ت:
*سوال ۱۸)* معنی کنید. (۱.۵نمره)
*الف)* کنون گر دست گیری جای آن هست/ که گر دستم نگیری رفتم از دست
*ب)* شو روز به فکر آب و دانه/ هنگام شب آرمیدن آموز
*پ)* نگردد شاخک بی بن برومند/ زتو سعی و عمل باید زمن پند
*سربلندی شما آرزوی ماست*
@makhzanesoalatedoroseadabi
*سوال ۱۸)* معنی کنید. (۱.۵نمره)
*الف)* کنون گر دست گیری جای آن هست/ که گر دستم نگیری رفتم از دست
*ب)* شو روز به فکر آب و دانه/ هنگام شب آرمیدن آموز
*پ)* نگردد شاخک بی بن برومند/ زتو سعی و عمل باید زمن پند
*سربلندی شما آرزوی ماست*
@makhzanesoalatedoroseadabi
*به نام خدا
آزمون ادبیات فارسی
پایه هفتم
از اول تا آخر کتاب
اردیبهشت ۱۴۰۰
*سوال ۱)* درستی وونادرستی عبارات زیر را مشخص کنید. ( ۱ نمره)
*الف)* واژه شاگرد: ساده - نمایشگاه: غیرساده
*ب)* در فعل خواهیم نوشت: شناسه : *م* بن: *خواه*
*پ)* پدرم می گوید: قلب مهمان خانه نیست: زمان فعل جمله حال است
*ت)* از دی که گذشت هیچ از او یاد مکن: معنی واژه *دی: دی ماه* است
*سوال ۲)* کدام گزینه همگی هم‌خانواده نیستند؟ (۵/ نمره)
*الف)* محبوب ، حب ، محبت
*ب)* شکوهمند، باشکوه، شکاف
*ج)* تدفین، دفن، مدفون
*د)* ضعیف، مستضعف، ضعف
*سوال ۳)* کدام گزینه ترکیب وصفی می باشد؟ (۵/ نمره)
*الف)* عمق چشم
*ب)* گِل های عالَم
*ج)* معانی لطیف
*د)* شلیک گلوله
*سوال ۴)* در کدام گزینه ضمیر کمتری وجود دارد؟ (۵/ نمره)
*الف)* او فرمان داد این پسر باید نزد من بیاید.
*ب)* آفرین، تو فرمان‌مرا درست انجام دادی.
*ج)* او راضی نمی شد که پدرش را به دست جلاد سپرد.
*د)* پسر لباسش را در آورد و آن را به سوی پادشاه دراز کرد.
*سوال ۵)* با توجه به معنی درون کمانک معنی کدام واژه نادرست است؟ (۵/ نمره)
*الف)* ایرانیان کمک *شایانی* به اسلام کرده اند. (شایسته)
*ب)* او علاوه بر تدریس به
*تالیف* کتاب نیز می پرداخت.( نوشتن)
*ج)* دم در *صحن* از اتوبوس پیاده شدیم. ( میدان)
*د)* به دو چیز علاقه مند بود : قرائت قرآن و *مشاعره* (شاعری)
*سوال ۶)* آرایه مشخص شده ی کدام بیت نادرست است؟ (۵/ نمره)
*الف)* کنون گر دست گیری جای آن هست / که گر دستم نگیری رفتم از دست: (کنایه -تکرار)
*ب)* در میان جمع گشاده رو بود و در تنهایی سیمایی محزون و متفکر داشت: ( تضاد - تناسب)
*ج)* این زندگی حلال کسانی که همچو سرو/ آزاد زیست کرده و آزاد می روند: (تکرار - تشبیه)
*د)* بر درختی شکوفه ای خندید/ در کتاب بهار معنا شد: ( تشبیه - تضاد)
*سوال ۷* کدام جمله از نظر مفهوم و پیام با بقیه متفاوت است؟ (۵/ نمره)
الف) خوشی واقعی دل های دیگران را شاد کردن است.
ب) سرت را بالا بگیر و با صدای بلند برایم شعر بخوان.
ج) خودتان را موظف بدانید که دروغ نگویید.
د) مثل یک شاخه گل جوانه بزن.
*سوال ۸* عبارت "قلب لانه گنجشک نیست که بهار ساخته شود و در پاییز باد آن را با خودش به بالا ببرد" به کدام ویژگی قلب اشاره دارد؟(۵/ نمره)
الف) امیدواری و شادی
ب)کوشا بودن
ج)پایداری در محبت
د) حساس بودن
*سوال ۹* معنی چند واژه از بین کلمات زیر نادرست است؟ (۵/نمره)
( ناگزیر ، ناچار) - (صلاح ، اسلحه) - (زائر، دیدارکننده) - (حجره ، دوری) - (ثواب ، کار درست) - (موذی - آزار دهنده) - (هان ، بیا) - (ظلال ، روشنایی) - (تحفه ، هدیه)
*الف)* ۶ *ب)* ۵
*ج)* ۴ *د)* ۳
*سوال۱۰)* زمان فعل جمله های زیر به ترتیب کدام است؟
"این ها را به من *~گفته بودی~*، چرا بعضی از چیزها را مدتبا *~تکرار می کنی~*؟ از تکرار خسته *~نمی شوی~*؟ هنوز تکه ای برگ *~نخورده ام~* ، وقت رفتن *~خواهد رسید~*." (۵/ نمره)
*الف)* گذشته - حال - حال - گذشته - آینده
*ب)* گذشته - حال - حال - آینده - گذشته
*ج)* حال - گذشته - گذشته - حال - آینده
*د)* حال - حال - حال - گذشته - آینده
*سوال۱۱)* کدام فعل اسنادی است؟
(۵/ نمره)
*الف)* از گل ها مراقبت شده است.
*ب)* نیما با کنجکاوی به دهان‌معلم چشم دوخته بود.
*ج)* سوال آخری پرسیده شد.
*د)* کژال، روناک را به بغل فشرده است.
*سوال۱۲)* جاهای خالی را کامل کنید. (۱نمره)
*الف)* کلمه ای که ضمیر به آن بر می گردد ......... می گویند.
*ب)* به کلماتی مثل: رفتن - شستن و آمدن ....... می گویند.
*پ)* به کسی که ترجمه می کند ....... می گویند.
*ت)* برای تاثیر گذاری و زیباتر شدن نوشته از ........ بهره می گیریم.
*سوال ۱۳)* با توجه به قرن و آثار زیر، آثار و قرن هر شاعر را جلو اسمش بنویسید. (۲نمره)
*آثار:* سبک شناسی - رگبار کلمات - مثنوی معنوی - ملخ شجاع
*قرن:* ۷ - ۱۳/۱۴ - معاصر - ۲۰ میلادی
*مولوی:*
*ویتاتو ژیلیسنکای:*
*محمد جواد محبت:*
*ملک الشعرای بهار:*
*سوال ۱۴)* منظور بازرس از جمله" فهمیدم که این شاگردان چنین روزی را فراموش نخواهند کرد." چیست؟(۵/نمره)
*سوال ۱۵)* دو مورد ازعهد وپیمان شهید رجایی با شاگردانش را بنویسید. (۵/نمره)
*سوال۱۶)* در عبارات زیر نقش کلمات مشخص شده را بنویسید.(نهاد، فعل و.....) (۱.۵نمره)
*جمله ۱)* صدای نازک گریه اش سنگ های بیابان را می خراشید.
صدای نازک گریه اش:
سنگ های بیابان:
می خراشید:
*جمله ۲)* دوران نوجوانی که در کنار دروازه اش ایستاده ایم، دوران شور و شوق است.
کنار دروازه اش:
دوران شور و شوق:
است:
*سوال ۱۷)* معنی واژه های زیر را بنویسید. (۲ نمره)
عطوفت: قرائت:
تسهیلاتی مونس:
عنایت: قرین:
حجره: بصیر
👇👇👇👇👇
آزمون ادبیات فارسی
پایه هفتم
از اول تا آخر کتاب
اردیبهشت ۱۴۰۰
*سوال ۱)* درستی وونادرستی عبارات زیر را مشخص کنید. ( ۱ نمره)
*الف)* واژه شاگرد: ساده - نمایشگاه: غیرساده
*ب)* در فعل خواهیم نوشت: شناسه : *م* بن: *خواه*
*پ)* پدرم می گوید: قلب مهمان خانه نیست: زمان فعل جمله حال است
*ت)* از دی که گذشت هیچ از او یاد مکن: معنی واژه *دی: دی ماه* است
*سوال ۲)* کدام گزینه همگی هم‌خانواده نیستند؟ (۵/ نمره)
*الف)* محبوب ، حب ، محبت
*ب)* شکوهمند، باشکوه، شکاف
*ج)* تدفین، دفن، مدفون
*د)* ضعیف، مستضعف، ضعف
*سوال ۳)* کدام گزینه ترکیب وصفی می باشد؟ (۵/ نمره)
*الف)* عمق چشم
*ب)* گِل های عالَم
*ج)* معانی لطیف
*د)* شلیک گلوله
*سوال ۴)* در کدام گزینه ضمیر کمتری وجود دارد؟ (۵/ نمره)
*الف)* او فرمان داد این پسر باید نزد من بیاید.
*ب)* آفرین، تو فرمان‌مرا درست انجام دادی.
*ج)* او راضی نمی شد که پدرش را به دست جلاد سپرد.
*د)* پسر لباسش را در آورد و آن را به سوی پادشاه دراز کرد.
*سوال ۵)* با توجه به معنی درون کمانک معنی کدام واژه نادرست است؟ (۵/ نمره)
*الف)* ایرانیان کمک *شایانی* به اسلام کرده اند. (شایسته)
*ب)* او علاوه بر تدریس به
*تالیف* کتاب نیز می پرداخت.( نوشتن)
*ج)* دم در *صحن* از اتوبوس پیاده شدیم. ( میدان)
*د)* به دو چیز علاقه مند بود : قرائت قرآن و *مشاعره* (شاعری)
*سوال ۶)* آرایه مشخص شده ی کدام بیت نادرست است؟ (۵/ نمره)
*الف)* کنون گر دست گیری جای آن هست / که گر دستم نگیری رفتم از دست: (کنایه -تکرار)
*ب)* در میان جمع گشاده رو بود و در تنهایی سیمایی محزون و متفکر داشت: ( تضاد - تناسب)
*ج)* این زندگی حلال کسانی که همچو سرو/ آزاد زیست کرده و آزاد می روند: (تکرار - تشبیه)
*د)* بر درختی شکوفه ای خندید/ در کتاب بهار معنا شد: ( تشبیه - تضاد)
*سوال ۷* کدام جمله از نظر مفهوم و پیام با بقیه متفاوت است؟ (۵/ نمره)
الف) خوشی واقعی دل های دیگران را شاد کردن است.
ب) سرت را بالا بگیر و با صدای بلند برایم شعر بخوان.
ج) خودتان را موظف بدانید که دروغ نگویید.
د) مثل یک شاخه گل جوانه بزن.
*سوال ۸* عبارت "قلب لانه گنجشک نیست که بهار ساخته شود و در پاییز باد آن را با خودش به بالا ببرد" به کدام ویژگی قلب اشاره دارد؟(۵/ نمره)
الف) امیدواری و شادی
ب)کوشا بودن
ج)پایداری در محبت
د) حساس بودن
*سوال ۹* معنی چند واژه از بین کلمات زیر نادرست است؟ (۵/نمره)
( ناگزیر ، ناچار) - (صلاح ، اسلحه) - (زائر، دیدارکننده) - (حجره ، دوری) - (ثواب ، کار درست) - (موذی - آزار دهنده) - (هان ، بیا) - (ظلال ، روشنایی) - (تحفه ، هدیه)
*الف)* ۶ *ب)* ۵
*ج)* ۴ *د)* ۳
*سوال۱۰)* زمان فعل جمله های زیر به ترتیب کدام است؟
"این ها را به من *~گفته بودی~*، چرا بعضی از چیزها را مدتبا *~تکرار می کنی~*؟ از تکرار خسته *~نمی شوی~*؟ هنوز تکه ای برگ *~نخورده ام~* ، وقت رفتن *~خواهد رسید~*." (۵/ نمره)
*الف)* گذشته - حال - حال - گذشته - آینده
*ب)* گذشته - حال - حال - آینده - گذشته
*ج)* حال - گذشته - گذشته - حال - آینده
*د)* حال - حال - حال - گذشته - آینده
*سوال۱۱)* کدام فعل اسنادی است؟
(۵/ نمره)
*الف)* از گل ها مراقبت شده است.
*ب)* نیما با کنجکاوی به دهان‌معلم چشم دوخته بود.
*ج)* سوال آخری پرسیده شد.
*د)* کژال، روناک را به بغل فشرده است.
*سوال۱۲)* جاهای خالی را کامل کنید. (۱نمره)
*الف)* کلمه ای که ضمیر به آن بر می گردد ......... می گویند.
*ب)* به کلماتی مثل: رفتن - شستن و آمدن ....... می گویند.
*پ)* به کسی که ترجمه می کند ....... می گویند.
*ت)* برای تاثیر گذاری و زیباتر شدن نوشته از ........ بهره می گیریم.
*سوال ۱۳)* با توجه به قرن و آثار زیر، آثار و قرن هر شاعر را جلو اسمش بنویسید. (۲نمره)
*آثار:* سبک شناسی - رگبار کلمات - مثنوی معنوی - ملخ شجاع
*قرن:* ۷ - ۱۳/۱۴ - معاصر - ۲۰ میلادی
*مولوی:*
*ویتاتو ژیلیسنکای:*
*محمد جواد محبت:*
*ملک الشعرای بهار:*
*سوال ۱۴)* منظور بازرس از جمله" فهمیدم که این شاگردان چنین روزی را فراموش نخواهند کرد." چیست؟(۵/نمره)
*سوال ۱۵)* دو مورد ازعهد وپیمان شهید رجایی با شاگردانش را بنویسید. (۵/نمره)
*سوال۱۶)* در عبارات زیر نقش کلمات مشخص شده را بنویسید.(نهاد، فعل و.....) (۱.۵نمره)
*جمله ۱)* صدای نازک گریه اش سنگ های بیابان را می خراشید.
صدای نازک گریه اش:
سنگ های بیابان:
می خراشید:
*جمله ۲)* دوران نوجوانی که در کنار دروازه اش ایستاده ایم، دوران شور و شوق است.
کنار دروازه اش:
دوران شور و شوق:
است:
*سوال ۱۷)* معنی واژه های زیر را بنویسید. (۲ نمره)
عطوفت: قرائت:
تسهیلاتی مونس:
عنایت: قرین:
حجره: بصیر
👇👇👇👇👇
درود بر همکاران گرامی وقت همگی بخیر
فردا از ساعت ۸ الی ۹:۳۰ صبح از شبکه ۴جمعبندی درس فارسی ۳
توسط خانم نوری انجام میشه
که مطمئنا نکات مفیدی برای امتحان نهایی بیان خواهد شد.
با توجه به اینکه اطلاع رسانی درستی برای این برنامه انجام نشده است.
لطفا در گروه های درسی خود این برنامه را به دانش آموزان اطلاع رسانی بفرمایید تا انشاالله بهترین نتیجه را در امتحان نهایی کسب نمایند.
@makhzanesoalatedoroseadabi
فردا از ساعت ۸ الی ۹:۳۰ صبح از شبکه ۴جمعبندی درس فارسی ۳
توسط خانم نوری انجام میشه
که مطمئنا نکات مفیدی برای امتحان نهایی بیان خواهد شد.
با توجه به اینکه اطلاع رسانی درستی برای این برنامه انجام نشده است.
لطفا در گروه های درسی خود این برنامه را به دانش آموزان اطلاع رسانی بفرمایید تا انشاالله بهترین نتیجه را در امتحان نهایی کسب نمایند.
@makhzanesoalatedoroseadabi
🔍 قطعیِ برق، تعطیلیِ مدارس، صندلیِ راحتی
آیا اینها نادرست‌اند؟ ⬆️
به‌هیچ‌وجه؛ به این دلیلِ روشن که زبان‌های زنده دائماً درحال تحول و پویایی‌اند. وام‌گیری و وام‌دهی واژگانی (دادوستدِ زبانی) از ویژگی‌های خوبِ یک زبان زنده و پویاست. برای مثال، در زبان فارسی این ضرورت وجود داشته‌است که به بسیاری از واژه‌های وام‌گرفته از زبان‌های دیگر، پسوند اسم‌سازِ «ی» افزوده شود؛ زیرا آن واژه‌ها در فارسی با هویت دستوریِ صفت هم به‌کار می‌روند.
در سه مثالِ یادشده، جزء اصلیِ واژه‌های «قطعی»، «تعطیلی»، و «راحتی» (یعنی هستهٔ آنها) برگرفته از عربی‌اند:
قطع + ی (فارسی)
تعطیل + ی (فارسی)
راحت + ی (فارسی)
هویت یا طبقهٔ دستوریِ قطع و تعطیل و راحت در عربی اسم است؛ اما زبان فارسی، بنابه ضرورت و البته به‌حکم پویا و زنده بودنش، هویت دستوریِ تازه‌ای به آنها بخشیده‌است.
ما می‌گوییم: برق قطع است، مدرسه تعطیل شد، این کفش راحت است، و نمونه‌های فراوانِ دیگر.
بعضی ادبا، به‌دلیل سخت‌گیری در به‌کار بردن واژه‌های وام‌گرفته با حداقلّ تغییر در معنی و طبقهٔ دستوری آنها، گاهی ناخواسته باعث محصور ماندنِ زبان در چاردیواریِ انزوا و رکود می‌شدند.
زبانِ تابع، چیزی جز زبانی به‌دور از تحول نیست. چنین زبانی بیمار است.
زبان فاخر فارسی، مانند همهٔ زبان‌های زندهٔ پویای دیگر، به این تغییرها نیاز دارد.
حدود پنجاه درصد از مجموعهٔ واژه‌های فارسی را واژه‌هایی تشکیل می‌دهند که قرن‌ها پیش، از عربی وارد شده‌اند. فارسی و عربی متعلق به دو خانوادهٔ زبانیِ متفاوت و نامرتبط‌اند.
اما، سرچشمه‌های این نفوذ واژگانیِ قوی با این میزان واژهٔ قرضیِ پرشمار را در چند عامل می‌توان جست‌وجو کرد:
ورود اسلام به ایران، همجواری جغرافیایی، بازرگانی و بده‌بستانِ کالا و، البته مهم‌تر از آن، فرهنگ، این پنجاه درصد عناصر واژگانی عربی را وارد فارسی کرده‌است.
نکتهٔ درخور توجه این است که یک عرب‌زبان، به‌طور معمول، کمتر از ده درصد از یک متن فارسی را می‌تواند درک کند.
شمار قابل‌توجهی از واژه‌های اروپاییِ دخیل در فارسی هم بیش از صد سال پیش وارد این زبان شده‌اند. برای بسیاری از آنها هیچ برابرنهادِ فارسی پیشنهاد یا تصویب نشده‌است. #فرهنگستان زبان و ادب فارسی هم، دانسته، هیچ برنامه‌ای برای پالایش فارسی از واژه‌هایی که دیگر «قرضی» به‌شمار نمی‌روند ندارد؛ اعم‌از عربی، ترکی، مغولی، سنسکریت، هندی، فرانسه، انگلیسی، روسی، و چند زبانِ دیگر.
قرار نیست کاغذ و چای و گونی و پنکه و باتری و دینام و شوفاژ و رادیو و تلویزیون و سینما و کتاب و مجلس و شعر و ده‌هاهزار واژهٔ دیگر پس داده شوند.
فارسیِ عربی‌زده، فارسیِ فرنگی‌مآبانه، فارسیِ عریان و زدوده از واژه‌هایی که بیش از هزار سال یا بیش از صد سال است با این زبان عجین شده‌اند، نمی‌تواند استوار بماند.
فارسی، اکنون در مسیرِ پویایی و زایایی پیش می‌رود. این است حاصل تجارب و پژوهش‌های صدها انسان چیره‌دست و مسلط بر زبان و کارکردهای آن، که پرچم‌دار و نگهبان زبان ملی‌اند.
✍️ حمید حسنی
#فارسی_و_عربی
@SadeNevisi
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
آیا اینها نادرست‌اند؟ ⬆️
به‌هیچ‌وجه؛ به این دلیلِ روشن که زبان‌های زنده دائماً درحال تحول و پویایی‌اند. وام‌گیری و وام‌دهی واژگانی (دادوستدِ زبانی) از ویژگی‌های خوبِ یک زبان زنده و پویاست. برای مثال، در زبان فارسی این ضرورت وجود داشته‌است که به بسیاری از واژه‌های وام‌گرفته از زبان‌های دیگر، پسوند اسم‌سازِ «ی» افزوده شود؛ زیرا آن واژه‌ها در فارسی با هویت دستوریِ صفت هم به‌کار می‌روند.
در سه مثالِ یادشده، جزء اصلیِ واژه‌های «قطعی»، «تعطیلی»، و «راحتی» (یعنی هستهٔ آنها) برگرفته از عربی‌اند:
قطع + ی (فارسی)
تعطیل + ی (فارسی)
راحت + ی (فارسی)
هویت یا طبقهٔ دستوریِ قطع و تعطیل و راحت در عربی اسم است؛ اما زبان فارسی، بنابه ضرورت و البته به‌حکم پویا و زنده بودنش، هویت دستوریِ تازه‌ای به آنها بخشیده‌است.
ما می‌گوییم: برق قطع است، مدرسه تعطیل شد، این کفش راحت است، و نمونه‌های فراوانِ دیگر.
بعضی ادبا، به‌دلیل سخت‌گیری در به‌کار بردن واژه‌های وام‌گرفته با حداقلّ تغییر در معنی و طبقهٔ دستوری آنها، گاهی ناخواسته باعث محصور ماندنِ زبان در چاردیواریِ انزوا و رکود می‌شدند.
زبانِ تابع، چیزی جز زبانی به‌دور از تحول نیست. چنین زبانی بیمار است.
زبان فاخر فارسی، مانند همهٔ زبان‌های زندهٔ پویای دیگر، به این تغییرها نیاز دارد.
حدود پنجاه درصد از مجموعهٔ واژه‌های فارسی را واژه‌هایی تشکیل می‌دهند که قرن‌ها پیش، از عربی وارد شده‌اند. فارسی و عربی متعلق به دو خانوادهٔ زبانیِ متفاوت و نامرتبط‌اند.
اما، سرچشمه‌های این نفوذ واژگانیِ قوی با این میزان واژهٔ قرضیِ پرشمار را در چند عامل می‌توان جست‌وجو کرد:
ورود اسلام به ایران، همجواری جغرافیایی، بازرگانی و بده‌بستانِ کالا و، البته مهم‌تر از آن، فرهنگ، این پنجاه درصد عناصر واژگانی عربی را وارد فارسی کرده‌است.
نکتهٔ درخور توجه این است که یک عرب‌زبان، به‌طور معمول، کمتر از ده درصد از یک متن فارسی را می‌تواند درک کند.
شمار قابل‌توجهی از واژه‌های اروپاییِ دخیل در فارسی هم بیش از صد سال پیش وارد این زبان شده‌اند. برای بسیاری از آنها هیچ برابرنهادِ فارسی پیشنهاد یا تصویب نشده‌است. #فرهنگستان زبان و ادب فارسی هم، دانسته، هیچ برنامه‌ای برای پالایش فارسی از واژه‌هایی که دیگر «قرضی» به‌شمار نمی‌روند ندارد؛ اعم‌از عربی، ترکی، مغولی، سنسکریت، هندی، فرانسه، انگلیسی، روسی، و چند زبانِ دیگر.
قرار نیست کاغذ و چای و گونی و پنکه و باتری و دینام و شوفاژ و رادیو و تلویزیون و سینما و کتاب و مجلس و شعر و ده‌هاهزار واژهٔ دیگر پس داده شوند.
فارسیِ عربی‌زده، فارسیِ فرنگی‌مآبانه، فارسیِ عریان و زدوده از واژه‌هایی که بیش از هزار سال یا بیش از صد سال است با این زبان عجین شده‌اند، نمی‌تواند استوار بماند.
فارسی، اکنون در مسیرِ پویایی و زایایی پیش می‌رود. این است حاصل تجارب و پژوهش‌های صدها انسان چیره‌دست و مسلط بر زبان و کارکردهای آن، که پرچم‌دار و نگهبان زبان ملی‌اند.
✍️ حمید حسنی
#فارسی_و_عربی
@SadeNevisi
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ ادبیات حماسی و انواع آن
روایتی داستانی وتخیلی از تاریخ یه ملته همراه باقهرمانی ها وحوادث خارق العاده.
انسان ها در اون ارمانی وبرتر هستن واز لحاظ نیروی جسمانی ومعنوی نمونه اند
انواع حماسه:
حماسه ملی:نتایج افکار،عواطف وعلایق یک ملت در طی قرن ها که برای عظمت اون قوم بیان شده.دراین حماسه نویسنده به ابداع وافرینش توجهی نداره بلکه روایت گره.مثل ادیسه هومر یا گیلگمش یا شاهنامه
حماسه مصنوع:
نویسنده با ابداع وابتکار خود داستان میسازه مثل ظفرنامه حمدالله مستوفی
حماسه اساطیری:
اصیل ترین وقدیمی ترین نوع حماسه ومربوط به ماقبل تاریخه.مثلا در بخش اول شاهنامه فردوسی از اولین ها حرف زده.اولین کسی که گرمابه ساخت،اولین کسی که نوشتن اموخت
حماسه پهلوانی:
ممکنه جنبه اساطیری داشته باشه مثل رستم یا جنبه تاریخی مثل ظفرنامه مستوفی
حماسه مذهبی:
قهرمان یکی از رجال مذهبیه.یا براساس اصول مذهبی داستان شکل میگیره.
مثل کمدی اللهی دانته یاخاوران نامه ابن حسام
معمولا به این حماسه اخلاقی یا فلسفی هم میگن.چون مسائل عمیق فکری و اخلاقی دراون مطرح میشه
معمولا کشورهایی مثل ایران ویونان که فعالیت برون مرزی داشتند دارای حماسه پهلوانی قوی هستند ولی کشورهایی مثل هندوچین که بیشتر درون گرا بودند حماسه های مذهبی غنی دارند .
لازم به ذکره که ایران هم بعد از حملات مغول به این حماسه روی اورد
حماسه عرفانی:
درادبیات ایران فراوانه.قهرمان بعدازشکست دادن نفس وحرکت درمسیرطریقت به حصول جاودانگی ازطریق فنا فی الله میرسه.
مثل حماسه حلاج تذکره الاولیا
یا بگهوت گیتا درهند
حماسه طنز:
درادبیات اروپا وغرب رواج داره.ابعاد حماسی رو اززندگی امروزی بشر استخراج میکنه وبه صورت مضحکی به انسان نشان میده که چگونه با تکنولوژی ومدرنیسم شاعرانه زندگی میکنیم
در ایران نمونه زیادی نداریم ولی پهلوان پنبه درادبیات شفاهی یا دایی جان ناپلئون ازایرج پزشکزاد
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
روایتی داستانی وتخیلی از تاریخ یه ملته همراه باقهرمانی ها وحوادث خارق العاده.
انسان ها در اون ارمانی وبرتر هستن واز لحاظ نیروی جسمانی ومعنوی نمونه اند
انواع حماسه:
حماسه ملی:نتایج افکار،عواطف وعلایق یک ملت در طی قرن ها که برای عظمت اون قوم بیان شده.دراین حماسه نویسنده به ابداع وافرینش توجهی نداره بلکه روایت گره.مثل ادیسه هومر یا گیلگمش یا شاهنامه
حماسه مصنوع:
نویسنده با ابداع وابتکار خود داستان میسازه مثل ظفرنامه حمدالله مستوفی
حماسه اساطیری:
اصیل ترین وقدیمی ترین نوع حماسه ومربوط به ماقبل تاریخه.مثلا در بخش اول شاهنامه فردوسی از اولین ها حرف زده.اولین کسی که گرمابه ساخت،اولین کسی که نوشتن اموخت
حماسه پهلوانی:
ممکنه جنبه اساطیری داشته باشه مثل رستم یا جنبه تاریخی مثل ظفرنامه مستوفی
حماسه مذهبی:
قهرمان یکی از رجال مذهبیه.یا براساس اصول مذهبی داستان شکل میگیره.
مثل کمدی اللهی دانته یاخاوران نامه ابن حسام
معمولا به این حماسه اخلاقی یا فلسفی هم میگن.چون مسائل عمیق فکری و اخلاقی دراون مطرح میشه
معمولا کشورهایی مثل ایران ویونان که فعالیت برون مرزی داشتند دارای حماسه پهلوانی قوی هستند ولی کشورهایی مثل هندوچین که بیشتر درون گرا بودند حماسه های مذهبی غنی دارند .
لازم به ذکره که ایران هم بعد از حملات مغول به این حماسه روی اورد
حماسه عرفانی:
درادبیات ایران فراوانه.قهرمان بعدازشکست دادن نفس وحرکت درمسیرطریقت به حصول جاودانگی ازطریق فنا فی الله میرسه.
مثل حماسه حلاج تذکره الاولیا
یا بگهوت گیتا درهند
حماسه طنز:
درادبیات اروپا وغرب رواج داره.ابعاد حماسی رو اززندگی امروزی بشر استخراج میکنه وبه صورت مضحکی به انسان نشان میده که چگونه با تکنولوژی ومدرنیسم شاعرانه زندگی میکنیم
در ایران نمونه زیادی نداریم ولی پهلوان پنبه درادبیات شفاهی یا دایی جان ناپلئون ازایرج پزشکزاد
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ توهّمِ تشدید
واژه‌های مشددِ بسیاری در فارسی به کار می‌روند و اکثرشان هم عربی‌تبارند:
امنیّت، اولویّت، اهمّیّت، بنّا، تسلّی، تهیّه، جلّاد، عُمّال، متعدّد، مشتقّات، نقّاش، ... .
اما معدودی واژه هم داریم که تشدید ندارند و بعضی‌ها آنها را مشدد می‌پندارند:
ادعیه (بر وزنِ اَفعِله): بعضی‌ها به‌غلط ادعیّه می‌گویند و می‌نویسند.
ادویه (بر وزنِ اَفعِله): بعضی‌ها به‌غلط ادویّه می‌گویند و می‌نویسند.
تسلیت (بر وزنِ تَفعِلَت): بعضی‌ها به‌غلط تسلیّت می‌گویند و می‌نویسند.
حراج (بر وزنِ فَعال): بعضی‌ها حَرّاج تلفظ می‌کنند.
خناق (بر وزنِ فُعال): در فارسی خُنّاق یا حُنّاق تلفظ می‌شود. یکی از کارکردهای وزنِ فُعال در عربی دلالت بر بیماری یا عارضه است: خُناق، دُوار، زُکام، صُداع، کُزاز.
شفقت (بر وزنِ فَعَلَت): در فارسی معمولاً شَفِقّت تلفظ می‌شود.
علی‌حِده (به معنیِ جداگانه): بعضی‌ها علی‌حَدّه تلفظ می‌کنند و ظاهراً جزءِ دومش را به «حد» (از ریشۀ «ح‌دد») ربط می‌دهند.
در عربی «حِدة» (از ریشۀ «و‌ح‌د») به معنیِ تنهایی و انفراد و هم‌ریشه با واحد، وحدت، وحید، و توحید است.
بنابراین «علی‌حده» ربطی به حد و حدود ندارد.
قُضات (جمعِ قاضی، بر وزنِ فُعَلَة، در اصل: قُضَیَة ← قُضاة): بعضی‌ها به‌غلط قُضّات می‌گویند و می‌نویسند. نامِ عین‌القضات را هم به‌غلط مشدد تلفظ می‌کنند.
مُجریه (مؤنثِ مُجری، بر وزنِ مُفعِل، اسم‌ِفاعلِ اِجراء): بعضی‌ها به‌غلط مُجریّه می‌گویند و می‌نویسند.
مُلحَقات (جمعِ مُلحَق/ مُلحَقه، بر وزنِ مُفعَل/ مُفعَله، اسم‌ِمفعولِ اِلحاق، از ریشۀ «ل‌ح‌ق»): بعضی‌ها به‌غلط مُلحَقّات می‌گویند و می‌نویسند.
@gozinguye
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
واژه‌های مشددِ بسیاری در فارسی به کار می‌روند و اکثرشان هم عربی‌تبارند:
امنیّت، اولویّت، اهمّیّت، بنّا، تسلّی، تهیّه، جلّاد، عُمّال، متعدّد، مشتقّات، نقّاش، ... .
اما معدودی واژه هم داریم که تشدید ندارند و بعضی‌ها آنها را مشدد می‌پندارند:
ادعیه (بر وزنِ اَفعِله): بعضی‌ها به‌غلط ادعیّه می‌گویند و می‌نویسند.
ادویه (بر وزنِ اَفعِله): بعضی‌ها به‌غلط ادویّه می‌گویند و می‌نویسند.
تسلیت (بر وزنِ تَفعِلَت): بعضی‌ها به‌غلط تسلیّت می‌گویند و می‌نویسند.
حراج (بر وزنِ فَعال): بعضی‌ها حَرّاج تلفظ می‌کنند.
خناق (بر وزنِ فُعال): در فارسی خُنّاق یا حُنّاق تلفظ می‌شود. یکی از کارکردهای وزنِ فُعال در عربی دلالت بر بیماری یا عارضه است: خُناق، دُوار، زُکام، صُداع، کُزاز.
شفقت (بر وزنِ فَعَلَت): در فارسی معمولاً شَفِقّت تلفظ می‌شود.
علی‌حِده (به معنیِ جداگانه): بعضی‌ها علی‌حَدّه تلفظ می‌کنند و ظاهراً جزءِ دومش را به «حد» (از ریشۀ «ح‌دد») ربط می‌دهند.
در عربی «حِدة» (از ریشۀ «و‌ح‌د») به معنیِ تنهایی و انفراد و هم‌ریشه با واحد، وحدت، وحید، و توحید است.
بنابراین «علی‌حده» ربطی به حد و حدود ندارد.
قُضات (جمعِ قاضی، بر وزنِ فُعَلَة، در اصل: قُضَیَة ← قُضاة): بعضی‌ها به‌غلط قُضّات می‌گویند و می‌نویسند. نامِ عین‌القضات را هم به‌غلط مشدد تلفظ می‌کنند.
مُجریه (مؤنثِ مُجری، بر وزنِ مُفعِل، اسم‌ِفاعلِ اِجراء): بعضی‌ها به‌غلط مُجریّه می‌گویند و می‌نویسند.
مُلحَقات (جمعِ مُلحَق/ مُلحَقه، بر وزنِ مُفعَل/ مُفعَله، اسم‌ِمفعولِ اِلحاق، از ریشۀ «ل‌ح‌ق»): بعضی‌ها به‌غلط مُلحَقّات می‌گویند و می‌نویسند.
@gozinguye
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ درباره طبقات هفت گانه آسمان( هفت فلک)
آیات و روایاتی که در مورد آسمانهای هفتگانه وارد شده اند بسیار زیادند به طوری که اگر روایات مربوط به آن یکجا جمع شوند کتابی حجیم را تشکیل می دهند. تفسیر این گونه آیات و روایات نیز کار آسانی نیست و اکثر مفسرین از تفسیر شایسته این گونه آیات و روایات فرومانده اند. برخی از مفسرین معتقدند که این آسمانها، آسمانهای مادی هستند و هر کدام ، آن را به گونه ای توجیه کرده اند. مثلا برخی گفته اند مراد از هفت آسمان هفت طبقه جوّ است ؛ و برخی دیگر نیز بر اساس نجوم قدیم گفته اند مراد از آن،هفت سیاره منظومه شمسی هستند؛ که با چشم غیرمسلّح دیده می شوند؛ یعنی خورشید، عطارد، زهره، ماه، مریخ، زحل و مشتری . برخی نیز گفته اند مراد از هفت آسمان ، هفت فلکی هستند که این اجرام هفتگانه روی آنها مستقرّند. برخی از اندیشمندان نیز گفته اند هفت سیاره مثل زمین در عالم وجود دارند که هر کدام نیز آسمانی برای خود دارند، برخی نیز گفته اند کل عالم ما که متشکّل از میلیاردها کهکشان است آسمان اول است و این عالم ما ،خود داخل یک عالم مادی دیگر است ؛ آن عالم نیز داخل در عالم مادی دیگری است ؛ تا برسد به عالم هفتم، این تفسیر ، شبیه فرضیه عوالم پیازی است ،که زمانی در کیهان شناسی مطرح بوده است.
❇️ نه طبقه آسمان ( نه آسمان )
از نظر هیئت قدیم.هیئت قدیم شكل خاصى داشت كه به طور قطع امروز منسوخ و باطل شده است و آن این است كه قائل به نه آسمان بود(نه كرسى فلك نهد اندیشه زیر پاى-تا بوسه بر ركاب قزل ارسلان زند)كه آنها را نه فلك مىگفتند،و فلك اول یا آسمان اول عبارت بود از فلكى كه به عقیده هیئت قدیمى-كه آن را«هیئت بطلمیوسى»مىگویند-ماه در آن فلك و آسمان اختصاصا قرار داشت و غیر از ماه هیچ چیز دیگرى در آنجا قرار نداشت. آسمان دوم محیط به آسمان اول و چسبیده به آن بود(مىگفتند مثل لایههاى پیاز كه به یكدیگر چسبیده است،و بین آسمانى و آسمانى خلئى وجود ندارد و محال است وجود داشته باشد)و در همه این آسمان فقط یك ستاره وجود دارد كه عطارد است.آسمان سوم باز محیط بر آسمان دوم و چسبیده به آن است و در تمام آن هم فقط یك ستاره وجود دارد كه آن زهره است.در آسمان چهارم همین طور یك ستاره وجود دارد كه خود خورشید است.در آسمان پنجم یك ستاره كه آن مریخ است،و در ششم مشترى،و در هفتم زحل،و در آسمان هشتم همه ستارگان ثوابت،و در آسمان نهم هیچ ستارهاى وجود ندارد.
@waadab2
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
آیات و روایاتی که در مورد آسمانهای هفتگانه وارد شده اند بسیار زیادند به طوری که اگر روایات مربوط به آن یکجا جمع شوند کتابی حجیم را تشکیل می دهند. تفسیر این گونه آیات و روایات نیز کار آسانی نیست و اکثر مفسرین از تفسیر شایسته این گونه آیات و روایات فرومانده اند. برخی از مفسرین معتقدند که این آسمانها، آسمانهای مادی هستند و هر کدام ، آن را به گونه ای توجیه کرده اند. مثلا برخی گفته اند مراد از هفت آسمان هفت طبقه جوّ است ؛ و برخی دیگر نیز بر اساس نجوم قدیم گفته اند مراد از آن،هفت سیاره منظومه شمسی هستند؛ که با چشم غیرمسلّح دیده می شوند؛ یعنی خورشید، عطارد، زهره، ماه، مریخ، زحل و مشتری . برخی نیز گفته اند مراد از هفت آسمان ، هفت فلکی هستند که این اجرام هفتگانه روی آنها مستقرّند. برخی از اندیشمندان نیز گفته اند هفت سیاره مثل زمین در عالم وجود دارند که هر کدام نیز آسمانی برای خود دارند، برخی نیز گفته اند کل عالم ما که متشکّل از میلیاردها کهکشان است آسمان اول است و این عالم ما ،خود داخل یک عالم مادی دیگر است ؛ آن عالم نیز داخل در عالم مادی دیگری است ؛ تا برسد به عالم هفتم، این تفسیر ، شبیه فرضیه عوالم پیازی است ،که زمانی در کیهان شناسی مطرح بوده است.
❇️ نه طبقه آسمان ( نه آسمان )
از نظر هیئت قدیم.هیئت قدیم شكل خاصى داشت كه به طور قطع امروز منسوخ و باطل شده است و آن این است كه قائل به نه آسمان بود(نه كرسى فلك نهد اندیشه زیر پاى-تا بوسه بر ركاب قزل ارسلان زند)كه آنها را نه فلك مىگفتند،و فلك اول یا آسمان اول عبارت بود از فلكى كه به عقیده هیئت قدیمى-كه آن را«هیئت بطلمیوسى»مىگویند-ماه در آن فلك و آسمان اختصاصا قرار داشت و غیر از ماه هیچ چیز دیگرى در آنجا قرار نداشت. آسمان دوم محیط به آسمان اول و چسبیده به آن بود(مىگفتند مثل لایههاى پیاز كه به یكدیگر چسبیده است،و بین آسمانى و آسمانى خلئى وجود ندارد و محال است وجود داشته باشد)و در همه این آسمان فقط یك ستاره وجود دارد كه عطارد است.آسمان سوم باز محیط بر آسمان دوم و چسبیده به آن است و در تمام آن هم فقط یك ستاره وجود دارد كه آن زهره است.در آسمان چهارم همین طور یك ستاره وجود دارد كه خود خورشید است.در آسمان پنجم یك ستاره كه آن مریخ است،و در ششم مشترى،و در هفتم زحل،و در آسمان هشتم همه ستارگان ثوابت،و در آسمان نهم هیچ ستارهاى وجود ندارد.
@waadab2
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️انواع نفس
❇️ نفس اماره :
نفس گاهي حالت سركشي و شوق به گناه پيدا مي كند و انسان را به معصيت مي كشد و در نتيجه انسان را به تباهي سوق مي دهد در اين حالت نفس را "اماره بالسوء"مي گويند. "اماره"صيغه مبالغه و از ماده امر است؛ يعني بسيارامر كننده. نفس گاهي تمام عواملش از گوش، چشم، زبان و...گرفته تا ساير اندام ها را به گناه امر مي كند. در واقع ازهواهاي خود پيروي مي كند و گاهي تمام عواملش را به طرف صواب فرمان مي دهد و از مقام عقل اطاعت مي كند. در هر دو صورت به نفس"اماره"گفته مي شود. اما از نظر متشرعه اين لفظ"اماره" به طور مطلق در معناي منفي حالت اولي استعمال مي شود، يعني از لفظ اماره،"اماره بالسوء"اراده مي كنند.چنانچه در قرآن شريف نيز به همين معنا آمده است. آنجا كه مي فرمايد؛من نفس خود را تبرئه نمي كنم، زيرا نفس قطعا به بدي فرمان مي دهد.
❇️ نفس مسوّله :
نفس گاهي شيطنت و فريبكاري مي كند. اعمال و كارهاي زشت را به صورت زيبا جلوه مي دهد در اين صورت، نفس را مسوّله مي نامند مانند نفوس برادران يوسف صديق. اين برادران كشتن و يا به چاه افكندن یوسف را زيبا مي ديدند و نابودي مظهر كمال و الگوي جمال را براي خود كرامت مي پنداشتند.از اين رو دست به كار زشت و ناپسند زده او را در چاه عميقي افكندند و رفتند. آنان چون جريان را به پير كنعان گزارش دادند ناراحت و افسرده خاطر گرديد و فرمود: نفوستان كار بدي را بر شما آراسته و فريبتان داده است پس بايد شكيبايي خوبي نمود و از خداي بزرگ ياري خواست. بنابراين نفس مسوّله يعني نفس فريب دهنده و گول زننده.
❇️ نفس ملهمه :
گاهي نفس مورد لطف و عنايت ذات حق جلّ و علا قرار مي گيرد و راه و چاه را به او نشان مي دهد، يعني راه فساد و گناه و انحراف و هم چنين راه هدايت و صلاح و سداد را به او ارائه مي كند؛ در اين صورت به نفس،"نفس ملهمه" مي گويند.چنانچه در سوره مباركه شمس مي فرمايد؛ در اين و ضعيت گروهي طريق فساد و كجروي را در پيش مي گيرند و به دركات جحيم مي شتابند.گروهي ديگر راه صلاح و صراط مستقيم را انتخاب مي كنند و لباس تقوا مي پوشند و اهل بهشت مي شوند.
❇️نفس مطمئنه:
نفس گاهي در زمينۀاصول و عقايد و معارف اسلامي از وادي شك و ترديد خارج مي شود و خود را عين اليقين و اطمينان مي رساند مانند نفس ناطقۀ امير المومنين (ع) كه مي فرمود: هيچ چيزي مشاهده نكردم مگر آن كه خدا را قبل و بعد ازآن و همراه آن ديدم و بالاتر از اين هم مي فرمود، اگر پرده اين جهان ماده نيز كنار رود هرگز چيزي بر يقين من افزون نخواهد شد. اين مرحله،حقيقت حقّ اليقين است.
❇️ نفس راضيه:
گاهي نفس انسان در اثر درك حقايق و تشخيص فلسفۀاحكام و حوادثي كه در جهان به و جود مي آيد مانند طوفان،زلزله،سيل و...به قضاي الهي راضي مي شود و از وقوع هيچ حادثه اي اظهار عدم رضايت نمي كند و هر چه از دوست برسد آن را نيكو مي داند، نفس را در اين حالت"نفس راضيه" مي خوانند. اين تسليم و رضا يكي از حالات بسيار خوب انسان است.
❇️ نفس مرضيه:
گاهي نفس در اثر انجام تكاليف شرعي و اداي و ظايف عبوديت و بندگي و ترك تمام معاصي و گناهان مورد رضايت و عنايت خاصۀپروردگارش قرار مي گيرد و از اين لحاظ در اين حالت،آن را نفس مرضيه مي گويند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ نفس اماره :
نفس گاهي حالت سركشي و شوق به گناه پيدا مي كند و انسان را به معصيت مي كشد و در نتيجه انسان را به تباهي سوق مي دهد در اين حالت نفس را "اماره بالسوء"مي گويند. "اماره"صيغه مبالغه و از ماده امر است؛ يعني بسيارامر كننده. نفس گاهي تمام عواملش از گوش، چشم، زبان و...گرفته تا ساير اندام ها را به گناه امر مي كند. در واقع ازهواهاي خود پيروي مي كند و گاهي تمام عواملش را به طرف صواب فرمان مي دهد و از مقام عقل اطاعت مي كند. در هر دو صورت به نفس"اماره"گفته مي شود. اما از نظر متشرعه اين لفظ"اماره" به طور مطلق در معناي منفي حالت اولي استعمال مي شود، يعني از لفظ اماره،"اماره بالسوء"اراده مي كنند.چنانچه در قرآن شريف نيز به همين معنا آمده است. آنجا كه مي فرمايد؛من نفس خود را تبرئه نمي كنم، زيرا نفس قطعا به بدي فرمان مي دهد.
❇️ نفس مسوّله :
نفس گاهي شيطنت و فريبكاري مي كند. اعمال و كارهاي زشت را به صورت زيبا جلوه مي دهد در اين صورت، نفس را مسوّله مي نامند مانند نفوس برادران يوسف صديق. اين برادران كشتن و يا به چاه افكندن یوسف را زيبا مي ديدند و نابودي مظهر كمال و الگوي جمال را براي خود كرامت مي پنداشتند.از اين رو دست به كار زشت و ناپسند زده او را در چاه عميقي افكندند و رفتند. آنان چون جريان را به پير كنعان گزارش دادند ناراحت و افسرده خاطر گرديد و فرمود: نفوستان كار بدي را بر شما آراسته و فريبتان داده است پس بايد شكيبايي خوبي نمود و از خداي بزرگ ياري خواست. بنابراين نفس مسوّله يعني نفس فريب دهنده و گول زننده.
❇️ نفس ملهمه :
گاهي نفس مورد لطف و عنايت ذات حق جلّ و علا قرار مي گيرد و راه و چاه را به او نشان مي دهد، يعني راه فساد و گناه و انحراف و هم چنين راه هدايت و صلاح و سداد را به او ارائه مي كند؛ در اين صورت به نفس،"نفس ملهمه" مي گويند.چنانچه در سوره مباركه شمس مي فرمايد؛ در اين و ضعيت گروهي طريق فساد و كجروي را در پيش مي گيرند و به دركات جحيم مي شتابند.گروهي ديگر راه صلاح و صراط مستقيم را انتخاب مي كنند و لباس تقوا مي پوشند و اهل بهشت مي شوند.
❇️نفس مطمئنه:
نفس گاهي در زمينۀاصول و عقايد و معارف اسلامي از وادي شك و ترديد خارج مي شود و خود را عين اليقين و اطمينان مي رساند مانند نفس ناطقۀ امير المومنين (ع) كه مي فرمود: هيچ چيزي مشاهده نكردم مگر آن كه خدا را قبل و بعد ازآن و همراه آن ديدم و بالاتر از اين هم مي فرمود، اگر پرده اين جهان ماده نيز كنار رود هرگز چيزي بر يقين من افزون نخواهد شد. اين مرحله،حقيقت حقّ اليقين است.
❇️ نفس راضيه:
گاهي نفس انسان در اثر درك حقايق و تشخيص فلسفۀاحكام و حوادثي كه در جهان به و جود مي آيد مانند طوفان،زلزله،سيل و...به قضاي الهي راضي مي شود و از وقوع هيچ حادثه اي اظهار عدم رضايت نمي كند و هر چه از دوست برسد آن را نيكو مي داند، نفس را در اين حالت"نفس راضيه" مي خوانند. اين تسليم و رضا يكي از حالات بسيار خوب انسان است.
❇️ نفس مرضيه:
گاهي نفس در اثر انجام تكاليف شرعي و اداي و ظايف عبوديت و بندگي و ترك تمام معاصي و گناهان مورد رضايت و عنايت خاصۀپروردگارش قرار مي گيرد و از اين لحاظ در اين حالت،آن را نفس مرضيه مي گويند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ پرندگان اساطیری دیوان حافظ
حافظ به راستی حافظۀ ماست و شعرش بیت الغزل معرفت، وامداری حافظ از فرهنگ ایران کهن را در سراسر شعرش می توان دید. در این نوشتار بسیار کوتاه به نقش پرندگان اساطیری در شعر او پرداخته شده است.
ادبیات فارسی آئینۀ فرهنگ ایرانی است، چرا که مسائل فرهنگی با سروده شدن در زمان خویش، مانایی بیشتری می‌یابند و با گذر زمان به عنوان مواد خام پژوهش های تاریخی ارزش خود را روشنتر می‌سازند. اما بهره گیری از اسطوره‌ها و مصداق‌های اسطوره‌ای در شعر برخی شاعران به نوعی یادآوری داشته‌های فرهنگی یک ملت است. اسطوره‌هایی که مرز میان افسانه و تاریخ است، دراین مرز گاه افسانه‌ها پر رنگترند و گاه رگه‌هایی از تاریخ خودنمایی می کنند.
با سرایش شاهنامه فردوسی اسطوره‌های ایران کهن، زنده‌تر و زایاتر از پیش دوباره به میان مردم راه می‌یابند و شاعران دیگر نیز برای بیان احساسات خود و حتی برای بیان خواسته‌های سیاسی و اجتماعی خود از آنها بهره گرفته‌اند. ولی تفاوت‌هایی که در نوع نگاه هر شاعر به این اسطوره‌ها وجود دارد سبب شده است چهره‌های گوناگونی از این اسطوره‌ها را شاهد باشیم که برخی از آنها با اسطورۀ مبدا کاملاً متفاوتند.
شعر حافظ اما از نوع دیگری است، حافظی که «حافظۀ ماست» نگاهی ویژه به فرهنگ و تاریخ ایران کهن دارد، ... در سختی‌ها دستگیر شدن لطف تهمتن را می‌طلبد، گاه در تلاش است با یادآوری و بر جسته کردن اسطوره ها شکوه ایران کهن را بیان کند. اما ویژگی اصلی این نوع نگاه این است که حافظ برای بیان آرمانهای سیاسی و اجتماعی خود و بر ای ترسیم آرمانشهرش از این اسطوره‌ها سود می‌جوید. گرچه می‌توان گفت واژه واژۀ شعر او در خدمت هرچه بهتر به تصویر کشیدن این آرمانشهر است.
چنانگه درباره پرندگان نیز شاهد این نوع نگاه هستیم، او بارها از واژۀ «مرغ » استفاده کرده، گاه ترکیب‌هایی آفریده ویا ترکیب های رایج را به کاربرده است، ترکیب هایی چون مرغ دل، مرغ روح، مرغ فکر، مرغ وصل، مرغ خوشخوان و... را در شعر حافظ به فراوانی می‌توان دید.
حافظ نام پرندگانی چون باز و شهباز و شاهین، تذرو، کبک، طوطی، بلبل، هزار، عندلیب، هدهد، هما، و سیمرغ را در اشعارش به کار برده است. گاه نام پرندگانی را که کمتر متداول بوده نیز در شعر او می‌توان دید؛ مانند «باشه» که دیگر شاعران شاید کمتر به آن توجه داشته‌اند. در برهان قاطع درباره باشه آمده است: «بروزن ماشه جانوریست شکاری از جنس زرد چشم و کوچکتر از باز باشد و معرب آن باشق است. » این پرنده که کمی کوچکتر از باز است پرندگان کوچک را شکار می‌کند و کمتر از بلندپروازی های باز برخوردار است. شاعر می‌کوشد برای بیان جایگاه خود با کنایه از این پرندگان سود جوید و خود را چون باز سفید معرفی می‌کند که فریب ظواهر را نمی‌خورد و در پی صید حقیر نمی‌رود:
« به تاج هدهدم از ره مبر که باز سفید/ چو باشه در پی هر صید مختصر نرود» ( 216/10 )
هما و سیمرغ /عنقا، که بارها در دیوان حافظ به نام آن ها بر می خوریم، هر بار نمودار یکی از صفات این پرندگان اسطوره‌ای هستند:
هما:
در فرهنگ عمید درباره این مرغ آمده است : « «پ ه: humak» همای مرغ خوب یا فرخنده، مرغی نظیر شاهین و دارای جثۀ بزرگ که خوراکش استخوان است و قدما می‌پنداشتند سایه‌اش بر سر هر که بیفتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید. در میمنت و سعادت به او مثل می زنند. » در برهان قاطع نیز به استخوان خوردن هما اشاره شده است. حافظ نیز در بیتی به این مضمون اشاره دارد:
« همایی چون تو عالی قدر حرص ِ استخوان تا کی / دریغ آن سایۀ همت که بر نااهل افگندی »( 429/6)
فرّ هما که سبب شده این مرغ سایه بر هرکس بیفکند سعادت و خوشبختی را برای او به ارمغان آورد، نیز در اشعار حافظ به چشم می خورد:
محترم دار دلم کاین مگس قندپرست / تا هواگیر تو شد فرّهمایی دارد » ( 120/4)
اما در دیوان حافظ شاید آنچه بیش از هرچیز از حالات و صفات این پرنده حکایت دارد؛ سایه خوش یمن ِ آن است که در ایران باستان نیز مورد توجه بوده است . یکی از نشانه های فرّه پادشاهی این بوده که پرنده سعادت (هما) بر شانۀ فردی بنشیند ودیری نمی‌گذشت که او را به پادشاهی می‌رساند. چنین مضمونی را در «کارنامه اردشیر بابکان» می‌توان یافت. در این بیت یاری جستن از سایۀ خجستۀ هما را آورده است:
« سایه طایر کم حوصله کاری نکند / طلب از سایۀ میمون همایی بکنیم »(367/7)
حافظ حتی برای بیان صفات نیک زلف معشوق که چون همایی بر سرش سایه انداخته از این مضمون سود جسته است:
« همای زلف شاهین شهپرت را / دل شاهان عالم زیر پر باد » (99/2)
✅ ناهید زندی صادق
کارشناسی ارشد ایران‌شناس
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
حافظ به راستی حافظۀ ماست و شعرش بیت الغزل معرفت، وامداری حافظ از فرهنگ ایران کهن را در سراسر شعرش می توان دید. در این نوشتار بسیار کوتاه به نقش پرندگان اساطیری در شعر او پرداخته شده است.
ادبیات فارسی آئینۀ فرهنگ ایرانی است، چرا که مسائل فرهنگی با سروده شدن در زمان خویش، مانایی بیشتری می‌یابند و با گذر زمان به عنوان مواد خام پژوهش های تاریخی ارزش خود را روشنتر می‌سازند. اما بهره گیری از اسطوره‌ها و مصداق‌های اسطوره‌ای در شعر برخی شاعران به نوعی یادآوری داشته‌های فرهنگی یک ملت است. اسطوره‌هایی که مرز میان افسانه و تاریخ است، دراین مرز گاه افسانه‌ها پر رنگترند و گاه رگه‌هایی از تاریخ خودنمایی می کنند.
با سرایش شاهنامه فردوسی اسطوره‌های ایران کهن، زنده‌تر و زایاتر از پیش دوباره به میان مردم راه می‌یابند و شاعران دیگر نیز برای بیان احساسات خود و حتی برای بیان خواسته‌های سیاسی و اجتماعی خود از آنها بهره گرفته‌اند. ولی تفاوت‌هایی که در نوع نگاه هر شاعر به این اسطوره‌ها وجود دارد سبب شده است چهره‌های گوناگونی از این اسطوره‌ها را شاهد باشیم که برخی از آنها با اسطورۀ مبدا کاملاً متفاوتند.
شعر حافظ اما از نوع دیگری است، حافظی که «حافظۀ ماست» نگاهی ویژه به فرهنگ و تاریخ ایران کهن دارد، ... در سختی‌ها دستگیر شدن لطف تهمتن را می‌طلبد، گاه در تلاش است با یادآوری و بر جسته کردن اسطوره ها شکوه ایران کهن را بیان کند. اما ویژگی اصلی این نوع نگاه این است که حافظ برای بیان آرمانهای سیاسی و اجتماعی خود و بر ای ترسیم آرمانشهرش از این اسطوره‌ها سود می‌جوید. گرچه می‌توان گفت واژه واژۀ شعر او در خدمت هرچه بهتر به تصویر کشیدن این آرمانشهر است.
چنانگه درباره پرندگان نیز شاهد این نوع نگاه هستیم، او بارها از واژۀ «مرغ » استفاده کرده، گاه ترکیب‌هایی آفریده ویا ترکیب های رایج را به کاربرده است، ترکیب هایی چون مرغ دل، مرغ روح، مرغ فکر، مرغ وصل، مرغ خوشخوان و... را در شعر حافظ به فراوانی می‌توان دید.
حافظ نام پرندگانی چون باز و شهباز و شاهین، تذرو، کبک، طوطی، بلبل، هزار، عندلیب، هدهد، هما، و سیمرغ را در اشعارش به کار برده است. گاه نام پرندگانی را که کمتر متداول بوده نیز در شعر او می‌توان دید؛ مانند «باشه» که دیگر شاعران شاید کمتر به آن توجه داشته‌اند. در برهان قاطع درباره باشه آمده است: «بروزن ماشه جانوریست شکاری از جنس زرد چشم و کوچکتر از باز باشد و معرب آن باشق است. » این پرنده که کمی کوچکتر از باز است پرندگان کوچک را شکار می‌کند و کمتر از بلندپروازی های باز برخوردار است. شاعر می‌کوشد برای بیان جایگاه خود با کنایه از این پرندگان سود جوید و خود را چون باز سفید معرفی می‌کند که فریب ظواهر را نمی‌خورد و در پی صید حقیر نمی‌رود:
« به تاج هدهدم از ره مبر که باز سفید/ چو باشه در پی هر صید مختصر نرود» ( 216/10 )
هما و سیمرغ /عنقا، که بارها در دیوان حافظ به نام آن ها بر می خوریم، هر بار نمودار یکی از صفات این پرندگان اسطوره‌ای هستند:
هما:
در فرهنگ عمید درباره این مرغ آمده است : « «پ ه: humak» همای مرغ خوب یا فرخنده، مرغی نظیر شاهین و دارای جثۀ بزرگ که خوراکش استخوان است و قدما می‌پنداشتند سایه‌اش بر سر هر که بیفتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید. در میمنت و سعادت به او مثل می زنند. » در برهان قاطع نیز به استخوان خوردن هما اشاره شده است. حافظ نیز در بیتی به این مضمون اشاره دارد:
« همایی چون تو عالی قدر حرص ِ استخوان تا کی / دریغ آن سایۀ همت که بر نااهل افگندی »( 429/6)
فرّ هما که سبب شده این مرغ سایه بر هرکس بیفکند سعادت و خوشبختی را برای او به ارمغان آورد، نیز در اشعار حافظ به چشم می خورد:
محترم دار دلم کاین مگس قندپرست / تا هواگیر تو شد فرّهمایی دارد » ( 120/4)
اما در دیوان حافظ شاید آنچه بیش از هرچیز از حالات و صفات این پرنده حکایت دارد؛ سایه خوش یمن ِ آن است که در ایران باستان نیز مورد توجه بوده است . یکی از نشانه های فرّه پادشاهی این بوده که پرنده سعادت (هما) بر شانۀ فردی بنشیند ودیری نمی‌گذشت که او را به پادشاهی می‌رساند. چنین مضمونی را در «کارنامه اردشیر بابکان» می‌توان یافت. در این بیت یاری جستن از سایۀ خجستۀ هما را آورده است:
« سایه طایر کم حوصله کاری نکند / طلب از سایۀ میمون همایی بکنیم »(367/7)
حافظ حتی برای بیان صفات نیک زلف معشوق که چون همایی بر سرش سایه انداخته از این مضمون سود جسته است:
« همای زلف شاهین شهپرت را / دل شاهان عالم زیر پر باد » (99/2)
✅ ناهید زندی صادق
کارشناسی ارشد ایران‌شناس
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan