✳️ فارسی و مثلثات

❇️ عقیده بر این است که زبان فارسی که در قرون اولیه اسلامی بدان تکلم میشده زبانی رایج و همه گیر که اشتراک زبانی در ایران بعد از اسلام بوده است می باشد که در واقع همان جمله ی معروف که می گوییم فارسی زبان مشترک ماست. و شاعرانی که به فارسی شعر می سرودن مثل فردوسی ، سعدی و حافظ در واقع به زبانی که برای همه کشور مناسب خواندن بود شعر می سرودند، یعنی "فارسی" ، این فارسی هم به واقع زبان و گویش مادری این شعرا هم نبوده است و اینان در موطن خود بدان تکلم نمیکردند به مانند امروز که گویشوران در موطن خود به گویش خود تکلم کرده و به فارسی چون زبان مشترک سخن می گویند

◀️ این مورد را مثلثات شعرای بررگی چون سعدی و حافظ بر ما معلوم می سازند که در این شعرها این شاعران علاوه بر فارسی، به زبان مادری شهر خود نیز قطعاتی سروده اند که به مثلثات یا اشعار دو یا سه زبانه معروفند :

ز بسیار آمدن عزت بکاهد
چو کم بینند خاطر بیش خواهد

عزیزی کِت هِن اُش هردم مدُو پِش
که صحبت زِز ملال آرد بِش از بِش (سعدی)

به پی ماچان غرامت بسپریمن
غرت یک وی روشتی از امادی

غم این دل بواتت خورد ناچار
و غر نه او بنی آنچه نشادی (حافظ)

◀️ فارسی زبانیست که همه اقوام این سرزمین در تکامل آن دخیل هستند و این زبان تکامل یافته ی همه ی اینها و مختص گروه ، قوم یا منطقه ی خاصی نیست.

در عصر هخامنشی زبان مشترک همه اقوام ایران فارسی باستان بوده
در زمان اشکانیان و سپس ساسانیان هم زبانی با نام فارسی پهلوی این نقش را ایفا می کرده و در پس از اسلام زبانی که به امروز با نام فارسی نو آن را میشناسیم تا امروز این نقش را برای همه مردمان این سرزمین ایفا کرده و می کند...
◀️ پس ؛ " فارسی را پاس بداریم "

❇️ نگارش : افتخار روحی فر
کارشناس ارشد زبان های باستانی ایران

✅ انجمن شاهنامه خوانی رودسر

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

#دانش_افزایی

✳️ آیا کلماتی مانند صالحات ،سبزیجات قائنات ،مکتوبات،مرسولات ،نباتات ،ثمراتو...با هم قافیه می شوند؟

❇️ خیرازعیوب قافیه به حساب می آیداگرچه سعدی درغزل زیربه کاربرده است .
غزل شمارهٔ ۵ :

دیدار تو حل مشکلات است
صبر از تو خلاف ممکنات است

دیباچهٔ صورت بدیعت
عنوان کمال حسن ذات است

لب‌های تو خضر اگر بدیدی
گفتی: «لب چشمه حیات است!»

بر کوزهٔ آب نه دهانت
بردار که کوزهٔ نبات است

ترسم تو به سحر غمزه یک روز
دعوی بکنی که معجزات است

زهر از قبل تو نوشدارو
فحش از دهن تو طیبات است

چون روی تو صورتی ندیدم
در شهر که مبطل صلات است

عهد تو و توبهٔ من از عشق
می‌بینم و هر دو بی‌ثبات است

آخر نگهی به سوی ما کن
کاین دولت حسن را زکات است

چون تشنه بسوخت در بیابان
چه فایده گر جهان فرات است

سعدی غم نیستی ندارد
جان دادن عاشقان نجات است

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ بررسی دیرینه شناسی واژه سیمرغ در اوستا و دیگر منابع

❇️ اسطوره پردازان ایران باستان تصویر سیمرغ  را برپایۀ تک واژه ای که در دو عبارت اوستا آمده است رقم زده اند که می توان آنها را از فضای مِه گرفتۀ اعصار اساطیری تا به امروز پی گرفت. از این دو، یکی واژۀ اوستائی «مرغو سائنو» (maragho saeno)است که ظاهراً هم به جانوری پرنده و هم به درختی معجزه گر هر دو اطلاق می شده. اسطوره شناسان برآن بوده اند که این درخت در برکه یا دریاچه ای با نام «درمانگر همه دردها» روئیده شده است. شواهد واژه شناسی دهه های اخیر ما را به واژۀ دیگری در زبانی دیرین تر، یعنی سنسکریت، رهنمون می شود، و آن «سائنا» یا «سئنه» (Saena) است، و یا به گفتۀ فروردین یشت، بند 97، «نخستین کسی که با صد پیرو در این سرزمین ظهور کرد.» واژۀ اوستایی «سائنو» یا «سئنه» را به عقاب یا شاهین نیز ترجمه کرده اند. پس از بحثی در بارۀ اطلاق این واژه به پرنده و نیز به مردی که به گفتۀ فروردین یشت «با صد پیرو. . . ظهور کرد» چنین نتیجه گرفته اند که تصور می شود یکی از خردمندان روحانی عهد باستان که نام وی، سئنه، از نام پرنده مزبور اتخاذ شده بود، سمت روحانی مهمی داشته که انعکاس آن بخوبی در اوستا آشکار است و از جانب دیگر وی به طبابت و مداوای بیماران شهرت یافته بود. بعدها سئنه (نام روحانی مذکور) را به معنی لغوی خود نام مرغ گرفتند و جنبه پزشکی او را در اوستا به درختی که آشیانۀ مرغ سئنه است، و در خداینامه و شاهنامه به خود سیمرغ دادند. در بارۀ اثر معجزه آسای پر سیمرغ به نقل از بهرام یشت، آورده اند: «کسی که استخوان یا پری از این مرغ دلیر (وارغن) با خود داشته باشد، هیچ مرد دلیری او را نتواند براندازد و نه از جای براند.» امّا، آنچه هنوز از خلال متون قدیم وپژوهش های جدید برما معلوم نشده این است که آیا «مرغوسائنو» یا «مروو سئنه» نام نوعی از انواع پرندگان بوده است یا پرنده ای یگانه از آن میان. اینقدر هست که در عبارت دیگری از اوستا واژۀ «سائنا» در ارجاع به فردی واحد به کار رفته و به احتمال قوی می توانسته به معنای پرنده ای با ویژگی های منحصر به فرد نیز بوده باشد. فشردۀ نهائی این گشت وگذار واژگانی آن که دو واژۀ نامبرده، «مرغو سائنو» و «مروو سئنه،» را می توان نیاکان واژۀ سیمرغ دانست که از دیر بازِ دور برای موجود بالدار و پرنده ای با نیروهایی ماوراء انسانی به کار می رفته که ویژگی هایی همچون نیرومندی و نیروبخبشی، حراستگری و شفابخشی، ورازدانی و رازداری از مختصات وجودی او انگاشته می شده است. همین ویژگی ها را می توان به گونه ای بارزتر در متون عصر ساسانی یافت؛ همان متونی که بر و بار خود را به نخستین جلوه های مکتوب زبان فارسی دری بخشیده اند. در این سفر دور و دراز و دگرگون ساز، سیمرغ پیوندش را با بوته و برکه ای که موطن باستانی او انگاشته می شده نگه می دارد، چنانکه در چهره پردازی او در شاهنامه فردوسی خواهیم دید.آشکارا، سه دیدار سیمرغ در شاهنامه، همانند دیگر داستان های این متن شگرف، براساس فرض وجود جهانی بیرون از زندگی خاکی آدمی و کردوکار او استوار است؛ شکلی از واقعیت که تصوّر حماسه را در مقام روایتی آفاقی امکان پذیر و طبیعی جلوه می دهد. به تعبیری، هریک از داستان های شاهنامه را می توان پنجره ای رو به جهانی واقعی انگاشت که درآن آدمیان با یکدیگر و با نیروهایی برتر و فروتر از خویش رو در رو می گردند، در برابر آنها می ایستند و یکدیگر و جهان را به چالش می گیرند. در مجموع، خواندن داستان های شاهنامه رفته رفته به انباشت بینشی از ساز و کار میان انسان و طبیعت بیرونی یا انسان ها با یکدیگر مینجامد. در روند رشد ادبیات فارسی در فراخنای زمان آثار ادبی زبان فارسی رفته رفته نقشی آئینه وار را نیز در خود پرورده اند. بدین معنا، که خواننده را به درون وجود آدمی نیز می کشانند و اسرار درون نفس را بر او می گشایند. تمایز میان «نقش پنجره واری» و «نقش آئینه داری» روایات در اینجا به ویژه از این نظر دارای اهمیت است که ماهیت و نوع چالش های دامنگیر قهرمان روایت را نشان می دهد، خواه در رویارویی با جهانی خارج از خود او، خواه در برخورد با دیو نفس یا با حریفان و دشمنانی از این دست. بر این نکته نیز باید تأکید کرد که تفاوت بین این چالش ها نسبی است و نه مطلق، در درجات بازنمایی آن هاست و نه در ماهیت و تضاد میانشان. از همین روست که تصویر پنجره و آئینه را نه به صورت واقعیت پدیده شناختی متون بلکه در مقام ابزاری در خدمت تحلیل آثار باید شناخت. از این منظر است که می توان گفت روایات شاهنامه داستان هایی عمدتاً آفاقی و روایات عرفانی عمدتاً انفسی هستند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ بحثی در باره ی حذف فعل در شبه جمله و نظرات در باره این مبحث

❇️ در شبه جمله ها (منادا) آیا فقط فعل حذف است یا اجزای دیگرهم حذف است ؟
◀️ شبه جمله ها جزئ باز مانده ،از یک جمله مستقل اند که سایر اجزای ان ،به قرینه معنوی حذف شده است . که می توان دوباره آنها را به اصل خود برگشت داد .
درین فرآیند حذف ممکن است فقط «فعل » حذف شده باشد یا دیگر سازه های مربوط به فعل .به اعتبار اینکه کانون این حذف در فعل است و حاکمیت درجمله اصلی هم با فعل بوده ، آن را توسعا به حذف فعل (به قرینه معنوی) احتصاص میدهیم .
◀️ در فارسی امروز این شبه جمله ها همچنانکه مرحوم وحیدیان آنها را در مجموعه جملات استثنایی قرار داده ،بدون فعل بکار می روند .افزودن فعل بر آنها عیر عادی می نماید .ماهیت این حذف ها (فعل در شبه جمله )با جملات عادی ،متفاوت می نمایند. چه در جملات عادی فعل قابل بازگشت به ساحتار است اما در شبه جمله ها فعل غیر قابل بازگشت است. (دو ماهیت متفاوت درون زبانی و برون زبانی).
این حذف ها در جارجوب عوامل معنای،نحوی وکاربرد شناحتی بررسی می شود .

◀️ دکتر صفوی از منظر ساحتگرای آنها را در حوزه معنا شناسی بررسی می کند. و به دو نوع حذف : برحسب بافت«درون زبانی » و «برون زبانی» اشاره دارد.
◀️ ملاک کنکور هم محتوای کتاب است . و در کتاب هم دو نوع حذف«لفظی و معنایی» طرح شده است که در تقابل همدیگر قرار گرفته اند و در گزینش نهایی ،دانش اموز یکی از آنها را بر می گزیند. به اعتبار برد اموزشی کتاب .

◀️ شبه جمله ها و منادا جمله های استثنایی بی فعل هستند اگر در آنها به حذف قائل شویم در حقیقت آنها را از این گروه خارج کرده‌ایم و با جمله های غیر استثنایی برابر دانسته‌ایم .
در حذف باید صورت غیر حذفی آن را داشته باشیم در جمله های استثنایی بی فعل صورت غیر حذفی آن را نداریم.
متاسفانه در کنکور هم اشتباهاً در اینها حذف در نظر می‌گیرند.

◀️ دکتر نصرت اله صادقلو از مولفین کتب درسی:

همکاران ارجمند
قائل شدن به حذف در جمله های استثنایی ( شبه جمله و منادا و ....) با ماهیت حذف که مخصوص جمله های عادی است تناقض داره
حذف در جمله های عادی ماهیت رو ساختی داره ولی نداشتن فعل یا نهاد در جمله‌های استثنایی ماهیت ژرف ساختی داره.
نمیشه این دو رو یکی گرفت.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ انواع حذف در زبان فارسی

❇️ حذف تنها مختص فعل نیست .گاهی اوقات می توانیم بعضی از اجزای جمله را حذف کنیم به طوری که در معنای جمله تغییری به وجود نیاید. موارد حذف در زبان فارسی به شرح ذیل است :    
           
◀️ 1 – حذف به قرینه لفظی : هرگاه دو جمله دارای یک فعل مثل هم باشند می توانیم یکی از فعلها را حذف کنیم . این عمل در مورد سایر اجزای جمله نیزامکان دارد
.
مثال :

او انسانی است شایسته و باوقار ( است . ) در این جمله ما است دوم را حذف کرده ایم .
گاهی در فعلهائی که از مجموع دو کلمه ساخته می شوند مانند « رفته بودم  ، گفته باشم ، قسم می خورم ، قول می دهم » فقط بخش دوم فعل به قرینه لفظی حذف می شود .
مانند :

او کتاب را تسلیم و رسید آن را دریافت کرد . ( او کتاب را تسلیم کرد و رسید آن را دریافت کرد . )

در جمله زیر :

من او را دعوت و با او سخن گفتم . چون فعل حذف شده ( کردم ) با فعل دوم ( گفتم ) قرینه نیست ، پس حذف فعل ( کردم ) در جمله نادرست است .

◀️ 2 – حذف به قرینه معنوی: اگر جزئ یا اجزائی از جمله را حذف کنیم اما لفظی معادل آن جمله نباشد ، چنانچه بخش حذف شده را با توجه به معنی جمله تشخیص دهیم ، حذف آن به قرینه معنوی است .

✅ حذف اجزای جمله به قرینه معنوی در موارد زیر اتفاق می افتد :

الف ) در شروع هر کاری نام خدا را بر زبان می آوریم ، اما سایر اجزای جمله را حذف می کنیم . زیرا هر شنونده ای با توجه به موقعیت خاص در هر مورد دنباله جمله را می فهمد .

مانند :

بسم الله الرحمن الرحیم : به نام خداوند بخشنده مهربان ( سخن را آغاز می کنم . )

ب ) به دلیل کمبود وقت ، یا در موقعیت خاص مهمترین جز جمله را می گوئیم و بقیه جمله را حذف می کنیم .

اما شنونده با توجه به زمان و مکان و وضعیت موجود متوجه منظور ما می شود .

مانند :

کمک ، یعنی کمک کنید .
تولدت مبارک ، یعنی تولدت را تبریک می گویم .

ج ) وقتی کلمات نشانه سوگند را به کار می بریم و پس از آنها حرف ربط » که : را می آوریم .

مانند :

به خدا که من از این موضوع بی خبرم . یعنی به خدا قسم می خورم که از این موضوع بی خبرم .
 
د ) در جمله های عاطفی ( دعایی یا تعجبی ) گاهی فعل حذف می شود ، اما شکل جمله و موقعیت ، آن گونه است که شنونده خود ، متوجه منظور گوینده می شود .

مانند :

چه منظره زیبائی ! ( وجود دارد . )
ه ) در جمله های بیان پرسش ، گاهی اوقات فعل حذف می شود .

مانند :

وقتی در خانه یکی از اعضا به بیرون می رود می پرسیم ، کجا ؟ یعنی به کجا می روی ؟

و ) در شعر و یا نثر ادبی ممکن است که فعل جمله به دلیل آهنگ شعر یا واضح بودن مطلب حذف شود .

مانند :

احمد از سفر برگشت و برادرش . ( یعنی احمد و برادرش از سفر برگشت . )
 
◀️ اینک نمونه هایی از موارد حذف در ارکان جمله ذکر می شود  :

✅ حذف فعل: 
که بود آمد؟ علی (علی بود) .  او نه چیزی زیاد دارد و نه چیزی کم.

✅ حذف نهاد:
برو (تو برو) -  کتاب ها را باز کنید.  (شما دانش آموزان کتاب ها را باز کنید.)

✅ حذف مسند:

احسان غایب است نه علی. (احسان غایب است نه علی غایب است.)

✅ حذف مفعول:

 از احمد کتابی گرفتم و خواندم. (از احمد کتابی گرفتم و کتاب را خواندم.)

✅ حذف متمم:

 به مسابقه رفتم، ولی دیر رسیدم.( به مسابقه رفتم ولی دیر به مسابقه رسیدم.)

✅ حذف قید:

 دیروز به باغ رفتم و دو ساعت در آنجا گردش کردم. (دیروز به باغ رفتم. دیروز دو ساعت در آنجا گردش کردم.) 

✅ حذف حرف اضافه:

عصر می رویم گردش. (در عصر به گردش می رویم.)

✅ حذف حرف ربط:

 بیا برویم کتابخانه. (بیا تا به کتابخانه برویم.)

✅حذف همه اجزای جمله:

 حمزه امروز به دبیرستان نیامده است؟ نه.  (نه. حمزه امروز به دبیرستان نیامده است.)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ شاعرانگیِ کلمه در آثار علی حاتمی ، سعدی سینمای ایران

ـ "من آرزو طلب نمی‌كنم،آرزو می‌سازم." (کمال الملک،1363)

ـ "آیین چراغ،خاموشی نیست." (حاجی واشنگتن،1361)

ـ "مرگ حق است ولی به دست شما بسی مشکل، امّا شوقِ از میان شما رفتن مرگ را آسان می‌کند."(سلطان صاحبقران،1354)

ـ "در طریقت ما شرط اوّل تردامنی است و آدم خیس ، هراسِ بارون نداره!" (دلشدگان،1371)

ـ "شب رو بايد بی چراغ روشن كرد." (مادر،1368)

ـ "هنر، مزرعه بلال نيست كه محصولش بهتر شود ، از ستاره‌های آسمان هم يكی می‌شود كوكبِ درخشان، الباقی فقط سوسو می‌زنند." (کمال الملک،1363)

ـ "همه‌ی عمر دیر رسیدیم." (سوته دلان،1356)

ـ "شاعر و تاجر كه با هم فرق نداره، تاجر ورشكسته شاعر می شه، شاعر پولدار می‌ره تاجر می‌شه!"(حسن کچل،1348)

ـ "برای آمدن به چشم نقاش،باید در چشم انداز بود." (کمال الملک،1363)

ـ "دلمون برات تنگ می‌شه، بهت عادت کرده بودیم.به اخم و تخمات، اولدُرَم بُلدُرَمات،سگ محلّیات، ولی گور پدر دل ما، دل تو شاد!" (سوته دلان،1356)

ـ "مقدّر است امروز لباس نو بپوشم، اگر می‌توانی درد و غم را هم از تن من بشوی." (سلطان صاحبقران،1354)

ـ "کاش این دنیا هم مثل یک جعبه موسیقی بود، همه صدا‌ها آهنگ بود، همه حرف‌ها ترانه." (دلشدگان،1371)

ـ رضا خوشنویس: آب از دست صیاد خوردن بهتره تا سلاخ.
ـ قهوه‌چی: سلاخ خلاص می کنه، صیاد گرفتار...
(هزاردستان،1358)

ـ "با همه بلند بالایی؛ دستم به شاخسار آرزو نرسید!" (دلشدگان،1371)

ـ "ضیافت مرگ، عطر و طعمش دعاست. روغن خوبم تو خونه داریم، زعفرونم هست،اما چربی و شیرینی ملاک نیست، این حرمتیه که زنده‌ها به مرده‌هاشون می‌ذارن." (مادر،1368)

ـ "سر شام گریه نکنید، غذا رو به مردم زهر نکنین. سماور بزرگ و استکان نعلبکی هم به قدر کفایت داریم. راه نیفتین دوره در و همسایه پی ظرف و ظروف. آبروداری کنین بچّه‌ها، نه با اسراف ، سفره از صفای میزبان خرم می‌شه، نه از مرصع پلو.حرمت زنّیت مادرتون رو حفظ کنین. محمّد ابراهیم، گوشت رو خیلی ریز نکن مادر، اون وقت می‌گن خورشتشون فقط لپه داره و پیاز داغ !" (مادر،1368)

ـ "داداش حبیب، من و تو از یه خمیریم، منتها تنورمون علي‌حدّه است. تنور تو عقدی بود، تنور من صیغه‌ای تیغه‌ای!کله تو شد عینهو نون تافتون،گرد. کله من عین نون سنگک...هه هه،حالا شکر که بربری نشدیم!" (سوته دلان،1356)

ـ "مادر مُرد،از بس که جان ندارد ..." (مادر، 1368)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ واژه ها و ملمعات فرانسوی شعر ایرج میرزا

❇️ ایرج میرزا به چند زبان فرنگی آشنایی داشته و بیشتر زبان فرانسه را خوب می دانسته,چنان که می گوید:

عربی چیست بکش بالاتر
شعر گویم ز "هوگو"والاتر

و حتی شعر ملمع به زبان فرانسه و فارسی دارد:

با همه جفت و جلا و تک و پو
دان ما پُش ایل نیامِم اَن سُل سو

که مصراع اخیر "پارفرنس"این جمله است:
Dans ma poche il n'y a meَme un seul sou
"کیسه ام خالی است به جز فلسی"

و یا واژه های فرانسوی در این ابیات:

بس که در "لیور" و هنگام "لِتِه"
دوسیه کردم و کارتن "تِرِتِه

بس که نُت دادم و "آنکِت"کردم
اشتباه بروت و نت کردم

سوزن آوردم و سنجاق زدم
پونز و پنس به اوراق زدم

هی نشستم به مناعت پس میز
هی تپاندم دوسیه لای شُمیز

هی پاراف هشتم و امضا کردم
خاطر مدعی ارضا کردم

گاه با زنگ و زمانی با هو
پیشخدمت طلبیدم به "بورو"

تو بمیری ز"آمور"افتادم
از شر و شور و شعور افتادم

چه کنم زان همه "شفیر" و "نومِرو"
نیست در دست مرا غیر "زرو"

بده کارتن و بستان دوسیه
هی بیار از در دکان نسیه

❇️ لیور:L,hiver=زمستان
لِتِه:Lُeَteَ=تابستان
دوسیه:Dossier=پرونده

❇️ دکتر محمود علی اصغری ، گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه اول

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

شما کدام هستید؟

امروزه بسیاری از روان‌شناسان شخصیتی، معتقدند که شخصیت افراد دارای ۵ بُعدِ پایه‌ای می‌باشد که اصطلاحاً این ۵ صفت شخصیتی را Big 5 نامیده‌اند.

این ۵ صفت شخصیتی، عبارتند از:

_ برون‌گرایی (extraversion)
_پذیرش (agreeableness)
_گشودگی (openness)
_ وجدانِ کاری یا وظیفه‌شناسی (conscientiousness)
_ روان‌رنجوری (neuroticism)


اکنون، این ۵ صفت شخصیتی اساسی را به تفصیل مورد بررسی قرار می‌دهیم:

۱- برون‌گرایی (extraversion)

در بحث شخصیت شناسی، برون‌گرایی با صفاتی مثل هیجان داشتن، اجتماعی بودن، زیاد صحبت کردن، با اعتماد به نفس بودن و زیاد ابراز احساسات کردن توصیف می‌شود. افرادی که میزان برون‌گرایی  در آن‌ها زیاد است، اهل معاشرت هستند و در موقعیت‌های اجتماعی با گفتگو با افراد مختلف، انرژی کسب می‌کنند.

_ افرادی که صفت شخصیتی برون‌گرایی در آن‌ها زیاد است، معمولاً اینگونه هستند:

_ از بودن در مرکز توجه، لذت می‌برند
_ از این‌که یک گفتگو را آغاز کنند، خوششان می‌آید
_  از ملاقات با افراد جدید، لذت می‌برند
_ دوستان و آشنایان بسیار زیادی دارند
_دوست جدید پیدا کردن، برایشان ساده است
_ وقتی دور و برشان پر از افراد دیگر است، انرژیشان افزایش پیدا می‌کند
_  قبل از این‌که حرف بزنند، فکر نمی‌کنند

افرادی که صفت شخصیتی برون‌گرایی در آن‌ها کم است، معمولاً اینگونه هستند:

_ تنها بودن را ترجیح می‌دهند؛
_ وقتی که مجبورند اجتماعی رفتار کنند، خسته می‌شوند
_ شروع کردن یک گفتگو، برایشان دشوار است
_ قبل از این‌که شروع به صحبت کنند، در مورد آن کاملاً فکر می‌کنند
_ از بودن در مرکز توجه لذت نمی‌برند


۲- پذیرش (agreeableness)

این بُعدِ شخصیتی، در بر دارنده‌ی ویژگی‌هایی مانند اعتماد، نوع‌دوستی، مهربانی، محبت و سایر رفتارهای مهربانانه و مثبت در بحث شخصیت شناسی است.

افرادی که صفت شخصیتی پذیرش در آن‌ها زیاد است، معمولاً اینگونه هستند:

_  به افراد دیگر، محبت و علاقه‌ی زیادی دارند؛
_ به دیگران توجه می‌کنند
_ با دیگران همدلی می‌کنند و نگران حال افراد دیگر هستند
    از کمک کردن به دیگران و تلاش برای خوشحال کردن افراد، لذت می‌برند؛

افرادی که صفت شخصیتی پذیرش  در آن‌ها کم است، معمولاً اینگونه هستند:
_ به دیگران، علاقه و محبت کمی دارند؛
_در مورد این‌که دیگران چه احساسی دارند، توجه زیادی نمی‌کنند
_ نسبت به مشکلات افراد دیگر، علاقه‌مند نیستند
_ دیگران را کوچک و کم اهمیت به حساب می‌آورند


۳- گشودگی (openness)

افرادی که صفت شخصیتی گشودگی  در آن‌ها زیاد است، معمولاً اینگونه هستند:

_بسیار خلاق هستند
_ تلاشگر برای مقابله و دست و پنجه نرم کردن با چالش‌ها هستند
_ مشتاقانه در مورد مفاهیم انتزاعی فکر می‌کنند

افرادی که صفت شخصیتی گشودگی در آن‌ها کم است، معمولاً اینگونه هستند:

_  تغییر را دوست ندارند
_ از چیزهای جدید و تجربیات جدید لذت نمی‌برند
_ در مقابل عقاید و ایده‌های جدید، مقاومت می‌کنند
_ قوه‌ی تخیل زیادی ندارند
_ از مفاهیم انتزاعی یا تئوریکی (نظری) خوششان نمی‌آید


۴- وجدانِ کاری یا وظیفه‌شناسی (conscientiousness)

افرادی که صفت شخصیتی وجدانِ کاری یا وظیفه‌شناسی در آن‌ها زیاد است، معمولاً اینگونه هستند:

_ برای آماده شدن در هر چیزی، وقت صرف می‌کنند (سریع واکنش نشان نمی‌دهند)؛
_وظایف مهم را، سریعاً انجام داده و تمام می‌کنند؛
_ به جزئیات توجه می‌کنند
_ از داشتنِ یک برنامه‌ی زمان‌بندی شده، لذت می‌برند

افرادی که صفت شخصیتی وجدانِ کاری یا وظیفه‌شناسی  در آن‌ها کم است، معمولاً اینگونه هستند:

_ از ساختار و برنامه‌ی زمان‌بندی شده خوششان نمی‌آید
_ آشفته و بی نظم کار می‌کنند و از چیزها مراقبت نمی‌کنند
_ در پس دادن چیزها و یا برگرداندن وسایل به جای قبلیشان، ضعیف عمل می‌کنند
_ وظایف مهم را به تعویق می‌اندازند
_ در تکمیل کردن و به نتیجه رساندن کارهایی که جزء وظایفشان هست، موفق عمل نمی‌کنند


۵- روان‌رنجوری (neuroticism)

افرادی که صفت شخصیتی روان‌رنجوری  در آن‌ها زیاد است، معمولاً اینگونه هستند:

_استرس زیادی را تجربه می‌کنند
_در مورد چیزهای مختلف، نگران هستند
_  به راحتی غمگین می‌شوند
_  تغییرات و نوسانات خُلقی زیادی دارند
_ احساس اضطراب دارند

افرادی که صفت شخصیتی روان‌رنجوری در آن‌ها کم است، معمولاً اینگونه هستند:

_ ثبات عاطفی زیادی دارند
_ با استرس، به خوبی کنار می‌آیند
_ به ندرت احساس ناراحتی یا افسردگی می‌کنند؛
_  زیاد نگران نیستند
_ خیلی ریلکس هستند و آرامش دارند


❇️ ترجمه‌ اختصاصی مجله قرمز
منبع: verywellmind.com

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ انواع زبان از نظر ارزش ادبی

❇️ تعریف زبان:

زبان وسیله‌ی بیان تفکر است و غالباً برای انتقال فکر کسی به دیگری به کار می‌رود. این انتقال ممکن است به وسیله‌ی گفتن، نوشتن، اشاره و یا لمس انجام شود.


❇️ انواع زبان

زبان از لحاظ ارزش ادبی به سه قسمت می شود:

◀️ ١_ زبان ادبی:

که زبان شاعران و نویسندگان است و در آن هنرنمایی‌های ادبی بسیار به کار می‌رود. نظم و نثر قدیم فارسی نمونه‌ی درخشانی از زبان ادبی است.

◀️ ٢_ زبان گفتگو:

که زبان صحبت افراد تحصیل کرده است و اگر چه فاقد هنرنمایی‌های ادبی است، ولی باید در حال سادگی بی‌غلط باشد. در زبان گفتگو همیشه صرفه جویی به کار می‌رود. نویسندگان معمولاً در نوشتن زبان ادبی به کار می‌برند و در صحبت زبان گفتگو.

◀️ ٣_ زبان عامیانه:

که زبان مردم تحصیل نکرده و عامی است و شامل لغت‌های غلط یا نیمه غلطی است که در دو زبان دیگر نباید دیده شود، علاوه بر این دارای غلط‌های صرفی و نحوی نیز هست. گاه در زبان عامیانه لغات بسیار اصیل نیز یافت می‌شود که باید آن‌ها را با به کار بردن ادبی زنده کرد.

❇️ طبقه‌بندی زبان‌های جهان

زبان‌شناسان زبان‌های جهان را به سه دسته‌ی زیر تقسیم کرده‌اند:

◀️ ۱- زبان‌های یک هجائی (تک هجایی) :

در این زبان‌ها کلمات فقط از یک هجای تغییرناپذیر درست شده‌اند. یعنی نه ریشه‌ی کلمه تغییر می‌کند و نه بدان پیشوند یا پسوندی متصل می‌شود. این زبان‌ها در حالت ابتدایی باقی مانده‌اند، مثل: زبان‌های چینی، تبتی و سیامی.

◀️ ۲- زبان‌های التصاقی (پیوندی):

در این زبان‌ها کلمات از یک یا چند هجای تغییرناپذیر درست شده‌اند، ولی می‌تواند به هم بچسبند یا پیشوند و پسوندی بگیرند تا معنی نوی به دست آید، مثل: زبان‌های فنلاندی، ترکی، مغولی، تاتاری، ژاپنی و کره‌ای.

◀️ ۳- زبان‌های منصرف (صرفی):

در این زبان‌ها کلمات از یک یا چند هجای تغییرپذیر درست شده ‌اند. یعنی ریشه‌ی کلمه‌ها برعکس زبان‌های بالا تغییر می کند و به صورت های مختلف در می‌آید. علاوه بر این پیوند پیشوند و پسوند با کلمه‌ها در این زبان‌ها فراوان است. زبان‌های مهم دنیا از این نوعند، مثل زبان‌های هندی، ایرانی، یونانی، لاتین، ژرمنی، اسلاوی، ارمنی و سامی.

❇️ زبان فارسی

◀️ ١_فارسی دری :

زبانی است که در ایران، افغانستان، تاجیکستان، قسمتی از هندوستان، ترکستان، قفقاز و عراق بدان صحبت می.کنند. زبان فارسی دری  به جا مانده‌ی زبان‌های قدیمی آریانا زمین است.

◀️ ٢_فارسی باستان :

فارسی باستان (پارسی کهن) زبانی است که در زمان هخامنشیان بدان صحبت کرده ‌اند و سنگ نبشته‌های بیستون، الوند و تخت جمشید بدان زبان است. خط این زبان را میخی نامند، زیرا شبیه به میخ است و از چپ به راست نوشته می‌شده است.
 
◀️ ٣_فارسی میانه :

فارسی میانه که آن را پهلوی هم می‌خوانند، بخصوص در زمان اشکانیان معمول بوده است و به دو قسمت می‌شود، یکی پهلوی اشکانی (پارتی) و دیگری پهلوی ساسانی. خط این زبان را نیز پهلوی نامند. پهلوی در شمال شرق ایران معمول بوده است و از راست به چپ نوشته می‌شده است.

◀️ ۴_فارسی دری :

فارسی دری در زمان ساسانیان در مشرق و جنوب ایران به خصوص در پایتخت آنان مدائن معمول بوده است و پس از ورود اسلام به ایران به تدریج تغییراتی در آن داده شده است و به صورت زبان بعد از اسلام ایران در آمده و از نیمه دوم قرن سوم هجری تا به حال ادامه دارد.

چندی پس از ورود اسلام به ایران کم کم لغت‌های عربی به مقدار کم وارد زبان فارسی شدند، چنان که در قدیمی‌ترین کتاب‌های فارسی تعداد لغت‌های عربی از پنج درصد تجاوز نمی‌کند. ولی در دوره‌های بعد نویسندگان فارسی لغت‌های عربی فراوانی وارد زبان فارسی کردند، به حدی که در دوره‌های بعد در بعضی از کتاب‌های قدیمی تعداد آن‌ها به بیش از شصد درصد رسید.

فارسی دری با اختلافات کمی همان زبان فرس قدیم و میانه است ولی خط به عللی که مهم‌تر از همه ارتباط با مذهب می‌باشد هنوز عربی است. به عبارت دیگر همان خصوصیاتی که در نوشتن یک آیه از قرآن کریم یا یک جمله عربی به کار می‌رود ما در نوشتن یک شعر یا یک جمله فارسی نیز بکار می‌بریم:

1- از راست به چپ می‌نویسیم.
2- متصل و منفصل است.
3- هر حرف نماینده چند صدا است.
4- حروف آن بعضی نقطه‌دار و بعضی بی‌نقطه است.

📕آیین نگارش زبان فارسی
👤مهناز ملکی‌ریزی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ شعر تزریق

❇️ "تزریق صنعتی از صنایع بدیع است که در عهد صفویه رواج گرفته... و گویا تزریقی اردبیلی پیشوای این سبک سبُک بوده و پیش از همه در این میدان اسب خود به جولان درآورده است. اردبیلی در شماخی به دلالی می گذراند و شعرهای بی مزه و بد می گوید. این مطلع از آنهاست:

روم در پشته کوهی چو اشتر خار می بینم
زشادی بشگفتم چون گل که در گلزار می بینم.

(محمد علی تربیت/دانشمندان آذربایجان/ص148)

◀️ تذکره نویسان این طرز را«مسلوب المعانی»، «سهواللسان»، «تزریق گویی» و «تزریق‌خوانی» خوانده اند.

میرزا‌حسین مشرّف اصفهانی،از شاعران دوره صفویه گفته:

اگر عاقلی بخیه بر مو مزن
به جز پنبه بر نعل آهو مزن

سوی مطبخ افکن ره کوچه را
منه در بغل آش آلوچه را

که نعل از تحمل مربا شود
به صبر آسیا کهنه حلوا شود

ز افسار زنبور و شلوار ببر
قفس می‌توان ساخت اما به صبر

محمد علی تربیت در «دانشمندان آذربایجان» این ابیات را در شرح حال خواجه هدایت الله رازی متخلص به هدایت آورده که گویا این دو شخص در حقیقت یک نفر بوده است: هدایت الله خان معروف به مشرف اصفهانی از مقربان شاه تهماسب صفوی.

این ابیات هم از اوست در سبک تزریق:

عاشق سگ یرغه بود میمون/ آوازه بلند شد زمجنون

تاریخ وفات گرگ جیم است/ آش شب چله‌اش حلیم است

چون مکتب عشق جوش می‌زد/ دلاله مگس خروش می‌زد

ما و تو برادران موشیم/ همسایه اردک خموشیم

❇️ نگارش: دکتر محمود علی‌اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ انشا در مورد «بچه را لک لک ها مےآورند»

❇️ به نام خدا
من می خواهم انشای خوبی در اینجا می نویسم، راستی این قصه از کجا پیدا شد؟

در بسیاری از فرهنگ ها لک لک نماد باروری و موفقیت است.

در زمان رومی ها لانه سازی لک لک بر بام یا دودکش خانه ها نشانه برکت و روزی بوده است.

پدر و مادرهای اسکاندیناوی هم برای توضیح فرایند فرزندآوری به کودکان، قصه لک لکی که بچه ها را از دودکش خانه می آورد تعریف می کنند.

هانس کریستین آندرسن این فرهنگ عامه را در کتاب لک لک ها(۱۸۳۸) بیان کرده است.

  در متون کهن ما هم به این داستان اشاره شده🥴🥴 و این آندرسن که احتمالا فارسی می دانست و متون ما را خوانده بود قصه کتابش را از آنجا سرقت کرد.😡

و اینک شواهد قصه از زبان شعرای کلاسیک:

⭕️ شاهنامه فردوسی :

چنین گفت رستم به سهراب گرد
زمانی که اشک از دو چشمش سترد،

که ضحاک آورده ی لک لک است
نگهبان او کینه رو اردک است؟🥸🧐

⭕️ حتی قصه مذکور را در کلیله و دمنه هم یافته اند:😜

رای گفت برهمن را معلوم گشت داستان ساعی نمام که چگونه جمال یقین حدیث لقلق را به شبهت بپوشانید تا  شیر بچه را حباب تردید در دل بکافت.😝

⭕️ در نسخ معتبر تاریخ بیهقی در حق بوسهل زوزنی چنین آمده:

این بوسهل مردی امامزاده و محتشم و فاضل و ادیب بود، اما شرارت و زعارتی درطبع وی مؤکد شد  و حسنک وزیر را در میان جمع سگ خواند؛‌ حسنک گفت سگ ندانم ندانم کیست لیکن همگان دانند این مرد آورده لکلکان است!🤨

⭕️ سال هاست در مورد شکل درست ابیات این قطعه سعدی جنجال بین ادبا هست و الحق شکل درست چنین بوده:

بنی آدم اعضای یک لک لک اند
که در آفرینش  همه کودک اند

چو خُردی سؤال آورد نزدتان
بگویید این سان به فرزندتان

تو کز سرنوشت خودت بی غمی
نشاید که نامت نهند آدمی🤪🥳🥳

⭕️ بی دلیل نیست که حافظ در غزلش آورده:

از آن به دیر مغانم عزیز می دارند
که لک لکی که نمیرد همیشه در دل ماست .😬

⭕️ فراموش کردم حق تقدم خاقانی بزرگ را رعایت کنم:

رخسار صبح پرده به عمدا برافکند
راز دل زمانه به صحرا برافکند

هر صبحدم که بر چِنَد آن مهره لکلکی
صد نوگلی به دولت برنا برافکند😂

و اخیرا محققان شعر معاصر رد پای این قصه را در شعر سهراب هم دیده اند:

به سراغ من اگر می آیید
نرم و آهسته بیایید
مبادا که
ترک بردار
شیشه لک لک تنهایی من!🥴

و این بود انشای من درباره قصه لک لک ها!

#انشا_به_شیوه_طنز

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ خارستان تنهایی ( نقیضه پردازی با تقلید از مقدمه گلستان سعدی)

❇️ نفرین «تنهایی» را -ذل و قل- که طاقتش موجب زوال است و رسیدن غروبش، شامی مثل سال. در تنهایی هر نفسی که فرو می رود ممد ممات است و چون برمی آید مُنکَسِر حیات.
پس در هر نفسی دو ذلت موجود است و بر هر نکبتی آهی واجب.

از زور و توان که بر آید
کاین ریشه ی اندوه برآرد!

عاشق همان به که ز تقدیر خویش
خود به در غصه پناه آورد

ورنه که را تاب و توانایی است
کار دگر جز دو سه آه آورد.

باران نقمت بی پایانش همه را رسیده و شوکران ضربت بی انتهایش به همه چشیده

پرده ناموس عاشقان به اشکی ناخواسته بدرد و بی دریغ نَفَس بی کسی وی در کنج اندوه بِبُرَد.

ای ذلیلی که از تبار ستم
کودک و سالخورد نشناسی

دشمن و دوست را کنی یکسان
نیستی آدمی که نسناسی!

جلاد هُرم جفا را گفته تا طرح قتل عاشقان گسترد و دایه دست جدایی را فرموده تا بذر عذاب بی حساب میان محبوبان افکنده و جوانه های زهر آگین ملامت در مهد اغیار و بیگانه بپرورد.

معشوقه نازک بدن را سپرده تا خلعت هجران و قبای نیل فرقت بر عاشق پوشانده و اطفال اشک را به قدوم موسم شتاء وصل، بر گونه های  مسکین وی افشانده.عصاره های وصال، به قدرت او زهر فایق شده و هسته های امید به وسوسه اش خاکستر ازلی گشته.

ابر و باد و مه خورشید و فلک در کارند
جرعه آبی ز گلوی من پایین نرود

همه از بهر من ِ غم زده سرگردانند
بلکه یک دم‌،  به خوشی بر دل مسکین نرود.

#نثر_به_شیوه_طنز

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ تفاوت بین رؤیا، خیال‌پردازی و آرزو

❇️ چگونه می‌توان از این سه عنصر اساسی استفاده کرد و به موفقیت رسید؟

◀️ رؤیاها پندارهایی هستند که عموما از تمایلات و خواسته‌های ارضاء نشده‌ سرچشمه می‌گیرند. همان تصاویر و افکاری که در خواب به ما الهام می‌شوند. رؤیاها می‌توانند به واقعیت‌هایی تبدیل شوند که انسان تمایل دارد به آن‌ها دست پیداکند. شاید در نظر بسیاری از افراد، رؤیاها غیرقابل دسترس باشند و تنها فایده‌ی آنها این باشد که گاه‌گاهی در ذهن پدیدار گردند و باعث افزایش لذت فکری و روحی انسان شوند.

◀️ خیال‌پردازی نوع دیگری از رؤیاست که در عالم خیال شکل می‌گیرند و زمینه‌هایی را برای برطرف کردن دغدغه‌ها، موانع و ناراحتی‌ها ایجاد می‌کنند.

◀️ آرزو چیزی است که می‌توانیم برای به‌دست‌آوردن آن اقدام کنیم و ما را به آینده‌ای بهتر امیدوار می‌سازد. الزاما داشتن رؤیا منجر به شکل‌گیری آرزو نخواهدشد ولی به عقیده‌ی من می‌توان هر رؤیایی را که در سر پرورانده می‌شود با خیال‌پردازی بیشتر به آرزو تبدیل‌کرد و به همه‌ی آنها جامه‌ی عمل پوشاند.

◀️ ممکن است این جملات قدری کلیشه‌ای و تکراری به‌نظر برسد اما روشهایی برای رسیدن به این مقصود وجود دارد.فراموش نکنید تنها کسی که می‌تواند به زندگی شما رونق ببخشد و آنرا متحول سازد خودِ شما هستید و نه شخص دیگری. رؤیاهایتان را بیابید، با خیال‌بافی بیشتر، آن‌ها را به آرزو تبدیل‌کنید و آرزوها را هدفمند سازید تا بتوانید با تهیه‌ی یک برنامه‌ی مدون و جامع، برای به ثمر رساندن‌شان اقدام کنید.اگر رؤیاهایتان را فراموش کرده‌اید به آنها بازگردید و لیستی برای خود آماده کنید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ موسیقی شعر

❇️ موسیقی شعر را می توان به چهار نوع تقسیم کرد که در ادامه خلاصه وار بیان خواهد شد

۱.موسیقی بیرونی ۲. موسیقی کناری ۳.موسیقی درونی ۴.موسیقی معنوی

◀️ ۱- موسیقی بیرونی: منظور از موسیقی بیرونی شعر جانب عروضی وزن شعر است که برهمه شعرهایی که در یک وزن سروده شده اند قابل تطبیق است؛مثلا تمام شعرهایی که در بحر متقارب (وزن شاهنامه فردوسی)سروده شده اند به لحاظ موسیقی بیرونی یکسانند یعنی می توان آنها را بر این نظام آوایی:

فعولن فعولن فعولن فعل (یا فعول)

تطبیق داد و دراین قلمرو هیچ شاعری بر شاعری دیگر برتری ندارد مگر به تنوع اوزان یا به هماهنگی اوزان با تجارب روحی و دیگر جوانب موسیقایی شعرش.

دکترشفیعی کدکنی می گویدکه موسیقی بیرونی شعر، موسیقی حاصل از هر گونه نظمی در یک واحد کامل (شعر) است و به طور خاص جانب عروضی وزن شعر را موسیقی بیرونی گویند؛ یعنی نظم خاصی که در یک مجموعه آوایی به لحاظ کوتاه و بلندی مصوت ها و یا ترکیب صامت ها و مصوت ها وجود دارد.

◀️ ۲- موسیقی کناری: موسیقی کناری جلوه های موسیقایی حاصل از تکرار واژگان شعری در پایان هر بیت است.
منظور از موسیقی کناری عواملی است که در نظام موسیقایی شعر دارای تاثیراست ولی ظهور آن در سراسر بیت یا مصراع قابل مشاهده نیست،برعکس موسیقی بیرونی که تجلّی آن در سراسر بیت و مصراع یکسان است و به طور مساوی در همه جا به یک اندازه حضور دارد.
جلوه های موسیقی کناری بسیار است و آشکارترین نمونه ی آن قافیه و ردیف است و دیگر تکرارها و ترجیع ها؛مثلاً دراین بیت ها:
ای یوسف خوشنام ما خوش می روی بر بام ما

ای در شکسته جام ما ای بردریده دام ما

تکرار ” ام ما” در چهار مقطع این بیت از جلوه های موسیقی کناری است که دومی و چهارمی را در اصطلاح قافیه و ردیف می نامند.

◀️ ۳- موسیقی درونی : از آنجا که مدار موسیقی (به معنی عام کلمه)بر تنوع و تکرار استوار است هرکدام از جلوه های تنوع و تکرار در نظام آواها که از مقوله موسیقی بیرونی و کناری نباشد در حوزه مفهومی این نوع موسیقی قرار می گیر؛.یعنی مجموعه هماهنگی هایی که از رهگذر وحدت یا تشابه یا تضاد صامت ها و مصوت ها در کلمات یک شعر پدید می آید جلوه های این نوع موسیقی است و اگر بخواهیم از انواع شناخته شده آن نام ببریم انواع جناس ها را باید یادآور شویم و نیز باید یادآور شویم که این قلمرو موسیقی شعر مهم ترین قلمرو موسیقی موسیقی است و استواری و انسجام و مبانی جمال شناسی بسیاری از شاهکارهای ادبی در همین نوع از موسیقی نهفته است.
ناقدان شعر در تبیین جلوه های آن از اصطلاحاتی نظیر خوشنوایی و تنالیتی و موسیقاییت که هر کدام در دانش موسیقی مفهومی خاص دارد استفاده می کنند و صورتگرایان روسی آن را ارکستراسیون می خوانند.

◀️ ۴- موسیقی معنوی : همان گونه که تقارنها و تضادها و تشابهات در حوزه ی آواهای زبان، موسیقی اصوات را پدید می آورد همین تقارن ها و تشابهات و تضادها در حوزه امور معنایی و ذهنی موسیقی معنوی را سامان می بخشد بنابراین همه ارتباط های پنهان عناصر یک بیت یا یک مصراع و از سوی دیگر همه عناصر معنوی یک واحد هنری اجزای موسیقی معنوی آن اثرند و اگر بخواهیم از جلوه های شناخته شده این گونه موسیقی چیزی را نام ببریم بخشی از صنایع معنوی بدیع ازقبیل تضاد و ایهام و مراعات نظیر از معروف ترین نمونه هاست.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ سروش در شاهنامه
✳️ بخش : اول

❇️ آیا سروش معادل همان جبرئیل در قرآن هست یا فرشته در ادیان ابراهیمی ؟

◀️ در شاهنامه ی فردوسی جدای از امشاسپندان، تنها نام تعداد محدودی از ایزدان زرتشتی ذکر شده است. از این تعداد هم فقط در چند مورد محدود شاعر آنها را به گونه ایزد و وجود روحانی توصیف کرده است و در سایر موارد این ایزدان بیشتر به وجودهای انسانی تغییر یافته اند.

به عنوان نمونه یکی از این ایزدان زرتشتی، هوم است که در شاهنامه به هیأت انسانی درآمده است. هوم در اوستا ایزدی است که افراسیاب را اسیر می کند اما فردوسی او را شخصی زاهد از اعقاب فریدون می نامدکه به کی خسرو در گرفتن افراسیاب و کشتن او کمک می کند:
یکی نیک مرد اندر آن روزگار
ز تخم فریدونِ آموزگار

کجا نام آن نامور هوم  بو
پرستار دور از بر و بوم بود

◀️ در شاهنامه نام دیگر ایزدان زرتشتی یا برای نام روزها و ماه ها مورد استفاده قرار گرفته اند و یا به عنوان نامهای مقدسی که شاهان و قهرمانان به آنها سوگند یاد می کنند؛
به عنوان نمونه می توان خورشید و ما را نام برد که در شاهنامه به آنها سوگند یاد می شود:
یکی سخت سوگند خوردم به ماه ... به تاج و به تخت سرافراز شاه

که سوگند خوردم به تخت و کلاه
به دارای خرداد و خورشید و ماه

چو بشنید از او شاه سوگند خورد
به خرّاد برزین و خورشید زرد

◀️ جدای از موضوع سوگند خوردن، خورشید و ماه، همیشه در شاهنامه به عنوان اجرام سماوی یاد شده اند تنها استثنا از بین ایزدان زرتشتی در شاهنامه که حضوری به نسبت برجسته دارد، سروش است. این امر می تواند به دلیل دوام نام این ایزد در روایات ایرانی-اسلامی به عنوان فرشته باشد.

◀️ نام سروش در شاهنامه همواره با دو لقب خجسته و فرخ ذکر شده که حاکی از تقدس و احترام این ایزد است.

در مورد سیمای ظاهری سروش در شاهنامه اشاراتی وجود دارد که در اوستا و متون پهلوی ذکر نشده است. بنا به روایت شاهنامه سیمای سروش بسیار زیبا و جذاب است.

اسفندیار دو پسرش، نوش آذر و مهرنوش را به خاطر زیبایی فوق العاده اش به سروش مانند می کند. فرستادگان خاقان نیز، کسری را به سروشی تشبیه می کنند که بر تخت نشسته است.

◀️ سروش، جامه ای سبز بر تن دارد و صاحب دو پَر است، او موهای بسیار بلند و رویی به سان حور بهشتی دارد:

هم چون سروشان یکی بر، دو پر فرو هِشته از مُشک تا پای موی
به کردار حور بهشتیش روی

همه جامه اش سبز و خنگی به زیر
ز دیدار او گشت خسرو دلیر

در یکی از متون زرتشتی به زبان فارسی جدید، ایزدان زرتشتی به گونه ای توصیف شده اند که جامه هایی سبز به تن دارند.

در زرتشت نامه بهرام پژدو آمده است که هنگامی که زرتشت به دربار گشتاسب رفت بهمن، اردی بهشت، آذرخرّاد و آذرگشسپ او را همراهی می کردند و هر کدام از آنان بر اسبی سوار بود و جامه ای به رنگ سبز به تن داشت.
به علاوه بر پایه ی منابع نوشته شده در دوره ی اسلامی به نظر می رسد که سبز، رنگ مهمی در دوره ی ساسانی بوده است.

در مجمل التواریخ ذکر شده است که تاجها، شلوارها و جامه های بعضی از شاهان ساسانی به رنگ سبز بوده است.

بعضی مورخان معتقدند  که فضل ابن سهل، وزیر مأمون رنگ سبز را برای عباسیان به خاطر اهمیت آن برای مجوسان (زرتشتیان) انتخاب کرد.

نکته ی مهم دیگر  که به سروش مرتبط است در مورد اسب سفیدی است که بر آن سوار است. در یسنا 57 بندهای 29، 28، 27 بیان شده است که چهار اسب سفید تندرو ارابه سروش را می کشند.

دلاوری سروش هم که در شاهنامه از آن ذکر رفته است در یسنا 57 بند 2 و یشت 11 بندهای 1 و 19 از آن یاد شده است. در شاهنامه بهرام چوبین فرستاده ای می جوید که به مانند سروش دلاور باشد؛ فرستاده ای جُست با شرم و هوش دلاور بسانِ خجسته سروش

ادامه دارد ... .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

👇👇👇👇

✳️ سروش در شاهنامه
✳️ بخش : دوم ( پایانی )

◀️ ایزد سروش از همان اولین داستان در شاهنامه حضور دارد. بعضی از کارکردهای این ایزد در شاهنامه ذکر شده است اما کارکرد او به عنوان پیغام آور بیشتر مورد تأکید قرار گرفته است. در بیشتر موارد او پیغام خداوند را برای شاهان و پهلوانان ایرانی می آورد و آنها را از پیام ها و دستورهای الهی آگاه می کند و به آنها راه درست را نشان می دهد.

در چندین مورد او شاهان و شاهزادگان را از خطراتی که آنها را تهدید می کند با آوردن پیامهای الهی از خطر حفظ می نماید.
اگرچه این کارکرد سروش به عنوان نجات دهنده و محافظت کننده از شاهان و پهلوانان ایرانی در روایات زرتشتی ذکر نشده است اما می توان آن را به کارکرد سروش به عنوان نابودکننده بدی و حفاظت کننده از نوع بشر (او از روح و جسم انسان حفاظت می کند) در روایات زرتشتی مرتبط دانست .که یک بار به صورت مستقیم در شاهنامه هم ذکر شده است:

همیشه سروشت به روز سروش
نگهبان و افزون ترت رای و هوش

◀️‌ در شاهنامه، آن چنان که در بالا آمد، اغلب پیغامهای خدا را به جهان مادی می آورد. به این منظور او مستقیماً به نزد مردم می آید و پیغام خداوند را به آنها می رساند. در این جا یک نمونه ان را که مورد بحث هست اشاره می کنیم که نمونه ها در شاهنامه بسیار زیاد است

◀️ سروش در شاهی گیومرت

مورد اول حضور سروش در شاهی گیومرت است که به سان پری ای پلنگینه پوش به نزد سیامک فرزند شاه می آید. به دستور خداوند او سیامک را از تصمیم اهریمن، مبنی بر تصاحب تاج و تخت پدرش آگاه می کند و او را به جنگ با دیوبچه اهریمن تشویق می کند:

یکایک بیامد خجسته سروش
بسان پری ای پلنگینه پوش

بگفتش به راز این سخن در به در
که دشمن چه سازد همی با پدر

آمدن سروش به نزد سیامک برای بار اول در متن پهلوی دینکرد هم ذکر شده است و این تنها موردی است که در متون پهلوی سروش نقش پیغام آور را دارد.

◀️ دوستان گرامی با اینکه خیلی سعی شد که خلاصه کنیم ولی نشد .

آیا با توجه به موارد یاد شده آیا سروش همان فرشته وحی می تواند باشد آیا رنگ سبز و اعتقاد های شیعیان ایران به قبل از اسلام بر نمی گردد؟

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ آیا اضافه استعاری همیشه مکنیه است؟

❇️ در اضافه استعاری گفته می شود مضاف در معنای حقیقی نیست. لکن گاه به نمونه هایی برمی خوریم که مضاف معنای حقیقی دارد و این مضاف الیه است که معنای حقیقی ندارد. در این نمونه :

خانه های خاک و خون خورده
مهد شیران و دلیران بود.

◀️ «مهد شیران» چه نوع اضافه ای است؟‌ آیا مضاف الیه در،معنای راستین است؟ مسلماً خیر.

شیران مشبه بهی است حاضر از مشبه غایب ِرزمندگان و مردم شهر.
این همان استعاره مصرحه است.

✅ نمونه ای دیگر:

سبک تیغ تیز از میان برکشید
برِ شیر بیدار دل بردرید.

بر شیر (پهلوی شیر) اضافه ای است که مضاف در معنای خود به کار رفته اما مضاف الیه استعاره ای آشکار از سهراب است.

نمی توانیم بگوییم اضافه اختصاصی، چون شیر مجازی است نه حقیقی.
با وجود این نمونه ها مسلما می توان شمار زیاد از استعاره های آشکار در حالت اضافی یافت که باید آن را هم به گونه اضافات استعاری افزود، اما این بار نه پنهان، بلکه اضافه استعاری آشکار.

◀️ استاد شمیسا در توضیح اضافه استعاری(مکنیه) می گوید: اضافه استعاری دو نوع است. اضافه با مضاف الیه اسم که مشبه است؛( کام ظلم)
اضافه با مضاف الیه صفت که مشبه مضاف است( عزم تیزگام)
که عزم مانند اسبی فرض شده.

◀️ آقای دکتر شمیسا به نوعی از اضافه استعاری که مضاف الیه آن مشبه به باشد اشاره نمی کند، این همان اضافه مورد بحث ماست.

و «کنام پلنگان و شیران» در این نمونه:
دریغ است ایران که ویران شود
کنام پلنگان و شیران شود.

مضاف الیه این ترکیب (پلنگان و شیران) مشبه به هایی است از دشمنان درنده خوی ایران

در حالیکه در بخش بندی انواع اضافه استعاری این نمونه ها بحث نشده است.

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ مکانیک تصویر سازی در شعر
این قسمت :"ترکیبات تصویری"

❇️ بیایید یک بازی شروع کنیم؛بازی با واژه ها.برای نخستین گام چهار تا واژه از ذهن خودتون بنویسید؛نمی خواد زیاد فکر کنید.همان چهار عنصری که به عناصر اربعه معروف است بیارید روی کاغذ:

آب- آتش-باد و خاک.

◀️ اکنون برای این چهار واژه یک صفت از خودتون بیفزایید:
آب ِزلال
خاک ِتیره
آتشِ شعله ور
باد ِپاییزی

◀️ در گام دوم بیاییم به طور ضربدری و خیلی اتفاقی جای این صفات را عوض کنیم و به اصطلاح این چهار خانواده را وصلت دهیم!
خاکِ زلال
آتش ِ تیره
آب ِشعله ور
شعله ی ِباد

◀️ در همین گام می تونیم به عبارتی "فاکتور یل"بگیریم و چندین ترکیب تصویری دیگر بسازیم:
آتش زلال
خاک پاییزی
تیره ی آب
زلال باد...

◀️ از همین ترکیب اخیر معلومه که می تونیم جای موصوف و صفت را عوض کنیم و به اتعبیری میزان "برجسته سازی "را ارتقا دهیم. نمی خوام خسته تون کنم؛لذا وارد گام بعدی می شویم.در این مرحله برای هر یک از این ترکیبات واپسین گام یک وابسته ی پیشین شمارشی و یک ممیز می افزاییم:

یک کوره زلال آتش
یک توده پاییزی خاک
یک جام تیره ی آب
یک جبهه زلال باد

◀️ در گام بعدی جای این وابسته ها را که در حکم نوادگان عناصر اربعه هستند عوض کرده این خانواده ها را وصلت می دهیم:

یک جبهه زلال آتش
یک جام پاییزی خاک
یک توده تیره ی آب
یک کوره پاییزی باد...

◀️ در گام بعدی به هر یک از این ترکیبات یک  فعل بیفزاییم:

یک جبهه زلال آتش زبانه می کشد.
یک جام پاییزی خاک غبار می شود.
یک توده تیره ی آب جاری می گردد.
یک کوره پاییزی باد وزیدن می گیرد.

◀️ تصور می کنم گام بعدی را حدس زده اید! درست است:جای این افعال را در واپسین ترکیب عوض کنیم:

یک جبهه زلال آتش غبار می شود.
یک جام پاییزی خاک زبانه می کشد.
یک توده تیره ی آب وزیدن می گیرد.
یک کوره پاییزی باد شعله ور می شود.

◀️ اکنون تصاویر ما در محور ترکیبی زبان با جانشین سازی زنجیره های کلام آماده است.برای  رسیدن به وزن-که دیگر زیاد به کارمان نمی آید- کافیست قدر چاشنی عروض بدان بیفزاییم.

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan