المرشدیه)
ما را در این مدت چندان غصه خوردیم که به صد سال در جهان کس نخورد.(سمک عیار)
۹- "را"ی همراه مسندالیه فعل مجهول
برای تاکید یا تعریف
تاکید: فرمان نیست که هیچکس را از کسان وی بازداشته شود(تاریخ بیهقی)
تعریف:
محمد را به غزنین خوانده آمد(تاریخ بیهقی)
۱۰- "را"ی فک اضافه ی مقلوب
بسا شه کز فریب یافه گویان
خصومت را شود بی وقت جویان (نظامی)
آسمان را حق بود گر خون ببارد بر زمین(سعدی)
۱۱- "را"ی فک اضافه ی مستوی
بدون اینکه اضافه مقلوب شده باشد، حرف اضافه(کسره)حذف می شود و "را" بعد از مضاف الیه به جای آن می نشیند.
آزرده کرد کژدم غربت جگر مرا(ناصرخسرو)
از تیغ تو ای لوای دولت
ناموس تبه شود قضا را (سنایی)
۱۲- "را"ی تاکید
در متون کهن برای تاکید گاه بعد از متمم،حرف اضافه ی دیگری می آورده اند؛ گاه به جای آن حرف اضافه "را" آمده است.
کاشکی کار من و تو به درم راست شدی
تا من از بهر تو را کردمی از دیده درم(فرخی)
از بهر تو را توبه و سوگند شکستیم(معزی)
۱۳- "را" به جای "بر"
آب بریز آتش بیداد را (نظامی)
ملک را رحمت آمد و از سر خون او درگذشت (گلستان)
۱۴-گاهی « را» به مفهوم ضمیر ملکی « از آن» به کار می رود و مفهوم مالکیت را نشان می دهد« ما به فلک می رویم عزم تماشا کراست »
۱۵-و همچنین « را» به معنی هنگام که مفهوم قیدی دارد « اگر شب رسی روز را باز گرد ، شب را به بوستان یکی از دوستان »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
بایدها_ونباید_ها_در_بررسیرمتون_نظم_ونثر_کتابهای_فارسی.pdf
209 KB
#کارگاه_آموزش_مجازی
موضوع:
"بایدها و نبایدها در تدریس متون نظم و نثر کتابهای فارسی"
(ویژه تدریس کتب فارسی)
نخستین همایش مجازی استانی:
"گروه زبان و ادبیات فارسی استان خوزستان"
مدرس: دکتر یعقوب کیانیشاهوندی
@ferdosesokhan
موضوع:
"بایدها و نبایدها در تدریس متون نظم و نثر کتابهای فارسی"
(ویژه تدریس کتب فارسی)
نخستین همایش مجازی استانی:
"گروه زبان و ادبیات فارسی استان خوزستان"
مدرس: دکتر یعقوب کیانیشاهوندی
@ferdosesokhan
4_5936016635570685945.pdf
6.7 MB
☝️☝️☝️☝️☝️
پاسخ تمامی فعالیت های نگارشی، کارگاه ها و سازه های نوشتاری کتاب نگارش دوازدهم
@ferdosesokhan
پاسخ تمامی فعالیت های نگارشی، کارگاه ها و سازه های نوشتاری کتاب نگارش دوازدهم
@ferdosesokhan
4_5846193321629714242.pdf
1.2 MB
#فارسی_یازدهم
#درس_ششم
پرورده عشق+ تحلیل کارگاه متنپژوهی+ گنج حکمت (مردان واقعی)
مدرس: دکتر احمد کنجوری
دبیر ادبیات شهرستان دلفان
@ferdosesokhan
#درس_ششم
پرورده عشق+ تحلیل کارگاه متنپژوهی+ گنج حکمت (مردان واقعی)
مدرس: دکتر احمد کنجوری
دبیر ادبیات شهرستان دلفان
@ferdosesokhan
@adabyaat_sad_konkour.pdf
17 MB
📚 جزوه جامع ادبیات
🔖 شامل مباحث (املا و لغات، تاریخ ادبیات، زبان فارسی، آرایه های ادبی) میباشد.
📌 نظام جدید
@ferdosesokhan
🔖 شامل مباحث (املا و لغات، تاریخ ادبیات، زبان فارسی، آرایه های ادبی) میباشد.
📌 نظام جدید
@ferdosesokhan
تعیین نوع " و" در شعر
دربارهی تعیین نوع «و» در شعر، یک قاعدهی کلّی وجود دارد:
«هرگاه حرف «و» پس از فعل بیاید، حرف ربط و هرگاه پس از اسم بیاید، حرف عطف است»
اما این قاعده، در نظم، همواره راهگشا نبودهاست و نیاز به توضیح بیشتر دارد؛ زیرا در نظم به ضرورت رعایت وزن و قافیه، کلمات جابهجا میشوند؛ مثلاً ممکن است، به ضرورت قافیه و ردیف، یک مصراع را به دو صورت زیر بیان کنیم:
الف) جهان رنج و اندوه و درد و غم است.
ب) جهان رنج و درد است و اندوه و غم.
اکنون پرسش این است:
آیا این جابهجایی مسندهای همپایه و آمدن آنها پس از فعل، باعث شدهاست که در مصراع (ب) دو جمله داشته باشیم؟
پاسخ منفی است؛ باید مصراع «ب» را بازگردانی نماییم تا دستورمند شود:
ب) جهان، درد و رنج و اندوه و غم است.
واژههای «درد، رنج، اندوه و غم»، مسندهای همپایهاند و «و» حرف عطف است.
اما در مصراعهایی چون:
الف) همه عالم تن است و ایران دل
یا:
ب) گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید
وضع فرق میکند؛ زیرا پس از بازگردانی و دستورمند نمودن، به این صورت در میآیند:
الف) همه عالم تن و ایران دل است.
در این جمله، دو واژهی «تن» و «ایران» همپایه نیستند؛ (تن، مسند است و ایران نهاد) بنابراین «و» در این مصراع، حرف «ربط» است که پس از فعل حذفشدهی «است» آمدهاست:
همه عالم تن [است] و ایران دل است.
در جملهی (ب) نیز پس از بازگردانی:
ب) گرچه منزل بس خطرناک و مقصد بس بعید است.
میبینیم که دو واژهی «خطرناک» و «مقصد»، همپایه نیستند، بلکه «خطرناک» در نقش مسندی و «مقصد» در نقش نهادی به کار رفتهاست.
بنابراین، این مصراع، دو جمله است:
گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید [است]
نتیجه:
هنگام شماش جملههای یک بیت، نخست آن را بازگردانی میکنیم.
اگر حرف «و» بین دو واژهی همنقش -بهجز فعلها- قرارگیرد، حرف «عطف» و اگر آن دو واژه همنقش نباشند، حرف «ربط» است.
با سپاس، یعقوب کیانی شاهوندی
گروه دبیران ادبیات کشور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
دربارهی تعیین نوع «و» در شعر، یک قاعدهی کلّی وجود دارد:
«هرگاه حرف «و» پس از فعل بیاید، حرف ربط و هرگاه پس از اسم بیاید، حرف عطف است»
اما این قاعده، در نظم، همواره راهگشا نبودهاست و نیاز به توضیح بیشتر دارد؛ زیرا در نظم به ضرورت رعایت وزن و قافیه، کلمات جابهجا میشوند؛ مثلاً ممکن است، به ضرورت قافیه و ردیف، یک مصراع را به دو صورت زیر بیان کنیم:
الف) جهان رنج و اندوه و درد و غم است.
ب) جهان رنج و درد است و اندوه و غم.
اکنون پرسش این است:
آیا این جابهجایی مسندهای همپایه و آمدن آنها پس از فعل، باعث شدهاست که در مصراع (ب) دو جمله داشته باشیم؟
پاسخ منفی است؛ باید مصراع «ب» را بازگردانی نماییم تا دستورمند شود:
ب) جهان، درد و رنج و اندوه و غم است.
واژههای «درد، رنج، اندوه و غم»، مسندهای همپایهاند و «و» حرف عطف است.
اما در مصراعهایی چون:
الف) همه عالم تن است و ایران دل
یا:
ب) گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید
وضع فرق میکند؛ زیرا پس از بازگردانی و دستورمند نمودن، به این صورت در میآیند:
الف) همه عالم تن و ایران دل است.
در این جمله، دو واژهی «تن» و «ایران» همپایه نیستند؛ (تن، مسند است و ایران نهاد) بنابراین «و» در این مصراع، حرف «ربط» است که پس از فعل حذفشدهی «است» آمدهاست:
همه عالم تن [است] و ایران دل است.
در جملهی (ب) نیز پس از بازگردانی:
ب) گرچه منزل بس خطرناک و مقصد بس بعید است.
میبینیم که دو واژهی «خطرناک» و «مقصد»، همپایه نیستند، بلکه «خطرناک» در نقش مسندی و «مقصد» در نقش نهادی به کار رفتهاست.
بنابراین، این مصراع، دو جمله است:
گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید [است]
نتیجه:
هنگام شماش جملههای یک بیت، نخست آن را بازگردانی میکنیم.
اگر حرف «و» بین دو واژهی همنقش -بهجز فعلها- قرارگیرد، حرف «عطف» و اگر آن دو واژه همنقش نباشند، حرف «ربط» است.
با سپاس، یعقوب کیانی شاهوندی
گروه دبیران ادبیات کشور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
@adabikonkoor.pdf
222 MB
📚کتاب کنکوریوم📚
📙#جلد سوال #انسانی
🦋#مهروماه 🦋
🍉 شبیه سازی فضای کنکور
🍇 توصیه مشاوران مطرح کنکور
🥝10 دوره کنکور سراسری همراه پاسخ
@ferdosesokhan
📙#جلد سوال #انسانی
🦋#مهروماه 🦋
🍉 شبیه سازی فضای کنکور
🍇 توصیه مشاوران مطرح کنکور
🥝10 دوره کنکور سراسری همراه پاسخ
@ferdosesokhan
@adabikonkoor.pdf
77.4 MB
📚کتاب کنکوریوم📚
📙#جلدپاسخ #انسانی
🦋#مهروماه 🦋
🍉 شبیه سازی فضای کنکور
🍇 توصیه مشاوران مطرح کنکور
🥝10 دوره کنکور سراسری همراه پاسخ
@ferdosesokhan
📙#جلدپاسخ #انسانی
🦋#مهروماه 🦋
🍉 شبیه سازی فضای کنکور
🍇 توصیه مشاوران مطرح کنکور
🥝10 دوره کنکور سراسری همراه پاسخ
@ferdosesokhan