فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
تضمّن یا شمول معنایی (هم‌پوشی)

🔻رابطة بین دو واژه که در آن معنای یکی از واژه‌ها معنای واژة دیگر را در برمی‌گیرد؛ برای مثال؛ واژه‌های «حیوان و سگ» این‌گونه به هم مربوط می‌شوند که «سگ» به نوعی از «حیوان» دلالت دارد و حیوان یک اصطلاح عمومی است که «سگ» و دیگر حیوانات را در برمی‌گیرد. در این مثال، «سگ» را «معنا شمول» (hyponymy) و اصطلاح عمومی «حیوان» را «مافوق» (super ordinate) می‌نامند. اصطلاح «مافوق» می‌تواند معناشمول‌های زیادی داشته باشد.

معنای کلمات را می‌توان به صورت ترکیب مشخصه‌ها یا مؤلفه‌های معنایی توصیف کرد. برای نمونه، مؤلفه‌های «+ مرد» و «+ بزرگ» جزئی از معنای «پدر»ند؛ هرچند مؤلفه‌های دیگری را نیز باید به آنها اضافه کرد.

گاهی بعضی از واژگان تنها در یک یا دو مؤلفه اختلاف و در دیگر مؤلفه‌ها اشتراک دارند.

وقتی معنای یک واژه، معنای واژه‌های دیگر را نیز دربرگیرد، رابطة آنها را شمول یا تضمّن معنایی می‌نامند. شمول به این معناست که اگر چیزی «سرو» باشد، لزوماً درخت هم هست؛ یعنی، کلمة «سرو» مفهوم واژة درخت را نیز دربردارد (تضمن).

🔻دلالت تضمن

بدین شکل است که لفظ فقط بر جزء یا قسمتی از معنای موضوع له (معنایی که لفظ اولاً و اساساً برای آن وضع شده است) دلالت می‌کند.

مثلاً، کسی کلمة کتاب را به‌کار ببرد و منظورش، تنها جلد کتاب باشد یا هنگام کسوفجزئی بگوییم: «خورشید گرفت» که مقصود، قسمتی از قرص خورشید است نه تمام آن، یا دیوار خانة کسی خراب شده باشد و او بگوید: «خانه‌ام خراب شد.» چنان‌که می‌دانیم، لفظ خانه اساساً برای تمام خانه وضع شده و مراد اصلی از این لفظ، فقط حیاط یا فقط اتاق‌های آن نیست، بلکه کلمة خانه بر تمام حیاط و اتاق‌ها و در و پنجره و... دلالت دارد اما در این مثال، شخص لفظ خانه را در معنایی به‌کار برده که فقط دربردارنده جزئی از معنای اصلی کلمة خانه است (چرا که مقصود وی فقط دیوار خانه است).

به این‌گونه دلالت، دلالت تضمّن می‌گویند؛ زیرا در آن، لفظ فقط بر جزئی و قسمتی از موضوع‌له (آنچه لفظ برای آن وضع شده)، یعنی بر چیزی که ضمن (جزئی از) موضوع‌له موجود است، دلالت دارد.

چنانچه دیوار خانه در ضمن خانه و جلد کتاب ضمن (جزئی از) کتاب‌اند.


🔻سه نکته!

1. اولین نکته‌ای که در موضوع اقسام دلالت لفظ بر معنی باید بدان توجه داشت، این است که هر یک از این نوع دلالت‌ها، به قرینة عبارت، نوع کاربرد آن از سوی گوینده و در حقیقت، به مقصود گوینده بستگی دارد.

چنانچه در جایی مقصودمان از لفظ خانه، معنای کل خانه است؛ یعنی همان معنایی که لفظ خانه برای آن وضع شده است. چنان‌که می‌گوییم: «خانه‌ای خریدم» (دلالت مطابقه) و در جایی دیگر مقصودمان، جزئی از معنای اصلی خانه است؛ چنانچه می‌گوییم: «خانه‌ام خراب شده است» (در حالی‌که فقط سقف خانه خراب شده = (دلالت تضمن).

گاهی نیز منظورمان چیزی غیر از معنای اصلی خانه است. چنان‌که می‌گوییم: «ایران، خانة من است.» (دلالت التزام).

2. بعضی شرط کرده‌اند که دلالت التزامی باید دلالتی کلی و دائمی باشد؛ یعنی باید به نحوی باشد که هرگاه موضوع‌له در ذهن آید، حتماً لازم (آن امر خارج از معنای اصلی، اما همراه با آن) نیز به ذهن متبادر شود.

اما درست آن است که بگوییم:

دلالت التزامی دلالت لفظ بر چیزی است که خارج از معنی موضوع‌له است و اغلب، با آن ملازمه (همراهی) دارد.

3. همچنین باید توجه داشت که دلالت‌های تضمّن و التزام، همیشه مستلزم دلالت مطابقه هم هستند؛ یعنی هرجا دلالت تضمّن یا التزام باشد، مسلماً دلالت مطابقه هم هست؛ زیرا دلالت بر جزء معنی (تضمن) یا بر خارج معنی (التزام، فرع وجود دلالت بر خود معنی و عین معنی) است ولی هرجا دلالت مطابقه باشد، ضرورتاً لازم نیست که التزام یا تضمّن هم باشد؛ مثلاً دلالت لفظ‌الله بر ذات الهی، دلالت مطابقه است بدون تضمّن یا التزام. چرا که ذات الهی بسیط است و اجزائی ندارد و نیز چیزی با آن همراه نیست.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
☘تاریخ ادبیات
نمونه ای از کتاب های دو اسمی:

بوستان = سعدی نامه

قابوس نامه = نصیحت نامه

منطق الطیر = مقامات طیور

تاریخ بیهقی=تاریخ مسعودی

چهارمقاله = مجمع النوادر

سیاست نامه = سیرالملوک
8581586187752.pdf
2.5 MB
انواع لحن های زبان فارسی همراه مثال
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
تلگرام اعلام کرد که شرکت اپل بدون اطلاع مشترک خود اپ تلگرام را از روی گوشی های آنها حذف می کند. تلگرام اعلام کرد برای جلوگیری از این کار تنظیمات ذکر شده را اعمال کنید.

برای دوستانی که #آیفون دارن، ارسال کنید.

@RadioKT
@ferdosesokhan
@Adabikonkoor.pdf
551.7 KB
#فارسی_دوازدهم
#درس_دهم
#فصل_شکوفایی (تحلیل +کارگاه متن پژوهی)
#گنج_حکمت
#تیرانا (تحلیل)
#به کوشش : آقای آرش یاری
@makhzanesoalatedoroseadabi
@Adabikonkoor.pdf
946.5 KB
#علوم_فنون_دهم
#درس_هفتم
پرسش و پاسخ +پاسخ خود ارزیابی + تاریخ ادبیات+ دو پرسش کنکور سال ۹۹،
#مدرس: آقای فرشاد دهقانی
دبیر ادبيات شهرستان قروه،
@makhzanesoalatedoroseadabi
@Adabikonkoor.pdf
247 KB
#علوم_فنون_یازدهم
#درس_هفتم
پرسش و پاسخ +پاسخ خود ارزیابی + تاریخ ادبیات+ دو پرسش کنکور سال ۹۹،
#مدرس: آقای فرشاد دهقانی
دبیر ادبيات شهرستان قروه،
@makhzanesoalatedoroseadabi
@Adabikonkoor.pdf
2.5 MB
#علوم_فنون_دوازدهم
#درس_هفتم
پرسش و پاسخ +پاسخ خود ارزیابی + تاریخ ادبیات+ دو پرسش کنکور سال ۹۹،
#مدرس: آقای فرشاد دهقانی
دبیر ادبيات شهرستان قروه،
@makhzanesoalatedoroseadabi
انواع لحن ها

١- لحن ستایشی:
ستایش مخصوص خداست و شاعر یا نویسنده در آن خداوند را به خاطر الطاف بی نظیرش می ستاید.
خواننده باید خود را موجودی بداند که تسلیم او و شاکر بخشش های اوست.
مثال: آفرین، جان آفرین پاک را
آن که جان بخشید و ایمان خاک را
آسمان چون خیمه ای بر پای کرد
بی ستون کرد و زمینش جای کرد (عطار)

٢- لحن مدح:
مدح نوشته ای در بارۂ انسان است که شاعر، با کوچکتر دانستن خود در مقابل ممدوح، به بیان آن می پرازد. فرقش با ستایش در این است که در ستایش، شاعر یا نویسنده آزادانه تر می تواند حرف خود را بزند امّا در مدح، به ویژه مدح حاکمان، این کار امکان پذیر نیست.
انواع مدح:
مدح بزرگان دینی و مذهبی
محمّد کآفرینش هست خاکش
هزاران آفرین بر جان پاکش
چراغ افروز چشم اهل بینش
طراز کارگاه آفرینش (نظامی)
مدح سلاطین و حاکمان
آیا شنیده هنرهای خسروان عجم
بیا ز خسرو خاور عیان ببین تو هنر ...
در این جهان که تواند چو شاه بود به
کدام خار بود چون صنوبر و عرعر (فلاح)
مدح افرادی بزرگ که خدمتی به جامعه یا شخصی کرده اند.
«آفرین بر روان فردوسی
آن همایون نهاد فرخنده
او نه استاد بود و ما شاگرد
او خداوند بود و ما بنده» (انوری)

٣- لحن خاطره:
داستان یا اتفاقی است که در خاطر باقی می ماند و آنقدر برای نویسنده اهمّیّت داشته که آنرا نوشته است.خوانندۂ خاطره باید آنرا به شیوه ای بخواند که گویی ماجرا برای خودش اتّفاق افتاده است.
انواع خاطره: خاطرات بد، خوش، عجیب، اوّلین آشنایی ها و برخوردها با اشیا و افراد و...

۴- لحن حماسی:
حماسه به معنای داستان دلاوری و شجاعت است. کسیکه شعر حماسی را می خواند
باید به گونه ای بخواند که آنرا به شنونده منتقل کند، پس لحن حماسی، لحنی کوبنده و استوار است.
مثال:
«به مغز پشنگ اندرآمد شتاب
ت تن تن، ت تن تن، ت تن تن، ت تن
چو دید آن سهی قدّ افراسیاب
ت تن تن، ت تن تن، ت تن تن، ت تن(فردوسی)

۵- لحن داستانی–روایی:
حکایت، تعریف کردن صمیمانۀ داستانی کوتاه با آهنگی نرم و ملایم است به گونه ای
که شنونده یا از آن پند بگیرد یا تحت تأثیر قرار بگیرد.
حکایات معمولاً با عباراتی نظیر"آورده اند که ..."،"یکی را شنیدم ..."،"روزی ..."،
" شنیدم ..."" نقل است که ..."،" یکی بود، یکی نبود"
مثال:
«یک روز به وقت نیم روزان
شد پیش شبان، ز درد سوزان»(فتوحی)
«شنیدم که خروسی بود جهان دیده ...» (وراوینی)

۶- لحن تعلیمی:
این لحن به لحن اندرزی نیز موسوم است، تلاش می کند با گویشی آرام در دل شنونده
نفوذ کرده و نکات مهمّ خوب زیستن را به مخاطب خود القا کند. در ایران این گونه نوشته بیشتر برای پندو اندرز به کار می رود.
مثال:
«زخاک آفریدت خداوند پاک
پس ای بنده !افتادگی کن چو خاک
حریص و جهان سوز و سرکش مباش
ز خاک آفریدت، آتش مباش»(سعدی)

٧- لحن تغزّلی:
شعرتغزّلی شعری است که با احساسات و عواطف انسان سر وکار دارد.شاعر احساسات خود را در قالب اشعار منتشر می کند و این احساسات می توانند حالات مختلفی را به خود بگیرد. سروده ها ممکن است از روی شادی سروده شده باشند یا از روی غم، به خاطر وصال و رسیدن به یار نوشته شده باشند یا ناشی از فراق یار.
مثال:
«شب عاشقان بی دل چه شبی دراز باشد!
تو بیا کز اوّل شب در صبـح باز باشد
عجب است اگر توانم زمحبّت گریزم
به کجا رود کبوتر که اسیر باز باشد»( سعدی)

٨- لحن مناجات:
مناجات به معنی راز و نیاز و نیایش با خداوند است. انسان در این زمان خود را بسیار کوچک فرض کرده، آنچه را که در حضور دیگران نمی تواند بیان کند، با آه و زاری یا شکر و سپاس بیان می کند. از خدا می خواهد که عاقبت به خیرش کند.
لحن مناجات آکنده از عاطفه و احساس و بیانگر حالت فروتنی و خاکساری بنده است.
مثال:
«خداوندگارا نظر کن به جود
که جرم آمد از بندگان در وجود
گناه آید از بندۂ خاکسار
به امّید عفو خداوندگار (مولوی)

٩- لحن گفت و گو( مناظره، پرسش و پاسخ)
مناظره: یعنی رقابت کردن با یکدیگر در بحث و گفت و گو یا پرسش و پاسخ است.
لحن پرسش کننده معمولاً تند و محکم، به دور از خردگرایی و همراه با فخر فروشی است. در حالی که لحن پاسخ دهنده همواره آرام و متین و توأم با خرد است.
مثال:
«نخستین بار گفتش کز کجایی؟
بگفت از دار ملک آشنایی
بگفت آنجا به صنعت در چه کوشند؟ بگفت انده خرند و جان فروشند»(نظامی)
رجز خوانی: که هر دو نفر به شرح دلاوری ها و نژاد و افتخارات خود با لحنی حماسی می پردازند. مانند: رستم و اسفندیار

١٠- لحن طنز:
بیشتر در قالب حکایت خود نمایی می کند.
طنزها معمولاً در پایان خود به نتیجه
می رسند وخواننده را تحت تأثیر قرار می دهند و می خنداند.
مثال:«وای وای! الهی رودت ببره! حوصله ام سر رفت...»(دهخدا)

برگرفته از کتاب مبانی خواندن در زبان فارسی
نوشته ی دکتر فریدون اکبری شلدره

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
⚫️🔴ویدویی جالب از مهرداد میناوند: اگه قرار بود اسم زندگیتو بسازن چی میذاشتی؟ میناوند: بگم ریا نمیشه؟
ابوالفضل

خدا حافظ رفیق، ابوالفضل پشت و پناهت
✅ #کلمات_ایهام_دار متداول و دشوار کنکور سراسری درس فارسی

1⃣ بس کن ای دیده به یک بار مریز آب مرا / که خیال رخ او را همه بر ما گذر است
💢«آب» ایهام دارد: 1- مجازاً به معنی اشک 2- آبرو و اعتبار

2⃣ ز بند حرص بر آهو چه تازی نفس را چون سگ/ به صحرای قناعت رو که بی آهوست آن صحرا
💢«آهو» در مصراع دوم ایهام دارد: 1- عیب و پلیدی 2- نام حیوان
💢«بند» ایهام دارد: 1- زنجیر و رشته 2- زندان

3⃣ شب فراق چو زلفت اگرچه تاریک است/ امیدوارم از آن رو که صبح نزدیک است
💢«از آن رو» ایهام دارد: 1- از آن رخسار 2- زیرا

4⃣ هر مختصر چه داند آیین عشق‌بازی/ کی در هوا مگس را باشد مجال بازی
💢«بازی» ایهام دارد: 1- با یای مصدر به معنای بازی‌کردن و مناسب کلمه‌ی عشق‌بازی است. 2- با یای نسبت منسوب به باز که پرنده‌ی معروفی است از مرغان شکاری

5⃣ خواهشت آب است و ما می‌آوریم اینک به چشم / خاکسار آن کس که با دریا به آبش ماجراست
💢«به چشم» ایهام دارد: 1- به وسیله‌ی چشم، با چشم 2- اطاعت بردن و فرمانبری

6⃣ تا کی به بوی عنبرین زنجیر زلف سرکشت/ آشفته پویم در به در دیوانه گردم کو به کو
💢«بو» ایهام دارد: 1- شمیم و رایحه 2- آرزو و طمع

7⃣ آن چنان آتش عشق تو خوش آمد دل را / که بیفتاد به یک بارگی از چشمم آب
💢«بیفتاد» ایهام دارد: 1- قطع شد 2- جاری شد.

8⃣ مطرب مجلس بساز پرده‌ی ابریشمت / تا همه بر هم زنیم پنبه پشمینه‌پوش
💢«پرده» ایهام دارد: 1- پرده‌ی موسیقی 2- حجاب

9⃣ ندارم تاب سودای کمند زلف مه‌رویان / ولی اکنون چه تدبیر است چون افتاده بر گردن
💢«تاب» ایهام دارد: 1- تاب گیسو و زلف تابدار 2- توان و طاقت

🔟 آیینه‌ی صفات خدایی و خلق را / جمعیتی که روی نمود از صفای تست
💢«جمعیت» ایهام دارد: 1- انبوه خلق 2- به قرینه‌ی کلمه‌ی «صفا» به معنای خاطرِ جمع و اطمینان خاطر

1⃣1⃣ گر چو شمعت بکشد یار ازو روی متاب/ ور چو چنگت بزند دوست ز دستش مخروش
💢«چنگ» ایهام دارد: 1- آلتی از اسباب موسیقی 2- به معنای پنجه و ناخن

2⃣1⃣ باد بر بوی نسیم زلف سنبل در ختن / نامه را چندان دهد دم تا جگر پر خون کند
💢«دم» ایهام دارد: 1- نَفَس 2- دم عربی به معنای خون

3⃣1⃣ نقشی است هر ساعت ز نو این دور لعبت‌باز را / ای لعبت ساقی بیار آن جام جم‌پرداز را
💢«دور» ایهام دارد: 1- روزگار 2- به دور گرداندن شراب توسط ساقی

4⃣1⃣ قصه‌ی حال پریشان من امشب ز غمت/ به درازی سر زلف تو بگذشت ز دوش
💢«دوش» ایهام دارد: 1- شب گذشته و دیشب 2- شانه و کتف

5⃣1⃣ با رود و چنگ و رود زن تا چند سازم ساقیا / آبی ندارد رود او آبیش باز آور به جو
💢«رود» در مصراع دوم ایهام دارد: 1- یکی از آلات موسیقی 2- رودخانه

6⃣1⃣ ای سرو روان بر طرف ما گذری کن / تا جان همه بر پای تو ریزیم روانی

🔍سرو روان استعاره‌ی مصرّحه از معشوق است.
💢 «روان» ایهام دارد: 1- روان و خرامنده 2- روان به معنی روح، یعنی شاعر، معشوق را مایه امید روح خود می‌نامد. 3- روان به معنی ناپایدار و گذرنده و رونده

7⃣1⃣ بیمار غمت را به‌جز از صبر دوا نیست / صبر است دوای من و دردا که مرا نیست
💢«صبر» ایهام دارد: 1- بردباری و صبوری 2- دارویی تلخ

8⃣1⃣ چشم سرمست تو را عین بلا می‌بینم/ لیکن ابروی تو چیزی است که بالای بلاست
💢«عین» ایهام دارد: 1- مثل و شبیه 2- چشمه

9⃣1⃣ مستان دل اغیار چه لازم که در این عهد/ هر جای که قلب است به بازار تو باشد
💢«قلب» ایهام دارد:1- دل 2- سیم و زر اندوده و تقلّبی و ناخالص

0⃣2⃣ کیوان ز هفتمین فلک آواز داد و گفت / ای مشتری بخر که بهای موافق است
«مشتری» ایهام دارد: 1- خریدار 2- سیّاره‌ی مشتری

- ناهید یوسف زاده

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan