♻️گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی استان ایلام با همکاری پژوهش سرای فرهیختگان برگزار می کند:
💥وبینار کشوری ادبیات با موضوع آموزش عروض
🌷مدرس: دکتر روح الله هادی استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران
💥مجری و سرگروه استان: اصغر نوذری دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران
🌷زمان : چهارشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۱ ساعت ۱۸ عصر
💥مکان: به شکل مجازی در محیط اسکای روم
🌷لینک ورود:
http://www.skyroom.online/ch/iybssd2022/edu1

✳️ هرمنوتیک یا علم تأویل

❇️ هرمنوتیک یا علم تأویل، معنای نهایی را در متن (به ویژه متن ادبی) انکار می‌کند. از دید هرمنوتیک متن معنی واحد و یگانه‌ای ندارد، بلکه همواره در خواندن، تأویل خواننده، سازندۀ معناست. بر این اساس هرمنوتیک منکِر قطعیت معنی در اثر ادبی است.

◀️ ا.د. هیرش، فیلسوف آمریکایی که از نظریه‌پردازان هرمنوتیکِ جدید است، می‌گوید: « معنای متن، هرگز دقیقاً معیّن نیست.» رسیدن به قصد نویسنده امکان ندارد. فلسفۀ هرمنوتیک معنا را در کلمات و جملات نمی‌جوید؛ بلکه معتقد است معنی مربوط به آگاهی خواننده است.

◀️ در سخن عارفان مسلمان می‌بینیم که معتقدند، وقت و خیال و حال خواننده و مخاطب در فهمِ سخن دخیل است. به عبارت دیگر، معنیِ سخن به تناسبِ حال و مقام و خیال و آگاهی و کمال شنونده متغیّر است در نامه‌های عین القضات همدانی آمده است:

«جوانمردا! این شعرها را چون آینه دان، آخر دانی که آینه را صورتی نیست در خود، امّا هر که در او نگه کند، صورت خود تواند دید، همچنین می‌دان که شعر را در خود هیچ معنی نیست اما هرکسی از او آن تواند دید که نقدِ روزگارِ او بُوَد وکمالِ کار اوست. و اگر گویی که شعر را معنی آن است که قایلش خواست و دیگران معنی وضع می‌کنند از خود، این همچنان است که کسی گوید: صورتِ روی آینه صورتِ صیقل است که اوّل او نمود. و این معنی را تحقیق و غموضی است که اگر در شرح آن آویزم از مقصود بازمانم.»

◀️ بایزید بسطامی گفته‌ای دارد که ناظر بر تفاوت دریافتِ شنوندگان و اختلاف آن با نیّت گوینده است. تو می‌گوید: «سخن من بر اقتضای حال می‌آید، اما هرکس آن را چنان که اقتضای وقتِ خویش است ادراک می‌کند و سپس ادراک خود را به من منسوب می‌کند.»

◀️ مولانا جلال الدین بلخی نیز بر نقشِ خیال خواننده در دریافت و التذاذ شعر تأکید کرده است. در غزلی گوید:

شعرِ من نانِ مصر را ماند
شب بر او بگذرد نتانی خورد

آن زمانش بخور که تازه بُوَد
پیش از آنکه بر او نشیند گَرد

گر مسیرِ ضمیر جای وی است
می بمیرد در این جهان از بَرد

همچو ماهی دمی به خشک طپد
ساعتی دیگرش ببینی سرد

ور خوری بر خیالِ تازگیش
بس خیالات نقش باید کرد

آنچه نوشی خیال تو باشد
نَبُوَد گفتن کهن ای مرد

❇️ نقد خیال (بررسی دیدگاه‌های نقدِ ادبی در سبک هندی) #محمود_فتوحی، نشر روزگار، 1379، ص: 22 تا25

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️‍ بعضی کنایات روزمره و امروزی با معانی آن ها:😂

شوخی افغانی: یعنی هر مدل شوخی که حال طرف روا تا حد سکته پیش ببرد

زاقارت:یعنی ضایع،یه کامیون کار اشتباه

سگ برگر :احتمالا غذایی است که خورده شده و باعث شده دهان طرف بوی یک کامیون پیاز بدهد و همراه با بو های دیگر

شاسی بلند :اشاره به درازی قد دارد یا همان نردبان شهرداری!

ترکوندن: یعنی حال پخش کردن اساسی ، فراهم کردن، رسوندن یعنی خوب و اساسی رفتار کردن

گولاخ :گولاخ به ترکی یعنی گوش و در کل به آدم درب و داغون و نخراشیده میگن

تهران51: آدم دولتی کارمند

میرزا مقوا:کنایه از آدم لاغر و لق لقو

اوپدیس کردن:صدای ضبط را تا
آخر بلندنمودن

بی سیمچی رو زدن:وقتی موبایلتون یهویی قطع میشه گفته میشه

خسته: یه صفت به معنی حرفه ای و کار کشته

طرف آنتن نمیده: در توصیف آدم های خیلی حواس پرت گفته میشود

چلاسیدن: ترکیب ماسیدن و چسبیدن و پلاسیدن کنایه از آدمی که دپرس شده،شوک زده

بدن کار: یعنی بدن ساز ،یعنی زیبایی اندام کار؛مادرشون آرنولده

اوشکول: غربتی گیج

برو جلو بوق بزن: زیاد حرف نزن

چلقوز: عقب مانده ی گیج

خیالی نیست:مهم نیست،مطرح نیست،من بی خیالشم

جیک ثانیه: زود سریع

دودره بازی :کلک زدن، حقّه بازی کلاه گذاشتن،سر کار گذاشتن کسی

طرف سیریشه:یعنی بسیار سمج
همو که از در بیرونش کنی از پنجره وارد شود!

سوتی دادن:ضایع کردن،خراب کردن،انجام دادن کاری بر خلاف قاعده ی معمول و معقول

سیابازی:حقه بازی، شارلاتان بازی

شاسی بلند: قدبلند

قات زدن:قاتی کردن، جوش آوردن، آشفته و عصبانی شدن
معادل از کوره دررفتن

آخرشه تهشه: پایان و نهایت در کار مورد نظر، خبره و تمام بودن در کاری.

عنده مرام:یعنی:بسیار بامرام و
بامعرفت، آقای آقا

طرف آلبالویه 🍒:تقریبا معنای خاصی ندارد و برای ضایع کردن طرف مقابل به کار برده می‌شود!

آنتی حال زدن:ضد حال زدن؛حال طرف را در شرایط خاص گرفتن

آواکس: خبرچین

آینه بغل اتوبوس:به گوش های پهن و ایستاده و بزرگ گفته می‌شود

طرف iqآیکیو:برعکس باهوش زرنگ که برای مسخره کردن هوش طرف به کار می‌رود!

اتو کشیده:آدم شقّ و رق،شیک

طرف اورجیناله:اصیل و منحصر به فرد،آقای خاص،ژوزه مورینو

افقی شدن:مردن 💀

بااتیکت: با شخصیت

باطری قلمی=خیارشور:
لاغر مردنی

با دنده سنگین رفتن:عجله نداشتن،آرام و با طمانینه راه رفتن🚘

بچه راکفلر: بچه پولدار

بچه مثبت:آدم سر به راه

بچه پاستوریزه:بسیار تمیز و مرتّب

طرف رفته تو بیلبورد:
یعنی:معروف شده

پاچه خوار :چاپلوس

پارازیت شدن: اختلال ایجاد نمودن،مزاحمت فراهم نمودن

تگری شکوفه:حالت تهوع بالا آوردن

پش هستی:یعنی:اهلش هستی ،همراهی می‌کنی

تکاف زدن:کشیدن ترمز و دور زدن ماشین،ویراژ دادن

طرف تابلویه:انگشت نما و مشهور بودن در کاری

تریپ: قیافه،فرم،شیوه،سبک

تی تیش مامانی:به کسانی گفته می‌شود که خیلی وسواس دارند و در هر کاری خیلی حساس هستند.

جیرجیرک بودن: پرحرفی و ورّاجی نمودن

چراغ خامش:مخفیانه

حسش نیست: حوصله اش را ندارم

خالی بند: دروغ گو

خبرگزاری: سخن چین

خفن بودن:بی نقص و عیب، خوب و تحسین برانگیز ،جهت  هر نوع اغراق به کار می‌رود.

دور سه فرمان: کسی که خیلی مشکل دارد بسیار قاطی

طرف راداره= آنتنه:جاسوسه

سه 3 شد:نهایت خرابکاری،ضایع شد!

شیرین عسل=شیرین چایی: چاپلوس،معادل بادمجان 🍆 دور قاب چین

بَروبَکس=همان بر و بچ،بچه ها
گیلکی:جقلان👨‍👨‍👦‍👦

بریدن:کم آوردن، ناتوان شدن

فک زدن:خیلی حرف زدن،همانا چانه زدن

فنچ(فنچول):🙇‍♀
دختر کم سن و سال

صفاسیتی: کنایه از لذت زیاد

کل کل کردن: لجبازی کردن،
همان رجز خوانی حماسی

گیرِ سه پیچ=سیریش،سماجت بسیار

طرف آمپر چسبوند:عصبانی شد

مگسی شد:عصبانی شد

آنتن=رادار:آدم فروش،خبر چین

زاخارت= بی کلاس:آدم سطح پایین،بی سواد علمی!

خط خطی ام:اعصابم خُرد[خورد] است.

آژیر باش:📯حواست جمع باشد

کیشمیشی:در هم و بر هم و قاطی پاتی

آویزون:به کسی گفته می‌شود که به کسی دیگر وابسته است،انگل،
طفیلی؛

سگ سیبیل کیست❔😭😤
به مردی اطلاق میشود که
علاوه بر داشتن رذایلی مانند:🔽
قلدری_زورگویی_نامردی و همیشه حق به جانب بودن دارد.
این نوع اشخاص معمولا تنومند بوده و خر زورند!_

سگ 🐶 سبیل : استعاره از حالت تهاجمی نهفته و پنهان این سیبیل است!
اصغر سگ سیبیل!

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ رویین‌تنی در استوره‌ها

❇️ رویین تن، در واژه به چم بدنی از جنس (فلز) روی، و به زبانزد، ویژگی آسیب ناپذیری برخی قهرمانان استوره ای-حماسی است. این قهرمانان هر یک، به شوندهای ویژه ای، این نیروی فراتر از اندازه آدمی را به دست آورده اند. ولی با بودن این ویژگی آسیب ناپذیری که در دلاوری های گوناگون زندگی آنان، مایه ی پیروزی شان شده است، در پایان، از راه ویژه ای آسیب دیده اند.

رویین تنی راز قهرمان است که آشکارشدنش مایه ی شکست آنان می گردد. زمینه ساز این شکست، پیمان شکنی نزدیکان، پیامد گمراهی قهرمان یا دیگران، یا به شوند دست اندازی یک نیروی بالاتر از آدمی است.

◀️ رویین تنی نیز، در همان دغدغه بنیادین آدم در باره پایان جهان ریشه دارد. راز مرگ بر کسی روشن نیست و آرزوی بی مرگی همراه همیشگی آدم. «برتری این جستار به اندازه‌ای است که کهن ترین یادمان های ادبی به جای مانده نیز، دربرگیرنده این جستار است؛ و آن حماسه گیل‌گمش است.»(ندوشن، 49)

◀️ چاره ناپذیری مرگ، در استوره‌های بسیاری از مردمان، ویژه ی آدم نیست بلکه خدایان نیز در پایان به مرگ گردن می نهند. (استوره‌های اسکاندیناوی) پس در افسانه و راستینگی، امید هر زندگی جاوید پوچ و بیهوده است و باید تن به سرنوشت داد. (مسکوب، 24)

◀️ رویین تنی، نمودهای گوناگون در استوره‌ها و داستانها دارد. برخی قهرمانان در برابر هر گونه رخدادی آسیب ناپذیرند مگر از یک نقطه نهانی رازآمیز، که در سرنوشت آنها آسیب پذیر برجا مانده است ولی از گونه های دیگر رویین تنی نیز، در امان بودن از آسیب یک پدیده ویژه است. مانند آتش و آب و...

«در استوره‌های خاورمیانه، دور داشتن از آتش (آتش‌رویینگی) در سرگذشت ابراهیم، سیاووش و سه حکیم یهودی در کتاب دانیال بازنمود یافته است.» (یاحقی، 405)

◀️ جاودانگی به میانجی آب نیز که در استوره آب حیات و جستجوی آن بازنمود یافته، گونه دیگری از رویین تنی و آرزوی بی مرگی است.
نامدارترین قهرمانان رویین تن در استوره های جهان اسفندیار در استوره ایرانی، آشیل در یونان، زیگفرید در استوره ژرمنی، بالدر در اسکاندیناوی، شمشون  سامسون در استوره یهود است.

◀️ رویین تنی را می توان والایی قهرمان حماسی-استوره ای دانست که مایه ی برتری او نسبت به جهان بیرون است. این قهرمان در سفر کمال خود به جایی می رسد که فرایند دگرگونی زاستاری نیز برکنار می ماند و بنابراین، روش فسادپذیری جهان بیرون در او ناکارآمد می گردد.

◀️ نخستین شکست قهرمان رویین تن، واپسین شکست اوست که بدرستی رویارویی با مرگ است، که رهایی از آن امکانپذیر نیست. بنابراین، پیمان شکنی، گمراهی و نیروهای بالاتر از زاستار، تنها زمینه ساز بروز این سرنوشت پایانی می گردند.

❇️ بن مایه:

محمد جعفر یاحقی، فرهنگ اسطوره‌ها(اساطیر)
محمد علی اسلامی ندوشن، داستان داستانها
شاهرخ مسکوب، پیشگفتاری(مقدمه ای) بر رستم و اسفندیار

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

🔴  تشخیص صفت مفعولی در فعل مجهول و مسند

نکته بسیار کاربردی اما مورد غفلت بسیاری از هم‌کاران :

در زبان فارسی ساخت فعل مجهول این‌گونه است.
✅ صفت مفعولی + شد(و مشتقات آن)
زاد+ ه = زاده + می‌شود: فعل مجهول
ولی مشکل همین جا تمام نمی‌شود که هیچ تازه مشکل درست می‌شود.
علی دیده‌شد یا علی دیده شد ؟؟؟
❓ ایا دیده مسند جمله است یا دیده‌شد فعل مجهول؟
یا در بسته شد یا در بسته‌شد
بسته مسند یا بسته‌شد: مجهول؟
طفلی زاده شد یا طفلی زاده‌شد.
زاده مسند یا زاده‌شد مجهول؟

🔴  در چنین شرایطی بهترین کار برای تمیز مسند از جزء اول فعل مجهول، چنین است.
نشانه صفت تفضیلی《تر》 را به جزء اول یا همان صفت مفعولی اضافه می‌کنیم؛ اگر با 《تر》 معنی داشت؛ صفت مفعولی نقش دستوری مسند است و اگر با 《تر》 نتوانست معنی معقولی ارائه بدهد؛ با جزء فعلی با هم فعل مجهول ساخته می‌شود.
در بسته《تر》 شد.
بسته مسند است ولی
علی دیده《تر》 شد.
دیده‌شد فعل مجهول است.
وطنی زاده《تر》 می‌شود.
زاده‌می‌شود فعل مجهول است.

❇️ استاد علیرضا انصاری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✅ راه های مهم تشخیص هفت وادی عشق
(ویژه امتحان نهایی)

◀️ ۱- در ابیاتی که سخن از 《رهاکردن تعلقات و وابستگیهای دنیوی و رفتن به راه عشق》 است، درواقع به 《وادی طلب》اشاره شده است.

+ در میان خونت باید آمدن / وز همه بیرونت باید آمدن (از همه تعلقات بیرون بیا و وارد راه خونین عشق شو = طلب)

+ دل چه بندی در این سرای مجاز؟ / همت پست کی رسد به فراز

+مال اینجا بایدت انداختن/ مِلک اینجا بایدت درباختن

◀️ ۲- ابیاتی که به 《سوزندگی عشق و رنج کشیدن عاشق》 اشاره دارند، مربوط به وادی دوم، 《وادی عشق》 هستند:

+ عاشق آن باشد که چون آتش بود / گرم‌رو، سوزنده و سرکش بود

+ تا نسوزد خویش را یکبارگی / کی تواند رست از غمخوارگی

◀️ ۳- ابیاتی که در آن‌ها مفهوم 《شناخت و آگاهی》هست به وادی سوم وادی《معرفت》اشاره دارند:

+ هر یکی بینا شود بر قدر خویش / بازیابد در حقیقت صدر خویش

+سِرّ ذراتش همه روشن شود/ گلخن دنیا برو گلشن شود

◀️ ۴- وادی چهارم 《وادی استغنا》است و ابیاتی که در آن‌ها به 《بی‌نیازی از همه چیز (حتی بهشت و جهنم)》اشاره شده، مربوط به این وادی است (عاشق، فقط و فقط معشوق حقیقی را می‌خواهد و لاغیر):

+هشت جنت نیز این‌جا مرده‌ایست / هفت دوزخ همچو یخ افسرده‌ایست

+ هفت دریا یک شَمَر (آبگیر) اینجا بود / هفت اخگر یک شرر این‌جا بود

+ما را نه غم دوزخ و نه حرص بهشت است/ بردار ز رخ پرده که مشتاق لقاییم

◀️ ۵- وادی پنجم، 《وادی توحید》در ابیاتی دیده می‌شود که به 《یگانگی خدا، یکی‌بودن همه چیز، توجه و تقرب به خدا 》اشاره دارند:

+ روی‌ها چون زین بیابان درکنند / جمله سر از یک گریبان برکنند

+گر بسی بینی عدد، گر اندکی/ آن یکی باشد در این ره در یکی
+چشم بگشا و گلستان و ببین / جلوه آب صاف در گُل و خار

+ جز تو کس نیست در سرای وجود / نظر این است پیش اهل نظر

◀️ ۶- وادی ششم 《وادی حیرت》است و در ابیاتی دیده می‌شود که مفهوم 《تحیر و سرگشتگی》را می‌رسانند:

+ مرد حیران چون رسد این جایگاه / در تحیّر مانده و گم کرده راه
+ غرقه‌ی دریای حیرت آمدیم / پای تا سر عین حسرت آمدیم

◀️ ۷- وادی هفتم 《وادی فقر و فنا》همانطور که از اسمش پیداست بیانگر فانی شدن عاشق است؛ یعنی در ابیات عرفانی، هرجا مفهوم 《یکی شدن عاشق با معشوق》 یا《فانی شدن عاشق در وجود معشوق》را دیدید، به وادی هفتم از مراحل عرفانی اشاره شده است:

+صدهزاران سایه‌ی جاوید، تو / گم شده بینی ز یک خورشید، تو (هزار موجود در وجود یک خورشید گم شده‌اند = فنا)

+ چون نگه کردند آن سی‌مرغ زود/ بی‌شک این سی مرغ آن سیمرغ بود (سی پرنده در وجود خود یک موجود(سیمرغ) را دیدند = وادی فنا)
خویش را دیدند سیمرغ تمام/ بود خود سیمرغ، سی مرغ تمام

وصلت آن کس یافت کز خود شد فنا/ هر که فانی شد ز خود، مردانه ای است


@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ چه‌گونه تشبیه را به استعاره تبدیل می‌کنیم؟

❇️ تشبیه یعنی مانند کردن چیزی به چیزی مشروط بر این‌که این همانندسازی بر پایه‌ی خیال (دروغ)، ادعا و اغراق باشد و فعل جمله هم مثبت باشد.

مانند:

موهای پیرمرد در سپیدی، مانند برف بود.

می‌دانیم که یک تشبیه گسترده، چهار رکن (پایه) دارد. به این رکن‌ها، مشبّه، مشبّهٌ‌به، ادات تشبیه و وجه شبه می‌گویند.

کوتاه‌ترین شکل تشبیه، نگه داشتن دست ِ کم دو رکن ِ مشبه و مشبهٌ‌به در جمله است.
اگر همان تشبیه بالا را بخواهیم کوتاه کنیم و به کار ببریم، می‌شود:

برف ِ موهای ِ پیرمرد، مرا به فکر فرو برد.

در این عبارت، ادات تشبیه (مانند) و وجه شبه (سپیدی)، حذف شده است اما هم‌چنان تشبیه وجود دارد.
اکنون اگر بخواهیم همین تشبیه فشرده را بار دیگر کوتاه کنیم، باید یکی از دو جزءِ مانده را حذف کنیم.

🔺نکته‌ی مهم:

وقتی یکی از طرفین تشبیه (مشبه و مشبهٌ‌به) در جمله بماند، در واقع از طرف حقیقت به طرف ِ مَجاز رفته‌ایم. برای یافتن (تشخیص دادن) مجاز، نیاز به قرینه (کلمه یا کلمه‌هایی که ما را در پیدا کردن و تشخیص مجاز یاری می‌رسانند) داریم.

وقتی می‌گوییم «موهای چون برفش»، روشن است که برف، مورد نظر نیست؛ موهای پیرمرد است که به برف مانند شده است.
وقتی موها را از جمله حذف می‌کنیم، کم‌کم با یک معمّا (استعاره: مجاز با علاقه‌ی شباهت) مواجه می‌شویم. به این نمونه نگاه کنید که احمد شاملو گفته است:

نه،
این برف را دیگر سر ِ بازایستادن نیست؛
برفی که بر ابروی و به موی ما می‌نشیند.

با یک نگاه ساده متوجه می‌شوید که شاعر، دست شما را گرفته و دنبال قرینه‌ها (راه‌نمای تشخیص مجاز: استعاره) می‌برد تا از کلمه‌ی مجاز (در این‌جا برف) به حقیقت (در این‌جا پیری و سپیدی مو) برسید.
این قرینه‌ها عبارتند از: مو و ابرو.

🔹استعاره، در واقع کوچک شده‌ی همان تشبیه فشرده (کوتاه شده) است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ راه حل درست مساله تنوین

راهِ حلِ درستِ مسأله نه تغییرِ شکلِ نگارشیِ این تکواژِ وابسته‌یِ (bound morpheme) قیدساز از [-اً] عربی به [-ن]-ِ فارسی، بلکه بازگشت به ساختارِ درست و سالمِ ساختمانِ قید در زبانِ فارسی ست. یکی از راه‌هایِ آن یادآوریِ دو باره‌یِ واژه‌هایِ فارسی ست که واژهایِ عربی‌تبار با ساختارِ دستوریِ عربی– از راهِ زبانِ جعلیِ نثرِ فارسی در درازنایِ بیش از نیم‌هزاره– جایِ آن‌ها را گرفته اند. برایِ مثال، می‌توان به یاد آورد که به جایِ «تقریباً» کم- و- بیش و کمابیش را داریم، به جایِ «عمیقاً» ژرف، به جایِ «حقیقتاً» به‌راستی، به جایِ «لزوماً» ناگزیر، به جایِ «دفعتاً» ناگهان، به جایِ «تدریجاً» رفته- رفته، و بسیار نمونه و مثالِ دیگر. همچنین می‌توانیم عادت‌هایِ دیرینه را کنار بگذاریم و با واژه‌هایِ عربی‌تبار همچون واژه‌هایِ پذیرفته شده‌یِ فارسی رفتار کنیم و به قاعده‌یِ درستِ فارسی از آن‌ها قید بسازیم، چنان که نویسندگانِ فارسی در سده‌هایِ آغازین می‌کردند. برایِ مثال، به جایِ «تقریباً» بگوییم «به‌تقریب» یا ظاهراً/ به‌ظاهر، سریعاً/ به‌سرعت، دقیقاً/ به‌دقّت، ابداً/ تا ابد، تدریجاً/به‌تدریج، و جز آن‌ها. بنا بر این، خنده‌دار است که از گاه «گاهاً» بسازیم و آنگاه آن را «گاهن» بنویسیم. صورتِ قیدیِ گاه «گهگاه» است یا «هرچند گاه» یا همان خودِ «گاه»، و در زبانِ گفتار «گاه‌گُدار»، و نه هرگز «گاهن»!

❇️ گزیده ای از داستان تنوین آشوری.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نمادهای منفی رنگ ها در هفت پیکر و روان شناسی

❇️ نماد های رنگ ها در داستان هفت پیکر را می توان این گونه تعبیر کرد:

◀️ رنگ سیاه👈 که اولین رنگ است ، می توان نمادی از افزون خواهی ، انزوا، سهوت و راز درونی دانست.

◀️ رنگ زرد،👈 دومین رنگ است و با نمادهایی چون بی اعتمادی، ترس و حسد برابری می کند.

◀️ رنگ سبز، 👈سومین رنگ در داستان، نمادی است از انسانی مدعی و خود شیفته.

◀️ رنگ قرمز👈 چهارمین رنگ به نمادهایی چون جهل و دعوت به مبارزه اشاره دارد.

◀️ رنگ فیروزه ای ، 👈پنجمین رنگ است که با نمادهای تعبیر نادرست از دنیای اطراف، ساده دلی و شخصیتی دوگانه متمایل به خوب و بد در نگاره دیده می شود.

◀️ رنگ صندل 👈ششمین رنگ در نگاره است که در این جا با قهوه ای معادل می باشد و نمادی از انسان غیر قابل اعتماد، خیانت، نافرمانی و تکبّر ورزیدن است.

◀️ رنگ سفید👈 هفتمین و آخرین رنگ در داستان ، به نماد تمامیت و کمال و مبرّا بودن از هر عیب اشاره دارد.

❇️ در علم روان شناسی هم هر کدام از این رنگ ها نماد خاصی می باشند:

◀️ رنگ سیاه،📌از ویژگی های بارز این رنگ در روان شناسی،بد بینی،ناباوری، لجاجت ، نفی هرچیز و بی علاقگی به زندگی است.(موعدی،1379: 83)

◀️ رنگ زرد،📌زمانی که رنگ زرد با درجات تیره مورد بحث است دارای معانی ای نظیر : بی اعتمادی و خیانت خواهد بود.(ایتن، 1376: 21)

◀️ رنگ سبز،📌 افرادی که رنگ سبز  را بر دیگر رنگ ها ترجیح می دهند، خود را در هر کار برتر از دیگران می دانند و خواهان دادن درس اخلاق به دیگرانند.(لوشر،1374 :81)

◀️ رنگ قرمز،📌 انسان هایی که علاقه مند به جنگ و دعوا و مشاجره هستند معمولاً تمایل به پوشیدن لباس های قرمز دارند.(سان، 1388: 121)

◀️ رنگ فیروزه ای،📌 پوشیدن لباس های فیروزه ای رنگ کمک می کند تا از وضعیتی درونی و بیرونی خود احساس درست تری داشته باشیم و شخص علاقه مند به استفاده از این رنگ شاید تمایل دارد که همیشه خود را جوان و سرزنده جلوه دهد.(سان، 1378 :132)

◀️ رنگ قهوه ای📌 رنگی است درباره احساسات جسمانی که ارتباط مستقیم با بدن دارد.(لوشر،1374 :92)

◀️ رنگ سفید،📌 معانی منفی رنگ سفید به طور معمول عبارتند از: انزوا و عدم استقامت ولی به طور کلّی این رنگ نماد کاملی از خلوص و به معانی واقعی این کلمه است.(لستون، 2006:30)

❇️ بررسی تطبیقی رنگ ها در هفت پیکر و روان شناسی

مقایسه نماد رنگ های هفت پیکر نظامی با نماد رنگ ها در علم روان شناسی به قرار زیر است:

◀️ رنگ سیاه: نماد این رنگ در داستان به طور کلی ، زیاده خواهی، شهون، درونگرایی،رمزآلود و ناکامی است.در روانشناسی نیز رنگ سیاه نماد ناباروری، شهوت، پنهان کردن و رمز آلود بودن است.

◀️ رنگ زرد: در داستان مفاهیمی چون بی اعتمادی، ترس و حسدند، در روان شناسی رنگ دارای مفهوم بی اعتمادی فریب کاری، حس حسادت و به دست آوردن قدرت است.

◀️ رنگ سبز: سبز در داستان نماد انسان مدّعی  و خود شیفته است.در روان شناسی، این رنگ نماد غرور و بلند پروازی و انسان های از خود راضی است.

◀️ رنگ قرمز: داستان، رنگ قرمز را نمادی از دعوت به مبارزه، وجهل معرفی می کند. در روان شناسی رنگ مفاهیمی چون خیال بافی، پرخاشگری و داشتن آرزوهای بسیار. برای رنگ قرمز در نظر گرفته شده است.

◀️ رنگ قهوه ای:این رنگ در داستان نمادی از خیانت، نافرمانی، تکبّر ورزیدن و انسان های غیر قابل اعتماد است. قهوه ای در روان شناسی رنگ نماد انسان هایی با اراده و قابل اعتماد که در هرکاری از خود جدیّت نشان می دهند، می باشد.

◀️ رنگ سفید: سفید در داستان به معنای تمامیّت و کمال ودر روان شناسی رنگ نماد خلوص، پاکی و معصومیت است.

❇️ به این ترتیب رنگ هایی که درمنظومه هفت پیکر و روان شناسی رنگ مفاهیم و نمادهایی یکسان دارند عبارتند از:

سیاه، زرد، سبز،قرمز، و سفید و رنگ هایی که در نگاره و روان شناسی رنگ مفاهیم و نمادهایی متفاوت دارند، فیروزه ای و قهوه ای هستند؛ یعنی پنج رنگ در دو زمینه ی متفاوت ، که یکی مرتبط با ارزش های بومی یک کشور و دیگری در راستای روان شناسی رنگ قرار دارد نمادهایی متشابه دارند و دو رنگ از هفت رنگ باقی مانده نمادهای متفاوت دارند.
 
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

📖معروفترین پدرهای دنیای ادبیات

برخلاف شخصیت مادرها، تصویر پدرها در دنیای ادبیات تنوع زیادی دارد و نویسندگان نگاه‌های متفاوتی به رابطه پدر و فرزندی دارند. این، فهرستی است که من (احسان رضایی) از پدرهای خیالی در داستان‌هایی که خوانده‌ام، در ذهن داشتم و آنها را طبق الگوهای متفاوت رابطه با فرزندان، در چند دسته تقسیم کردم. قاعدتا به این سیاهه می‌شود اسم‌های دیگر هم اضافه کرد و آن فهرست کاملتر را برای مطالعات بعدی استفاده کرد. فعلا همین را داشته باشید:

😵پدرهای کشته به دست پسر

ادیپ، پدرش (لایوس) را می‌کشد/ ضحاک پدرش (مرداس) را می‌کشد/ «برادران کارامازوف» (جز آلیوشا) پدرشان را می‌کشند/ در «آتش بدون دود» یک مورد پدرکشی هست/ ولدمورت «هری پاتر» پدر ماگلش را کشته

😰پدرهایی که پسرشان را کشتند

اودیسه و تلگونوس/ رستم و سهراب (داستان دنباله‌هایی در مورد برزو، پسر سهراب و شهریار، پسر برزو هم دارد که با رستم می‌جنگند)/ گشتاسپ، اسفندیار را به جنگ رستم می‌فرستد و عملاً او را به کشتن می‌دهد/ پدر نیل در «انجمن شاعران مرده» آن‌قدر فشار می‌آورد که نیل خودکشی می‌کند (ن. اچ. کلاین‌بام)


😔پدرهای ناکام و خیرندیده از فرزند

پریام، پادشاه تروا/ فریدون در «شاهنامه»/ «شاه لیر» و دخترهایش (شکسپیر)/ پدر مقتولِ «هملت» (شکسپیر)/ «باباگوریو» و دو دخترش (بالزاک)/ «پدر خانواده» (دنیس دیدرو)/ بابای بازاروفِ جوان در «پدران و پسران» (تورگنیف)/ پدر رمان «ماهی بزرگ» (دانیل والاس) که بچه‌ها هیچوقت حرفهایش را باور نمی‌کنند/ اغلب پدرهای «آتش بدون دود» (نادر ابراهیمی)

😎پدرهای قدرتمند

«پدرخوانده»های ماریو پوزو/ پدر سارا کرو (فرانسیس هادسن بارنت) که خیلی خرپول است/ بابای جسی در «خداحافظ گری کوپر» (رومن گاری)/ لرد عزریل در «نیروی اهریمنی اش» (فیلیپ پولمن)


😡پدرهای زیادی گیر

پدر تام (گدا) در «شاهزاده و گدا» (مارک تواین)/ دنتور و پسرهایش در «ارباب حلقه‌ها» (تالکین)/ پدر «خانواده تیبو» (روژه مارتن دوگار)

😴پدرهای بی‌مسوولیت

تناردیه پدر در «بینوایان» (ویکتور هوگو)/ بابای اسکارلت «بربادرفته» (مارگارت میچل)/ هنچارد که «شهردار کاستربریج» هم می‌شود ولی فکر فروختن بچه‌اش رهایش نمی‌کند (تامس هاردی)/ دکتر هورنیکور «گهواره گربه» (کورت ونه‌گات)

🤕پدرهای بی‌عرضه

پدر مومو در «زندگی در پیش رو» (رومن گاری)/ پدر مخترع بوگیر کفش در «گودال‌ها» (لوییس ساکار)

😇پدرهای موثر در تربیت بچه

بابای کیتی در «آنا کارنینا» و باقی کارهای تولستوی/ سروانِ «دختر سروان» (پوشکین)/ آتیکوس فینچ در «کشتن مرغ مینا» (هارپر لی) که خیلی از منتقدها او را بهترین تصویر پدر در دنیای ادبیات می‌دانند/ پدر راوی در «راستی آخرین بار پدرت را کی دیدی؟» (بلیک ماریسن)

🤔پدرهای با شخصیت پیچیده

پراپسرو در نمایشنامه «طوفان» (شکسپیر)/ پدر سونیا در «جنایت و مکافات» (داستایوسکی)/ پدر نیک در قصه «پدرها و پسرها» (همینگوی)/ قصه‌های دن چاون/ «گاوخونی» (جعفر مدرس صادقی)

😜پدرهای بامزه

«قصه‌های بابام» (ارسکین کالدول)/ کمیک «قصه‌های من و بابام» (اریش اُزِر)/ داستان «ماجرای عمل لوزه کوچک بابام» در «شلوارهای وصله‌دار» (رسول پرویزی)/ پدر سعید در «دایی‌جان ناپلئون» (پزشکزاد)/ پدر مهاجرت‌کرده «عطرسنبل، بوی کاج» (فیروزه جزایری دوما)

🤗پدرخوانده‌ها

پدر ژپتو در «پینوکیو» (کارلو کلودی)/ ژان والژان در «بینوایان» (ویکتور هوگو)/ «بابا لنگ‌دراز»ِ جودی ابوت (جین وبستر)

😀پدربزرگ‌ها

بابابزرگ نل (قصه «جعبه جواهر» چارلز دیکنز)/بابابزرگ «هایدی» (جوانا اسپیری)/ پدربزرگ سوفی در «راز داوینچی» (دن براون)/ باباجونِ علی فتاح در «من او» (رضا امیرخانی)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ گُل یا گِل، در داستان « حسنک وزیر » در تاریخ بیهقی

❇️ شبلی موافقت را گلی انداخت.

◀️ تلفظ درست واژه ی "گل" در جمله ی فوق از موضوعاتی است که سال ها ست نظر همکاران محترم را به خود جلب کرده است.
مطلب زیر چکیده ی مقاله ای در فصل نامه ی رشد ادب فارسی است.نگارنده معتقد است که تلفظ صحیح این واژه "گِل " است و برای این نظر خود نکاتی قابل تامل ذکر کرده اند .ماخذ دقیق تر مقاله در پایان ذکر شده است.


1.نکته ی یکم‌

«موافقت را»یعنی«برای موافقت»،اما موافقت با که و با چه؟اگر شبلی با افرادی‌ که حلاّج را سنگسار می‌کردند مـوافقت و هـمراهی بکند‌،پس‌ آن‌چه‌ که به طرف حلاّج‌ انداخته‌،«گِل‌»بوده‌ نه«گُل»و«آه‌کشیدن»حلاّج نیز معلول این اتّفاق است،در غیر این صورت لزومی نداشت که حلاّج بگوید:«از او سختم‌ مـی‌آید‌ کـه‌ مـی‌داند که‌ نمی‌باید انداخت».

2. نکته دوم

شبلی از حال و حقیقت کار حلاّج به‌خوبی آگاهی دارد:«نقل‌ است که روزی شبلی را گفت یا بابکر‌!دست‌ برنه‌ که ما قصد کـاری عـظیم کـردیم و سرگشته‌ی کاری شده‌ایم،چنان‌ کاری که خود را کـشتن در پیـش داریم"

با توجّه به این نکته و شواهدی که در‌ اخبار‌ حلاّج‌ آمده است،می‌توان دریافت که‌ شبلی نیز هـم‌چون جـنید،ظـاهرا(شاید‌ از‌ روی تقیّه)با عقاید حلاّج مخالف بود و در باطن،عقاید و افـکار او را می‌ستود.همین«گِل‌»انداختن‌ وی‌ نیز مثل«فتوای ظاهری‌ جنید»است که می‌گفت:

«نحن نحکم بالظّاهر»،
یعنی‌ بـر‌ ظـاهر‌ حـال،کشتنی است و فتوا بر ظاهر است،اما باطن را خدای می‌داند.پس در‌ این صورت،شبلی‌ برای موافقت ظاهری با اعدام حلاّج و در ادامه‌ی مخالفت ظاهری برحسب‌ قوانین‌‌ شریعت،بـه سـوی او گِل می‌اندازد.

3.نکته‌ی سوم

تأمّل در واژه‌ی«می‌داند»است‌ که‌ حلاّج‌ در باب شبلی مـی‌گوید:«ازاو(شـبلی)سـختم می‌آید که می‌داند که نمی‌باید انداخت‌.حلاّج با مشاهده‌ی‌ این کار شبلی«آه»مـی‌کشد و ایـن«آه کـشیدن»و تأسّف‌ خوردن‌ بر هم‌گامی‌ و هم‌سویی‌ ظاهری شبلی با«عوام النّاس»و کسانی است که به او سـنگ مـی‌زنند. و در باطن،عقاید و افـکار او را می‌ستود.

۴-نکته ی چهار

سنگسارکردن از مجازات‌های دین‌ اسلام است و اصول و قواعد خاص‌ خود را دارد و انداختن سنگ به سوی محکوم به کـیفر سنگسار کردن نیز یک فریضه است.عطار صراحتا آورده است که شـبلی‌ بـرای‌ نـشان دادن‌ موافقت‌«ظاهری»خود با سنگسار حلاّج گِلی‌ «نه سنگی»به سوی حلاج انداخت تا دوست هـم ‌ ‌مـسلک خود را نرنجاند و در عین حال در آینده به همراهی خود با او‌ متهم‌‌ نشود.

❇️ گُل یا گِل،اسماعیل گنجه ای، فصل نامه ی رشد.، تابستان ۸۹-ش۹۴

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ حكایت نی

✳️ دیدگاه استاد الهی قمشه ای در باره نی مولانا

بشنو از نی چون حكایت می‌كند
از جدایی‌ها شكایت می‌كند

❇️ سخن را از نی باید شنید، از آن كس كه نیست؛ آن كس كه هست از هواهای خود می‌گوید و حدیث نفس می‌كند و حكایت او شكایت از محرومیت‌ها و ناكامی‌های خاكی اوست. یا حكایت توفیقات وهمی و خیالی كه او را معجب و مغرور می‌كند و به جور و ستم وامی‌دارد.
اما آن كس كه بندبند وجودش را از هواهای خویش خالی كرده و چون نی لب خود بر لب معشوق نهاده و دل به هوای او و نفس او سپرده است، حكایتی دیگر و شكایتی دیگر دارد.

گر نبودی با لبش نی را سمر
نی جهان را پر نكردی از شر

◀️ انبیا از جنس نی بودند. چون به هوای دل خویش سخن نمی‌گفتند، چنان كه در قرآن در صفت رسول اكرم آمده است:

«و ما ینطق عن الهوی ان هو الا وحی یوحی»
او از هوای دل خویش سخن نمی‌گوید
و این (قرآن) نیست مگر آنچه به او وحی شده است.

◀️ بدین بیان، نی مقام انسان كامل یا كمال مرتبه انسانی است كه در آن مرتبه شخص هرچه گوید همان است كه معشوق در او دمیده و هرچه كند همان است كه فرمانش از معشوق رسیده است.

از وجود خود چو نی گشتم تهی
نیست از غیر خدایم آگهی

چونكه من من نیستم، این دم ز هوست
پیش این دم هر كه دم زد كافر اوست

گرچه قرآن از لب پیغمبر است
هر كه گوید حق نگفته، كافر است

دو دهان داریم گویا، همچو نی
یك دهان پنهانست در لب‌های وی

یك دهان نالان شده سوی شما
های و هویی برفكنده در سما

لیك داند هر كه او را منظر است
كاین زبان این سری هم زان سر است

دمدم این نای از دم‌های اوست
های و هوی روح از هیهای اوست

◀️ انبیا و اولیا و قدیسان عالم كه این همه سخنان شكربار از ایشان در بازار عالم پخش شده است همه در اثر پیوند با لب‌های شكرین آن شاهد یكتا به مقام شكرفروشی رسیده‌اند.

شكر فروش كه عمرش دراز باد چرا
تفقدی نكند طوطی شكرخا را

(حافظ)

◀️ و این تمثیل نی شدن برای رسیدن به درك حقایق اشیا در همه فرهنگ‌های باستانی با تصویرهای گوناگون به چشم می‌خورد. چینیان معتقدند كه تا كسی نی نشود نمی‌تواند نی را بكشد. و این بخصوص در كار هنر همه جا مصداق دارد كه تا كسی از خودبینی و خودرایی و نفس‌پرستی رها نشده باشد و بوی خوش عشق به مشام جان او نرسیده باشد و خلقش چون نفس صبا لطیف و عطرآگین نشده باشد، در هیچ هنری بخصوص شعر به كمال نمی‌رسد. به عبارت دیگر آفرینش هنری در گرو مستی است كه بیان دیگری از همان نی شده است.

عزلم به هوشیاری نمكی ندارد‌ای جان قدحی دو موهبت كن چون ز من غزل ستانی

(دیوان شمس)

شر و شور دوران فكنند مستان
سر هوشمندان، هنری ندارد

(الهی قمشه‌ای)

◀️ در این مستی و رفع حجاب خودپرستی است كه شاهد زیبایی به هنرمند رخ می‌نماید و بازتاب آن مشاهده به‌صورت هنر ظاهر می‌گردد.

غزال خویش به من ده غزل ز من بستان
نمای چهره شعری و شعر تازه ببین

(دیوان شمس)

بنابراین، معنای دیگر بشنو از نی این است كه سخن مست را بشنو كه گفته‌اند مستی و راستی:

چو رازها طلبی در میان مستان رو
كه راز را سر سرمست بی‌حیا گوید

(دیوان شمس)

آن مست قلندر است كه در بیان حقیقت گستاخ و بی‌پرواست و هیچ وسوسه‌ای جز معشوق كه عین حقیقت است او را برنمی‌انگیزد.

فقیه مدرسه دی مست بود و فتوا داد
كه می‌حرام ولی به ز مال اوقاف است

(حافظ)

◀️ مولانا جلال‌الدین بیش از هر صفت دیگری به مستی موصوف است و به شادی كه محصول چنان مستی است. سلام او سلام مست است، سلام روستایی نیست كه دامی و دانه‌ای باشد برای بهره‌مندی از مردمان.

آدمی خوارند اغلب مردمان
از سلام علیكشان كم جو امان

یك سلامی نشنوی‌ای مرد دین
كه نگیرد آخرت آن آستین

از دهان آدمی خوش مشام
من سلام حق شنیدم والسلام

زان سلام او سلام حق شده است/ كآتش اندر دودمان خود زده است

(مثنوی)

در آن سلام مستی است كه مولانا نه تنها دام نمی‌نهد بلكه خود را به دام معشوق می‌اندازد تا با او چه رفتار كند.

ای نیست كرده هست را بشنو سلام مست را
مستی كه هر دو دست را پابند دامت می‌كند

(مولانا)

به پای خویشتن آیند عاشقان به كمندت
كه هر كه را تو بگیری ز خویشتن برهانی

(سعدی)

◀️ تمثیل دیگر مولانا در بیان معنای نی شدن این است كه دیده‌ایم چگونه یك پری یا جن بناگاه به خانه دل شخص وارد می‌شود، او را معزول می‌كند و هرچه از او به ظهور می‌رسد مردم بدان پری منسوب می‌كنند نه به شخص.

چون پری غالب شود بر آدمی
گم شود از مرد وصف مردمی

هرچه را گوید پری گفته بود
زین سری نه زان سری گفته بود

اوی او رفته پری خود او شده
ترك بی‌الهام نازی‌گو شده

چون به خود آید نداند یك صفت
چون پری را هست این ذات و صفت

چون پری را این دم و قانون بود
كردگار آن پری را چون بود

(مثنوی)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ «ققنوس» در ادب فارسی

❇️ ققنوس یا <قُقنُس> مرغی افسانه‌ای ، بسیار خوش رنگ و خوش آواز ، دارای منقار درازی با سوراخ‌های فراوان که به قولی 360 سوراخ باشد که از هر یک آوازی خوش برآید گویا موسیقی را از آواز ققنوس برگرفته‌اند.

▪️گویند ققنوس بر کوه بلندی مقابل باد می‌نشیند و صداهای شگفت‌انگیز از سوراخ‌های منقارش برآید و به سبب آن مرغان بسیاری بر او جمع می‌آیند که او شماری از آنان را طعمه خود می‌سازد.

▪️ققنوس جفت ندارد و عمرش هزار ساله است و چون به آخر رسد هیزم بسیار گرد آورد، بر بالای آن نشیند و سرودن آغاز کند و بال بر هم زند.
☆_ از بر هم زدن بال‌هایش آتشی می‌جهد و در هیزم افتد و او در آن آتش می‌سوزد که از آن تخمی پدید آید و ققنوسی دیگر زاده شود. ...

▪️بعضی گفته‌اند که پس از سوختن ققنوس در آتش، باران بر خاکستر آن می‌بارد، کِرمی در آن پیدا می‌شود و از آن خاکستر می‌خورد تا بزرگ شود و این‌گونه ققنوسی دیگر پدید آید.

▪️<حمد الله مستوفی> در کتاب «نزهة القلوب» شرحی بر ققنوس نوشته است. همچنین حضرت عطار در اشعارش از ققنوس یاد کرده است با این تفاوت که برای ققنوس عمر جاودان قائل نشده است.

▪️ندرتا از مرغی خوش آواز با نام { موسیقار } نیز نام برده شده که صفت خوش آوازی و توصیف منقار سیمرغ را به آن داده‌اند.

🔻شایان ذکر است که ققنوس در ادبیات بیشتر ملل با کمی تغییر حضور دارد.

هست قُقنُس ، طرفه مرغی دِلسِتان
موضع این مرغ ، در هندوستان

سخت منقاری عجب دارد دراز
همچو نی در وی بسی سوراخ باز

قرب صد سوراخ در منقار اوست
نیست جفتش ، طاق بودن کار اوست

❇️ شیخ فریدالدین عطار نیشابوری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ «از ماست که بر ماست»

❇️ عبارت فوق که به عنوان یک ضرب المثل (زبانزد) در افواه عام و خاص کاربرد فراوانی یافته و گاه و بی گاه می شود از زبان کوچک و بزرگ شنید به حدی شهرت یافته که نیازی به تذکار آن نیست و با شنیدن این عبارت بی درنگ،شعر ناصرخسرو قبادیانی به ذهن متبادر می شود و تداعی معانی صورت می پذیرد و عقاب اندیشه به پرواز درمی آید و شعر را زمزمه می کند:

روزی ز سرِ سنگ عقابی به هوا خاست
کز بهر طمع بال و پرِ خویش بیاراست

و به آخرین بیت این شعرکه می رسد ، اندیشه ،از اوج فرود می آید و بر سیاه بختی ونگون بختی خویش آه و حسرت می خورد و می گوید : «گفتا ز که نالیم که از ماست که بر ماست».

◀️ این ضرب المثل در درس شانزدهم فارسی دهم قسمت قلمرو فکری طرح شده است و با بیت :
«گفت :زنهار اگرچه بد کردم/ در بد من نبین که خود کردم» متن درس ارتباط معنایی دارد.

ریشه و مأخذ این ضرب المثل گویا برگرفته از شعر ناصرخسرو است و اصل قصه نیز بنا به گفته ی علامه دهخدا یونانی است .

◀️ این ضرب المثل زمانی به کار می رود که فردیا افرادی عملی نابخردانه انجام ‌دهند و دردسرهایی عظیم به وجود آید.

◀️ این ضرب المثل ،تمثیلی است برای بیان غرور وتکبرآدمی . وقتی انسان به غرور گرفتار شود، از قضا و قدر الهی نیز غافل می گردد و چشم خرد او کور و کر می گردد .

◀️ محمدعلی جمال زاده داستانی دارد با همین عنوان«از ماست که بر ماست» یا همان داستان «کباب غاز» که دبیران و دانش آموزان دوره ی متوسطه ی دوم با آن آشنایی کامل دارند.

◀️ مثل فوق می تواند با ابیات و عبارات فراوانی در پهنه ی گسترده ی ادبیات فارسی تناسب و قرابت داشته باشد و حتی امثال فراوانی می توان یافت که با این مثل همانند باشد.در ذیل به تعدادی از آن ها اشاره خواهد شد:

1-پَرّ من است که بر من است.
2-کرم درخت از خودِ درخت است.
3-کرم پیله ،خود کفنش را می تند.
4-خودم کردم که لعنت بر خودم باد.
5-آتش چنار از خودِ چنار است.
6-انّ الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا بانفسهم(قرآن کریم،سوره رعد ،آیه 11)
7-بر این داستان زد یکی رهنمون/که بادی که از خانه آید برون
ندانند درمان آن را به بند/اگر بد نخواهی تو بنیوش پند(فردوسی)
8-کفن بر تن تند هر کرم پیله/برآرد آتش از خود هر چناری (ابوحنیفه اسکافی)
9-از ما بر ماست چو نگاه کنی نیک/ در تیر و در درخت و آهن و سوهان(ابوحنیفه اسکافی)
10-بال مرغی مرغ را بر بال ،بنشاند خدنگ/هم ز بال خویش یابد مرغ،بَد پاداشنی (حضرت ادیب)
11-گِله از هیچ کس نباید کرد/کز تن ماست آن چه بر تن ماست(مسعود سعد)
12-ز بس کز آشنایان زخم خوردم/ زند گر حلقه گردم اژدهایی
نیاید بر دل من سخت تر زان/ که کوبد حلقه بر در آشنایی (سعدی)
13-پس مثل بشنو که در افواه خاست/که اینچ بر ماست ای برادر هم ز ماست(مولوی)
14- گله از دست دیگران چه کنم/کآنچه کردم به دست خود کردم
15-جان من خود کرده ی /خود کرده را تدبیر نیست(ناصر خسرو)
16-اگر پرنیان است خود رشته ای /و گر بار خار است خود کِشته ای (سعدی)
17-آتش به دو دست خویش در خرمن خویش/من خود زده ام چه نالم از دشمن خویش(ابوسعید ابوالخیر)
18-سرشکم آمد و عیبم بگفت روی به روی /شکایت از که کنم؟ خانگی است غمازم(حافظ)
19-پرّ عقاب آفت جان عقاب شد(خاقانی )
20- چشم من است واسطه ی چشم زخم من/بال عقاب شد سبب آفت عقاب(سلمان ساوجی)
21-آوخ که هر چه بر سر ما می رود ز ماست(رشید یاسمی)
22-نباشی بس ایمن به بازوی خویش / خورد گاو نادان ز پهلوی خویش(فردوسی)
23-نیایدم گِله از خوی این و آن کردن/در آتش از دل خویشم چه می توان کردن(رهی معیری)
24-دایم از خوی خود کِشد آزار،بد گهر/خون است شیر ،کودک پستان گزیده را (صائب تبریزی)
25-مده رنج کسی نسبت به غیرش /که هر کس زاید از خود شرّ و خیرش(ادیب الممالک فراهانی )
26-اگر شادی است ما را گر غم،از ماست/که بر ما هر چه می آید هم از ماست(عطار)

❇️ محمد اصلانی دبیر ادبیات دبیرستان های فریدونشهر

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan