خلاصه ی اختیارات شاعری:
الف: زبانی:
۱_ امکان حذف همزه ( در آن حال = دران حال)
۲_بلند تلفظ کردن مصوت کوتاه ( کسره و ضمه)
۳- کوتاه تلفظ کردن مصوت بلند( او ، ی)
ب: وزنی:
۱_ هجای کوتاه یا کشیده ی پایان مصرع بلند محسوب می شود.
۲_ آوردن فاعلاتن بجای فعلاتن در رکن اول
۳- ابدال ( آوردن یک هجای بلند بجای دو هجای کوتاه)
الف: فع لن بجای فعلن
ب: مفعولن بجای فعلاتن و مفتعلن و مستفعل)
۴- قلب ( جابجایی دوهجای کوتاه و بلند کنار هم):
مفتعلن و مفاعلن بجای یگدیگر
(اختیار قلب کاربرد زیادی ندارد و بیشتر در مفتعلن و مفاعلن اتفاق می افتد)
- محمود حسنخوانی
گروه ادبیات کشور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
الف: زبانی:
۱_ امکان حذف همزه ( در آن حال = دران حال)
۲_بلند تلفظ کردن مصوت کوتاه ( کسره و ضمه)
۳- کوتاه تلفظ کردن مصوت بلند( او ، ی)
ب: وزنی:
۱_ هجای کوتاه یا کشیده ی پایان مصرع بلند محسوب می شود.
۲_ آوردن فاعلاتن بجای فعلاتن در رکن اول
۳- ابدال ( آوردن یک هجای بلند بجای دو هجای کوتاه)
الف: فع لن بجای فعلن
ب: مفعولن بجای فعلاتن و مفتعلن و مستفعل)
۴- قلب ( جابجایی دوهجای کوتاه و بلند کنار هم):
مفتعلن و مفاعلن بجای یگدیگر
(اختیار قلب کاربرد زیادی ندارد و بیشتر در مفتعلن و مفاعلن اتفاق می افتد)
- محمود حسنخوانی
گروه ادبیات کشور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
درسنامه فنون ادبی پایه دهم.pdf
3.1 MB
درسنامه فنون ادبی پایه دهم.pdf
@makhzanesoalatedoroseadabi
@makhzanesoalatedoroseadabi
کل_سوالات_نهایی_درس_به_درس_فارسی_3_پایه_دوازدهم.pdf
693.9 KB
کاظم الهیارزاده از اهر آذربایجان شرقی
@makhzanesoalatedoroseadabi
@makhzanesoalatedoroseadabi
@adabyaat_sad_konkoor.pdf
4.6 MB
❌ جمعبندی قرابت فارسی دوازدهم
🌿 ۹۸ تست قرابت معنایی از فارسی یازدهم، با پاسخ کاملا تشریحی
@ferdosesokhan
🌿 ۹۸ تست قرابت معنایی از فارسی یازدهم، با پاسخ کاملا تشریحی
@ferdosesokhan
✳️ اشاره ای به برخی حروف در زبان فارسی :
🛑انواع « که»
1⃣- مطلق (وابستگی ) که مفهوم خاصی ندارد : آنان که رفتند . آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند ...
2⃣- بیان علّت یا تعلیل : به معنی زیرا، چون و... : زبان درکش ای مرد بسیار دان که فردا قلم نیست بر بی زبان
3⃣- حرف اضافه: به معنی «از» و معمولاً بعد از صفت برتر می آید : جُوی مشک، بهتر که یک توده گِل
4⃣- ضمیر پرسشی : به معنی چه کسی؟ که گفتت برو دست رستم ببند ؟
5⃣- ضمیر مبهم : در معنی کسی یا هرکسی : هر که آمد عمارتی نو ساخت * خبر از دوست ندارد که ز خود بی خبر است .
🛑انواع « چه »
1⃣- صفت پرسشی: قبل از اسم یا ضمیرمی آید: چه کسی راز مرا می داند؟ چه کتابی می خوانی ؟
2⃣- ضمیر پرسشی: به تنهایی و به قصد پرسش می آید و می توان آن را جمع بست: او چه کرد آن جا که توآموختی؟
3⃣- ضمیر تعجبی: برای بیان تعجّب می آید و می توان آن را جمع بست : این مُلک چه ها دید و چه کردند بدین خلق !
4⃣- صفت تعجبی: قبل از اسم یا ضمیر و برای بیان تعجّب می آید: چه خیال ها گذر کرد و گذر نکرد خوابی !
5⃣- حرف ربط بیان علت یا تعلیل: به معنی زیرا، زیرا که ، به علت این که و … : چه، هر یکی را از این غذای دیگر است .
6⃣- حرف ربط همپایگی: هرگاه دو بار درجمله به معنی « یا » بیاید : چه بخواهی چه نخواهی او می آید
7⃣- پسوند تصغیر : اگر درآخر اسم قرار گیرد و نشانه کوچکیِ کلمه قبل از خود باشد : زاغچه، باغچه .
🛑انواع « تا »
1⃣- حرف ربط به معنی تا این که ، زیرا که، وقتی که ، که : بیا تا قدر یک دیگر بدانیم ؛ بگذار تا بگرییم چون ابر در بهاران
2⃣- حرف اضافه نشان دهنده ی پایان زمان یا مکان و مسافت : چون که تا اقصای هندوستان رسید ؛ از این جا تا مدرسه راهی نیست.
3⃣- صوت یا شبه جمله به معنی «هان» ، « مبادا » و معمولاً قبل از فعل منفی می آید: به روز نیک کسان گفت تا تو غم نخوری !
4⃣- میان وند : بین دوکلمه می آید و کلمه ای با مفهوم جدید می سازد : دور تا دور ، سر تا پا و…نکته : اگر حرف «از» قبل از آن بیاید، «تا» به معنی حرف اضافه است : از سر تا پا …
5⃣- ممیّز : به جای کلمات «شاخص» : می آید : دو تخته پتو > دو تا پتو ؛ دو فروند هواپیما > دوتا هواپیما و …
🛑انواع «چو – چون»
1⃣- حرف ربط به معنی وقتی که ، زیرا، چون که و ... : چو باز آمدم کشور آسوده دیدم ؛ چون نیک نظر کرد، پَرِ خویش بر او دید
2⃣- حرف اضافه به معنی مانندِ، مثلِ، بسانِ و ... : چون شیر به خود سپر شکن باش ؛ چو فرهادم آتش به سر می دود
3⃣- قید پرسشی به معنی چگونه :دوش چون بودی ؟ که شب چون بدی روز چون خاستی ز پیکار دل بر چه آراستی ؟
🛑انواع « را »
1⃣- نقش نمای مفعول : این فصل را با من بخوان باقی فسانه است * این فصل را بسیار خواندم عاشقانه است
2⃣-حرف اضافه در معانی:
الف - به : پدر را گفتم از انسان، یکی سر بر نمی دارد
ب - برای : این نصیحت ز جهان گذران ما را بس
پ- از : حکیمی را پر سیدند ...
ت- مخصوصِ : منت خدای را عزّ و جلّ ...
ج- قسم به : دل می رود ز دستم صاحبدلان خدا را
3⃣- فک اضافه : نشانه ی جدایی بین مضاف و مضافٌ الیه است : فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم > سقف فلک را بشکافیم
🛑انواع « ان »
1⃣- پسوند جمع : گاوان و خران بار بردار *** بِه زآدمیان مردم آزار
2⃣- پسوند صفت حالیه : نگران با من اِستاده سحر؛ شادان همی رفت
3⃣- پسوند زمان : بامدادان که خاطر بازآمدن بر رای ماندن چیره شد ...
4⃣- پسوند مکان : دیلمان ؛ گیلان، ریگان و ...
5⃣- پسوند اسم مصدر: حنابندان ؛ یخ بندان و ...
6⃣- پسوند نسبت : جانان ؛ بابکان
7⃣- پسوند شباهت : کوهان
8⃣- پسوند صفت فاعلی : گریان ، روان ؛ جویان و ...
🛑انواع «ک »
1⃣ - ک تصغیر: بیان کوچکی ظاهری : مثال : اتاقک – شهرک – سَرک – چشمک
2⃣- ک تحقیر : بیان کوچکی باطنی : مردک – زنک
3⃣- ک تحبیب : پسرک – دخترک
4⃣- ک ترحم : غلامک – حیوانک
5⃣- ک تشبیه : عروسک – پفک – شاپرک – کرمک
6⃣- ک همراهی : سنگک – باد بادک – لیسک
7⃣- ک تعظیم : حسنک وزیر
8⃣- ک نسبی : زردک – سفیدک – سیاهک – سرخک
🛑انواع «الف»
◀️ الف دعا : کناد
◀️ الف ندا : خدایا
◀️ الف واسطه: کشاکش
◀️الف مناظره: گفتا
◀️الف اطلاق یا اشباع :
«ز بیژن مگر آگهى یابما»
◀️ الف تفخیم و تعظیم: بزرگامردا
◀️ الف مبالغه: خوشا
◀️الف اسم معنىساز: ژرفا
◀️الف صفت فاعلی: دانا ، بینا
انواع «ی»
◀️ی نکره: کتابی
◀️ی وحدت: نشانه ی یکی بودن
◀️ی شناسه: رفتی ، آمدی
◀️ی استمراری : رفتمی ، بودندی
◀️ی مصدری : خستگی ، زیبایی
◀️ی لیاقت: خوردنی، پوشیدنی
◀️ی نسبت: تهرانی، محمدی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🛑انواع « که»
1⃣- مطلق (وابستگی ) که مفهوم خاصی ندارد : آنان که رفتند . آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند ...
2⃣- بیان علّت یا تعلیل : به معنی زیرا، چون و... : زبان درکش ای مرد بسیار دان که فردا قلم نیست بر بی زبان
3⃣- حرف اضافه: به معنی «از» و معمولاً بعد از صفت برتر می آید : جُوی مشک، بهتر که یک توده گِل
4⃣- ضمیر پرسشی : به معنی چه کسی؟ که گفتت برو دست رستم ببند ؟
5⃣- ضمیر مبهم : در معنی کسی یا هرکسی : هر که آمد عمارتی نو ساخت * خبر از دوست ندارد که ز خود بی خبر است .
🛑انواع « چه »
1⃣- صفت پرسشی: قبل از اسم یا ضمیرمی آید: چه کسی راز مرا می داند؟ چه کتابی می خوانی ؟
2⃣- ضمیر پرسشی: به تنهایی و به قصد پرسش می آید و می توان آن را جمع بست: او چه کرد آن جا که توآموختی؟
3⃣- ضمیر تعجبی: برای بیان تعجّب می آید و می توان آن را جمع بست : این مُلک چه ها دید و چه کردند بدین خلق !
4⃣- صفت تعجبی: قبل از اسم یا ضمیر و برای بیان تعجّب می آید: چه خیال ها گذر کرد و گذر نکرد خوابی !
5⃣- حرف ربط بیان علت یا تعلیل: به معنی زیرا، زیرا که ، به علت این که و … : چه، هر یکی را از این غذای دیگر است .
6⃣- حرف ربط همپایگی: هرگاه دو بار درجمله به معنی « یا » بیاید : چه بخواهی چه نخواهی او می آید
7⃣- پسوند تصغیر : اگر درآخر اسم قرار گیرد و نشانه کوچکیِ کلمه قبل از خود باشد : زاغچه، باغچه .
🛑انواع « تا »
1⃣- حرف ربط به معنی تا این که ، زیرا که، وقتی که ، که : بیا تا قدر یک دیگر بدانیم ؛ بگذار تا بگرییم چون ابر در بهاران
2⃣- حرف اضافه نشان دهنده ی پایان زمان یا مکان و مسافت : چون که تا اقصای هندوستان رسید ؛ از این جا تا مدرسه راهی نیست.
3⃣- صوت یا شبه جمله به معنی «هان» ، « مبادا » و معمولاً قبل از فعل منفی می آید: به روز نیک کسان گفت تا تو غم نخوری !
4⃣- میان وند : بین دوکلمه می آید و کلمه ای با مفهوم جدید می سازد : دور تا دور ، سر تا پا و…نکته : اگر حرف «از» قبل از آن بیاید، «تا» به معنی حرف اضافه است : از سر تا پا …
5⃣- ممیّز : به جای کلمات «شاخص» : می آید : دو تخته پتو > دو تا پتو ؛ دو فروند هواپیما > دوتا هواپیما و …
🛑انواع «چو – چون»
1⃣- حرف ربط به معنی وقتی که ، زیرا، چون که و ... : چو باز آمدم کشور آسوده دیدم ؛ چون نیک نظر کرد، پَرِ خویش بر او دید
2⃣- حرف اضافه به معنی مانندِ، مثلِ، بسانِ و ... : چون شیر به خود سپر شکن باش ؛ چو فرهادم آتش به سر می دود
3⃣- قید پرسشی به معنی چگونه :دوش چون بودی ؟ که شب چون بدی روز چون خاستی ز پیکار دل بر چه آراستی ؟
🛑انواع « را »
1⃣- نقش نمای مفعول : این فصل را با من بخوان باقی فسانه است * این فصل را بسیار خواندم عاشقانه است
2⃣-حرف اضافه در معانی:
الف - به : پدر را گفتم از انسان، یکی سر بر نمی دارد
ب - برای : این نصیحت ز جهان گذران ما را بس
پ- از : حکیمی را پر سیدند ...
ت- مخصوصِ : منت خدای را عزّ و جلّ ...
ج- قسم به : دل می رود ز دستم صاحبدلان خدا را
3⃣- فک اضافه : نشانه ی جدایی بین مضاف و مضافٌ الیه است : فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم > سقف فلک را بشکافیم
🛑انواع « ان »
1⃣- پسوند جمع : گاوان و خران بار بردار *** بِه زآدمیان مردم آزار
2⃣- پسوند صفت حالیه : نگران با من اِستاده سحر؛ شادان همی رفت
3⃣- پسوند زمان : بامدادان که خاطر بازآمدن بر رای ماندن چیره شد ...
4⃣- پسوند مکان : دیلمان ؛ گیلان، ریگان و ...
5⃣- پسوند اسم مصدر: حنابندان ؛ یخ بندان و ...
6⃣- پسوند نسبت : جانان ؛ بابکان
7⃣- پسوند شباهت : کوهان
8⃣- پسوند صفت فاعلی : گریان ، روان ؛ جویان و ...
🛑انواع «ک »
1⃣ - ک تصغیر: بیان کوچکی ظاهری : مثال : اتاقک – شهرک – سَرک – چشمک
2⃣- ک تحقیر : بیان کوچکی باطنی : مردک – زنک
3⃣- ک تحبیب : پسرک – دخترک
4⃣- ک ترحم : غلامک – حیوانک
5⃣- ک تشبیه : عروسک – پفک – شاپرک – کرمک
6⃣- ک همراهی : سنگک – باد بادک – لیسک
7⃣- ک تعظیم : حسنک وزیر
8⃣- ک نسبی : زردک – سفیدک – سیاهک – سرخک
🛑انواع «الف»
◀️ الف دعا : کناد
◀️ الف ندا : خدایا
◀️ الف واسطه: کشاکش
◀️الف مناظره: گفتا
◀️الف اطلاق یا اشباع :
«ز بیژن مگر آگهى یابما»
◀️ الف تفخیم و تعظیم: بزرگامردا
◀️ الف مبالغه: خوشا
◀️الف اسم معنىساز: ژرفا
◀️الف صفت فاعلی: دانا ، بینا
انواع «ی»
◀️ی نکره: کتابی
◀️ی وحدت: نشانه ی یکی بودن
◀️ی شناسه: رفتی ، آمدی
◀️ی استمراری : رفتمی ، بودندی
◀️ی مصدری : خستگی ، زیبایی
◀️ی لیاقت: خوردنی، پوشیدنی
◀️ی نسبت: تهرانی، محمدی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
vebinar2.pdf
6.5 MB
به نام آنکه هستی نام از او یافت/
فلک جنبش زمین آرام از او یافت
گزارشی از وبینارِ کشوریِ بررسیِ چالشهای دستوری: وابستههای اسم
دبیرخانهٔ راهبریِ ادبیات در دورهٔ متوسطهٔ #اول، در تاریخ ۹۹/۹/۱۹، وبیناری را با عنوان «بررسیچالشهای دستوری: وابستههای اسم» با همکاریِ گروهِ ادبیاتِ استانِ کرمان و با حضورِ گرم و پرشورِ سرکار خانم دکتر فاطمی و سرگروهها و دبیرانِ ادبیاتِ سراسرِ کشور و جمعی از دانشآموزانِ عزیز برگزار کرد.
در این وبینار استاد سعید زارع دربارهٔ گروهِ اسمی مواردی را بیان نمودند که مهمترینِ آنها به شرحِ زیر است:
۱) تعریفِ گروهِ اسمی و نقشِ کلمات در جمله؛
۲) تعریف و شناساییِ هسته و وابستههای آن در گروههای اسمی؛
۳) شناساییِ انواعِ ترکیبهای وصفی و اضافی؛
۴) چگونگیِ بحثِ فاکتورگیری در حوزهٔ گروهِ اسمی.
در پایانِ وبینار هم به سؤالاتِ همکاران پاسخ داده شد.
گفتنی است، با توجه به اینکه مبحثِ گروهِ اسمی و مواردِ مرتبط با آن برای همکاران از مبحثهای چالشبرانگیزِ دستورزبانِ فارسی است، این وبینار برای رفعِ این چالش و در پاسخ به درخواستِ همکاران برگزار شد.
@ferdosesokhan
فلک جنبش زمین آرام از او یافت
گزارشی از وبینارِ کشوریِ بررسیِ چالشهای دستوری: وابستههای اسم
دبیرخانهٔ راهبریِ ادبیات در دورهٔ متوسطهٔ #اول، در تاریخ ۹۹/۹/۱۹، وبیناری را با عنوان «بررسیچالشهای دستوری: وابستههای اسم» با همکاریِ گروهِ ادبیاتِ استانِ کرمان و با حضورِ گرم و پرشورِ سرکار خانم دکتر فاطمی و سرگروهها و دبیرانِ ادبیاتِ سراسرِ کشور و جمعی از دانشآموزانِ عزیز برگزار کرد.
در این وبینار استاد سعید زارع دربارهٔ گروهِ اسمی مواردی را بیان نمودند که مهمترینِ آنها به شرحِ زیر است:
۱) تعریفِ گروهِ اسمی و نقشِ کلمات در جمله؛
۲) تعریف و شناساییِ هسته و وابستههای آن در گروههای اسمی؛
۳) شناساییِ انواعِ ترکیبهای وصفی و اضافی؛
۴) چگونگیِ بحثِ فاکتورگیری در حوزهٔ گروهِ اسمی.
در پایانِ وبینار هم به سؤالاتِ همکاران پاسخ داده شد.
گفتنی است، با توجه به اینکه مبحثِ گروهِ اسمی و مواردِ مرتبط با آن برای همکاران از مبحثهای چالشبرانگیزِ دستورزبانِ فارسی است، این وبینار برای رفعِ این چالش و در پاسخ به درخواستِ همکاران برگزار شد.
@ferdosesokhan
✅ ضمیر متصل پیوستهبهفعل «ـَش»
در مصراع اول بیت زیر، ضمیر «ـَش» چه نقشی دارد؟
ــ حافظ که هوس میکندش جام جهانبین
گو در نظر عاصف جمشید مکان باش
پاسخ:
در اینجا، ضمیر متصل پیوستهبهفعل «ـَش» با مرجع حاضر خود (= حافظ) همنقش است؛ یعنی دارای نقش نهادی یا فاعلیست. این شیوهٔ استفاده از ضمیر بیشتر جنبهٔ تأکیدی و بلاغی دارد.
مثالهای مشابه:
ــ فرستادش به خانه باغبان را
بخواند از خانه پنهان قهرمان را (ویس و رامین)
ــ بدیدش مر او را چو نزدیک شد
جهان فروزانش تاریک شد (شاهنامه)
توضیح بیشتر:
ضمیر متصل پیوستهبهفعل «ـَش»، که با نهاد جمله هممرجع و همنقش است، ممکن است زائد و حشو بهنظر برسد؛ ولی اینطور نیست و دارای کارکردهای بلاغی و تأکیدیست. این ضمیر هم در زبان ادب و هم در زبان گفتار حضور دارد و میتواند با فعلهای ناگذر و گذرا بهکار برود.
هنگامی که ضمیر متصل «ـَش» با فعل ناگذر بیاید، نقش فاعلی یا نهادی دارد؛ اما اگر با فعل گذرا آمده باشد، باید دید که در جمله یا عبارت، مفعول ذکر شده است یا خیر. اگر مفعول حضور داشته باشد، ضمیر پیوستهٔ یادشده نقش فاعلی دارد؛ درغیراینصورت، نقشش مفعولیست.
مثال:
ــ زبان آمد از بهر شکر و سپاس
به غیبت نگردانش حقشناس (بوستان)
ــ چو او را بدیدش جهان شهریار
نشاندنش برِ خویشتن نامدار (شاهنامه)
در بیت بالا، «ـَش» در مصراع اول همنقش نهاد و در مصراع دوم مفعول است.
البته، عدهای از دستورنویسان معتقدند که ضمیر متصل «ـَش» هنگامی که پیوسته به فعل ناگذر است، نقش بدل دارد:
ــ او رفتش.
ــ دختره هی جیغ میزدش.
و عدهای هم آن را با ساخت نحویـکلامی «اشتغال» در زبان عربی تاحدودی مشابه میدانند:
ــ سُورَةٌ اَنزَلناها و فَرَضناها ... . (نور/۱)
ــ جَهَنَّمَ یَصلَونَها ... . (ص/۵۶)
ــ وَالسَّمآءَ رَفَعَها ... . (الرحمن/۷).
اطلاعات بیشتر در منابع زیر:
۱. ابوالقاسمی، محسن (1395). دستور تاریخی مختصر زبان فارسی. تهران: سمت.
۲. حاتمپور، زهرا و سیده مریم روضاتیان (1392). «بررسی یک نوع ضمیر متصلبهفعل در زبان فارسی باتوجه به مبحث اشتغال در نحو عربی». فصلنامهٔ پژوهشهای ادبی و بلاغی، س ۲، ش ۱، ص ۱۱۳-۱۲۳.
۳. عطاری کرمانی، عباس (1374). دستور زبان فارسی نوین. قم: آفرینش.
با سپاس؛ داریوش رضوی
@dastooreiran
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
در مصراع اول بیت زیر، ضمیر «ـَش» چه نقشی دارد؟
ــ حافظ که هوس میکندش جام جهانبین
گو در نظر عاصف جمشید مکان باش
پاسخ:
در اینجا، ضمیر متصل پیوستهبهفعل «ـَش» با مرجع حاضر خود (= حافظ) همنقش است؛ یعنی دارای نقش نهادی یا فاعلیست. این شیوهٔ استفاده از ضمیر بیشتر جنبهٔ تأکیدی و بلاغی دارد.
مثالهای مشابه:
ــ فرستادش به خانه باغبان را
بخواند از خانه پنهان قهرمان را (ویس و رامین)
ــ بدیدش مر او را چو نزدیک شد
جهان فروزانش تاریک شد (شاهنامه)
توضیح بیشتر:
ضمیر متصل پیوستهبهفعل «ـَش»، که با نهاد جمله هممرجع و همنقش است، ممکن است زائد و حشو بهنظر برسد؛ ولی اینطور نیست و دارای کارکردهای بلاغی و تأکیدیست. این ضمیر هم در زبان ادب و هم در زبان گفتار حضور دارد و میتواند با فعلهای ناگذر و گذرا بهکار برود.
هنگامی که ضمیر متصل «ـَش» با فعل ناگذر بیاید، نقش فاعلی یا نهادی دارد؛ اما اگر با فعل گذرا آمده باشد، باید دید که در جمله یا عبارت، مفعول ذکر شده است یا خیر. اگر مفعول حضور داشته باشد، ضمیر پیوستهٔ یادشده نقش فاعلی دارد؛ درغیراینصورت، نقشش مفعولیست.
مثال:
ــ زبان آمد از بهر شکر و سپاس
به غیبت نگردانش حقشناس (بوستان)
ــ چو او را بدیدش جهان شهریار
نشاندنش برِ خویشتن نامدار (شاهنامه)
در بیت بالا، «ـَش» در مصراع اول همنقش نهاد و در مصراع دوم مفعول است.
البته، عدهای از دستورنویسان معتقدند که ضمیر متصل «ـَش» هنگامی که پیوسته به فعل ناگذر است، نقش بدل دارد:
ــ او رفتش.
ــ دختره هی جیغ میزدش.
و عدهای هم آن را با ساخت نحویـکلامی «اشتغال» در زبان عربی تاحدودی مشابه میدانند:
ــ سُورَةٌ اَنزَلناها و فَرَضناها ... . (نور/۱)
ــ جَهَنَّمَ یَصلَونَها ... . (ص/۵۶)
ــ وَالسَّمآءَ رَفَعَها ... . (الرحمن/۷).
اطلاعات بیشتر در منابع زیر:
۱. ابوالقاسمی، محسن (1395). دستور تاریخی مختصر زبان فارسی. تهران: سمت.
۲. حاتمپور، زهرا و سیده مریم روضاتیان (1392). «بررسی یک نوع ضمیر متصلبهفعل در زبان فارسی باتوجه به مبحث اشتغال در نحو عربی». فصلنامهٔ پژوهشهای ادبی و بلاغی، س ۲، ش ۱، ص ۱۱۳-۱۲۳.
۳. عطاری کرمانی، عباس (1374). دستور زبان فارسی نوین. قم: آفرینش.
با سپاس؛ داریوش رضوی
@dastooreiran
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
نکته دستوری در باره ترکیباتی مثل «دریای سرخ» یا «دریای سیاه»
عدهای با استناد به رنگ سرخ یا سیاه، و همچنین، لغتنامهٔ دهخدا و یا فرهنگ معین، ترکیباتی مثل «دریای سرخ» یا «دریای سیاه» و ... را وصفی میدانند؛ ولی من اعتقاد دارم که اضافی هستند.
✅ بنابه دلایل زیر:
۱. اطلاعات دستوری منابع مذکور قدیمی، کلی و فرهنگوارهای است و نمیتوان برای حل مسائل دستوری جدید، به آنها استناد کرد.
۲.عبارتهای وصفی با حذف کسره، قابل تبدیل شدن به یک جملهٔ اسنادی هستند؛ ولی ترکیبات اضافی اینگونه نیستند:
🔸دریایِ عمیق: دریا عمیق است.
🔸دریایِ سیاه: *دریا سیاه است.
۳.در ترکیب وصفی، موصوف «ی» نکره میگیرد؛ درحالیکه در ترکیب اضافی، مضاف این نشانه را نمیگیرد:
🔸دریای عمیق: دریایی عمیق
🔸 دریای سیاه: *دریایی سیاه
۴.در ترکیب وصفی، صفت میتواند «تر/ترین» بگیرد؛ ولی در ترکیب اضافی، مضافالیه نمیتواند.
🔸دریای عمیقتر/ عمیقترین دریا
🔸 *دریای سرختر/*سرخترین دریا
توجه بفرمایید که تمام دلایل، صوری و توزیعی هستند و عمداً، هیچ توجیه معنایی صورت نگرفته است.
👆البته، دلایل دیگری هم میتوان آورد؛ ولی بهخاطر جلوگیری از اطالهٔ کلام، از آوردن آنها اجتناب میشود.
آمدن ستاره جلوی هرمثال نشانهٔ غیردستوری بودن آن است.
- داریوش رضوی
گروه ادبیات ایران
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
عدهای با استناد به رنگ سرخ یا سیاه، و همچنین، لغتنامهٔ دهخدا و یا فرهنگ معین، ترکیباتی مثل «دریای سرخ» یا «دریای سیاه» و ... را وصفی میدانند؛ ولی من اعتقاد دارم که اضافی هستند.
✅ بنابه دلایل زیر:
۱. اطلاعات دستوری منابع مذکور قدیمی، کلی و فرهنگوارهای است و نمیتوان برای حل مسائل دستوری جدید، به آنها استناد کرد.
۲.عبارتهای وصفی با حذف کسره، قابل تبدیل شدن به یک جملهٔ اسنادی هستند؛ ولی ترکیبات اضافی اینگونه نیستند:
🔸دریایِ عمیق: دریا عمیق است.
🔸دریایِ سیاه: *دریا سیاه است.
۳.در ترکیب وصفی، موصوف «ی» نکره میگیرد؛ درحالیکه در ترکیب اضافی، مضاف این نشانه را نمیگیرد:
🔸دریای عمیق: دریایی عمیق
🔸 دریای سیاه: *دریایی سیاه
۴.در ترکیب وصفی، صفت میتواند «تر/ترین» بگیرد؛ ولی در ترکیب اضافی، مضافالیه نمیتواند.
🔸دریای عمیقتر/ عمیقترین دریا
🔸 *دریای سرختر/*سرخترین دریا
توجه بفرمایید که تمام دلایل، صوری و توزیعی هستند و عمداً، هیچ توجیه معنایی صورت نگرفته است.
👆البته، دلایل دیگری هم میتوان آورد؛ ولی بهخاطر جلوگیری از اطالهٔ کلام، از آوردن آنها اجتناب میشود.
آمدن ستاره جلوی هرمثال نشانهٔ غیردستوری بودن آن است.
- داریوش رضوی
گروه ادبیات ایران
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
📝 اصول بند نویسی
در کتابهای دستور زبان فارسی و کتابهای نگارش و ویرایش با ساختار جمله در زبان فارسی آشنا میشویم، اما در بیشتر این آثار راهکارهایی برای چگونگی نگارش سطحهای دیگر نوشتن، یعنی پس از جملهنویسی، دیده نمیشود. در بیشتر این آثار فقط چند سفارش دربارهی سادهنویسی و رعایت نظم منطقی جملهها وجود دارد. بیشتر آنها درتعریف پاراگراف، که نخستین سطح نگارشی پس از جمله است، فقط به این جمله بسنده کردهاند که چند جملهی مرتبط با هم را پاراگراف یا بند میگویند. اما در کتابهای نگارش زبان انگلیسی چگونگی نگارش پاراگرافهای سازمانیافته به صورت گامبهگام و با آوردن نمونههای فراوان آموزش داده میشود. در اینجا چگونگی نگارش پاراگرافهای سازمانیافته بر پایهی کتابهای آموزش نگارش انگلیسی شرح داده میشود.
پاراگراف چیست ؟
یک پاراگراف مجموعهای از چند جمله است که یک مفهوم اصلی را شرح میدهند. به طور معمول این مفهوم اصلی در «جملهی موضوع» بیان میشود که اغلب نخستین جملهی پاراگراف است و اندکی با تورفتگی نوشته میشود. دیگر جملههای پاراگراف، باید به شرح و گسترش جملهی موضوع کمک کنند و به آنها «جملههای پشتیبان» میگویند. برخی پاراگرافها، یک «جملهی نتیجهگیری» هم دارند که نظر اصلی پاراگراف را خلاصه میکند یا نکتهی مهمی را دربارهی آن یادآور میشود. این جمله به طور معمول در پایان پاراگراف میآید. نویسنده در نوشتن همهی این جملهها باید مفهوم واحدی را با نظم منطقی بیان کند و شرح دهد .
پاراگرافی که سازماندهی خوبی داشته باشد، سه بخش اصلی دارد:
۱) جملهی موضوع: سخن اصلی پاراگراف و مرکز توجه آن را بیان میکند.
۲) جملههای پشتیبان: با عرضهی اطلاعات بیشتر و یا آوردن نمونههایی، جملهی موضوع را شرح و گسترش میدهند.
۳) جملهی نتیجه: مشخص میکند که پاراگراف به پایان رسیده و نکتهی مهمی را یادآور میشود که خواننده باید به خاطر داشته باشد.
● ویژگیهای جملهی موضوع
جملهی موضوع مهمترین جملهی پاراگراف است. این جمله به طور خلاصه میگوید که در آن پاراگراف پیرامون چه موضوعی بحث میشود. از این رو، جملهی موضوع راهنمای خوبی برای نویسنده و خواننده است. نویسنده درمییابد که چه اطلاعاتی را باید در جملههای پیرو بگنجاند و چه اطلاعاتی را نباید مطرح کند. خواننده نیز میداند که موضوع پاراگراف چیست و خودش را برای درک بهتر آن، آماده میکند.
ویژگی های جمله موضوع :
1) کامل و کوتاه است.
2 ) نه زیاد کلی و نه زیاد خاص است.
3 ) روشن است و ابهام ندارد.
4 ) گاهی به صورت پرسشی بیان میشود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
در کتابهای دستور زبان فارسی و کتابهای نگارش و ویرایش با ساختار جمله در زبان فارسی آشنا میشویم، اما در بیشتر این آثار راهکارهایی برای چگونگی نگارش سطحهای دیگر نوشتن، یعنی پس از جملهنویسی، دیده نمیشود. در بیشتر این آثار فقط چند سفارش دربارهی سادهنویسی و رعایت نظم منطقی جملهها وجود دارد. بیشتر آنها درتعریف پاراگراف، که نخستین سطح نگارشی پس از جمله است، فقط به این جمله بسنده کردهاند که چند جملهی مرتبط با هم را پاراگراف یا بند میگویند. اما در کتابهای نگارش زبان انگلیسی چگونگی نگارش پاراگرافهای سازمانیافته به صورت گامبهگام و با آوردن نمونههای فراوان آموزش داده میشود. در اینجا چگونگی نگارش پاراگرافهای سازمانیافته بر پایهی کتابهای آموزش نگارش انگلیسی شرح داده میشود.
پاراگراف چیست ؟
یک پاراگراف مجموعهای از چند جمله است که یک مفهوم اصلی را شرح میدهند. به طور معمول این مفهوم اصلی در «جملهی موضوع» بیان میشود که اغلب نخستین جملهی پاراگراف است و اندکی با تورفتگی نوشته میشود. دیگر جملههای پاراگراف، باید به شرح و گسترش جملهی موضوع کمک کنند و به آنها «جملههای پشتیبان» میگویند. برخی پاراگرافها، یک «جملهی نتیجهگیری» هم دارند که نظر اصلی پاراگراف را خلاصه میکند یا نکتهی مهمی را دربارهی آن یادآور میشود. این جمله به طور معمول در پایان پاراگراف میآید. نویسنده در نوشتن همهی این جملهها باید مفهوم واحدی را با نظم منطقی بیان کند و شرح دهد .
پاراگرافی که سازماندهی خوبی داشته باشد، سه بخش اصلی دارد:
۱) جملهی موضوع: سخن اصلی پاراگراف و مرکز توجه آن را بیان میکند.
۲) جملههای پشتیبان: با عرضهی اطلاعات بیشتر و یا آوردن نمونههایی، جملهی موضوع را شرح و گسترش میدهند.
۳) جملهی نتیجه: مشخص میکند که پاراگراف به پایان رسیده و نکتهی مهمی را یادآور میشود که خواننده باید به خاطر داشته باشد.
● ویژگیهای جملهی موضوع
جملهی موضوع مهمترین جملهی پاراگراف است. این جمله به طور خلاصه میگوید که در آن پاراگراف پیرامون چه موضوعی بحث میشود. از این رو، جملهی موضوع راهنمای خوبی برای نویسنده و خواننده است. نویسنده درمییابد که چه اطلاعاتی را باید در جملههای پیرو بگنجاند و چه اطلاعاتی را نباید مطرح کند. خواننده نیز میداند که موضوع پاراگراف چیست و خودش را برای درک بهتر آن، آماده میکند.
ویژگی های جمله موضوع :
1) کامل و کوتاه است.
2 ) نه زیاد کلی و نه زیاد خاص است.
3 ) روشن است و ابهام ندارد.
4 ) گاهی به صورت پرسشی بیان میشود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
بیست توصیه یک معلم انشا به دانش آموزان خود
* این پست برای مقطع یک متوسطه است.
1_ یادت باشد انشا همان گفتن است، اما گفتن مکتوب یعنی همان گونه که حرف می زنی می توانی بنویسی، حتی از گفتن هم آسان تر است . یا حتی شما می توانید گفتارتان را بنویسید. مثلا ًاگر برای خرید به مغازه رفتید و چیزی خریدید، همین رفتن به مغازه را ابتدا به زبان گفتار بنویس و سپس آن ها را تبدیل به نوشتار کن. با این کار شما انشا نوشته اید.
2_ با جمله های ساده شروع کن. ابتدا چند کلمه برای خود بنویس و سپس با آن ها جمله بسار. مثلا هر کلمه زیر را در یک جمله به کار ببر. سوسک، درخت، هواپیما، نمک.
3_ حالا سعی کن با دوکلمه که اصلا به هم ربط ندارند، جمله بسازی. مثلا کلمات مداد و آسمان را در یک جمله به کار ببر.
4_در این مرحله سعی کن با سه کلمه یا بیش تر جمله بنویسی. مثلا یخچال، مدرسه و کوهستان را در یک جمله به کار ببر.
5_ جمله هایی با فعل های متفاوت بنویس.
6_ اگر می خواهی جمله هایت زیبا باشند، کافی است که جلوی کلمه هایت یک کلمه << مثل>> بنویسی وسپس با آن ها جمله بنویسی. اگر این کار را انجام دهی از آرایه ادبی تشبیه استفاده کرده ای حالا جمله های زیر را ادامه بده.
خورشید مثل .... مادر مثل...
7_ بعضی کلمات را می توانی در دو معنای متفاوت به کارببری. مثلا کلمه ستاره را یکبار در معنای اسم دختر ویکبار به معای ستاره ای که در آسمان است در جمله به کارببر.
8_ سعی کن هرچه به ذهنت می آید بنویسی. سپس می توانی برگردی و آن ها را ویرایش کنی . ( از نوشتن نترس)
9_ از هر موضوع کوچک برای نوشتن استفاده کن . مثلا اتفاقی در راه مدرسه، رفتگر محله تان، کاسب محله تان و...
10_ بعد از جمله نویسی، بند (پارگراف) نویسی را تمرین کن. هر چه می خواهی بنویسی را در یک بند بنویس. حالا در یک بند بنویس << وقتی بهار می آید چه حسی داری؟>>
11_ برای موفقیت در هر کاری نیاز به تمرین است وبرای موفقیت در انشا نویسی هم باید تمرین کنید وتمرین کنید وتمرین. یادتان باشد هیچ نویسنده ای از مادر نویسنده به دنیا نیامده، بلکه با تمرین کردن، نویسنده شده است.
12_ هر هفته یک داستان کوتاه بخوانید و به کلمات وجمله های آن توجه کنید. وببینید اگر شما جای نویسنده داستان بودید چه کلمات دیگری استفاده می کردید. آن ها را بنویسید.
13_ داستان ها را خلاصه کنید. برای خلاصه کردن کافی است داستان را برای کسی تعریف کنید و آن ها را بنویسید.
14_ برای این که خوب بنویسید باید خوب نگاه کنید وچشمان بینا داشته باشید. به اطرافتان نگاه کنید وهر چه می بینید بنویسید.
15_ خداوند پنچ حس به ما داده است. سعی کنید از پنج حستان استفاده کنید. مثلا وقتی دست روی چیزی می کشیم احساس زبری یا نرمی به ما دست می دهد و...
16_ اگر چند کلمه هم معنا هستند از کلمه ای که زیبا است استفاده کنید. مثلا << بفرما، بنشین>> بک معنا دارد، اما می دانید << بفرما>> زیباتر است.
17_ سعی کنید برای کلمات، صفت های متفاوت بنویسید. اگر در این کار تمرین کنید دایره واژگان ذهن شما زیاد می شود. مثلا برای انار می توان صفت های سرخ، ترش، ملس، شیرین و... را به کار برد. شما چه صفت های دیگری برای انار می شناسید آن ها را بنویسید.
18_ از زبان اشیای اطراف خود حرف بزنید. مثلا از زبان کیفتان یا یخچال منزلتان یا تخته کلاس و... برای این کار کافی است خودتان را جای آن شی یا موضوع بگذارید.
19_ از نوشتن موضوعات خنده دار ( طنز) غفلت نکنید. برای این کار کافی است یک لطیفه درست کنید یا این که به لطیفه هایی که شنیده اید کمی شاخ وبرگ دهید و آن ها را برای دوستتان تعریف کنید.
20_ سعی کنید کوتاه بنویسید. طولانی نوشتن هنر نیست، بلکه هنر در کوتاه نویسی است. گاهی می توانید انشایتان را در یک جمله بنویسید. آن هم یک جمله زیبا وقشنگ و پرمعنا، این ها توصیه یک معلم انشا برای شما بود که اعتقاد دارد همه می توانند انشا بنویسند. به امید آن روز که همه نویسنده وادیب شوید.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
* این پست برای مقطع یک متوسطه است.
1_ یادت باشد انشا همان گفتن است، اما گفتن مکتوب یعنی همان گونه که حرف می زنی می توانی بنویسی، حتی از گفتن هم آسان تر است . یا حتی شما می توانید گفتارتان را بنویسید. مثلا ًاگر برای خرید به مغازه رفتید و چیزی خریدید، همین رفتن به مغازه را ابتدا به زبان گفتار بنویس و سپس آن ها را تبدیل به نوشتار کن. با این کار شما انشا نوشته اید.
2_ با جمله های ساده شروع کن. ابتدا چند کلمه برای خود بنویس و سپس با آن ها جمله بسار. مثلا هر کلمه زیر را در یک جمله به کار ببر. سوسک، درخت، هواپیما، نمک.
3_ حالا سعی کن با دوکلمه که اصلا به هم ربط ندارند، جمله بسازی. مثلا کلمات مداد و آسمان را در یک جمله به کار ببر.
4_در این مرحله سعی کن با سه کلمه یا بیش تر جمله بنویسی. مثلا یخچال، مدرسه و کوهستان را در یک جمله به کار ببر.
5_ جمله هایی با فعل های متفاوت بنویس.
6_ اگر می خواهی جمله هایت زیبا باشند، کافی است که جلوی کلمه هایت یک کلمه << مثل>> بنویسی وسپس با آن ها جمله بنویسی. اگر این کار را انجام دهی از آرایه ادبی تشبیه استفاده کرده ای حالا جمله های زیر را ادامه بده.
خورشید مثل .... مادر مثل...
7_ بعضی کلمات را می توانی در دو معنای متفاوت به کارببری. مثلا کلمه ستاره را یکبار در معنای اسم دختر ویکبار به معای ستاره ای که در آسمان است در جمله به کارببر.
8_ سعی کن هرچه به ذهنت می آید بنویسی. سپس می توانی برگردی و آن ها را ویرایش کنی . ( از نوشتن نترس)
9_ از هر موضوع کوچک برای نوشتن استفاده کن . مثلا اتفاقی در راه مدرسه، رفتگر محله تان، کاسب محله تان و...
10_ بعد از جمله نویسی، بند (پارگراف) نویسی را تمرین کن. هر چه می خواهی بنویسی را در یک بند بنویس. حالا در یک بند بنویس << وقتی بهار می آید چه حسی داری؟>>
11_ برای موفقیت در هر کاری نیاز به تمرین است وبرای موفقیت در انشا نویسی هم باید تمرین کنید وتمرین کنید وتمرین. یادتان باشد هیچ نویسنده ای از مادر نویسنده به دنیا نیامده، بلکه با تمرین کردن، نویسنده شده است.
12_ هر هفته یک داستان کوتاه بخوانید و به کلمات وجمله های آن توجه کنید. وببینید اگر شما جای نویسنده داستان بودید چه کلمات دیگری استفاده می کردید. آن ها را بنویسید.
13_ داستان ها را خلاصه کنید. برای خلاصه کردن کافی است داستان را برای کسی تعریف کنید و آن ها را بنویسید.
14_ برای این که خوب بنویسید باید خوب نگاه کنید وچشمان بینا داشته باشید. به اطرافتان نگاه کنید وهر چه می بینید بنویسید.
15_ خداوند پنچ حس به ما داده است. سعی کنید از پنج حستان استفاده کنید. مثلا وقتی دست روی چیزی می کشیم احساس زبری یا نرمی به ما دست می دهد و...
16_ اگر چند کلمه هم معنا هستند از کلمه ای که زیبا است استفاده کنید. مثلا << بفرما، بنشین>> بک معنا دارد، اما می دانید << بفرما>> زیباتر است.
17_ سعی کنید برای کلمات، صفت های متفاوت بنویسید. اگر در این کار تمرین کنید دایره واژگان ذهن شما زیاد می شود. مثلا برای انار می توان صفت های سرخ، ترش، ملس، شیرین و... را به کار برد. شما چه صفت های دیگری برای انار می شناسید آن ها را بنویسید.
18_ از زبان اشیای اطراف خود حرف بزنید. مثلا از زبان کیفتان یا یخچال منزلتان یا تخته کلاس و... برای این کار کافی است خودتان را جای آن شی یا موضوع بگذارید.
19_ از نوشتن موضوعات خنده دار ( طنز) غفلت نکنید. برای این کار کافی است یک لطیفه درست کنید یا این که به لطیفه هایی که شنیده اید کمی شاخ وبرگ دهید و آن ها را برای دوستتان تعریف کنید.
20_ سعی کنید کوتاه بنویسید. طولانی نوشتن هنر نیست، بلکه هنر در کوتاه نویسی است. گاهی می توانید انشایتان را در یک جمله بنویسید. آن هم یک جمله زیبا وقشنگ و پرمعنا، این ها توصیه یک معلم انشا برای شما بود که اعتقاد دارد همه می توانند انشا بنویسند. به امید آن روز که همه نویسنده وادیب شوید.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
@Adabikonkoor.mp4
15.9 MB
#علوم_وفنون_یازدهم
#درس۵_۸_۱۱
#پایه_های_آوایی_همسان بخش اول
#مدرس : استاد فرامرز سنجری
بصورت فیلم
@ferdosesokhan
#درس۵_۸_۱۱
#پایه_های_آوایی_همسان بخش اول
#مدرس : استاد فرامرز سنجری
بصورت فیلم
@ferdosesokhan
@Adabikonkoor.mp4
42 MB
#علوم_وفنون_یازدهم
#درس۵_۸_۱۱
#پایه_های_آوایی_همسان بخش دوم
#مدرس : استاد فرامرز سنجری
بصورت فیلم
@ferdosesokhan
#درس۵_۸_۱۱
#پایه_های_آوایی_همسان بخش دوم
#مدرس : استاد فرامرز سنجری
بصورت فیلم
@ferdosesokhan
@Adabikonkoor.mp4
18.1 MB
#علوم_فنون_دوازدهم
#آموزش_عروض_سماعی(فیلم) باموسیقی،وزن: مفتعلن فاعلات مفتعلن فع،
#آقای احمد نصیری فرد، دبیرستان شهید مجتهدی،منطقه15 تهران
@ferdosesokhan
#آموزش_عروض_سماعی(فیلم) باموسیقی،وزن: مفتعلن فاعلات مفتعلن فع،
#آقای احمد نصیری فرد، دبیرستان شهید مجتهدی،منطقه15 تهران
@ferdosesokhan
4_5985419466828154031.pdf
6.7 MB
#نگارش_دوازدهم
#جزوه_امتحان
پاسخ تمامی فعالیت های نگارشی، کارگاه ها و سازه های نوشتاری کتاب نگارش ۳،
@tarighatnegaresh
@makhzanesoalatedoroseadabi
#جزوه_امتحان
پاسخ تمامی فعالیت های نگارشی، کارگاه ها و سازه های نوشتاری کتاب نگارش ۳،
@tarighatnegaresh
@makhzanesoalatedoroseadabi