✳️ « از آنجایی که/ از آنجا که »
اصطلاحی آشنا برای همگان و پرکاربرد در نثر معیار امروزه.

این تعبیر به شکل کلیشه درآمده است و در معنایی معادل «به این دلیل»، «با توجه به این‌که»، «چون‌که» و ... به کار می‌رود. هرچقدر از جایگزین‌های این عبارت هم استفاده کنیم، بهتر است؛ هرچند این اصطلاح در شعر فارسی قدیم هم هست، کاربرد زیادش در نثر امروز از زیبایی و ادبیت متن می‌کاهد.

در فراق تو مرا هیچ نه خوردست و نه خفت
تا تو بازآیی «از آنجا که» نمی‌یارم گفت

اوحدی

در بیشتر شاهدهای شعر فارسی قدیم، این عبارت معنی «در جایی که/ از جایی که» و معنای مکانی آن مدنظر است.

هر که او دست در تقوى زند راه رستگارى او، از هر چه رنج است برو آسان کنیم، و «از آنجا که»* نبیوسد روزى فرستیم.

کشف الاسرار رشیدالدین میبدی

❇️ محمودی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ تاریخچه تذکره‌نویسی و جُنگ شعر

یکی از مقولات ادبی گردآوری اشعار و احوال شاعران است که پیشینه آن به قرن چهار و پنج می‌رسد. کهن‌ترین اثر در این زمینه‌، یتیمة‌الدهر فی شعراء اهل‌العصر از ابومنصور عبدالملک ثعالبی نیشابوری در قرن چهار و پنج است که به گزیده اشعار بر اساس منطقه پرداخته‌است. (یتیمه یعنی یگانه). دنباله این کتاب با عنوان دُمیَة‌القصر و عُصرت اهل‌العصر از علی بن حسن ابوالحسن باخَرزی خراسانی (کاتب طغرل سلجوقی) است. (دمیه یعنی پیکر و عصره یعنی پناهگاه). ادامه این اثر از عمادالدین کاتب اصفهانی است با عنوان خریدة‌القصر (خریدة: مروارید ناسفته، باکره).مجمع‌النوادر معروف به چهارمقاله از نظامی عروضی سمرقندی، تذکره‌ای در قرن ششم است که فصلی را به شاعران اختصاص داده‌است.
لباب‌الالباب محمد عوفی در قرن شش و هفت اثر دیگری است که از آغاز اسلام تا حیات عوفی را شامل می‌شود و عاری از افسانه نیست. مثلا ادعای اینکه بهرام گور صاحب دیوان شعر بوده‌است.
دولت‌شاه سمرقندی در اواخر قرن نهم تذکرة‌الشعرا را گردآوری کرد که از شاعران گذشته تا حیات نویسنده را شامل است.
در اواخر قرن دوازده آتشکده آذر اثر لطفعلی بیک آذر بیگدلی تألیف شد.
مجمع‌الفصحا از رضا قلی‌خان هدایت در اواخر قرن سیزده اثر دیگری در این زمینه است.
در بین تذکره‌ها برخی آثار به گزینش اشعار بر اساس منطقه پرداخته‌اند. مانند تذکره ناظم بدخشی، که به شاعران بلخ، بدخشان، بخارا و برخی محلات ایران اختصاص دارد. تحفة‌الشعرا به شاعران دَکَن در جنوب هند پرداخته. یا تذکره شاعران یزد از مهدی یزدی، تذکره شاعران سمنان از نصرت‌اله نوح و ...
برخی جنگ‌های شعری هم به گردآوری شعر انجمن‌ها پرداخته‌اند. مانند تذکره مسکین اصفهانی در قرن سیزده.

برخی نیز موضوعی‌اند. مانند تذکره میخانه از فخرالزمانی قزوینی که به ساقی‌نامه‌ها محدود است.

برخی تذکره‌های مشهور:

تذکره سامی، خزانه عامره، ثمر اصفهانی، شکرستان، ید بیضا، آزاد، کاروان هند و ...
درباره تذکره‌ها تحقیقاتی هم انجام شده‌است: سخن و سخنوران از فروزانفر، تاریخ تذکره‌های فارسی از گلچین معانی و ...

امروزه هم گزیده اشعار به شکل‌ها و با معیارهای گوناگون تهیه می‌شود که از چند دهه پیش به حالت تحقیق‌گونه منتشر شده و همچنان تألیف می‌شوند. مانند گزیده‌اشعار به گزینش و گزارش مهدی حمیدی، محمدجعفر محجوب، مهدی سهیلی، محمداسحاق هندی، محمد قهرمان، براهنی، کدکنی، حقوقی، شمس لنگرودی، شمیسا و ...
(با نگاهی بر ویکی‌پدیای تذکره)

✳️ مهدی شعبانی

@ghazalshermahdishabani
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ هنجارگریزی مولانا در کاربرد ردیف و قافیه در رباعیات ( نوآوری در رباعیات مولانا )

مولانا در ردیف­‌ها و قوافی رباعیات خود نیز همانند غزلیات، دست به هنجارگریزی‌ها و سنّت‌­شکنی‌­های بسیار می‌زند.

الف. با آن­‌که در ردیف، اصل آن است که کلمات ردیف دقیقاً همانند هم تکرار شوند، امّا در میان رباعیات مولانا نمونه‌هایی مشاهده می‌شود که او وجود قافیه را در یکی از دو بیت رباعی نادیده گرفته، فقط به آوردن ردیف اکتفا می­‌کند. در این موارد، ردیف نقش کامل موسیقی کناری، یعنی هم قافیه و هم ردیف را ایفا می­‌کند؛ مثلاً در رباعی­‌های زیر می­‌بینیم که بیت دوم فقط ردیف دارد و قافیه­‌ای در آن دیده نمی­‌شود:

گر آب حیات خوش‌­گواری ای خواب
امشب برِ ما کار نداری ای خواب
گر با عدد موی سر توست امشب
یک‌سر نبری و سر نخارم ای خواب

(رباعی 107)

مجنون و پریشان توام دستم گیر
سرگشته و حیران توام دستم گیر
هر بی­‌سروپای دستگیری دارد
من بی­‌سر و بی­‌پای توام دستم گیر

(رباعی 919)

ماییم که دل ز جسم و گوهر کندیم
مهر از فلک و جهان اغبر کندیم
از کبر جهان سبیل خود می­‌مالید
از دولت دل سبلت او را کندیم

(رباعی 1323)

ب. یا در رباعی زیر که بیت اوّل، فقط ردیف دارد؛ امّا همین ردیف در بیت دوم تبدیل به قافیه می‌­شود:

آواز سرافیل طرب می­‌رسدم
از خاک فنا به آسمان می‌­رسدم
کس را خبری نیست که بر من چه رسید
زآن بی‌خبری که بی­‌خبر می‌کشدم

(رباعی 1119)

مولانا علاوه بر موارد ذکرشده، در چند رباعی­ دیگر (رباعی‌­های 219، 245، 250، 337 و 1748) نیز این شیوه را به کار می‌گیرد.

پ. مولوی گاه رباعی را در مصرع اوّل بدون ردیف می‌­آورد؛ امّا همان قافیهٔ مصرع دوم را در بیت­ بعد تبدیل به ردیف می­‌کند:

تو هیچ نه­‌ای و هیچ تو به ز وجود 
تو غرق زیانی و زیانت همه سود
گویی که مرا نیست به‌جز خاک به دست
ای بر سر خاک جمله افلاک چه سود

(رباعی 616)

از درد چو جان تو به فریاد آید
آن­‌گه ز خدای عالمت یاد آید
واللّه که گر داد کنی داد آید
ور عشوه دهی یاد تو در یاد آید

(رباعی 519)

این­‌گونه کاربرد قافیه و ردیف در رباعی‌های 285، 716، 1288، 1297 و 1360 نیز مشاهده می­‌شود.

ت. گاه برعکس مورد بالا، در برخی از رباعی­‌ها، بیت اوّل را مردّف می‌­آورد؛ امّا همان کلمهٔ ردیف را در مقایسه با بیت دوم به قافیه مبدّل می‌­کند:

امشب منم و طواف کاشانهٔ دوست
می‌­گردم تا به صبح در خانهٔ دوست
زیرا که به هر صبوح موسوم شده‌ست
کاین کاسهٔ سر به دست پیمانهٔ اوست

(رباعی 171)

گویند مرا که «این همه درد چراست؟
وین نعره و آواز و رخ زرد چراست؟»
گویم که «چنین مگو که این کار خطاست
رو روی مهش ببین» و مشکل برخاست

(رباعی 401)

ث. از دیگر کارهای شگفت مولانا در کاربرد ردیف و قافیه آن است که در یکی از رباعی­‌ها ردیف ابتدا کوتاه آمده و در بیت بعدی به صورت طولانی­‌تری تکرار شده‌است:

از حاصل کار این جهانی کردن
می­‌کن ز بهی آن‌چه توانی کردن
زیرا همه عمرت به دمی موقوف است
پیداست به یک‌ دم چه توانی کردن

(رباعی 1389)

در این رباعی، مصدر «کردن» به عنوان ردیف ذکر شده‌است و دو کلمهٔ «جهانی و توانی» قافیه هستند؛ امّا در بیت بعدی «توانی کردن» در جایگاه ردیف آمده‌است.

✅ امتزاج قافیه و ردیف در رباعیات مولانا

گاه در رباعیات مولانا قافیه و ردیف در هم آمیخته می‌­شوند. این همان هنر و ابتکار شاعرانه­‌ای است که در بدایع‌‌الافکار از آن با عنوان «امتزاج» یاد می‌شود: «امتزاج در لغت آمیختن است و در اصطلاح آن است که ردیف و قافیه را به هم ممتزج سازند» (واعظ کاشفی سبزواری، 1369: 188). این شیوهٔ به‌کارگیری ردیف و قافیه نوعی هنجارگریزی شمرده می­‌شود و اگر شاعر بتواند چنین خلّاقیّتی از خود نشان بدهد، شعر را زیباتر می‌­کند. به قافیه و ردیفی که به این شیوه ساخته شوند، ردیف یا قافیهٔ «معموله» (رک: محسنی، 1382: 70) هم می‌گویند:

دی آن‌­که ز سوی بام بر ما نگریست
یا جان فرشته است یا روح پری‌ست
مرده‌ست هر آن­‌که بی چنین روح بزیست
بی‌او به‌خبر بودن از بی­‌خبری‌ست 

(رباعی 335)

روز آمد و غوغای تو در بر دارد
شب آمد و سودای تو در سر دارد
کار شب و روز نیست این کار من است
کی دو خر لنگ بار من بردارد؟!

(رباعی 713)

ای دل تو اگر هزار دلبر داری
شرط آن نبوَد که دل ز ما برداری
گر دل داری که دل ز ما برداری
از یار نوت مباد برخورداری

(رباعی 1729)

این شگرد را مولانا در رباعی­‌های زیر نیز به کار می­‌بندد: 192، 271، 286، 383، 393، 401، 425، 884، 920، 938، 1432 و 1523.

منبع:

موسیقی کناری (ردیف و قافیه) در رباعیات مولانا | نویسندگان: محمدرضا صالحی مازندرانی؛ پروین گلی‌زاده؛ نصرالله امامی؛ سعاد سواری | مجله فنون ادبی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

‌✳️ خطای Stereotype

❇️ نسبت دادن یک ویژگی به یک گروه خاص را خطای استریوتایپ می‌گویند.

مثلا:
اینها شیرازی هستند، پس...
آنها شمالی هستند، پس...
همه مردها ... هستند.
شما زن ها همتون ...
همه آلمانی ها ...
متولد ماه... هستی...پس...
طرف بنز داره پس...
و هزاران مثال دیگر.

این جملات، نشانگر یک خطای رایج در تحلیل و تصمیم‌گیری است. خطایی که به واسطه‌ آن، یک فرد یا پدیده تنها بر اساس معیار های خاص مانند محل زندگی، سابقه، جنسیت، قومیت، رنگ پوست و موارد مشابه قضاوت می‌شود و در موردش یک حکم کلی صادر می‌گردد.

خطای استریوتایپ ترکیبی از نگرش و پیشداوری‌هاست که به گروهی خاص تعمیم‌ یافته و اغلب هم نادرست است. به عبارتی کسانی تفکر قالبی دارند که فکر می‌کنند همه افراد یه گروه از یک ویژگی معین برخوردارند.

طبق لغت لاتین Stereotype،
استریو از ریشه کلمه‌ای یونانی به معنی محکم و غیرقابل تغییر و کلمه تایپ از ریشه کلمه‌ای یونانی به معنی تأثیر می‌باشد. در نتیجه کلمه استریوتایپ به معنی تأثیر غیرقابل تغییر (چارچوب غیرقابل تغییر) می‌باشد. ما آن را می توانیم به فکر قالبی یا کلیشه‌ای ترجمه کنیم.

گوردون آلپورت روانشناس معروف جمله‌ای دارد که بسیار جالب است: «هرگز با واقعیت مزاحم من نشوید، چون من تصمیم خود را گرفته‌ام!» این جمله مغز استریوتایپینگ را توضیح می دهد. یعنی آن که من به جای آن که با واقعیت سر و کار داشته باشم، از قبل و بر مبنای یکی دو تا نشانه یا ويژگی تصمیمم را گرفته‌ام.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نظام آفرینش در نگرش سهراب سپهری

در بیشه تو، آهو سر می کشد، به صدایی می رمد
در جنگل من، از درندگی نام و نشان نیست

در سیستم فکری وحدت زای سهراب، نظام آفرینش احسن و بهترین، و در پیکره موزون آن هر جزء در جایگاه خویش و در نسبت با دیگر اجزاءمفید و زیبا است.

نگاه سهراب به پدیده ها، نگاه عاشقی است که افراط در عشق، عیب معشوق را بر او می پوشاند، چراکه وی زیبایی را در چیزی جز «تعبیر عاشقانه اشکال» نمی بیند.

سهراب دید آدم ها و درک آنها را از نظام هستی درکی نسبی می شمرد و کسی را به حق یا ناحق نمی دارند.وی خواهان سکون، ثبات و آرامش است که در پرتو آن بتواند از پدیده های خلقت لذت ببرد.

در سایه همین تلقی است که او بر دید و نحوه دیدن تاکید می کند. چشم ها راباید شست، جور دیگر باید دید.

در نزد مولاناهم نیروهای شر در جایگاهی قرار دارند که با دید ضعیف و محدودانسانی، زیانمند قلمداد می شود، وگرنه در عرصه خلقت خداوندی هیچ چیز بیهوده خلق نشده است.

زهر مار آن مار را باشد حیات
و برای دیگری باشد ممات

پس بد مطلق نباشد در جهان
بد به نسبت باشد این را هم بدان

سهراب هم مانند اسپینوزا دیدگاه نسبی انگارانه خیر و شر را می پذیرد و می گوید:

من نمی دانم
که چرا می گویند :اسب حیوان نجیبی است، کبوتر زیباست
گل شبدر چه کم از لاله قرمز دارد

در نگاه وحدت طلبانه سهراب، پدیده های عالم با یک دیگر در ارتباطی دو جانبه قراردارند. به واسطه همین نگاه وحدت طلبانه اوست که پدیده ها در شعر وی دارای تشخص و هویت می شوند، واین چنین است که «میوه ها آواز می خوانند و خاک، موسیقی احساس تورا می شنود.

✳️معرفی و شناخت سهراب سپهری
❇️ شهناز مرادی کوچی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

سال ۱۳۴۰ شمسی ، تهران ، برنامه مشاعره !!

مناظره جالب در برنامه مشاعره رادیو 60 سال پیش،
میان زنده یادان، سیمین بهبهانی و ابراهیم صهبا
و درحضور مهدی سهیلی
شنیدنی است

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ چند ضرب المثل فارسی با مصراع دیگر آنها:


۱- چنین است رسم سرای درشت
((گهی پشت بر زین و گه زین به پشت ))
( فردوسی حکیم )

۲- گر دایره‌ی کوزه ز گوهر سازند
((از کوزه همان برون تراود که در اوست))

[این بیت از بابا افضل کاشانی شاعر و عارف قرن هفتم است. اما مصراع دوم که ضرب المثل شده از او نیست و او تضمین کرده است. پیش از او شمس تبریزی در مقالاتش به کار برده. همچنین در کشف الاسرار میبدی و کلیله دمنه نصرالله منشی هم آمده.]

۳- با سیه دل چه سود گفتنِ وعظ
((نرود میخ آهنین در سنگ ))
(استاد سخن سعدی شیرازی- گلستان)

۴- هر دم که دل به عشق دهی، خوش دمی بود
((در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست ))
( خواجه حافظ شیرازی)

۵- امیدوار بُوَد آدمی به خیر کسان
((مرا به خیر تو امید نیست ، شر مرسان ))
( باب 4 گلستان-سعدی-قرن7)

۶- ((بسیار سفر باید ، تا پخته شود خامی ))
صوفی نشود صافی تا در نکشد جامی
( غزل 597 سعدی طبع دانشمند مرحوم فروغی)

۷- در تنگنای حیرتم از نخوت رقیب
((یا رب مباد آن که گدا معتبر شود ))
( خواجه حافظ)

۹- در محفل خود راه مده همچو منی را
(( افسرده ‌دل، افسرده کند انجمنی را ))

[علامه دهخدا ذیل کلمه افسرده این بیت را آورده ولی جلوی نام شاعرش علامت سوال قرار داده. برخی این بیت را به مخلص هندوستانی نسبت داده اند]

۹- زلیخا مُرد از این حسرت که یوسف گشت زندانی
((چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی ))

[منسوب به صائب تبریزی. مصراع دوم این بیت از صائب نیست و دیگران نیز به کار برده اند. مثلا محتشم کاشانی و حتی خواجه حافظ به اینصورت: "عاقلا مکن کاری که آورد پشیمانی" و این نشانگر آن است که این ضرب المثل خیلی قدیمیست.اصل آن را فعلا نیافتیم]

۱۰- زلیخا گفتن و یوسف شنیدن
((شنیدن کی بُوَد مانند دیدن ))
[ منسوب به عطار نیشابوری و از اسرارنامه او دانسته اند ولی در آن کتاب این بیت را نیافتیم ]

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

سلام
سخنان آقای گودرزی معاون بانک ملت مرکزی
شماره تلفن 00985138062
به دیگران هم اطلاع بدهید.
این پیام در گروه بانک ملت پخش شده

✳️ به شماره بالا هرگز پاسخ ندهید.

‌‌@ferdosesokhan

✳️ حروف هیروگلیف جی

تعریف حروف هیروکلیف تمدن کهن جی، نظرات شخصی من است، امیدوارم جوانان باهوش علاقمند یک گرایش در این زمینه ایجاد کنند، و با توانایی های خودشان، آنرا به سیستم آکادمیک بسپارند.

مطابق معمول و بدون هیچ سند و مدرک و ریشه یابی، هیروگلیف را هم از یونان می دانند، و اینهمه تاریخ دان ایرانی، کسی پیدا نمی شود بگوید اشتباه می کنید، و نباید همه چیز را از یونان با سابقه تاریخی اندک بگویید و بنویسید. این نوع خط نگاره سابقه بسیار بیشتر از تاریخ یونان و مصر دارد، و در تمدن کهن جی بوجود آمده است.

ــ هیروگلیف یا هیروکلیف = ایروکلیف = ار کل ف = ایر یا ار = وابسته به ا، مقدس، ایران + کل = کوه کندن + ف = فا، فر، دانش، بزرگی، اهمیت. در جمع می شود: دانش مقدس در کوه کنده، کوه یا کلوخ یا سنگ.

لازم به یاد آوریست، تمدن کهن جی چند هزار سال و در وسعت زیادی پراکنده بود، در ابتدا از نظر زبان شفاهی یکی بوده اند، سپس طی هزاره ها تفاوت هایی در لهجه و نویسایی پیدا کردند، بهمین جهت بدون داشتن کتیبه های زیاد، نمی توانیم این خطوط را در این هزارها و وسعت ها کشف کنیم، فقط از نظر زبانی، با کمک از گویش و تعریف زبانی پیران مدرسه نرفته روستائیان دور دست در ایران، هندوستان، گینه نو، مکزیک، و بویژه جنوب ایران، می توانیم مطالبی را بنویسیم و با افزایش تجربه فنی، آنرا بهبود بخشیم.

✳️ حروف ار کل ف

معنی الفبای فارسی و انگلیسی بدون علائم ار کل ف

آ = AA = اولین حرف الفبا، سبک ترین، در بالا قرار می گیرد، مانند آس و آسمان.

ا = A = دومین حرف الفبا، به معنی براست و بلند می آید، وسیله تولید مثل مردانه، دارای اهمیت دینی دوران پیش کهن.

ب = B = سومین حرف الفبا که در آب و باران و باد (باد حاره ای) می آید.

س = C = چهارمین حرف الفبا که در سر و آس می آید.

د = De = داخل، شامل، در، دنیا.

ی = آخرین حرف هیروکلیف، علامت سنگین و بزرگ و قدرت،

ر ، ل = دارنده کشنده رفته واقع شده.

یل = دارای قدرت، دارای بزرگی.

د = De = داخل، شامل، در، دنیا.

ا = راست و بلند، علامت آلت مردانه.

و = شامل شده، اضافه شده.

دی = D = روز، این دی خود یک علامت است، و با د اختلاف دارد.

دیو = D + و = شامل شده به روز، اضافه شده به روز، روز نگار یا نویس.

ور = جا و مکان و دانش و دارایی، که مشخص است، مانند باور، سماور.

کان = کوه و سنگ و کلوخ + ا = دارای بلندی و ارتفاع + ن = برکت و نان = مکان = غار یا اتاق در کوه و تپه که بعدها طی هزارها در ادامه رشد و تکامل، همچنان در پسوند مکان باقی مانده است.

بن = ب = آب + ن = برکت. بن = آب با برکت که تولید مثل می کند.

بلخ = ب = آب + ل = وابسته + خ = گود و عمیق، خمره. بلخ = دارای آب گود و عمیق.

✳️ حروف دارای اهمیت :

بعضی از علائم یا حروف معنی خاص دارند، و در واژه ها بکار می روند، بنا به تحقیق و پرسجوی من، از پیران روستایی مدرسه نرفته، در چند جای ایران و افغانستان.

اس = S = پاک، سالم.

اسلام = اس = پاک + لام = مقدس.

اسکول = اس + کول = کناره، گوشه، کول = مدرسه.

استخر = اس + تخر = ترخ = دارای آب پاک.

لام = مقدس

اسلام، ایلام، لاما، ...

ای = E = همه.

ایران = ای + ران = مکان.

ایزد = ای + زد = مزد، زد = ز = ژ = نماد زایش + د = در، داخل، دنیا.

ایلام = ای + لام = جایگاه مقدس همه.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ عبارات اسمی یا عبارات فعلی؟


الف) از مدرسه اخراج شدن این بچه را باور نمی‌کردیم.
ب) باور نمی‌کردیم این بچه‌ را از مدرسه اخراج کنند.
‌
در مثال بالا، جملهٔ (الف) دارای عبارت اسمی (از مدرسه اخراج شدن این بچه) و جملهٔ (ب) همان معنی را با عبارت فعلی (این بچه را از مدرسه اخراج کنند) بیان شده است.
‌
دربارهٔ عبارات اسمی نکات زیر قابل توجه است:‌

➊ عبارات اسمی در جایگاه‌های مختلف فاعلی، مفعولی، مفعول حرف اضافه و غیره قرار می‌گیرند.‌

➋ در زبان فارسی از جهت دستوری استفاده از عبارات اسمی نادرست نیست و عبارت اسمی برخی کارکردهای کلامی هم دارد (یعنی در مواردی حتماً باید از عبارت اسمی استفاده کرد)، ولی فارسی‌زبانان معمولاً، به جز درموارد خاص، از عبارات اسمی استفاده نمی‌کنند و مخصوصاً در محاوره عبارت فعلی را ترجیح می‌دهند.‌

➌ معمولاً در اثر ترجمه تحت‌اللفظی عبارات اسمی عیناً به متن فارسی وارد می‌شوند. نمونه‌هایی از ترجمه‌های تحت‌اللفطی و ترجمه‌های روان عبارت اسمی از ترجمه‌های چاپ شده:‌

الف) او موجود نبودن واژگانی برای توصیف لحن و صدا در شعر این گروه را علت اصلی می‌داند.‌
ب) به اعتقاد او علت اصلی این است که در شعر این گروه واژگانی برای توصیف لحن و صدا وجود ندارد.‌

الف) ما فاقد فرهنگ نقدکردن هستیم. در نتیجه به جای متقاعد کردن به توسل جستن به زور تمایل نشان می‌دهیم.‌
ب) ما فرهنگ نقدکردن نداریم. در نتیجه ترجیح می‌دهیم به جای متقاعد کردن به زور متوسل بشویم.‌‌

الف) تطبیق پیدا کردن با زندگی به شیوه انگلیسی بسیار سخت بود.‌
ب) برایش بسیار سخت بود که خود را به شیوهٔ زندگی انگلیسی عادت بدهد.‌‌

الف) او بر تلاش دولت برای زدودن جامعه از هیجان‌ها، تعصب‌ها و خصومت‌های کور تأکید می‌کند.‌
ب) تأکید می‌کند که دولت در تلاش است تا هیجان‌ها، تعصب‌ها و خصومت‌های کور را از جامعه بزداید.‌

الف) گمان می‌کند که مالکین برای واگذار‌کردن ارواح مرده‌های‌شان در قبال پولی ناچیز بسیار مشتاق هستند.‌
ب) گمان می‌کند که مالکین بسیار مشتاق‌اند که ارواح مرده‌های‌شان را در قبال پولی ناچیز واگذار کنند.‌

الف) گرچه هاک از قانونی‌بودن یا اخلاقی‌بودن کمک به یک بردۀ فراری مطمئن نیست، با جیم همراه می‌شود.‌
ب) هاک گرچه نمی‌داند کمک به یک بردۀ فراری کاری اخلاقی یا قانونی است با جیم همراه می‌شود.‌
‌‌
الف) سعی بر آن دارد که با تحت تأثیر قراردادن تعدادی از مقامات رده‌پایین شهر برای خود اسم و رسمی به هم بزند.
ب) سعی می‌کند تعدادی از مقامات رده‌پایین شهر را تحت تأثیر قرار داده و برای خود اسم و رسمی به هم بزند.‌

الف) بینگلی را مجبور به فاصله گرفتن از جین کرده و دلیلش جدی نبودن عشق آنها است.
ب) بینگلی را مجبور کرده از جین فاصله بگیرد، چون عشق‌شان جدی نیست.‌

الف) ریچارد را مجاب به دنبال نکردن پرونده جارندایس می‌کند.
ب) ریچارد را مجاب می‌کند که پروندۀ جارندایس را دنبال نکند

❇️ علی خزاعی‌فر:
از: اینستاگرام مجله مترجم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ چرا به ”مردن“ می‌گوییم ”وفات“؟

مرتضی مطهری می‌نویسد:

«قرآن ”مردن“ را ”توفّی“ تعبیر می‌کند، که ما هم الان در اصطلاح خودمان می‌گوییم فلانی وفات کرد. چرا به ”مردن“ می‌گوییم ”وفات“؟ کلمه ”فوت“ که ما به کار می‌بریم [از این ماده نیست و] غیر از لغت ”وفات“ است. بعضی‌ها خیال می‌کنند کلمه ”فوت کرد“ با ”وفات کرد“ یکی است. نه، فوت یک معنی دارد و وفات معنی دیگر، [...] و #قرآن راجع به مردن کلمه ”توفّی“ را به کار می‌برد که از ماده ”وفات“ است، نه از ماده ”فوت“. ”فوت“ معنایش از دست رفتن است. می‌گوییم: ”نماز من فوت شد“ یعنی از دستم رفت. یا می‌گوییم: ”فلان عمل از من فوت شد“، ”فلان شخص از مکه آمد و من می‌خواستم به دیدن او بروم، ولی در اثر گرفتاری این دیدن از من فوت شد.“ ”از من فوت شد“ یعنی از دستم رفت. ما اگر به ”مردن“ کلمه فوت را اطلاق می‌کنیم ــ که قرآن اطلاق نمی‌کند ــ به اعتبار این است که مرده را ازدست‌رفته تلقی می‌کنیم. نسبت به ما همین‌طور است؛ یعنی کسی که می‌میرد از دست ما می‌رود. وقتی می‌گوییم ”فلانی فوت شد“ یعنی از دست ما رفت. ولی قرآن مکرر کلمه ”توفّی“ را به کار می‌برد. ”توفّی“ با ”وفات“ از یک ریشه است. ”توفّی“ درست نقطه مقابل ”فوت“ را می‌رساند، یعنی چیزی را قبض کردن و تمام گرفتن. مثلاً، اگر شما از کسی طلب‌کار باشید و طلب‌تان را از او بگیرید، می‌گویند استیفا کرد. ”استیفا“ هم از این لغت است. اگر تمام طلب‌تان را بگیرید، نه اینکه نیمی از آن را بگیرید و نیمی را نگیرید، می‌گویند توفّی کرد، یعنی استیفا کرد. پس ”توفّی“ و ”استیفا“ به معنی از دست رفتن نیست، برعکس،‌ چیزی را به تمام و کمال تحویل گرفتن است. قرآن همیشه ”مردن“ را ”کامل تحویل گرفتن“ تعبیر می‌کند. لهذا می‌فرماید: اللَّهُ يتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا؛ خدا نفوس را در وقت مردن به تمام و کمال تحویل می‌گیرد. [#زمر: ۴۲]» (مطهری، ۱۳۷۹: ۱۱۴ ــ ۱۱۶)

📚 مطهری، مرتضی (۱۳۷۹). آشنایی با قرآن. جلد ۳. چاپ سیزدهم. تهران: انتشارات صدرا.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

🐎اسب های معروف در ادبیات

✳️ رخش : اسب رستم

رخش نام اسب رستم قهرمان اسطوره‌ای شاهنامه است. رخش در لغت به معنی رنگ سرخ و سفید درهم آمیخته است . چنانچه مشهور است بدن رخش دارای لکه‌های قرمز و زرد و گل‌های کوچک بود و از زیر دم تا زیر گردن و چشم تا دهان سفید بود.

✳️ شبدیز : اسب خسرو پرویز

شبدیز (به معنی شب‌رنگ و شب‌مانند) اسب سیاه‌رنگ خسرو پرویز بود که بسیار مورد علاقهٔ وی بود و گفته بود هرکس خبر مرگ شبدیز را بیاورد اعدام خواهد کرد.

✳️ براق : اسب پیامبر در شب معراج

بُراق نام مرکب آسمانی پیامبر اسلام در سفر معراج است. شاهدی بر کاربرد این کلمه در ادب عرب پیش از اسلام در دست نیست، و احتمالاً نخستین بار از زبان حضرت محمد(ص) شنیده شده و از آن پس در ادبیات عرب و فارسی کاربرد وسیعی یافته است. در بیان اوصاف براق گفته‌اند: براق از چهارپایان بهشت و بسیار تندرو است و در هر گام به اندازه میدان دید خود پیش می‌رود.

✳️ دلدل: اسب پیامبر و حضرت علی

دُلدُل، بر وزن بلبل نام مَرکب پیامبر(ص) که هنگام درگذشت همراه با مرکب‌ها و مایملک شخصی دیگر نظیر عمامه، جامه و عصا و انگشتری و نظیر آنها، به وصی خود حضرت علی بخشید. دلدل پس از شهادت امام علی، به امام حسن(ع) و سپس به امام حسین(ع) و پس از ایشان به محمد بن حنفیه رسید.

✳️ گلرنگ : برخی آن را اسب رستم و برخی اسب فریدون دانسته اند .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

آموزش ادبیات و رویکردهای آن

مهمان: دکتر محمود فتوحی رودمعجنی
از دانشگاه فردوسی مشهد

میزبان: دکتر قدرت الله ضرونی
دانشگاه شهید چمران اهواز

زمان: پنج‌شنبه، 14 مرداد 1400، ساعت 22:00

پیوند ورود به جلسه:
https://www.skyroom.online/ch/scufarhangi/adabiat



انجمن علمی دانشجویی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز با همکاری انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی ایران (شعبۀ خوزستان)

@pdf_kotob_e_adabi

گروه نوای چکاوک ( شعر و نثر و متون ادبي و نثر آهنگين )
@nava_e_chakavak

✳️ درباره ی « ها »ی ملفوظ پایانی

منظور از های ملفوظِ پایانی هم‌خوانِ h است که به شکلِ حرفِ «ه» در پایانِ بعضی واژه‌ها هست.
این واژه‌ها را بر اساسِ خوشۀ آواییِ پایانی‌شان به چند دسته می‌توان تقسیم کرد:

۱. واژه‌های مختوم به âh-: آگاه، آه، ارواحنا فداه، اشتباه، افواه، اکراه، الاه، الله، انتباه، باه، پناه، پنجاه، تباه، چاه، خواه، راه، رفاه، سپاه، سیاه، شاه، کاه، کوتاه، گاه، گناه، ماه:
از این امر آگاه‌ام/ آگاهی/ آگاه‌اند.
شخصِ آگاهی این را به من گفت.
راهی بزن که آهی بر سازِ آن توان زد. (حافظ)

۲. واژه‌های مختوم به uh-: ستوه، شکوه، کوه، گروه، نستوه، وجوه:
شکوهِ تمدن.
مجاهدِ نستوهِ انقلاب.
پشتِ کوه‌ام/ کوهی/ کوه‌اند.
نامِ کوهی در آذربایجان.
عضوِ این گروه‌ام/ گروهی/ گروه‌اند.
وجوهِ دریافتی.
به هیچ وجهِ مِن الوجوه.

۳. واژه‌های مختوم به ih-: پیه، ترفیه، تشبیه، تنبیه، تنزیه، توجیه، دیه (دِه)، سفیه، شبیه، فقیه، فیهِ ما فیه، کریه، مانحن‌ُفیه، متنازع‌فیه، مضروب‌فیه، وجیه:
پیهِ گوسفند.
تشبیهِ چهره به گل.
تنبیهِ دانش‌آموزان.
تنزیهِ خداوند.
توجیهِ رفتارِ غلط.
وارثِ سفیهِ متوفا.
رفتارش شبیهِ پدرش است.
مشهورترین فقیهِ دوران.
جلاد قیافۀ کریهی داشت.
این کار هیچ توجیهی ندارد.
همیشه به فکرِ توجیه‌ام/ توجیهی/ توجیه‌اند.

۴. واژه‌های مختوم به ah-: آگه (آگاه)، ابله، اَه، بَه، به‌به، پادشه (پادشاه)، پانزده، ته، چَه (چاه)، چهچه، دوازده، ده، ره (راه)، سپه، سیزده، سیه (سیاه)، شانزده، شَبَه (وجه‌ِشبه)، شَرَه، شه (شاه)، کوته (کوتاه)، کَه (کاه)، گنه (گناه)، گه (گاه)، گه‌گه، لَه، لَه‌لَه، مُشبّه، مشتبه، معظم‌لَه، منزه، مَه (ماه)، نوزده، وه، هجده، هفده، یازده:
اَه، حالم به هم خورد!
بَه، این که نشد دلیل!
ای پادشهِ خوبان، داد از غمِ تنهایی. (حافظ)
تهِ چاه/ دره.
چهچهِ قناری.
عمرِ کوتهِ ما.
شیرِ سرخ‌ایم و افعیِ سیه‌ایم. (حافظ)
غرقِ گنه‌ایم/ گنهی/ گنه‌اند.
لَه یا علیهِ ایشان حرفی نزده‌ام.
امر بر او مشتبه شده‌است.
نوزدهِ رمضانِ سالِ چهلمِ هجری.

۵. واژه‌های مختوم به eh-: بزه (گناه)، بشخصه، به (میوه)، ده، روزبه، زره، زه، شَرِه، فربه، فرمان‌ده، فی حدِ ذاته، فی‌نفسه، گره، له، مبتلابه، متألّه، متشابه، مشابه، مُشبّه‌به، معتنابه، مُواجه، مه، نِه (نهادن)، واله:
بهِ اصفهان.
دهی در لرستان.
زرهِ فولادی.
زهِ کمان.
فرمان‌دهِ ارتش.
تابعِ فرمان‌ده‌ام/ فرمان‌دهی/ فرمان‌ده‌اند.
گرهِ محکم.
هیچ گرهی را باز نکرد.
زیرِ پام لِهش کردم.
اعتیاد مبتلابهِ خیلی‌هاست.
مشابهِ این دارو.
مقدارِ معتنابهی غذا.
با مشکلِ بزرگی مواجه‌ام/ مواجهی/ مواجه‌اند.
چه مِهِ غلیظی!
عاشق و واله‌ام/ والهی/ واله‌اند.

۶. واژه‌های مختوم به oh-: اُه‌اُه، تشابه، تشبّه، تفقّه، تفوّه، تنبّه، تنزّه، توجه، کُه (کوه)، گُه، نُه:
اُه‌اُه، ببین چه بلایی سرش اومده!
تشابهِ اسمیِ دو نفر.
تشبهِ شرقیان به غربیان.
موجبِ عبرت و تنبهِ خلاف‌کاران شود.
توجهِ مرا به خود جلب کرد.
هیچ توجهی به حرف‌هایم نمی‌کرد.
پَر مساز از کاغذ و از کُه مپر. (مولوی)
گُهِ بچه.
پسره هیچ گُهی نمی‌تونه بخوره.
رتبۀ نُهِ کنکور.

۷. واژه‌های مختوم به leyh- یا layh-: علیهِ ما علیه، متفق‌علیه، محکوم‌علیه، مسندالیه، مشارالیه، مضاف‌الیه، مقسوم‌علیه، منتهاالیه:
مضاف‌الیهِ یک ترکیبِ اضافی.
منتهاالیهِ خیابان.

۸. بُلْه (ابله)، شِبه، فقه، کُنْه، وجه:
مردکِ بُلْه.
شبه‌ِجزیرۀ عربستان.
فقهِ شیعه.
به کُنْهِ وجودش پی نبرده‌اند.
وجهِ دریافتی.
هیچ وجهی پرداخت.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ انواع تشبیه در شعر پژمان بختیاری

سبب پدیداری آرایه های ادبی، تزریق زیبایی به شعر است.درواقع،شعر بدون تشبیه که امری غیر واقع اما ماننده سازی خوشایند می باشد از ماهیت و جوهره ی وجودی،تهی ست حال حرکت تشبیه می تواند به سمت استعاره،منتهی گردد اما در حقیقت ساز و کار تشبیه در آن مستتر است.
تشبیه،به قول سیروس شمیسا،کار آمد ترین وسیله ی نقاشی در کلام است.
تشبیه دارای چهار عنصر اساسی است
۱_مشبه۲_مشبه به ۳_وجه شبه۴_ادات تشبیه

در تشبیه،بنا به نوع آن،ادات تشبیه و وجه شبه،قابلیت پنهان شدگی دارند اما مشبه و مشبه به،پبوسته آشکار اند.
تشبیه به اعتبار حسی و یا عقلی،شامل مشبهات حسی به مشبه بهات حسی،،عقلی به عقلی وحسی به حسی ست.
مثال ها:
تشبیه مشبه حسی به مشبه به حسی
تشبیه مفصل مرسل( داری وجه شبه و ادات تشبیه)

آخر چه کرده ام من آزرده دل،بگو
وانگه مرا چو شمع بر آن آستان بسوز
(دیوان،ص ۳۸)

تشبیه بلیغ ( بی آوردن ادات تشبیه و وجه شبه)
از نغمه ی بلند تو در خاکدان دهر
بیدار شد جهان و تو در خاک خفته ای
(همان،ص ۳۲۷)

اضافه ی تشبیهی (اضافه شدن مشبه( به) مشبه به)مصراع نخست )

رشته ی خوشبختی ی جنس لطیف
بسته به مویی ست چو طبعت ظریف

تشبیه مرسل مفصل(صریح)حسی به عقلی با لحاظ وجه شبه و ادات تشبیه
در مصرع دوم بیت بالا
(پژمان :۲۳۴,۱۳۸۲)

تشبیه موکد یا بالکنایه (بی ادات تشبیه)
خوی خوش اندوز که خوش منظری
دولت ناپایور است ای پری
(همان)

تشبیه ملفوف (بر اساس آرایه ی لف و نشر مرتب)
او چو ترش روست تو با خنده باش
حنطل اگر ربخت تو شکر بپاش
(پژمان۱۳۸۲؛:۲۳۴_۲۳۵ )

غیر اضافه ی تشبیهی (اسنادی)
زندان سرا ست خانه ی ما بی جمال تو
باز آی و خانه ی من بی خانمان سوز
(همان،ص،۳۴۹)

تشبیه معکوس یا مقلوب (گشتگی ی مشبه با مشبه به و برعکس)و نیز تشبیه دوگانه (استخدام)

چند خطا بین شو ی و عیب جو
چشم هنر بین خطا پوش کو
(همان:۲۳۵)

تشبیه مقید مرکب،هیات منتزع از چند چیز (موکد)
زندگی ای طفل مبارک قدم
راه درازی ست پر از پیچ و خم
(همان:۲۲۰)
و
نخل تو ای باغ برومند عشق
شاخ نو آورد ز پیوند عشق
(همان:۲۴۹)

تشبیه مرسل و هم اضافه ی تشبیهی ،(تشببه بلیغ)
وندران بیغوله چون نقش عذاب
مانده دور از آدمی،دیوانه ای
(همان:۳۳۹)

اضافه ی تشبیهی وتشبیه بلیغ فشرده( حذف وجه شبه و ادات تشبیه)
ز صحرای عدم تا شهر هستی
جهان جز عشق،مقصودی ندارد
تشبیه جمع (چندین مشبه به برای یک مشبه)
گلم تو،می ام تو،سرودم تو،جان تو
امیدم تو،عشقم تو یارم تو بودی

تشبیه تفضیل (برقراری مشبه( به) مشبه به و سپس تفضیل و برتری ی مشبه بر مشبه به)
ای چراغ آرزو تا سایه از من وا گرفتی
می گریزد نور ماه از سایه ی ویرانه ی من
تشبیه مفروق (چند تشبیه در یک بیت)
دست گردون تا نمردم بندم از پا برنداشت
چون چراغ برق ،عمرم در گرفتاری گذشت

❇️ وسعت اله کاظمیان دهکردی

منبع:
پژمان بختیاری،حسین(۱۳۸۲)دیوان اشعار،نشرپارسا،ج دوم،تهران)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️دانش و دانایی در شاهنامهِ فردوسی فرزانه 

▪️در شاهنامهِ فردوسی فرزانه از همنشینی با نادان پرهیز شده است، در نگاه فرزانهِ توس، #دانش، پایانی ندارد ...

《چو دیدار یابی به شاخ سخن 
بدانی که دانش نیاید به بن》

▪️فردوسی خردمند، آن هایی را  که خود را دانای روزگار می دانند، نادان می خواند، فردوسی بزرگ باور دارد کسی که خردمند باشد، به دانش جویی و دانش آموزی گرایش می یابد و خود را هیچ گاه از زندگی، بی نیاز از دانش نمی پندارد، همچنین ارزش آدم را به #دانش می داند. 

《بیارای دل را به دانش که ارز 
به دانش بود، تا توانی بورز》

▪️در بینش فردوسی بزرگ، آن که داناست، آدمِ ستیزه گر و خشونت گر نیست و در هر کاری درنگ و شکیبایی و دوراندیشی را بر شتاب و سبکسری برمی گزیند ...

《به دانش دو دست ستیزه ببند 
چو خواهی که از بد نیابی گزند 

که دانا به هر کار، سازد درنگ 
سر اندر نیارد به پیکار و ننگ》

▪️فردوسی بزرگ رنج تن را در راه دانش  آموزی و دانایی روا می داند، چرا که #دانش را چراغ جان می داند و مایهِ دل افروزی ...

《ز دانش در بی نیازی مجوی 
و گر چند از و سختی آید به روی 

ز فرهنگ و ز دانش آموختن
سزد گر دلت یابد افروختن

زمانی میاسای ز آموختن 
اگر جان همی خواهی افروختن》 

▪️آن که خرد(عقلی) دارد، در پی #دانش خواهد بود تا خرد خویش را ورزیده کند ...

《هر آن مغز کو را خرد، روشن ست 
ز دانش یکی بر تنش، جوشن ست 

کسی کو به دانش توانگر بود 
ز گفتار، کردار بهتر بود 

به آموختن گر فروتر شوی 
سخن را ز دانند گان، بشنوی》

▪️و کسی که گریزان از آموختن باشد جفای روزگار را بیشتر تجربه خواهد کرد ...

《که را گم شود راه آموزگار 
سزدگر  جفا بیند از روزگار 

هر آن گه که گویی که دانا شدم 
به هر دانشی بر، توانا شدم 

چنان دان که نادان تری آن زمان 
مشو بر تن خویش بر، بدگمان 

میاسای ز آموختن یک زمان 
ز دانش میفکن دل اندر گمان 

چو خواهی که رنج تو آید به بر
ز آموزگاران مپرتاب سر 

در دانش و آنگهی راستی 
گرین دو نیابی، روان کاستی 》

▪️فرزانهِ توس باور دارد که #دانش آدمی با همهِ ارزشی که دارد، در برابر رازهای هستی و پروردگار، ناتوان هست ...

《همه دانش ما به بیچارگی است 
به بیچارگان بر، بباید گریست 

ازین پرده برتر، سخن گاه، نیست
به هستی، مر اندیشه را راه نیست》

▪️و از نادان و سفله پرهیز را بایسته می داند و هم نشینی با دانا را سبب ارجمندی ...

《ز نادان نیابی جز از بتری 
نگر سوی بی دهانشان ننگری 

چو دانا تو را دشمن جان بود 
به، از دوست مردی که نادان بود 

بدان گه شودتاج خسرو، بلند 
که دانا بود نزد او، ارجمند 

هر آن کس که دانش، فرامش کند
زبان را به گفتار، خامش کند 

هنر جوی با دین و دانش، گزین
چو خواهی که یابی ز بخت، آفرین》

❇️ مطلب ارسالی از: سرور آرش ، گروه ادبی سیمرغ

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan