فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
راهکارهای حفظ شعر
حفظ کردن شعرهای قافیه‌دار

۱.شعر را بارها با صدای بلند بخوانید
باید همیشه یادتان باشد که تمامی اشعار، به ‌وجود آمده‌اند تا به زبان بیایند و شنیده شوند
شعر ویژگی‌های خاصی دارد؛ از ترتیب قافیه‌ها گرفته تا وزن و آهنگ. همین ویژگی‌ها به افرادی که به خوبی سواد خواندن نداشتند کمک می‌کرد تا به راحتی شعری را بخوانند و روند شعر و داستان را پیگیری کنند.
پیش از اینکه تلاش‌تان را برای حفظ کردن شعر شروع کنید، آن را چند بار با صدای بلند برای خودتان بخوانید. سعی کنید شعر را روی یک کاغذ بنویسید یا آن را تایپ کنید.
این‌طور نباشد که صرفا کلمات را از رو بخوانید؛ بلکه سعی کنید جوری شعر را بخوانید که انگار دارید داستان آن را برای عده‌ای تعریف می‌کنید. هر جا که لازم است، تُن صدای‌تان را پایین بیاورید و آرام بخوانید و هر جا که تأکید لازم است، با صدای بلند و محکم آن را ادا کنید. از حرکات دست برای قطعات اصلی و مهم استفاده کنید. خلاصه اینکه نمایش بازی کنید!
خیلی مهم است که شعر را با صدای بلند بخوانید، نه در دل‌تان! شنیدن شعر با گوش‌های خودتان به شما کمک می‌کند قافیه و ریتم را درک کنید و در نتیجه بهتر شعر را حفظ کنید.

۲.معنای کلماتی را که نمی‌دانید، پیدا کنید
اگر قرار است یک شعر نسبتا قدیمی را حفظ کنید، به احتمال زیاد با کلمات قدیمی و ناآشنا مواجه می‌شوید یا با دستور زبان قدیمی روبه‌رو خواهید شد و شاید در موردش چیزی ندانید و درکش نکنید. معنای این کلمات و جمله‌ها را جست‌وجو کنید؛ این کار در حفظ شعر به شما کمک می‌کند. مثلا:
این چه ژاژ است و چه کفر است و فشار؟
پنبه‌ای اندر دهان خود فشار
چارق و پاتابه لایق مر تو راست
آفتابی را چنین‌ها کی رواست
توجه داشته باشید که گاهی این معنی‌ خود کلمه نیست که مشکل ایجاد می‌کند، بلکه کاربرد استعاره‌ای آن است که ممکن است فهمیدن را با مشکل روبه‌رو کند.

۳.داستانی را که در دل شعر وجود دارد، بفهمید و درک کنید
وقتی تمام کلمات ناآشنا و طرز نگارشی و بیانی را که نمی‌دانستید فهمیدید، لازم است ماجرای نهفته در شعر را هم درک کنید. اگر ندانید که شعر در مورد چه چیزی حرف می‌زند، مشکل زیادی در حفظ کردن آن خواهید داشت چون گویی سعی دارید زنجیره‌ای از کلماتی بی‌ربط را حفظ کنید که مفهومی برای‌تان ندارد. پیش از اینکه سعی کنید شعری را به خاطر بسپارید، باید بتوانید داستانش را به راحتی و کاملا در ذهن‌تان خلاصه کنید. در این مرحله، لازم نیست حتما از کلمات به‌کاربرده شده در شعر استفاده کنید؛ تنها خلاصه‌ای از آن کافی است.

۴.بین بندها یا قسمت‌های شعر، ارتباط پیدا کنید
روشن است که تمام شعرها، روایی نیستند و داستان واضحی را دنبال نمی‌کنند اما همه‌ی شعرها تقریبا در مورد چیزی حرف می‌زنند و بهترین شعرها، یعنی همان‌هایی که با عنوان «حفظ کنیم» انتخاب شده‌اند، بالاخره موضوعی دارند و درباره‌ی همان هستند. حتی اگر هیچ طرح و سوژه‌ای در شعر پیدا نکردید، سعی کنید معنا یا پیام شعر را با درک ارتباط میان بندها دریابید.
شعر را چند بار بخوانید تا آهنگ و ریتم آن، که شامل تنوعات وزنی می‌شود، درست مانند آهنگ مورد علاقه‌تان عادی و قابل پیش‌بینی شود.

5.ساختار منظم شعر را حفظ کنید
یک شعر منظم، که به آن آهنگین هم گفته می‌شود، شعری است که الگویی از ترکیب قافیه، طول بند و وزن را دنبال می‌کند. شما دیگر می‌دانید وزن چیست، اما حالا باید ترتیب‌بندی قافیه‌ها را یاد بگیرید، تا بفهمید در هر قطعه، چند مصرع وجود دارد.
با حفظ کردن ساختار منظم شعر، وقتی سعی دارید شعری را از بر بخوانید، می توانید حافظه‌تان را برای چیزی که قرار است پشت سر هم بخواند آماده کنید.

6.باز شعر را چند بار با صدای بلند بخوانید
این بار، تجربه‌ای متفاوت دارید، زیرا حالا دیگر فهمی بسیارعمیق‌تر از ماجرای شعر، پیام آن، معنایش، ریتمش، ساختار منظمش و… دارید.
شعر را آرام و نمایش‌گونه بخوانید، تمام دانش جدیدتان از شعر را در اجرایتان نشان دهید. هر چه بهتر بتوانید شعر را اجرا کنید، شعر راحت‌تر در مغزتان جای خواهد گرفت.
هر وقت دیدید کلمات و مصرع‌های شعر، بدون اینکه لازم باشد به نوشته نگاه کنید، خودشان بر زبان‌تان جاری می‌شوند، بیشتر و بیشتر آن را از بر بخوانید.
اگر لازم بود به نوشته نگاه کنید، ایرادی ندارد. می‌توانید از آن به عنوان راهنمایی برای جهت دادن به حافظه‌تان استفاده کنید.
هر چه بیشتر شعر را با صدای بلند بخوانید، خواهید دید کلمات و سطرهای بیشتری هم به یادتان می‌آید.
حالا دیگر وقت آن است که اجازه دهید شعر خودش به خاطرتان بیاید تا اینکه به نوشته نگاه کنید.
بعد از اینکه موفق شدید شعر را کاملا از حفظ بخوانید، این کار را دست‌کم ۵ تا ۶ بار دیگر هم ادامه دهید تا مطمئن شوید که آن را کاملا حفظ شده‌ اید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
4_5920372264439646245.pdf
162.6 KB
۱۰۰ سوال دشوار
از دروس ۱ تا ۷
فارسی دوازدهم
متناسب با آزمون ۱۴ آذر قلم‌چی

@makhzanesoalatedoroseadabi
4_5920372264439646246.pdf
182.7 KB
پاسخنامه ۱۰۰ سوال دشوار
از دروس ۱ تا ۷
فارسی دوازدهم
متناسب با آزمون ۱۴ آذر قلم‌چی

@makhzanesoalatedoroseadabi
🛑آزمون جبرانی رتبه بندی مرحله اول

پیرو اطلاعیه شماره 31704 مورخ 02/ 09/ 1399 به اطلاع می رساند :

1- تمامی كسانی كه به هر دلیل نتوانستند در آزمون مورخ 4 / 9 / 1399 شركت نمایند ، می توانند در آزمون روز شنبه مورخ 22 / 09 / 1399 شركت نمایند و سپس در آزمون مرحله دوم روز یك شنبه مورخ 23 / 09 / 1399 حضور پیدا نمایند تا نمره نهایی آنها اعلام گردد.

2- بعد از انجام آزمون مرحله دوم تمام افرادی كه نمره حد نصاب را نیاورده اند می توانند در آزمون جبرانی روز یك شنبه مورخ 7 /10 / 1399 كه برای آخرین بار در سال 1399 اجرا می شود شركت نمایند .

تذكر1: حكم ارتقا رتبه مشمولین نظام رتبه بندی معلمان كه از قبل نمره قبولی نیاورده اند درصورتی كه در این مرحله موفق به اخذ حد نصاب نمره شوند حكم ایشان از تاریخ اجرای 1 / 7 / 1399 صادر خواهد شد .

@makhzanesoalatedoroseadabi
راه های آموزش و تقویت املا در دوره ی ابتدایی به خصوص پایه ی اوّل

* این پست مخصوص مقطع ابتدایی هست.

نکته مهم: به تدریج، مصوّت های کوتاه (حرکت های فتحه، کسره، ضمّه) غیر اوّل را از مسیر آموزش املا بردارید. و همچنین به تدریج، از کلمه سازی به سمت جمله سازی حرکت نمایید.

۱- روان خوانی و درست خواندن متن دروس

۲- یادگیری و حفظ حروف الفبای فارسی

۳- بخش کردن و صدا کشی کلمات: کاری خسته کننده برای دانش آموز است. بهتر است پس از مدّتی کار با این روش، به سراغ روش های دیگر برویم. جدول آن نیز مفید است(همانند بنویسیم).

۴- مشق دو رنگی: حرف های هر کلمه را یک در میان با دو رنگ بنویسد. مثال: امین برادر آزاده است.

۵- تمرین با جدول ترکیب صامت با مصوّت: اگر با استفاده از این جدول کلمه بسازیم، خیلی عالی است.

۶- یک کلمه بنویسیم و به تعداد حرف و صدای آن، جلویش گردی بکشیم.

۷- انواع بازی: بهترین راه است. زیرا همه بازی را دوست دارند، خسته نمی شوند، در ذهن بهتر نقش می بندد.

- بشقاب کلمات: با گروه بندی بچّه ها، جلوی آن ها یک بشقاب(یا بدون آن) می گذاریم که داخل هر بشقاب حرف های هر کلمه را در مقوّاهای هم شکل نوشته و به هم زده ایم.

- درب نوشابه: مانند بازی بالاست که حروف را داخل درب نوشابه می نویسیم.

- کلمه سازی: حروف الفبا را به صورت کارت های خیلی کوچک در می آوریم. بچّه ها را گروه بندی می کنیم و کارت ها را به تعداد مساوی با حروف مساوی بین آن ها تقسیم می کنیم. در مدّت زمان مشخّص، هر گروهی که کلمات بیش تری با تعداد حروف بیش تر درست کند، برنده است. در این بازی حروف پرکاربرد، باید با تعداد بیش تری در اختیار هر گروه باشد.

- استاد باقر زاده

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
تناسب معنایی گلستان.pdf
3.9 MB
تناسب معنایی گلستان.pdf
درود وسپاس اززحمات خانم ملک دبیر محترم ادبیات شاهد تربت حیدریه

@ferdosesokhan
اسم مصدرهای جعلی

منظور از اسم مصدرهای جعلی، اسم مصدرهایی است که برخلافِ قواعد دستور زبان فارسی ساخته شده‌اند. این نوع اسم مصدرها را از نظر ساختاری می‌توان به چهار نوع تقسیم کرد:
۱. اسم مصدرهایی که ازترکیبِ واژه‌های فارسی یا غیرعربی با «یّت» ساخته شده‌اند؛ مانند:
آشناییت، آگاهیت، ایرانیت، بربریت، برتریت، خریت، خوبیت، داراییت، دوییت، مردمیت، زنیت، منیت و...

۲. اسم مصدرهایی که از ترکیب غیرِ فعل با «-ِ ش» ساخته شده‌اند؛ مانند:
گرمایش، سرمایش، پیدایش، گنجایش، والایش و... .
در این موارد هم باید از به‌کار بردنِ این نوع اسم مصدرهای جعلی پرهیز کنیم، ولی «پیدایش» و «گنجایش» را به سبب اینکه در آثار استادان زبان فارسی به‌کار رفته است و «گرمایش» و «سرمایش» را از آن جهت که به‌صورتِ اصطلاح علمی به‌کار می‌رود، نمی‌توان غلط دانست.
_ «از آغاز پیدایش غزل فارسی سخنوران بزرگ این کشور بعضی از انتقادات اجتماعی و اخلاقی خود را با مضامین عاشقانه آمیختند» (خانلری، هفتاد سخن۲۷۱/۳).
در متون معتبر فارسی به‌جایِ «پیدایش» و «گنجایش» واژه‌های «پیدایی» و «گنجایی» به‌کار رفته است.امروزه ه برخی از استادان زبان فارسی این واژه‌ها را به‌کار می‌برند.
_ «در ماورای آن عشقی است که برای همه‌کس قابل‌ادراک نیست و حالتی روانی است که در محدودهٔ روان‌شناسی عادی گنجایی ندارد»
(زرین‌کوب، حکایت همچنان باقی، ص ۴۸۲).

۳. اسم مصدرهایی که مصدر آن‌ها نامعلوم است؛ مانند: منش، رامش، نرمش، نیایش و... .
این نوع اسم مصدرها هم در متون معتبر قدیمی و هم آثار استادان معاصر به‌کار رفته است و منعی برای استعمال آن وجود ندارد.

۴. اسم مصدرهایی که از زبان‌های دیگر گرفته شده است، مانند «کُرنش» و «چالش» که از زبان ترکی مأخوذ شده است. به‌کار بردن این اسم مصدرها به‌دلیلِ شیوع آن‌ها و به‌کار رفتن آن‌ها در آثار معاصران مانعی ندارد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
علم نجوم در ادبیات فارسی و تأثیر آن در اشعار شاعران به ویژه ناصرخسرو قبادیانی

به اعتقاد قدما هفت سیاره در سرنوشت و حیات آدمیان تأثیر دارند و پیشنیان سرنوشت افراد را بر اساس سعد و نحس بودن آنها مشخص می کردند.که این سیارات که هر کدام نماد و پدید آورنده فلزی و دار ای رنگ خاصی است عبارتنداز:

۱_ماه یا قمر : که فلزش سیم یا نقره و رنگ سفید

۲_تیر یا عطارد: نویسنده فلک است . فلزش سیماب یا جیوه

۳_ناهید یا زهره: خنیاگر فلک

۴_خورشید یا شمس: فلزش زر. به رنگ زرد

۵_بهرام یا مریخ: جنگاوری فلک ،فلزش آهن، رنگش سرخ

۶_مشتری یا برجیس: دادگر فلک، فلزش ارزیز ،رنگش سبز

۷_کیوان یا زحل: سپهسالار فلک، فلزش سرب، به رنگ سیاه

۸_ثوابت
۹_اطلس

که به این هفت سیاره که قدما به نه فلک اعتقاد داشتند (ثوابت، اطلس ) را هم به آن اضافه کردند (آباءعلوی) می گفتند و آنها را در تکوین موجودات مؤثر میدانستند در ست مثل تأثیر پدر در تولد فرزند.

سیارگان سعد( مشتری و زهره)

زهره :سعد اصغر. و مشتری سعد اکبر

ستارگان نحس ( بهرام و کیوان)

بهرام : نحس اصغر. و کیوان: نحس اکبر

علاوه بر موارد بالا:

ثریا یا خوشه پروین: شش ستاره کوچک که در کوهان برج ثور جمع شده اند و آن را به عِقد (گردن بند) ثریا یا خوشه انگور تشبیه می کنند.

شعری: نام دو ستاره درخشان به نام های شعرای شامی و شعرای یمانی.

عیوق: نام ستاره ای سرخ رنگ و روشن در کنار راست کهکشان که پس از ثریا بر می آید و پس از آن غروب می کند

دوپیکر: برج جوزا که به صورت دو کودک دوقلو است.

گردآورنده: فاطمه آخوندی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
منابع اساطیر ایران

برای دستیابی به اسطوره های ایران، نخست باید منابع مورد استفاده را معرفی کرد.
این منابع را می توان به صورت ذیل دسته بندی کرد:

🔸 الف) منابع هندی: به دلیل فرهنگ مشترکی ایران و هند، آثار هندی باستان در بسیاری از موارد منبع مناسبی برای شناخت اساطیر ایران به شمار می آیند.
این منابع عبارت اند از:
1. وداها، قدیم ترین اثر هندی به زبان سنسکریت، که خود چهار کتاب را شامل می شود: ریگ ودا، یاجور ودا، سامه ودا، اثروه ودا.
2. اوپانیشادها، مجموعهٔ جدیدتر ودایی که شامل متونی دعایی است.
3. مهابهاراتا، که مربوط به خدایان دوران متأخرتر است.
4. پورانا، که داستان های باستانی را در بر دارد.

🔸 ب) منابع اوستایی: کتاب اوستا، که زبان آن جزو زبان های دورهٔ باستانی ایران است و مدت ها سینه به سینه نقل می شده، در دورهٔ ساسانی، با تکیه بر آگاهی های همهٔ مؤبدان و با خطی که در دورهٔ ساسانی بر مبنای خط پهلوی اختراع شده بود،تدوین یافته است.
اوستای موجود، شامل پنج کتاب (بخش) است:
1. یسن ها؛2. ویسپرد؛3. یشت ها؛4. وندیداد یا ویدیوداد؛5. خرده اوستا.

🔸 ج) منابع مانوی: منابع مانوی شامل نوشته های مانی و پیروان اوست. اسطوره های متعلق به سه دورهٔ آفرینش از دیدگاه آیین مانوی و خدایان و دیوان مانوی در این منابع آمده است. کهن ترین آثار مانوی در سده های سوم و چهارم میلادی تدوین یافته اند و آثار متأخر آن به سده های هفتم و هشتم میلادی تعلق دارند. این اسطوره ها در مواردی به شناخت نکاتی دربارهٔ اساطیر ایرانی کمک می کنند.

🔸 د) منابع پهلوی: گرچه تدوین و تألیف اغلب این منابع در حدود سدهٔ سوم هجری/ نهم میلادی به بعد انجام یافته است، سنت آنها متعلق به دورهٔ ساسانی است و حتی این آثار روایت های بسیار قدیم تری را نیز بازگو می کنند.
از میان این منابع به چند اثر اشاره می کنیم:1. دینکرد؛2.بُندَهش؛3. گزیده های زادِس­پَرَم؛4. روایات پهلوی.

🔸هـ) منابع عربی و فارسی: منابع عربی و تاریخ های نوشته شده به زبان عربی در سده های نخستین پس از اسلام و همچنین نوشته هایی که از این دوران به زبان فارسی موجودند و همگی بر اساس خداینامه[6] یا روایت های کتبی و شفاهی تدوین یافته اند، مطالب باارزش و قابل استفاده ای دربارهٔ روایت ها و سنت های باستانی، به خصوص در دورهٔ ساسانی، به دست می دهند.

🔸و) نگاره ها: نگاره های بازمانده از دوران هخامنشی، اشکانی و ساسانی، بر دیواره ها و روی مهرها و سکه ها و ظرف ها، که تصویر هایی از ایزدان و قهرمانان گذشته را منعکس می کنند، با تفسیرهایی که در مورد آنها می شود، می توانند راهگشای مطالب اسطوره ای باشند.

🔸 ز) نوشته های مورخان غیرایرانی: نوشته های تاریخ نویسانی چون هرودت، کتزیاس و پلوتارک، و همچنین منابع ارمنی و منابع سریانی نیز می توانند در مواردی در شناخت اسطوره های ایرانی مفید باشند.

🔸 شاهنامه های بازمانده و آثار حماسی، که در قرن های سوم تا پنجم هجری نوشته شده اند و اغلب متکی به منابع کهن خداینامه ها یا روایات پهلوی کهن هستند.

منبع:
این نوشته خلاصه شده بخشهای آغازین کتاب زیر است:
ژاله آموزگار، تاریخ اساطیری ایران، تهران: سمت.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
تفاوت نوشته علمی با نوشته ادبی

۱. علائم سجاوندی( نقطه، کاما، نقطه کاما،…) در نوشته های داستانی در مقایسه با نوشته علمی به شکل ویژه تر مورد استفاده قرا می گیرد. اما در نوشته علمی این علائم برای گویایی و خوانایی مطلب مطابق استاندارد خودش (نه ویژه تر) استفاده می شود.

۲. در نوشته علمی شما با زاویه سوم شخص می نویسید. و زاویه دوم شخص ممنوع است. از اول شخص هم به صورت خیلی محدود استفاده می شود.

اما در قالب داستانی به راحتی از سه زاویه دید اول شخص(نمونه: می پرسی چطور شد مرد سیاسی شدم) دوم شخص( نمونه: بنویس، لطفا بنویس) و زاویه دید سوم شخص( نمونه: باد و باران شدیدی شهر را به هم ریخته بود) بسته به نوع روایت استفاده می شود.

۳. نوشته علمی یافته های پژوهشی از حقایق و واقعیت ها است. هر نوع دخل و تصرف از طریق به کارگیری احساسات و عواطف در آن ممنوع است. اما روایت داستانی واقعیت نیست، و شما براحتی می توانید آن را با احساسات گره بزنید.

توضیح این که اگر روایت داستان برگرفته از واقعیت بیرونی هم باشد، زمانی که وارد روایت داستانی می شود، می شود واقعیت داستانی.

۴. در نوشته علمی شما موظف هستید آنچه بیان می کنید، مستندهای آن را هم بیان کنید اما در روایت داستانی چنین الزامی وجود ندارد و ممکن است حتی محتوای داستان شما کاملا خیالی باشد.

۵. در نوشته داستانی از توصیف برای بیان جزئیات و فضا سازی،… استفاده می شود اما در نوشته علمی ما از توصیفی استفاده می کنیم که به آن توصیف علمی گفته می شود (این توصیف خودش هفت مدل است و خاص بیان علمی است)

۶. تقریبا ساختار بیشتر جمله های روایت داستان غیر مستقم است یعنی مطابق دستور زبان نیست ( دستور مند نیست) اما جمله های نوشته علمی مستقم است( دستورمند است)
توضیح این که استفاده بسیار کم جمله های غیر دستورمند در نوشته علمی هم حساب شده و با هدف بلاغی است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
تخلص در ادبیات فارسی

خواجه شمس‌الدین محمد ‌ابن محمد شیرازی را همه با نام «حافظ» و سید ‌محمد حسین بهجت تبریزی را با نام «شهریار» می‌شناسند. «حافظ» و «شهریار» "نام شعری" یا "تخلص" این دو سخن‌سرای نغز گفتار است. تخلص نامی است كه شاعر در شعرش، خود را به آن می‌نامد و می‌خواند.
شاعران به چند روی، برای خود نام شعری برگزیده و در شعر خود می‌آورند:

نخست آن كه، این نام كوتاه است و می‌توان آن را به آسانی در شعر جای داد و خود را به آن خواند.

دو دیگر آن كه، نام شعری برچسب شاعر است بر روی شعرش. او بدین وسیله مهری بر شعر زده، تا هم مخاطب بداند و به یاد بسپارد كه شعر از كیست و هم دیگران نتوانند، آن شعر را به نام خود، سكه زنند.

سه دیگر این كه، گاه اهل ذوقی پیدا می‌شوند كه سكه ی قلب شعر خود را به نام بزرگان رقم می‌زنند، اگر هر شاعری تخلصی نداشته باشد، این امر آسان‌تر صورت می‌گیرد. اگر می‌بینیم، در شعر شاعرانی چون فردوسی و خیام، بیش از دیگران، دخل و تصر‌ّف صورت گرفته، یكی از دلایل آن، نداشتن تخلص در متن شعر این دو گوهر گرانبهاست.
گفتنی است كه نسخه‌های گوناگون شاهنامه از حدود پنجاه و دو هزار تا شصت هزار بیت در نوسان است و در مورد رباعی های اصیل و دخیل خیام گفت‌وگوها و بحث هاست.

چهارمین انگیزه ی هنرمند، از آوردن «تخلص» این است كه، آن چه می‌خواهد به مخاطب بگوید، آشكارا و رودررو نگوید، بلكه خود را مورد خطاب قرار دهد و به‌طور غیر مستقیم، پیامش را به دیگران برساند. در بیت های زیر، سعدی بدین‌گونه به ما پند می‌دهد:

ـ‌ سعدیا رفت و فردا هم‌ چنان موجود نیست / در میان این و آن فرصت‌شمار امروز را
ـ سعدیا این منزل ویران چه كنی چای تو نیست / رخت بربند كه منزل‌گه احرار آنجاست
ـ سعدیا راست روان‌گوی سعادت بردند / راستی كن كه به منزل نرسد كج رفتار
در این گونه بیت ها شاعر نفس مجرد خویش را در پیش خود دیده و با ان سخن می‌گوید. در دانش بدیع به این‌گونه گفتار «تجرید» می‌گویند. این نفس در چنین جایی نماینده ی خود و همه ی كسانی است كه شاعر برایشان حرف دارد.
گاه، آن چه در این ندا می‌گنجد، دردی است كه سینه ی شاعر را تنگ كرده، او را به فریاد وامی‌دارد:
ـ حافظ این خرقه كه داری تو ببینی فردا / كه چه ز نار ز زیرش به دعا بگشایند
یا:
ـ حافظا می خور و رندی كن و خوش باش ولی / دام تزویر مكن چون دگران قرآن را
بیان این به کنایه گویی بسیار زیبا، با به ‌كارگیری تخلص، هموار شده است
تخلص، همیشه در نقش ندایی نیست، بلكه در نقش هایی دیگر چون نهاد و مضا‌ف‌الیه و ... هم می‌آید.
نهاد:
سعدی غم نیستی ندارد / جان دادن عاشقان نجات است
سعدی از آن جا كه فهم اوست سخن گفت / ورنه كمال تو، وهم كی رسد آن جا؟
مضاف‌الیه:
همت حافظ و انفاس سحر خیزان بود / كه ز بند غم ایام نجاتم دادند
بر آب دیده سعدی‌گرت گذار افتد / تو را نخست بباید شناوری آموخت

و انگیزه ی پنجم : آن كه گاه شاعر در یك جمله ی بی‌خبری، خود و شعر خود را می‌ستاید، همان كه در علم معانی از آن به «تفاخر» یاد می‌كنند، چنین تفاخرهایی بیش‌تر در آن بیتی است كه تخلص در آن است. به گفتاری دیگر، گاه تخلص برای تفاخر می‌آید مانند:
ـ كس چو حافظ نگشاد از رخ اندیشه نقاب / تا سر زلف سخن را به قلم شانه زدند
ـ صبحدم از عرش می‌آمد خروشی، عقل گفت / قدسیان گویی كه شعر حافظ از بر می‌كنند
ـ شعر حافظ در زمان آدم اندر باغ خلد / دفتر نسرین و گل را زینت اوراق بود
ـ در آسمان نه عجب گر به گفتة حافظ / سرود زهره به رقص آورد مسیحا را

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
گونه های گزینش تخلص:

گزینش تخلص و خاستگاه آن بسیار گونه‌گون است. برخی آن را از صفت ویژه ی خود گرفته‌اند، شاعرانی نام شعری خود را از نام شهر خود برداشته‌اند، عده‌ای از نام پادشاه، نام اجداد، از شغل و حرفه و ... برگفته‌اند. اکنون به برخی از آن ها و چند و چون ‌آن ها می‌پردازیم:

۱- تخلص برگرفته از صفت یا ویژگی شاعر

- تخلص رشید‌الدین محمد‌ابن محمد عمری، "وطواط" است که از بابت كوچكی جثه ی او بوده است. وطواط نام مرغی از جنس پرستو است. تخلص «وطواط» موجب ایجاد برخی شوخی ها هم گردیده است. دولتشاه می‌گوید: روزی در مجلس اتسز بحث و مناظره‌ای میان علما درگرفته بود، رشید در آن مجلس حاضر بود، در مناظره و بحث، زبانی آغاز كرده و دواتی پیش او نهاده بود. اتسز در او نگریست و از روی ظرافت گفت: دوات را بردارید تا معلوم شود از پس دوات كیست كه سخن می‌گوید. رشید دریافت، برخاست و گفت: المرء‌ُ باصغریه قلبه و لسانه. (۳)
- میرزا صادق فراهانی امیری در آغاز "امیرالشعرا" و پس از آن "ادیب‌الممالك" لقب گرفته بود.

۲- تخلص برگفته از نام شهر و دیار شاعر

ابوعبداله جعفر‌بن محمد سمرقندی متخلص به رودكی است. تولد او در روستای «بنج» از توابع «رودك» سمرقند است. همچنین است. «ابوالفرج رونی» كه تولدش در «رونه» از روستاهای نیشابور بوده است.

۳- نام شعری برگرفته از نام پادشاه:

مانند لقب سعدی که از نام : ابی بکر زنکی از پادشاهان سلسه زنکیان گرفته شده است.

لقب خاقانی شروانی که از نام خاقان شروانشاه گرفته شده است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
adabikonkoor.pdf.pdf
822.8 KB
#فارسی_دهم
#معنی_اشعار (نیمه ی اول کتاب )
به کوشش : آقای علی تشیعی از خوانسار

@ferdosesokhan
adabikonkoor.pdf.pdf
794.3 KB
#فارسی_یازدهم
#معنی_اشعار (نیمه ی اول کتاب )
به کوشش : آقای علی تشیعی از خوانسار

@ferdosesokhan
adabikonkoor.pdf.pdf
707.8 KB
#فارسی_دوازدهم
#معنی_اشعار (نیمه ی اول کتاب )
به کوشش : آقای علی تشیعی از خوانسار

@ferdosesokhan
نمودار درختی زبان پارسی
برگرفته از کتاب:
در ژرفای واژه ها
@ferdosesokhan
شرح و توضیح درس های ۱ ت ۸ ؛ فارسی و نگارش یک و دو و سه ( دهم فنی و حرفه ای و کار و دانش ) به همراه کارگاه های درس پژوهی و توضیح درس های نگارش در کانال :

@farsionegaresh_fanni
فردوس سخن pinned «شرح و توضیح درس های ۱ ت ۸ ؛ فارسی و نگارش یک و دو و سه ( دهم فنی و حرفه ای و کار و دانش ) به همراه کارگاه های درس پژوهی و توضیح درس های نگارش در کانال : @farsionegaresh_fanni»
سوال :
کلماتی که حتما باید مد بگیرین
از کجا متوجه بشیم این کلمات حتما باید مد دار نوشته بشه اگه چه حرفی در کنار چی قرار بگیرد باید از مد استفاده بشه ؟

پاسخ :
نشانه‌ي( ـــ) بر روي حرف «ا » قرار مي‌گيرد و « الف ممدود » را به وجود مي‌آورد . قاعده بر آن است كه هرگاه بعد از همزه‌ي مفتوح «الف» ساكني بيايد بر روي هم الف مدي «آ» را مي‌سازند كه به اصطلاح «الف ممدود » ناميده مي‌شود . اين حرف در اوّل يا وسط كلمه مي‌آيد . مانند : آخر، آمد ، مآخذ، الآن.

نشانه‌ي (ــــ) بايد بالاي حرف « الف » نوشته شود و در كلمات ساده گذاشتن آن ضروري است ، در املاي اين قبيل كلمات ، معمولاً اغلب دانش‌آموزان (نشانه‌ي مد) را درست به كار مي‌برند ، ولي درباره‌ي كلمات مركبي كه جزء دوم آن ها با «آ» شروع مي‌شود ، دقّت و توجّه بيش تري لازم است.

كلماتي مانند: خوش آواز ، سرآمد،
سر آغاز و … نشانه‌ي مد دارند امّا كلماتي مانند : همايش ، دلارام ، پيشامد و… به نشانه‌ي « ــــ » نياز ندارند. پس اگر جزء دوم يك كلمه‌ي مركب با مصوّت بلند آغاز شود (نه با همزه‌ي قبل از آن) ، نشانه‌ي مد به كار نمي رود. ضمناً در كلمات مركب طولاني ، نشانه‌ي مد غلبه دارد. مانند: تعجّب آور، نام آور و… .

تذكّر‍‍‌: مد « ـــ » در زبان فارسي بر خلاف زبان عربي كه عمدتاً براي كشش و زيبايي در صوت به كار مي‌رود يك واج محسوب مي‌شود .

- استاد دریانورد

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
پرسش: کارکَرد یا کارکِرد

در زبان فارسی فعل کَرد را در واژه‌های مختلف با دو تلفظ (Kard و Kerd) به کار می‌برند.
تلفظ Kard : در واژه‌های کارکَرد، رویکَرد (برخی کارکِرد و رویکِرد می‌گویند).
تلفظ Kerd : در واژه‌های کِردگار، کِردار

دلیل این تفاوت چیست؟ در فارسی معیار کدام درست است؟

✅ پاسخ:
ریشۀ فعل کرد در سه زبان کهن ایرانی به قرار زیر است:

- در زبان اوستایی: kereta
- در فارسی میانه: karta
- در پهلوی (پارتی): kird

در گویشهای امروزی نیز به هر سه صورت ادا می‌شود:
- در گویش تهرانی، افغانستانی، بافق (روستای گوغر): Kard
- در گویش مشهدی، کرمانی، کاشانی، شیرازی: Kerd
- در گویش نیشابوری و سبزواری : kird
حال که در ریشۀ باستانی و گویشهای محلی هر دو تلفظ (Kard و Kerd) آمده است در زبان معیار کدام را باید به کار برد؟

یک روش دیگر می‌ماند و آن استناد به کاربرد «کرد» در قافیۀ شعر است. آواهای پایانی دو واژۀ قافیه در پایان دو مصراع جبراً باید یکی باشد که اگر نباشد عیب علانیه است و خلاف قاعدۀ علم قافیه. ببینیم که شاعران بزرگ پارسی دری، کرد را با کدام واژه‌ها هم‌قافیه ساخته‌اند؟
فردوسی در شاهنامه کَرد kard با گَرد gard و کَردن با گَردَن هم‌قافیه آورده است. کَرد همچنین با نبَرد، زَرد، گَرد، لاژوَرد، مَرد، سپَرد، بارها در سخن فردوسی هم‌قافیه شده است. در حدیقۀ سنایی و آثار عطار و دیگر شاعران بزرگ هم «کَرْدْ» با کلمات هم‌وزن فَعْلْ قافیه شده است.

می‌توان نتیجه گرفت که در زبان فارسیِ دری (فارسی لفظ قلم) صورت «کَرد» Kard غلبه داشته است. یعنی شاعران سمرقندی و نیشابوری و توسی و هراتی و خجندی و بخارایی و شیرازی و اصفهانی اگرچه در گفتگوی با خانواده و همشهریانشان «کردگار» را با لهجه‌ی شهر خویش به یکی از صورتهای kardagār یا kerdegār یا kerdagār یا kardegār تلفظ می‌کرده و می‌کنند اما در فارسی دَری (فارسی لفظ قلم، فارسی کتابی، فارسی معیار) kardagār می‌خوانده‌اند.
فرستاده آمد بکَردار گَرْد
شنيده سخنها همه ياد کَرْد

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan