✳️ حرفِ اضافۀ پسین در مثنویِ مولانا
❇️ در فارسی قاعده این است که حرفِ اضافه پیش از اسم بیاید. اما مولوی گاه این قاعده را بر هم زده و حرفِ اضافه را پس از اسم آورده.
اینک چند مثال از دفترِ ششمِ مثنویِ معنوی:
در چَهِ دنیا فتادند این قرون
عکسِ خود را دید هریک چَهْ درون
مثنوی، دفترِ ششم، بیتِ ۳۱۴۴
پس جزای آنکه دید او را معین
ماند یوسف حبس در بِضعَ سِنین
مثنوی، دفترِ ششم، بیتِ ۳۴۰۶
طوطیان و بلبلان را از پسند
از خوش‌آوازی قفص در می‌کنند
مثنوی، دفترِ ششم، بیتِ ۴۲۲۸
آن سیاست را که لرزید آسمان
مثنوی اندر نگنجد شرحِ آن
مثنوی، دفترِ ششم، بیتِ ۴۸۲۱
#دکتربهروزصفرزاده
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ در فارسی قاعده این است که حرفِ اضافه پیش از اسم بیاید. اما مولوی گاه این قاعده را بر هم زده و حرفِ اضافه را پس از اسم آورده.
اینک چند مثال از دفترِ ششمِ مثنویِ معنوی:
در چَهِ دنیا فتادند این قرون
عکسِ خود را دید هریک چَهْ درون
مثنوی، دفترِ ششم، بیتِ ۳۱۴۴
پس جزای آنکه دید او را معین
ماند یوسف حبس در بِضعَ سِنین
مثنوی، دفترِ ششم، بیتِ ۳۴۰۶
طوطیان و بلبلان را از پسند
از خوش‌آوازی قفص در می‌کنند
مثنوی، دفترِ ششم، بیتِ ۴۲۲۸
آن سیاست را که لرزید آسمان
مثنوی اندر نگنجد شرحِ آن
مثنوی، دفترِ ششم، بیتِ ۴۸۲۱
#دکتربهروزصفرزاده
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ "باده‌نوشیِ زنان" (در ادبیات فارسی)
✳️ بخش : اول
❇️ این روزها پخشِ فیلمی در یکی از شبکه‌ها که در صحنه‌ای از آن بازیگرِ مرد و معشوقه‌اش هم‌پیاله‌می‌شوند، پربازدید شده و بحث‌ها برانگیخته. به‌صرافت‌افتادم تا درباره‌ی باده‌نوشیِ زنان در ادبیاتِ فارسی جستجویی‌کنم.
اگرچه تصاویری از حضورِ زنان در بزم و باده‌نوشی همواره در ادبیاتِ فارسی پیشینه‌داشته اما باده‌نوشیِ خودِ آنان کمتر توصیف‌شده. آنان اغلب در هیأت ساقی و باده‌پیما وصف‌می‌شوند. بااین‌همه :
در سفرنامه‌ی ناصرخسرو از زنانی که در ارمنستان درکنارِ مردان "بر‌دکان‌نشسته شراب‌می‌خوردند، بی‌تحاشی" سخن رفته (به تصحیح استاد دبیرسیاقی، انجمنِ آثارِ ملی، ۱۳۵۴، ص۹).
در ویس و رامین نیز دو دلداده در دژِ اشکفت هم‌پیاله‌می‌شوند و فخرالدین اسعد این صحنه را بتفصیل توصیف‌کرده (به‌کوشش استاد محجوب، بنگاه نشر اندیشه، ۱۳۳۷، صص ۹_۱۸۷).
در خسرو و شیرین نیز، هم شیرین با ندیمه‌هایش بزمِ باده به‌راه‌می‌اندازد و هم پرویز که درجستجوی او به ارمنستان می‌رود با مهین‌بانو هم‌پیاله‌می‌شود. در ماجرای شکر اصفهانی نیز آنجا که شکر رندانه می‌خواهد دیگری را به‌جای خود به بسترِ پرویز بفرستد، بزمی برپامی‌کند و خود با خسرو "می‌نشیند".
تا اینجا یک نکته مسلم است: در تمامیِ این نمونه‌ها یا زمانِ ماجرا به پیش‌از اسلام بازمی‌گردد، یا مکانِ رویداد خارج از جغرافیای ایران و مربوط‌به دین و آیینِ دیگری است، و یا هر دو. به‌نظرمی‌رسد اگر بیشتر نیز جستجوکنیم، نتیجه کم‌و‌بیش همین باشد.
نکته‌ی دیگر، پررنگیِ بازتابِ باده‌نوشیِ زنان در داستانهای عامیانه یا قصه‌های سنتی است. این قصه‌ها نیز یا پیشینه‌ای قبل‌از‌اسلامی دارند و یا سرچشمه‌هایی رومی و اسکندرانی. به دو اثرِ برجسته‌ی این حوزه مراجعه‌شد.
در سمکِ عیار ریحانه‌ی مطرب شراب‌می‌نوشد (به تصحیح استاد خانلری، انتشاراتِ آگه، ۳۰۱/۲) و با سمک نیز هم‌بزم‌می‌شود (۲۵۶/۲). کنیزان نیز گاه چنین می‌کنند (۲۵/۲). دخترانِ سلحشور و عیارپیشه نیز گاه در پیاله‌ی نیم‌خوردِ خویش بی‌هوشانه می‌ریزند و حریف را به‌چنگ‌می‌آورند (۱۱۸/۴).
در داراب‌نامه نیز همین‌گونه است. جداازآن‌که بانوانِ برجسته شراب‌می‌نوشند (ابوطاهرِ طرطوسی، به‌کوشش استاد صفا، چ چهارم، ۱۳۸۹، ۴۹/۱)، دیگر زنان نیز دستی به پیاله‌می‌برند (۹۵/۱ و ۴۸۴/۱). گاه نیز دو خواهر هم‌بزم‌می‌شوند (۱۰۱/۱).
اما در متونِ رسمی و در روایت‌های پس‌از اسلام اینگونه موارد نادر است. و احتمالاً ممنوعیت‌های مذهبی و پروا و پرهیزها و نیز ترس از بدآموزی‌ها موجب‌می‌شد چنین تصاویر و مضامینی پرداخته‌نشود.
در اخلاقِ ناصری خواجه‌نصیرِ طوسی تاکید‌شده مبادا زنان قصه‌ی یوسف بخوانند و باده‌بنوشند: "چه شراب اگرچه اندک بود، سببِ وقاحت و هیجان شهوت گردد، و در زنان هیچ خصلت بدتر از این دو خصلت نبود" (به تصحیح استاد مینوی- علی‌رضا حیدری، انتشارات خوارزمی، ص۲۱۹).
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ بخش : اول
❇️ این روزها پخشِ فیلمی در یکی از شبکه‌ها که در صحنه‌ای از آن بازیگرِ مرد و معشوقه‌اش هم‌پیاله‌می‌شوند، پربازدید شده و بحث‌ها برانگیخته. به‌صرافت‌افتادم تا درباره‌ی باده‌نوشیِ زنان در ادبیاتِ فارسی جستجویی‌کنم.
اگرچه تصاویری از حضورِ زنان در بزم و باده‌نوشی همواره در ادبیاتِ فارسی پیشینه‌داشته اما باده‌نوشیِ خودِ آنان کمتر توصیف‌شده. آنان اغلب در هیأت ساقی و باده‌پیما وصف‌می‌شوند. بااین‌همه :
در سفرنامه‌ی ناصرخسرو از زنانی که در ارمنستان درکنارِ مردان "بر‌دکان‌نشسته شراب‌می‌خوردند، بی‌تحاشی" سخن رفته (به تصحیح استاد دبیرسیاقی، انجمنِ آثارِ ملی، ۱۳۵۴، ص۹).
در ویس و رامین نیز دو دلداده در دژِ اشکفت هم‌پیاله‌می‌شوند و فخرالدین اسعد این صحنه را بتفصیل توصیف‌کرده (به‌کوشش استاد محجوب، بنگاه نشر اندیشه، ۱۳۳۷، صص ۹_۱۸۷).
در خسرو و شیرین نیز، هم شیرین با ندیمه‌هایش بزمِ باده به‌راه‌می‌اندازد و هم پرویز که درجستجوی او به ارمنستان می‌رود با مهین‌بانو هم‌پیاله‌می‌شود. در ماجرای شکر اصفهانی نیز آنجا که شکر رندانه می‌خواهد دیگری را به‌جای خود به بسترِ پرویز بفرستد، بزمی برپامی‌کند و خود با خسرو "می‌نشیند".
تا اینجا یک نکته مسلم است: در تمامیِ این نمونه‌ها یا زمانِ ماجرا به پیش‌از اسلام بازمی‌گردد، یا مکانِ رویداد خارج از جغرافیای ایران و مربوط‌به دین و آیینِ دیگری است، و یا هر دو. به‌نظرمی‌رسد اگر بیشتر نیز جستجوکنیم، نتیجه کم‌و‌بیش همین باشد.
نکته‌ی دیگر، پررنگیِ بازتابِ باده‌نوشیِ زنان در داستانهای عامیانه یا قصه‌های سنتی است. این قصه‌ها نیز یا پیشینه‌ای قبل‌از‌اسلامی دارند و یا سرچشمه‌هایی رومی و اسکندرانی. به دو اثرِ برجسته‌ی این حوزه مراجعه‌شد.
در سمکِ عیار ریحانه‌ی مطرب شراب‌می‌نوشد (به تصحیح استاد خانلری، انتشاراتِ آگه، ۳۰۱/۲) و با سمک نیز هم‌بزم‌می‌شود (۲۵۶/۲). کنیزان نیز گاه چنین می‌کنند (۲۵/۲). دخترانِ سلحشور و عیارپیشه نیز گاه در پیاله‌ی نیم‌خوردِ خویش بی‌هوشانه می‌ریزند و حریف را به‌چنگ‌می‌آورند (۱۱۸/۴).
در داراب‌نامه نیز همین‌گونه است. جداازآن‌که بانوانِ برجسته شراب‌می‌نوشند (ابوطاهرِ طرطوسی، به‌کوشش استاد صفا، چ چهارم، ۱۳۸۹، ۴۹/۱)، دیگر زنان نیز دستی به پیاله‌می‌برند (۹۵/۱ و ۴۸۴/۱). گاه نیز دو خواهر هم‌بزم‌می‌شوند (۱۰۱/۱).
اما در متونِ رسمی و در روایت‌های پس‌از اسلام اینگونه موارد نادر است. و احتمالاً ممنوعیت‌های مذهبی و پروا و پرهیزها و نیز ترس از بدآموزی‌ها موجب‌می‌شد چنین تصاویر و مضامینی پرداخته‌نشود.
در اخلاقِ ناصری خواجه‌نصیرِ طوسی تاکید‌شده مبادا زنان قصه‌ی یوسف بخوانند و باده‌بنوشند: "چه شراب اگرچه اندک بود، سببِ وقاحت و هیجان شهوت گردد، و در زنان هیچ خصلت بدتر از این دو خصلت نبود" (به تصحیح استاد مینوی- علی‌رضا حیدری، انتشارات خوارزمی، ص۲۱۹).
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ "باده‌نوشیِ زنان" (در ادبیات فارسی)
✳️ بخش : دوم ( پایانی )
اما با مواردِ گوناگونی که در شعرِ سعدی و حافظ آمده چه باید‌کرد؟ به‌گمان‌ام این موارد یا اغلب متأثر از نمادپردازی‌های آرمان‌گرایانه‌ی ادبِ مغانه و ملامتی و نمونه‌وار و نوعی است، یا محبوبی که مذکر است و تشخیص و تمایزِ هویت جنسی‌اش کاری بسیار دشوار.
البته چنانکه آمد مواردی نادر می‌توان‌یافت. نمونه را در مثنوی ضمن حکایتی از زنی "پلید و رهزن" سخن‌رفته که شوهرش برای ضیافتی به هزار زحمت گوشتی فراهم‌آورد اما "زن بخوردش با کباب و با شراب"! و گناهش را هم به گردنِ گربه انداخت!
یا در تاریخ‌الوزراء ابوالرّجاء قمی، وصفِ زنی هوس‌باره آمده که اصطلاحاً "صیغه‌رو" و شرابخواره است (به‌تصحیح استاد محمدتقی دانش‌پژوه، موسسه‌ی مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۳، ص ۲۴۰).
نمونه‌هایی هم در شعرِ فارسی آمده که رندان با باده و مست‌گرداندن، معشوق/معشوقه را به‌چنگ‌می‌آوردند:
- شراب باعثِ تسخیرِ خوب‌رویان است
به بوی باده‌ی گلگون پری به شیشه رود
(سلیم تهرانی)
- تمامِ عمر دلِ خویش می‌خورم صائب
که یار را به چه افسون شرابخواره کنم؟
و در کلیاتِ عبید، دیدنِ فردِ مست و دست‌زدن به پلیدکاری به‌کرات تکرارشده‌است.
ازقضا در ادبیات مشروطه به این‌سو نیز آنجا که از باده‌نوشیِ زنان سخن‌می‌رود بیشتر همین اغفال‌کردن و بی‌سیرت‌گرداندنِ آنان مدنظراست. این مضمون، هم در معصومه‌شیرازیِ جمال‌زاده آمده که تباه‌روزیِ خود را پیامدِ عرق‌خوری ناخواسته‌اش می‌داند و هم در شازده‌احتجاب (البته اینجا برای یکی‌انگاریِ کنیز با خانمِ خانم‌ها).
جستجونکرده‌ام اما احتمالا در برخی از رمان‌های تاریخی و اجتماعی ده‌های ده و بیست و سی، و نیز داستانهای رمانتیک و "پندآموزِ "حجازی و مستعان و دشتی نیز باید نمونه‌هایی ازاین‌دست آمده‌باشد.
نکته‌ی آخر آنکه در شعرِ پس‌از مشروطه نیز نخست در "سه‌تابلو" ی عشقی این مطلب دیده‌می‌شود. مریمی که نخست خام و سپس مست و درنهایت بی‌سیرت میشود.
❇️ احمد رضا بهرامپور عمران
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ بخش : دوم ( پایانی )
اما با مواردِ گوناگونی که در شعرِ سعدی و حافظ آمده چه باید‌کرد؟ به‌گمان‌ام این موارد یا اغلب متأثر از نمادپردازی‌های آرمان‌گرایانه‌ی ادبِ مغانه و ملامتی و نمونه‌وار و نوعی است، یا محبوبی که مذکر است و تشخیص و تمایزِ هویت جنسی‌اش کاری بسیار دشوار.
البته چنانکه آمد مواردی نادر می‌توان‌یافت. نمونه را در مثنوی ضمن حکایتی از زنی "پلید و رهزن" سخن‌رفته که شوهرش برای ضیافتی به هزار زحمت گوشتی فراهم‌آورد اما "زن بخوردش با کباب و با شراب"! و گناهش را هم به گردنِ گربه انداخت!
یا در تاریخ‌الوزراء ابوالرّجاء قمی، وصفِ زنی هوس‌باره آمده که اصطلاحاً "صیغه‌رو" و شرابخواره است (به‌تصحیح استاد محمدتقی دانش‌پژوه، موسسه‌ی مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۳، ص ۲۴۰).
نمونه‌هایی هم در شعرِ فارسی آمده که رندان با باده و مست‌گرداندن، معشوق/معشوقه را به‌چنگ‌می‌آوردند:
- شراب باعثِ تسخیرِ خوب‌رویان است
به بوی باده‌ی گلگون پری به شیشه رود
(سلیم تهرانی)
- تمامِ عمر دلِ خویش می‌خورم صائب
که یار را به چه افسون شرابخواره کنم؟
و در کلیاتِ عبید، دیدنِ فردِ مست و دست‌زدن به پلیدکاری به‌کرات تکرارشده‌است.
ازقضا در ادبیات مشروطه به این‌سو نیز آنجا که از باده‌نوشیِ زنان سخن‌می‌رود بیشتر همین اغفال‌کردن و بی‌سیرت‌گرداندنِ آنان مدنظراست. این مضمون، هم در معصومه‌شیرازیِ جمال‌زاده آمده که تباه‌روزیِ خود را پیامدِ عرق‌خوری ناخواسته‌اش می‌داند و هم در شازده‌احتجاب (البته اینجا برای یکی‌انگاریِ کنیز با خانمِ خانم‌ها).
جستجونکرده‌ام اما احتمالا در برخی از رمان‌های تاریخی و اجتماعی ده‌های ده و بیست و سی، و نیز داستانهای رمانتیک و "پندآموزِ "حجازی و مستعان و دشتی نیز باید نمونه‌هایی ازاین‌دست آمده‌باشد.
نکته‌ی آخر آنکه در شعرِ پس‌از مشروطه نیز نخست در "سه‌تابلو" ی عشقی این مطلب دیده‌می‌شود. مریمی که نخست خام و سپس مست و درنهایت بی‌سیرت میشود.
❇️ احمد رضا بهرامپور عمران
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
⭕️*با کسی دوست شو که ...*
🔹با کسی دوست شو که *کتاب* بخواند. دوستی که در سوگ گُل‌ممدِ *کلیدر* گریسته باشد و در خیالش با *مارال* به خواب رفته باشد. کسی که *همسایه‌هایِ* احمد محمود را بخواهد که بخواند.
🔹دوستی که *جای خالی سلوچ*، *کافه پیانو*، *عزاداران بَیَل* را بخواند. کسی که *سولمازِ* آتش بدون دود را تا خانه بخت همراهی کرده و *شوهر آهو خانم*، *بوف کور* صادق هدایت، *شازده احتجابِ* گلشیری را بخواند و *سمفونی مردگانِ* معروفی را خوانده باشد. کسی که *تنگسیرِ* صادق چوبک و *چشم‌هایش* بزرگ علوی و *در درازنای شبِ* میرصادقی و *سووشون* سیمین دانشور را نظاره کند. *مدیر مدرسه‌اش* جلال آل احمد باشد و *داستان یک شهر* را از زبان احمد محمود شنیده و در *کافه نادری* رضا قیصریه به *ملکوت* بهرام صادقی برسد.
🔹با کسی دوست شو که کارتِ کتابخانه‌اش از کارت عابر بانکِ والدینش برایش ارزشمندتر باشد.
تشخيص‌اش سخت نيست، حتماً در کیفش به‌جای فندک و انبوه لوازم آرایش، کتابی برای خواندن و به‌جای صحبت از آخرین مدل پورشه و تیپ فلان خواننده و هنرپیشه از گلچین‌هایی که وارد بازار نشر شده‌اند، حرف می‌زند. کسی که ترجمه‌های محمد قاضی، نجف دریابندری، آثار آلبر کامو و کتاب چنین گفت زرتشت و... کسی که وقتش به‌جای کافی‌شاپ‌ها و متر کردن خیابان‌ها، در کتابخانه‌ها و کتاب‌فروشی‌ها بگذرد. کسی که یک غزل حافظ زنده‌اش کند و برای تماشایِ سرو سیمین سعدی سرش را بر باد بدهد و با دوبیتی‌های خیام دلش روشن شود. کسی که سوار بر شبدیزِ خسرو همراه با لیلی و مجنون به جشن شیرین و فرهادِ نظامی برود.
🔹با کسی دوست شو که بر داغ سهراب جوان‌مرگ گریسته و رستم #شاهنامه را بر جومونگ تلویزیون ترجیح دهد و برای فرزند همسایه‌شان دعایِ #فردوسی_بزرگ را بخواند:
*سیه نرگسانت پر از شرم باد*
*رخانت همیشه پر آزرم باد*
کسی که در جستجوی خورشید شمس همراه با مولانا از بلخ تا قونیه سفر کرده و در خلوتِ کیمیا خاتون سماع کرده باشد.
🔹با جوانی دوست شو که فریاد *آی آدم‌های* نیما را شنیده و آیدا را در آیینه شاملو دیده باشد. کسی که *آرش کمانگیرِ* سیاوش کسرایی را به رویِ خار و خاراسنگ خوانده و در یک شب مهتابی با *مشیری* باز از آن کوچه گذشته و اشکی در گذرگاه تاریخ ریخته باشد. کسی که سوار بر اسب *سپید وحشی* منوچهر آتشی از *کوچه‌باغ‌های نیشابور* شفیعی کدکنی گذشته تا به *سرای بی کسیِ* ابتهاج برسد.
🔹با کسی دوست شو که در *سرمای زمستانِ* اخوان با *قاصدک*، نرم و آهسته به سراغ سهراب سپهری رفته باشد تا با فروغ تولدی دیگر پیدا کند و تا شقایق هست زندگی کند. کسی که با *یاد ایام*، یادی از نوایِ شجریان کند و *ماهور شجریان* با دلش بیداد کرده باشد. کسی که *الهه نازِ* بنان و *گلنار و زهره* داریوش رفیعی را دوست داشته و آواز قمر، *مرغ جانش* را به پرواز در آورد. کسی که *تار* شهناز و لطفی، زخمه بر دلش بزند، *بانگ نی* کسایی و موسوی آتش به جانش افکند و با *سه‌تار* ذوالفنون و *ساز* یاحقی شهنوازی کند.
🔹با کسی دوست شو که در موبایلش به‌جای صد نوع گیم، صد کتاب صوتی باشد و اگر جایی به انتظار نشست، انتظارش را با *صد سال تنهایی* مارکز پُر کند و با *بیگانه* آلبر کامو، بیگانه نباشد...
کسی که در اوج جنگ با آناکارنینا در اندیشه صلح با تولستوی باشد. کسی که داستایوفسکی و برادران کارامازوف را به‌خاطر جنایت یک ابله، مکافات نکند و هستی و نیستی‌اش را تقدیم سارتر کند.
🔹با کسی باش که پرورش عضلات مغزش را مهم‌تر از عضلات بدنش با تزریق آمپول بداند. کسی که برای به دست آوردن محبوبش مبارزه میکند، اما هیچ عشقی را گدایی نمی‌کند! فردی که شرم را در نگاه خود جستجو میکند. با کسی که بداند راه موفقیت، با شکست سنگ‌فرش شده و با هر شکست، محکم‌تر از قبل کنارت می‌ماند. کسی که آرزو نکند مشکلاتش آسان شوند، بلکه تلاش کند که توانش افزونی یابد. کسی كه حتی در اوج اندوه، تبسم را فراموش نکند و کلامش تسکینی باشد برای *دوزخیان روی زمین*.
🔹اگر با کسی دوست شدی که اهل خواندن بود، کنارش باش. لازم نیست دوستِ تو شاگرد اول کلاس باشد. کافیست فقط کتاب‌خوان باشد. چون کسی که کتاب‌خوان است یک روز درس‌خوان هم میشود، اما خیلی از درس‌خوان‌ها هرگز کتاب‌خوان نخواهند شد.
🔹با کسی دوست شو که بوی کتاب بدهد. کسی که عطر و ادکلنش *بویِ خوش کتاب* باشد.
❇️ به مناسبت نمایشگاه بین المللی کتاب
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🔹با کسی دوست شو که *کتاب* بخواند. دوستی که در سوگ گُل‌ممدِ *کلیدر* گریسته باشد و در خیالش با *مارال* به خواب رفته باشد. کسی که *همسایه‌هایِ* احمد محمود را بخواهد که بخواند.
🔹دوستی که *جای خالی سلوچ*، *کافه پیانو*، *عزاداران بَیَل* را بخواند. کسی که *سولمازِ* آتش بدون دود را تا خانه بخت همراهی کرده و *شوهر آهو خانم*، *بوف کور* صادق هدایت، *شازده احتجابِ* گلشیری را بخواند و *سمفونی مردگانِ* معروفی را خوانده باشد. کسی که *تنگسیرِ* صادق چوبک و *چشم‌هایش* بزرگ علوی و *در درازنای شبِ* میرصادقی و *سووشون* سیمین دانشور را نظاره کند. *مدیر مدرسه‌اش* جلال آل احمد باشد و *داستان یک شهر* را از زبان احمد محمود شنیده و در *کافه نادری* رضا قیصریه به *ملکوت* بهرام صادقی برسد.
🔹با کسی دوست شو که کارتِ کتابخانه‌اش از کارت عابر بانکِ والدینش برایش ارزشمندتر باشد.
تشخيص‌اش سخت نيست، حتماً در کیفش به‌جای فندک و انبوه لوازم آرایش، کتابی برای خواندن و به‌جای صحبت از آخرین مدل پورشه و تیپ فلان خواننده و هنرپیشه از گلچین‌هایی که وارد بازار نشر شده‌اند، حرف می‌زند. کسی که ترجمه‌های محمد قاضی، نجف دریابندری، آثار آلبر کامو و کتاب چنین گفت زرتشت و... کسی که وقتش به‌جای کافی‌شاپ‌ها و متر کردن خیابان‌ها، در کتابخانه‌ها و کتاب‌فروشی‌ها بگذرد. کسی که یک غزل حافظ زنده‌اش کند و برای تماشایِ سرو سیمین سعدی سرش را بر باد بدهد و با دوبیتی‌های خیام دلش روشن شود. کسی که سوار بر شبدیزِ خسرو همراه با لیلی و مجنون به جشن شیرین و فرهادِ نظامی برود.
🔹با کسی دوست شو که بر داغ سهراب جوان‌مرگ گریسته و رستم #شاهنامه را بر جومونگ تلویزیون ترجیح دهد و برای فرزند همسایه‌شان دعایِ #فردوسی_بزرگ را بخواند:
*سیه نرگسانت پر از شرم باد*
*رخانت همیشه پر آزرم باد*
کسی که در جستجوی خورشید شمس همراه با مولانا از بلخ تا قونیه سفر کرده و در خلوتِ کیمیا خاتون سماع کرده باشد.
🔹با جوانی دوست شو که فریاد *آی آدم‌های* نیما را شنیده و آیدا را در آیینه شاملو دیده باشد. کسی که *آرش کمانگیرِ* سیاوش کسرایی را به رویِ خار و خاراسنگ خوانده و در یک شب مهتابی با *مشیری* باز از آن کوچه گذشته و اشکی در گذرگاه تاریخ ریخته باشد. کسی که سوار بر اسب *سپید وحشی* منوچهر آتشی از *کوچه‌باغ‌های نیشابور* شفیعی کدکنی گذشته تا به *سرای بی کسیِ* ابتهاج برسد.
🔹با کسی دوست شو که در *سرمای زمستانِ* اخوان با *قاصدک*، نرم و آهسته به سراغ سهراب سپهری رفته باشد تا با فروغ تولدی دیگر پیدا کند و تا شقایق هست زندگی کند. کسی که با *یاد ایام*، یادی از نوایِ شجریان کند و *ماهور شجریان* با دلش بیداد کرده باشد. کسی که *الهه نازِ* بنان و *گلنار و زهره* داریوش رفیعی را دوست داشته و آواز قمر، *مرغ جانش* را به پرواز در آورد. کسی که *تار* شهناز و لطفی، زخمه بر دلش بزند، *بانگ نی* کسایی و موسوی آتش به جانش افکند و با *سه‌تار* ذوالفنون و *ساز* یاحقی شهنوازی کند.
🔹با کسی دوست شو که در موبایلش به‌جای صد نوع گیم، صد کتاب صوتی باشد و اگر جایی به انتظار نشست، انتظارش را با *صد سال تنهایی* مارکز پُر کند و با *بیگانه* آلبر کامو، بیگانه نباشد...
کسی که در اوج جنگ با آناکارنینا در اندیشه صلح با تولستوی باشد. کسی که داستایوفسکی و برادران کارامازوف را به‌خاطر جنایت یک ابله، مکافات نکند و هستی و نیستی‌اش را تقدیم سارتر کند.
🔹با کسی باش که پرورش عضلات مغزش را مهم‌تر از عضلات بدنش با تزریق آمپول بداند. کسی که برای به دست آوردن محبوبش مبارزه میکند، اما هیچ عشقی را گدایی نمی‌کند! فردی که شرم را در نگاه خود جستجو میکند. با کسی که بداند راه موفقیت، با شکست سنگ‌فرش شده و با هر شکست، محکم‌تر از قبل کنارت می‌ماند. کسی که آرزو نکند مشکلاتش آسان شوند، بلکه تلاش کند که توانش افزونی یابد. کسی كه حتی در اوج اندوه، تبسم را فراموش نکند و کلامش تسکینی باشد برای *دوزخیان روی زمین*.
🔹اگر با کسی دوست شدی که اهل خواندن بود، کنارش باش. لازم نیست دوستِ تو شاگرد اول کلاس باشد. کافیست فقط کتاب‌خوان باشد. چون کسی که کتاب‌خوان است یک روز درس‌خوان هم میشود، اما خیلی از درس‌خوان‌ها هرگز کتاب‌خوان نخواهند شد.
🔹با کسی دوست شو که بوی کتاب بدهد. کسی که عطر و ادکلنش *بویِ خوش کتاب* باشد.
❇️ به مناسبت نمایشگاه بین المللی کتاب
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ مهارت‌های های زندگی:
۱- مهارت خودآگاهی
۲- مهارت همدلی
۳- مهارت روابط بین فردی
۴- مهارت ارتباط موثر
۵- مهارت مقابله با استرس
۶- مهارت مدیریت هیجان
۷- مهارت حل مسئله
۸- مهارتت تصمیم گیری
۹- مهارت تفکر خلاق
۱۰- مهارت تفکر نقادانه
▪️مهارت خودآگاهی:
توانایی شناخت نقاط ضعف و قوت و یافتن تصویری واقع‌بینانه از خود. شناخت نیازها و تمایلات فردی برای آشنایی با حقوق و مسئولیت های فردی و اجتماعی
▪️ مهارت همدلی:
درک کردن دیگران و مشکلاتشان در هر شرایطی. این مهارت به دوست داشتن و دوست داشته شدن و در نتیجه روابط اجتماعی بهترِ افراد با یکدیگر می‌انجامد.
▪️ مهارت روابط بین فردی:
مشارکت و همکاری با دیگران، همراه با اعتماد واقع بینانه، که در کنار تقویت دوستی‌ها، دوستی‌های ناسالم را خاتمه می‌دهد تا کسی از چنین روابطی آسیب نبیند.
▪️ مهارت ارتباط موثر:
درک بهتر نیازها و احساسات دیگران، به شیوه‌ای که فرد بتواند نیازها و احساسات خودش را نیز در میان بگذارد. تا ارتباطی رضایت بخش شکل گیرد.
▪️ مهارت مقابله با فشار عصبی(استرس):
با آموختن این مهارت افراد هیجان‌های مثبت و منفی را در خود و دیگران می‌شناسند و سعی می‌کنند واکنشی نشان دهند که این عوامل مشکلی برای آنها ایجاد نکنند.
▪️ مهارت مدیریت هیجان:
هر انسانی که در زندگی خود با هیجانات گوناگونی از جمله غم، خشم، ترس، خوشحالی، لذت و موارد دیگر مواجه است که همه این هیجانات بر زندگی او تاثیر می‌گذارد. شناخت و مهار این هیجانات، همان مدیریت هیجان است. برای کسب این مهارت فرد به طور کامل باید بتواند احساسات و هیجانات دیگران را نیز درک و به نوعی این هیجانات را مهار کند.
▪️مهارت حل مسئله:
زندگی سرشار از مسائل ساده و پیچیده است. با کسب این مهارت بهتر می‌توانیم مشکلات و مسائلی را که هر روز در زندگی برایمان رخ می‌دهند، از سر راه زندگی‌مان برداریم.
▪️مهارت تصمیم‌گیری:
برای برداشتن هر قدمی در زندگی باید تصمیم‌گیری کنیم، مسیر زندگی انسان را تصمیم‌گیری‌های او مشخص میکند. با آموختن این مهارت اهداف خود را واقع بینانه تعیین و از میان راه‌حل‌های موجود بهترین را انتخاب می‌کنیم و مسئولیت عواقب آن را نیز به عهده می‌گیریم.
▪️ مهارت تفکر خلاق:
تفکر یکی از مهمترین مهارت‌های زندگی است. مهارت تفکر خلاق، همان قدرت کشف، نوآوری و خلق ایده‌ای جدید است تا در موارد گوناگون بتوانیم راهی جدید و موثر بیابیم. با آموختن تفکر خلاق، هنگام مواجهه با مشکلات و دشواری‌ها احساسات منفی را به احساسات مثبت تبدیل می‌کنیم. هنگامی که تفکر خلاق را می‌آموزیم دیگر مشکلات زندگی مزاحم ما نیستند، بلکه هر کدام فرصتی هستند تا راه‌حل‌های جدید بیابیم و مشکلات را به گونه‌ای حل کنیم که کسی تاکنون این کار را نکرده باشد.
▪️مهارت تفکر نقادانه:
این مهارت موجب میشود هر چیزی را به سادگی قبول یا رد نکنیم و پیش از آن، موضوع مورد نظر را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم و پس از آن، در مورد رد یا پذیرش آن تصمیم گیری کنیم.
با آموختن تفکر نقادانه فریب دیگران را نمی‌خوریم و به عاقبت امور به خوبی فکر می‌کنیم و دقیق و درست تصمیم می‌گیریم و ارتباطات درستی برقرار می کنیم .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
۱- مهارت خودآگاهی
۲- مهارت همدلی
۳- مهارت روابط بین فردی
۴- مهارت ارتباط موثر
۵- مهارت مقابله با استرس
۶- مهارت مدیریت هیجان
۷- مهارت حل مسئله
۸- مهارتت تصمیم گیری
۹- مهارت تفکر خلاق
۱۰- مهارت تفکر نقادانه
▪️مهارت خودآگاهی:
توانایی شناخت نقاط ضعف و قوت و یافتن تصویری واقع‌بینانه از خود. شناخت نیازها و تمایلات فردی برای آشنایی با حقوق و مسئولیت های فردی و اجتماعی
▪️ مهارت همدلی:
درک کردن دیگران و مشکلاتشان در هر شرایطی. این مهارت به دوست داشتن و دوست داشته شدن و در نتیجه روابط اجتماعی بهترِ افراد با یکدیگر می‌انجامد.
▪️ مهارت روابط بین فردی:
مشارکت و همکاری با دیگران، همراه با اعتماد واقع بینانه، که در کنار تقویت دوستی‌ها، دوستی‌های ناسالم را خاتمه می‌دهد تا کسی از چنین روابطی آسیب نبیند.
▪️ مهارت ارتباط موثر:
درک بهتر نیازها و احساسات دیگران، به شیوه‌ای که فرد بتواند نیازها و احساسات خودش را نیز در میان بگذارد. تا ارتباطی رضایت بخش شکل گیرد.
▪️ مهارت مقابله با فشار عصبی(استرس):
با آموختن این مهارت افراد هیجان‌های مثبت و منفی را در خود و دیگران می‌شناسند و سعی می‌کنند واکنشی نشان دهند که این عوامل مشکلی برای آنها ایجاد نکنند.
▪️ مهارت مدیریت هیجان:
هر انسانی که در زندگی خود با هیجانات گوناگونی از جمله غم، خشم، ترس، خوشحالی، لذت و موارد دیگر مواجه است که همه این هیجانات بر زندگی او تاثیر می‌گذارد. شناخت و مهار این هیجانات، همان مدیریت هیجان است. برای کسب این مهارت فرد به طور کامل باید بتواند احساسات و هیجانات دیگران را نیز درک و به نوعی این هیجانات را مهار کند.
▪️مهارت حل مسئله:
زندگی سرشار از مسائل ساده و پیچیده است. با کسب این مهارت بهتر می‌توانیم مشکلات و مسائلی را که هر روز در زندگی برایمان رخ می‌دهند، از سر راه زندگی‌مان برداریم.
▪️مهارت تصمیم‌گیری:
برای برداشتن هر قدمی در زندگی باید تصمیم‌گیری کنیم، مسیر زندگی انسان را تصمیم‌گیری‌های او مشخص میکند. با آموختن این مهارت اهداف خود را واقع بینانه تعیین و از میان راه‌حل‌های موجود بهترین را انتخاب می‌کنیم و مسئولیت عواقب آن را نیز به عهده می‌گیریم.
▪️ مهارت تفکر خلاق:
تفکر یکی از مهمترین مهارت‌های زندگی است. مهارت تفکر خلاق، همان قدرت کشف، نوآوری و خلق ایده‌ای جدید است تا در موارد گوناگون بتوانیم راهی جدید و موثر بیابیم. با آموختن تفکر خلاق، هنگام مواجهه با مشکلات و دشواری‌ها احساسات منفی را به احساسات مثبت تبدیل می‌کنیم. هنگامی که تفکر خلاق را می‌آموزیم دیگر مشکلات زندگی مزاحم ما نیستند، بلکه هر کدام فرصتی هستند تا راه‌حل‌های جدید بیابیم و مشکلات را به گونه‌ای حل کنیم که کسی تاکنون این کار را نکرده باشد.
▪️مهارت تفکر نقادانه:
این مهارت موجب میشود هر چیزی را به سادگی قبول یا رد نکنیم و پیش از آن، موضوع مورد نظر را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم و پس از آن، در مورد رد یا پذیرش آن تصمیم گیری کنیم.
با آموختن تفکر نقادانه فریب دیگران را نمی‌خوریم و به عاقبت امور به خوبی فکر می‌کنیم و دقیق و درست تصمیم می‌گیریم و ارتباطات درستی برقرار می کنیم .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ کوزه نمادی در رباعیات خیام
✳️ بخش : اول
❇️ در دوره هایی از تاریخ ادبیات، به دلیل وجود شرایط و موقعیت های اجتماعی، زبان رمزگونه آثار شاعران برجسته تر شده است بنابراین مردم، یک شاعر و نویسنده موفق را با مؤلفه های تکرارشونده در اثرش می شناسند چنانکه حافظ را با رندی، سعدی را با عشق و باغ و راغ، مولوی را با شمس و خیام را بیش از هر چیز با نماد "کوزه " می شناسیم.
مهم ترین مضمون یا درون مایه های (theme) مورد علاقه خیام و بازتاب دهنده دغدغه های ذهنی او موضوع مرگ، گذرا بودن عمر و دم را غنیمت شمردن است که آنرا با موتیف "محرک" تصویری کوزه بیان می کند.
البته کاربرد نماد کوزه در رباعیات خیام پدیده نوظهوری نیست؛ در شعر قبل از خیام نیز از این موتیف به ندرت برای بیان مسئله مرگ و زندگی استفاده شده است، تفاوت خیام با دیگر شاعران پیش از خود، که از این مورد بهره جسته اند، آن است که وی نخستین شاعری است که از این موتیف بهره های گوناگونی برده است (شفیعی کدکنی)
در واقع خیام به دلایل مختلفی کوزه را انتخاب کرده است:
● کوزه نمادی از چرخش طبیعت است.
● کوزه نمادی از زندگی وشکنندگی آن است.
● بدن انسان شبیه بدنه ی کوزه است.
● انسان و کوزه هر دو از خاک آفریده شده اند و به خاک باز می گردند.
● هر دو ظرفی هستند که ارزش و مقام او به واسطه مظروفش است که آنرا پر می کند وگرنه چیزی جز مشتی خاک نمی باشد.
● هر دو را کوزه گری سرشته و روزی زیبایی و کارایی شان را از دست خواهند داد.
● هر دو باید درکوره ای به مقام پختگی برسند و پس از آن به مقام خاموشی یا سردی نائل آیندکه دیگر از خود تو خالی اش سخن نمی گوید.
گویی کوزه از عدم می گوید از آنچه بر سرش آمده و او را به این خاموشی که کمال اوست رسانده، بی آنکه زبان داشته باشد و اینگونه مهمترین رازش را به خیام می گوید ..." راز مرگ!!! "راز بودن و نبودن" یا "هستی و نیستی"
پرداختن به موضوع مرگ شرایط تلخی برای مخاطب ایجاد می کند، اما خلاقیت شاعرانۀ خیام باعث همراهی مخاطب با رباعیات میشود و نظر خواننده را به خود جلب مینماید. خیام تفکرات تند خود را که همان تفکرات گریزناپذیر بشر در مقابل مرگ و نیستی است، با آفرینشهای خلاقانه ترسیم و بیان میکند. یکی از بارزترین نمودهای این خلاقیت استفاده وی از نماد کوزه در جایگاه موتیف تصویری است.
او در رباعیات خود میکوشد با استفاده از کوزه موضوع مرگ و گذرا بودن عمر را به مخاطب القاء کند؛ براي مثال در رباعی زیر، به مخاطب یادآور میشود که این کوزه ای که در دست مردم است، روزي انسانی عاشق بوده است و بعد از مرگ خاك شده و به کوزه تبدیل گشته است:
این کوزه چو من عاشق زاري بوده است
در بند سر زلف نگاري بوده است
این دسته که بر گردن او می بینی
دستی است که بر گردن یاري بوده است
(هدایت)
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ بخش : اول
❇️ در دوره هایی از تاریخ ادبیات، به دلیل وجود شرایط و موقعیت های اجتماعی، زبان رمزگونه آثار شاعران برجسته تر شده است بنابراین مردم، یک شاعر و نویسنده موفق را با مؤلفه های تکرارشونده در اثرش می شناسند چنانکه حافظ را با رندی، سعدی را با عشق و باغ و راغ، مولوی را با شمس و خیام را بیش از هر چیز با نماد "کوزه " می شناسیم.
مهم ترین مضمون یا درون مایه های (theme) مورد علاقه خیام و بازتاب دهنده دغدغه های ذهنی او موضوع مرگ، گذرا بودن عمر و دم را غنیمت شمردن است که آنرا با موتیف "محرک" تصویری کوزه بیان می کند.
البته کاربرد نماد کوزه در رباعیات خیام پدیده نوظهوری نیست؛ در شعر قبل از خیام نیز از این موتیف به ندرت برای بیان مسئله مرگ و زندگی استفاده شده است، تفاوت خیام با دیگر شاعران پیش از خود، که از این مورد بهره جسته اند، آن است که وی نخستین شاعری است که از این موتیف بهره های گوناگونی برده است (شفیعی کدکنی)
در واقع خیام به دلایل مختلفی کوزه را انتخاب کرده است:
● کوزه نمادی از چرخش طبیعت است.
● کوزه نمادی از زندگی وشکنندگی آن است.
● بدن انسان شبیه بدنه ی کوزه است.
● انسان و کوزه هر دو از خاک آفریده شده اند و به خاک باز می گردند.
● هر دو ظرفی هستند که ارزش و مقام او به واسطه مظروفش است که آنرا پر می کند وگرنه چیزی جز مشتی خاک نمی باشد.
● هر دو را کوزه گری سرشته و روزی زیبایی و کارایی شان را از دست خواهند داد.
● هر دو باید درکوره ای به مقام پختگی برسند و پس از آن به مقام خاموشی یا سردی نائل آیندکه دیگر از خود تو خالی اش سخن نمی گوید.
گویی کوزه از عدم می گوید از آنچه بر سرش آمده و او را به این خاموشی که کمال اوست رسانده، بی آنکه زبان داشته باشد و اینگونه مهمترین رازش را به خیام می گوید ..." راز مرگ!!! "راز بودن و نبودن" یا "هستی و نیستی"
پرداختن به موضوع مرگ شرایط تلخی برای مخاطب ایجاد می کند، اما خلاقیت شاعرانۀ خیام باعث همراهی مخاطب با رباعیات میشود و نظر خواننده را به خود جلب مینماید. خیام تفکرات تند خود را که همان تفکرات گریزناپذیر بشر در مقابل مرگ و نیستی است، با آفرینشهای خلاقانه ترسیم و بیان میکند. یکی از بارزترین نمودهای این خلاقیت استفاده وی از نماد کوزه در جایگاه موتیف تصویری است.
او در رباعیات خود میکوشد با استفاده از کوزه موضوع مرگ و گذرا بودن عمر را به مخاطب القاء کند؛ براي مثال در رباعی زیر، به مخاطب یادآور میشود که این کوزه ای که در دست مردم است، روزي انسانی عاشق بوده است و بعد از مرگ خاك شده و به کوزه تبدیل گشته است:
این کوزه چو من عاشق زاري بوده است
در بند سر زلف نگاري بوده است
این دسته که بر گردن او می بینی
دستی است که بر گردن یاري بوده است
(هدایت)
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ کوزه نمادی در رباعیات خیام
✳️بخش : دوم ( پایانی )
❇️ یکی از دلایل گرایش خیام به استفاده از موتیف کوزه را، آشنا بودن ذهن خیام با تصویر کوزه و کارگاه‌های کوزه گری دانست. از میان حفریات انجام شده در نیشابور ظرفهای سفالینی مربوط به سده چهارم و پنجم به دست آمده که این ظروف ویژگی‌های صنعتی و زیبایی مخصوصی دارند. با توجه به زیبایی و ظریفکاريهای موجود در این ظروف میتوان چنین استنباط کرد که کوزه های سفالین نیشابور ، بهترین مراکز سفالسازی ایران بوده است وجود تعداد زیادی کارگاه کوزه گری در شهر خیام بر سر هر کوی و گذرو نیز به کار بردن ظروف سفالین و کاشی به تعداد فراوان در همۀ خانه ها به ویژه برای پروردن، نگهداشتن و سپس نوشیدن یا خوردن شراب، خیام را پیوسته با مظهری از اضمحلال بدن و استحاله جسم روبه رو میکرده است (اسلامی ندوشن) وجود کارگاه های کوزه گری در عصر خیام این تصویر را به نمادی آشنا براي مخاطب آن روزگار تبدیل کرده بود؛ چرا که نماد در اصل چیزی است برگرفته از جهان شناخته شده و قابل دریافت از طریق حواس که به چیزي از جهان ناشناخته و غیر محسوس، یا به مفهومی جز مفهوم مستقیم و متعارف خود اشاره میکند. (پورنامداریان)
از سوی دیگر شاید بتوان گفت که خیام در انتخاب نماد کوزه تا حدی نیز تحت تأثیر ناخودآگاه خویش بوده است؛ تکرار نظام کوزه و کوزه گری در زندگی خیام باعث انتخاب این نماد از طریق ناخودآگاه او شده است. همچنین از آنجا که خیام «قاری قرآن» بوده ، ذهنی با قرآن آمیخته داشته است (زرین کوب) ازین رو در گزینش نماد کوزه به شکل خودآگاه یا ناخودآگاه تحت تأثیر آیاتی از این قبیل بوده است: «خَلَقَ الْأَنسانَ من صلْصالِ ِ کَالْفَخَّارِ: انسان را خدا از صلصال مانند گل کوزه گران آفرید» (الرحمن: 14)
در گذشته بعضی اقوام ایرانی زمین را "مادر موجودات " میدانستند و بر این باور بودند که انسانی که از خاك (مادر) پدید آمده است بعد از مرگ باید دوباره به خاك باز گردانده شود. ایشان اجساد را به جز دفن کردن در خاك، که شیوه معمول بوده است، به صورت جنین در خمره هایی سفالین دفن میکردند.
آنها خمره ها را همان زهدان مادر دانسته، مرده را در حالت جنینی قرار میدادند؛ زیرا اعتقاد داشتند که مردگان پس از مرگ دوباره متولد میشوند. در هزاره چهارم پیش از میلاد نیز خمره را نماد زهدان و بازگشت به اصل میدانستند. همچنین در فرهنگ نمادها چنین آمده که اولین مفهوم نماد کوزه و ظرفهای سفالین از طریق هم ذات پنداری آن با زهدان و رحم مادر است. چنین به نظر میرسد که نماد کوزه در رباعیات خیام گاه یادآور باورهای اسطورهایی است که خمره را نماد بازگشت به اصل میدانستند.
❇️ منابع:
شفیعی کدکنی - رستاخیز کلمات
صادق هدایت - ترانه های خیام
اسلامی ندوشن - نیشابور و خیام
پورنامداریان - رمز و داستانهای رمزی در ادب فارسی
زرین کوب- با کاروان حله
رضایی - آیین های تدفین
❇️ به کوشش : خانم رویا مسبوق
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️بخش : دوم ( پایانی )
❇️ یکی از دلایل گرایش خیام به استفاده از موتیف کوزه را، آشنا بودن ذهن خیام با تصویر کوزه و کارگاه‌های کوزه گری دانست. از میان حفریات انجام شده در نیشابور ظرفهای سفالینی مربوط به سده چهارم و پنجم به دست آمده که این ظروف ویژگی‌های صنعتی و زیبایی مخصوصی دارند. با توجه به زیبایی و ظریفکاريهای موجود در این ظروف میتوان چنین استنباط کرد که کوزه های سفالین نیشابور ، بهترین مراکز سفالسازی ایران بوده است وجود تعداد زیادی کارگاه کوزه گری در شهر خیام بر سر هر کوی و گذرو نیز به کار بردن ظروف سفالین و کاشی به تعداد فراوان در همۀ خانه ها به ویژه برای پروردن، نگهداشتن و سپس نوشیدن یا خوردن شراب، خیام را پیوسته با مظهری از اضمحلال بدن و استحاله جسم روبه رو میکرده است (اسلامی ندوشن) وجود کارگاه های کوزه گری در عصر خیام این تصویر را به نمادی آشنا براي مخاطب آن روزگار تبدیل کرده بود؛ چرا که نماد در اصل چیزی است برگرفته از جهان شناخته شده و قابل دریافت از طریق حواس که به چیزي از جهان ناشناخته و غیر محسوس، یا به مفهومی جز مفهوم مستقیم و متعارف خود اشاره میکند. (پورنامداریان)
از سوی دیگر شاید بتوان گفت که خیام در انتخاب نماد کوزه تا حدی نیز تحت تأثیر ناخودآگاه خویش بوده است؛ تکرار نظام کوزه و کوزه گری در زندگی خیام باعث انتخاب این نماد از طریق ناخودآگاه او شده است. همچنین از آنجا که خیام «قاری قرآن» بوده ، ذهنی با قرآن آمیخته داشته است (زرین کوب) ازین رو در گزینش نماد کوزه به شکل خودآگاه یا ناخودآگاه تحت تأثیر آیاتی از این قبیل بوده است: «خَلَقَ الْأَنسانَ من صلْصالِ ِ کَالْفَخَّارِ: انسان را خدا از صلصال مانند گل کوزه گران آفرید» (الرحمن: 14)
در گذشته بعضی اقوام ایرانی زمین را "مادر موجودات " میدانستند و بر این باور بودند که انسانی که از خاك (مادر) پدید آمده است بعد از مرگ باید دوباره به خاك باز گردانده شود. ایشان اجساد را به جز دفن کردن در خاك، که شیوه معمول بوده است، به صورت جنین در خمره هایی سفالین دفن میکردند.
آنها خمره ها را همان زهدان مادر دانسته، مرده را در حالت جنینی قرار میدادند؛ زیرا اعتقاد داشتند که مردگان پس از مرگ دوباره متولد میشوند. در هزاره چهارم پیش از میلاد نیز خمره را نماد زهدان و بازگشت به اصل میدانستند. همچنین در فرهنگ نمادها چنین آمده که اولین مفهوم نماد کوزه و ظرفهای سفالین از طریق هم ذات پنداری آن با زهدان و رحم مادر است. چنین به نظر میرسد که نماد کوزه در رباعیات خیام گاه یادآور باورهای اسطورهایی است که خمره را نماد بازگشت به اصل میدانستند.
❇️ منابع:
شفیعی کدکنی - رستاخیز کلمات
صادق هدایت - ترانه های خیام
اسلامی ندوشن - نیشابور و خیام
پورنامداریان - رمز و داستانهای رمزی در ادب فارسی
زرین کوب- با کاروان حله
رضایی - آیین های تدفین
❇️ به کوشش : خانم رویا مسبوق
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ جزییاتی که نظر مخاطب شما را تغییر می دهند:
❇️ ۱-دست‌خط :
بر اساس مطالعات انجام شده، نحوه‌ی نوشتن و اندازه‌ی دست‌خط یک شخص می‌تواند اطلاعاتی در مورد شخصیت آن فرد به ما ارائه دهد. نتایج تحقیقاتی که توسط National Pen Company انجام شد نشان داد افرادی که دست خط ریز دارند خجالتی، وسواسی و سخت کوش هستند؛ در حالی که افرادی که شخصیت دوستانه و اجتماعی دارند دست خط درشت‌تری دارند.
افرادی که همه چیز را جدی می‌گیرند فشار بیشتری برای نوشتن به خودکار وارد می‌کنند، در حالی که افرادی که خودکار را نرمتر می‌گیرند و در حین نوشتن فشار کمتری به خودکار وارد می‌کنند حساس‌تر و دلسوزتر هستند.
❇️ ۲-رنگ :
بر اساس مقاله‌ای که در Psychology Today منتشر شد، رنگی که برای لباستان انتخاب میکنید یا رنگی که بیشتر به آن وابسته هستید، چیزهای زیادی در مورد شما می‌گوید. افرادی که دائماً مشکی را انتخاب می‌کنند، حساس‌تر هستند، روحیه‌ی هنری دارند و به جزئیات علاقه مندند؛ اما افرادی که رنگ قرمز را دوست دارند از زندگی خود نهایت استفاده را می‌کنند، با انرژی هستند و با جان و دل برای رسیدن به خواسته‌هایشان تلاش می‌کنند.
افرادی که رنگ سبز را دوست دارند وفادار و خونگرم هستند و آن‌هایی که به رنگ سفید علاقه‌مندند منطقی و منظم هستند. افرادی که رنگ آبی را بیشتر از رنگ‌های دیگر دوست دارند حساس هستند و به دیگران توجه می‌کنند.
❇️ ۳-جویدن ناخن :
رفتارهای بدنی تکرارشونده، اطلاعات زیادی درباره‌ی شخصیت شما به دیگران ارائه می‌دهد. عکس‌العمل بدن شما به موقعیت‌های مختلف، مانند کشیدن مو، جویدن ناخن یا زخم کردن پوست نشان‌دهنده‌ی بی‌قراری، ناامیدی، خستگی و نارضایتی است.
به عنوان مثال جویدن ناخن را در نظر بگیرید، نتایج یک تحقیق نشان داده است افرادی که ناخن‌هایشان را می‌جوند کمال‌گرا و اغلب عصبی هستند.
❇️ ۴-کفش :
به گفته‌ی روانشناسان، تنها با نگاه‌کردن به کفش دیگران می‌توانید با اطمینان کامل در مورد شخصیت آنها قضاوت کنید. بر اساس گفته‌های پژوهشگری به نام Omri Gillath از دانشگاه کانزاس، فقط با بررسی قیمت، مدل، رنگ و طرح کفش می‌توانید تقریباً ۹۰ درصد از ویژگی‌های شخصی مالک کفش مانند درآمد، گرایش سیاسی، جنسیت و حتی سن فرد را حدس بزنید.
❇️ ۵-چشم‌ها :
چشم‌ها آینه ای از درون انسان‌ها هستند. چشم‌های شما چیزهای زیادی در موردتان می‌گوید، اینکه به چه فکر میکنید و چه احساسی دارید و اینکه وفادارید یا نه. مطالعات نشان می‌دهد چشم آبی‌ها در مقایسه با افرادی که چشمان تیره‌تری دارند کمتر سازش‌پذیرند.
راه دیگری که چشمانتان شما را لو می‌دهد، عدم توانایی در برقراری تماس چشمی مستقیم است. این موضوع نشان‌گر اراده‌ی ضعیف و عدم کنترل است.
❇️ ۶-وقت‌شناسی :
اینکه چقدر دیر یا زود سر قرار ملاقات یا جلسه حاضر شوید، تأثیر مثبت یا منفی بر نگاه دیگران به شخصیت شما دارد. دیر رفتن به جلسه یا یک قرار ملاقات مهم، دیدی منفی در مورد شما ایجاد میکند، در حالی که سر وقت رسیدن به یک جلسه نشان می‌دهد چقدر برای وقت دیگران ارزش قائلید. هر دوی اینها رفتارهایی درونی و ذهنی هستند.
❇️ ۷-نحوه‌ی دست دادن :
محققان متوجه شده‌اند افرادی که محکم دست می‌دهند، اعتماد به نفس بیشتری دارند و شخصیت محکم و مطمئنی از خود منعکس می‌کنند. این افراد برون‌گرا هستند، زود احساسی میشوند و تمایلی به آرام بودن ندارند.
از طرف دیگر، افرادی که آرام دست می‌دهند از اعتماد به نفس کمتری برخوردارند و اغلب ساده‌ترین راه‌ها را انتخاب می‌کنند. تنها با یک دست دادن ساده می‌توانید تفاوت بین صمیمیت و سردی فرد را تشخیص داد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ ۱-دست‌خط :
بر اساس مطالعات انجام شده، نحوه‌ی نوشتن و اندازه‌ی دست‌خط یک شخص می‌تواند اطلاعاتی در مورد شخصیت آن فرد به ما ارائه دهد. نتایج تحقیقاتی که توسط National Pen Company انجام شد نشان داد افرادی که دست خط ریز دارند خجالتی، وسواسی و سخت کوش هستند؛ در حالی که افرادی که شخصیت دوستانه و اجتماعی دارند دست خط درشت‌تری دارند.
افرادی که همه چیز را جدی می‌گیرند فشار بیشتری برای نوشتن به خودکار وارد می‌کنند، در حالی که افرادی که خودکار را نرمتر می‌گیرند و در حین نوشتن فشار کمتری به خودکار وارد می‌کنند حساس‌تر و دلسوزتر هستند.
❇️ ۲-رنگ :
بر اساس مقاله‌ای که در Psychology Today منتشر شد، رنگی که برای لباستان انتخاب میکنید یا رنگی که بیشتر به آن وابسته هستید، چیزهای زیادی در مورد شما می‌گوید. افرادی که دائماً مشکی را انتخاب می‌کنند، حساس‌تر هستند، روحیه‌ی هنری دارند و به جزئیات علاقه مندند؛ اما افرادی که رنگ قرمز را دوست دارند از زندگی خود نهایت استفاده را می‌کنند، با انرژی هستند و با جان و دل برای رسیدن به خواسته‌هایشان تلاش می‌کنند.
افرادی که رنگ سبز را دوست دارند وفادار و خونگرم هستند و آن‌هایی که به رنگ سفید علاقه‌مندند منطقی و منظم هستند. افرادی که رنگ آبی را بیشتر از رنگ‌های دیگر دوست دارند حساس هستند و به دیگران توجه می‌کنند.
❇️ ۳-جویدن ناخن :
رفتارهای بدنی تکرارشونده، اطلاعات زیادی درباره‌ی شخصیت شما به دیگران ارائه می‌دهد. عکس‌العمل بدن شما به موقعیت‌های مختلف، مانند کشیدن مو، جویدن ناخن یا زخم کردن پوست نشان‌دهنده‌ی بی‌قراری، ناامیدی، خستگی و نارضایتی است.
به عنوان مثال جویدن ناخن را در نظر بگیرید، نتایج یک تحقیق نشان داده است افرادی که ناخن‌هایشان را می‌جوند کمال‌گرا و اغلب عصبی هستند.
❇️ ۴-کفش :
به گفته‌ی روانشناسان، تنها با نگاه‌کردن به کفش دیگران می‌توانید با اطمینان کامل در مورد شخصیت آنها قضاوت کنید. بر اساس گفته‌های پژوهشگری به نام Omri Gillath از دانشگاه کانزاس، فقط با بررسی قیمت، مدل، رنگ و طرح کفش می‌توانید تقریباً ۹۰ درصد از ویژگی‌های شخصی مالک کفش مانند درآمد، گرایش سیاسی، جنسیت و حتی سن فرد را حدس بزنید.
❇️ ۵-چشم‌ها :
چشم‌ها آینه ای از درون انسان‌ها هستند. چشم‌های شما چیزهای زیادی در موردتان می‌گوید، اینکه به چه فکر میکنید و چه احساسی دارید و اینکه وفادارید یا نه. مطالعات نشان می‌دهد چشم آبی‌ها در مقایسه با افرادی که چشمان تیره‌تری دارند کمتر سازش‌پذیرند.
راه دیگری که چشمانتان شما را لو می‌دهد، عدم توانایی در برقراری تماس چشمی مستقیم است. این موضوع نشان‌گر اراده‌ی ضعیف و عدم کنترل است.
❇️ ۶-وقت‌شناسی :
اینکه چقدر دیر یا زود سر قرار ملاقات یا جلسه حاضر شوید، تأثیر مثبت یا منفی بر نگاه دیگران به شخصیت شما دارد. دیر رفتن به جلسه یا یک قرار ملاقات مهم، دیدی منفی در مورد شما ایجاد میکند، در حالی که سر وقت رسیدن به یک جلسه نشان می‌دهد چقدر برای وقت دیگران ارزش قائلید. هر دوی اینها رفتارهایی درونی و ذهنی هستند.
❇️ ۷-نحوه‌ی دست دادن :
محققان متوجه شده‌اند افرادی که محکم دست می‌دهند، اعتماد به نفس بیشتری دارند و شخصیت محکم و مطمئنی از خود منعکس می‌کنند. این افراد برون‌گرا هستند، زود احساسی میشوند و تمایلی به آرام بودن ندارند.
از طرف دیگر، افرادی که آرام دست می‌دهند از اعتماد به نفس کمتری برخوردارند و اغلب ساده‌ترین راه‌ها را انتخاب می‌کنند. تنها با یک دست دادن ساده می‌توانید تفاوت بین صمیمیت و سردی فرد را تشخیص داد.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ راه تشخیص "تناسب" از "تضمن" در زبان فارسی چیست؟
✳️ بخش : اول
❇️ تناسب (مراعات نظیر)
معنای متداعی‌کنندة یک کلمه عبارت است از مجموعه معناهایی که یک شخص موقع شنیدن آن کلمه به ذهنش میرسد؛ بخشی از معنای یک کلمه یا عبارت که آن را به پدیده‌های دنیای واقعی، خیالی یا مکانی و... مربوط می‌سازد. برای مثال، معنای «پرنده» عبارت است از یک موجود دو پا، بال‌دار، تخم‌گذار، خونگرم و منقاردار. در نظام معنایی، «معنای صریح» (denotation) معنای مرکزی و «هستة معنایی» یک واژه است و اغلب با معناهای «ارجاعی (refrence)، شناختی (cognitive) و ادراکی (conceptual) برابر دانسته میشود.
ارتباط و تداعی معمولاً بین دو چیز حاصل می‌آید؛ برای مثال:
الف) وقتی کسی واژة «میز» را می‌شنود، ممکن است واژة «صندلی» به ذهنش متبادر شود؛ چون صندلی همواره نزدیک میز است. این نوع از تداعی را تداعی از راه مجاورت (association by contiguity) می‌نامند.
ب) هرگاه کسی واژة «شاد» را بشنود، ممکن است به یاد واژة «غمگین» بیفتد؛ چون دارای معنای متضاد با آن است. این عمل را تداعی از راه تضاد (association by contrast) می‌نامند.
پ) هرگاه کسی واژة «مبل» را بشنود، ممکن است به یاد واژة «صندلی» بیفتد؛ زیرا معنایی شبیه به آن دارد. این عمل را تداعی از راه مشابهت (association by similarity) می‌نامند.
پس، تناسب آوردن واژه‌هایی از یک مجموعه است که با هم تناسب دارند. این تناسب و رابطه می‌تواند از نظر جنس، نوع، مکان، زمان، همراهی و... باشد؛ مثل:
مزرع سبز فلک دیدم و داس مه نو
یادم از کشته خویش آمد و هنگام درو
«حافظ»
در بیت بالا واژه‌های مزرع ، داس، کشته و درو به کار رفته‌اند، اینها چیزهایی هستند که در کار کشاورزی با هم به‌کار می‌روند و هر یک، جزئی است از یک کل که در کنار هم به‌کار رفته‌اند؛ بی‌آنکه در نگاه اول، این ارتباط و همراهی آشکار باشد. مثال دیگر:
شبی در بیابان مکه از بی‌خوابی پای رفتنم نماند. سر بنهادم و شتربان را گفتم دست از من بدار.
«سعدی»
در این مثال، نام کدام اعضای اندام آدمی آمده است؟ پای، سر، دست از اندام‌های آدمی هستند. هنر سعدی این است که به این تناسب عنایت داشته و آنها را با هم آورده است؛ به‌طوری که هیچ واژه‌ای نمی‌تواند جانشین این کلمات شود؛ این همان تناسب (مراعات نظیر) است.
❇️ تضمّن یا شمول معنایی (هم‌پوشی)
رابطة بین دو واژه که در آن معنای یکی از واژه‌ها معنای واژة دیگر را در برمی‌گیرد؛ برای مثال؛ واژه‌های «حیوان و سگ» اینگونه به هم مربوط میشوند که «سگ» به نوعی از «حیوان» دلالت دارد و حیوان یک اصطلاح عمومی است که «سگ» و دیگر حیوانات را در برمی‌گیرد. در این مثال، «سگ» را «معنا شمول» (hyponymy) و اصطلاح عمومی «حیوان» را «مافوق» (super ordinate) می‌نامند. اصطلاح «مافوق» می‌تواند معناشمول‌های زیادی داشته باشد.
معنای کلمات را میتوان به صورت ترکیب مشخصه‌ها یا مؤلفه‌های معنایی توصیف کرد. برای نمونه، مؤلفه‌های «+ مرد» و «+ بزرگ» جزئی از معنای «پدر»ند؛ هرچند مؤلفه‌های دیگری را نیز باید به آنها اضافه کرد.
گاهی بعضی از واژگان تنها در یک یا دو مؤلفه اختلاف و در دیگر مؤلفه‌ها اشتراک دارند.
وقتی معنای یک واژه، معنای واژه‌های دیگر را نیز دربرگیرد، رابطة آنها را شمول یا تضمّن معنایی می‌نامند. شمول به این معناست که اگر چیزی «سرو» باشد، لزوماً درخت هم هست؛ یعنی، کلمة «سرو» مفهوم واژة درخت را نیز دربردارد (تضمن).
می‌توانیم بگوییم که اسب، تحت شمول حیوان یا مورچه تحت شمول حشره است؛ یعنی، مورچه متضمن معنای «حشره» نیز هست. همچنین می‌توانیم واژه‌هایی را که تحت یک کلمة کلی (بالاتر) قرار گرفته‌اند، واژه‌های هم‌شمول بنامیم. بنابراین، اسب و سگ کلمه‌هایی هم‌شمول‌اند و کلمة کلی مختص به آنها، حیوان است (واژة شامل). «خوردن و نوشیدن» هم رابطة متضمن یا شمول دارند و شمول خوردن بیشتر از نوشیدن است.
ادامه دارد ... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ بخش : اول
❇️ تناسب (مراعات نظیر)
معنای متداعی‌کنندة یک کلمه عبارت است از مجموعه معناهایی که یک شخص موقع شنیدن آن کلمه به ذهنش میرسد؛ بخشی از معنای یک کلمه یا عبارت که آن را به پدیده‌های دنیای واقعی، خیالی یا مکانی و... مربوط می‌سازد. برای مثال، معنای «پرنده» عبارت است از یک موجود دو پا، بال‌دار، تخم‌گذار، خونگرم و منقاردار. در نظام معنایی، «معنای صریح» (denotation) معنای مرکزی و «هستة معنایی» یک واژه است و اغلب با معناهای «ارجاعی (refrence)، شناختی (cognitive) و ادراکی (conceptual) برابر دانسته میشود.
ارتباط و تداعی معمولاً بین دو چیز حاصل می‌آید؛ برای مثال:
الف) وقتی کسی واژة «میز» را می‌شنود، ممکن است واژة «صندلی» به ذهنش متبادر شود؛ چون صندلی همواره نزدیک میز است. این نوع از تداعی را تداعی از راه مجاورت (association by contiguity) می‌نامند.
ب) هرگاه کسی واژة «شاد» را بشنود، ممکن است به یاد واژة «غمگین» بیفتد؛ چون دارای معنای متضاد با آن است. این عمل را تداعی از راه تضاد (association by contrast) می‌نامند.
پ) هرگاه کسی واژة «مبل» را بشنود، ممکن است به یاد واژة «صندلی» بیفتد؛ زیرا معنایی شبیه به آن دارد. این عمل را تداعی از راه مشابهت (association by similarity) می‌نامند.
پس، تناسب آوردن واژه‌هایی از یک مجموعه است که با هم تناسب دارند. این تناسب و رابطه می‌تواند از نظر جنس، نوع، مکان، زمان، همراهی و... باشد؛ مثل:
مزرع سبز فلک دیدم و داس مه نو
یادم از کشته خویش آمد و هنگام درو
«حافظ»
در بیت بالا واژه‌های مزرع ، داس، کشته و درو به کار رفته‌اند، اینها چیزهایی هستند که در کار کشاورزی با هم به‌کار می‌روند و هر یک، جزئی است از یک کل که در کنار هم به‌کار رفته‌اند؛ بی‌آنکه در نگاه اول، این ارتباط و همراهی آشکار باشد. مثال دیگر:
شبی در بیابان مکه از بی‌خوابی پای رفتنم نماند. سر بنهادم و شتربان را گفتم دست از من بدار.
«سعدی»
در این مثال، نام کدام اعضای اندام آدمی آمده است؟ پای، سر، دست از اندام‌های آدمی هستند. هنر سعدی این است که به این تناسب عنایت داشته و آنها را با هم آورده است؛ به‌طوری که هیچ واژه‌ای نمی‌تواند جانشین این کلمات شود؛ این همان تناسب (مراعات نظیر) است.
❇️ تضمّن یا شمول معنایی (هم‌پوشی)
رابطة بین دو واژه که در آن معنای یکی از واژه‌ها معنای واژة دیگر را در برمی‌گیرد؛ برای مثال؛ واژه‌های «حیوان و سگ» اینگونه به هم مربوط میشوند که «سگ» به نوعی از «حیوان» دلالت دارد و حیوان یک اصطلاح عمومی است که «سگ» و دیگر حیوانات را در برمی‌گیرد. در این مثال، «سگ» را «معنا شمول» (hyponymy) و اصطلاح عمومی «حیوان» را «مافوق» (super ordinate) می‌نامند. اصطلاح «مافوق» می‌تواند معناشمول‌های زیادی داشته باشد.
معنای کلمات را میتوان به صورت ترکیب مشخصه‌ها یا مؤلفه‌های معنایی توصیف کرد. برای نمونه، مؤلفه‌های «+ مرد» و «+ بزرگ» جزئی از معنای «پدر»ند؛ هرچند مؤلفه‌های دیگری را نیز باید به آنها اضافه کرد.
گاهی بعضی از واژگان تنها در یک یا دو مؤلفه اختلاف و در دیگر مؤلفه‌ها اشتراک دارند.
وقتی معنای یک واژه، معنای واژه‌های دیگر را نیز دربرگیرد، رابطة آنها را شمول یا تضمّن معنایی می‌نامند. شمول به این معناست که اگر چیزی «سرو» باشد، لزوماً درخت هم هست؛ یعنی، کلمة «سرو» مفهوم واژة درخت را نیز دربردارد (تضمن).
می‌توانیم بگوییم که اسب، تحت شمول حیوان یا مورچه تحت شمول حشره است؛ یعنی، مورچه متضمن معنای «حشره» نیز هست. همچنین می‌توانیم واژه‌هایی را که تحت یک کلمة کلی (بالاتر) قرار گرفته‌اند، واژه‌های هم‌شمول بنامیم. بنابراین، اسب و سگ کلمه‌هایی هم‌شمول‌اند و کلمة کلی مختص به آنها، حیوان است (واژة شامل). «خوردن و نوشیدن» هم رابطة متضمن یا شمول دارند و شمول خوردن بیشتر از نوشیدن است.
ادامه دارد ... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ راه تشخیص "تناسب" از "تضمن" در زبان فارسی چیست؟
✳️ بخش : دوم ( پایانی )
❇️ نتیجة کلی
آموزش تناسب کار چندان مشکلی نیست ولی چون در کنار تناسب، واژة تضمّن نیز اضافه شده و در کتاب‌های درسی ـ چه زبان فارسی (1) و چه زبان فارسی (3) ـ فقط نامی از تضمّن برده شده است، پس هدف اصلی و کلی این مقاله آموزش تضمّن و تفاوت آن با تناسب و تشخیص این دو از یکدیگر است.
با توجه به مثال‌های ذکر شده، در شناخت و تشخیص تناسب و تضمّن میتوان گفت که تضمّن به منزلة چتری (یک شیء کلی) است که چیزی جزئی زیادی (جزئیات) را در سایه و تحت تکفل خود قرار داده است. به عبارت بهتر، ما وقتی واژه‌ای به نام کشاورزی داریم، می‌توانیم بگوییم که داس، کشته، درو و... در زیر سایة آن پناه گرفته‌اند؛ یعنی، کشاورزی یک کل است و آنچه به ذهن ما خطور میکند و تداعی میشود، جزئیات آن‌اند؛ یعنی داس، کشته، درو... . پس اگر کشاورزی را با داس یا کشته در نظر بگیریم، می‌گوییم تضمّن است ولی وقتی واژه‌های کشته، درو و داس را در نظر می‌گیریم بین این کلمات تناسب وجود دارد. به عبارت ساده‌تر و بهتر، اگر از کل به جزء حساب کنیم، تضمّن و اگر تنها جزئیات را در نظر بگیریم، تناسب است.
مثال‌های دیگر
واژة آسمان را که یک واژة کلی است، در نظر بگیرید؛ وقتی آسمان به ذهن خطور میکند، علاوه بر رنگ و پهنة آن، خورشید، ماه، ستاره، ابر و... ـ که هر کدام جزئی از کل است ـ به ذهن ما می‌آیند. بنابراین، می‌گوییم تضمّن است؛ یعنی، آسمان با خورشید، آسمان با ماه، آسمان با ستاره و... تضمّن است ولی وقتی فقط این جزئیات را در نظر می‌گیریم، مثلاً در این بیت سعدی: «ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند/ تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری» ابر و مه و خورشید... تناسب هستند.
وقتی مدرسه‌ای را ـ که به منزلة کل (چتر) است ـ در نظر می‌گیریم و می‌گوییم معلم، دانش‌آموز، نیمکت، تخته سیاه و... را شامل میشود، تضمّن است؛ یعنی، مدرسه با معلم، مدرسه با دانش‌آموز تضمّن است؛ مثل والدین و پدر، والدین و مادر، اما وقتی معلم و دانش‌آموز را بررسی می‌کنیم یا پدر و مادر را در نظر می‌گیریم، می‌گوییم تناسب است و مثال‌هایی از این دست.
❇️ منبع: تضمن چیست؟ محمدعلی گلستانی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ بخش : دوم ( پایانی )
❇️ نتیجة کلی
آموزش تناسب کار چندان مشکلی نیست ولی چون در کنار تناسب، واژة تضمّن نیز اضافه شده و در کتاب‌های درسی ـ چه زبان فارسی (1) و چه زبان فارسی (3) ـ فقط نامی از تضمّن برده شده است، پس هدف اصلی و کلی این مقاله آموزش تضمّن و تفاوت آن با تناسب و تشخیص این دو از یکدیگر است.
با توجه به مثال‌های ذکر شده، در شناخت و تشخیص تناسب و تضمّن میتوان گفت که تضمّن به منزلة چتری (یک شیء کلی) است که چیزی جزئی زیادی (جزئیات) را در سایه و تحت تکفل خود قرار داده است. به عبارت بهتر، ما وقتی واژه‌ای به نام کشاورزی داریم، می‌توانیم بگوییم که داس، کشته، درو و... در زیر سایة آن پناه گرفته‌اند؛ یعنی، کشاورزی یک کل است و آنچه به ذهن ما خطور میکند و تداعی میشود، جزئیات آن‌اند؛ یعنی داس، کشته، درو... . پس اگر کشاورزی را با داس یا کشته در نظر بگیریم، می‌گوییم تضمّن است ولی وقتی واژه‌های کشته، درو و داس را در نظر می‌گیریم بین این کلمات تناسب وجود دارد. به عبارت ساده‌تر و بهتر، اگر از کل به جزء حساب کنیم، تضمّن و اگر تنها جزئیات را در نظر بگیریم، تناسب است.
مثال‌های دیگر
واژة آسمان را که یک واژة کلی است، در نظر بگیرید؛ وقتی آسمان به ذهن خطور میکند، علاوه بر رنگ و پهنة آن، خورشید، ماه، ستاره، ابر و... ـ که هر کدام جزئی از کل است ـ به ذهن ما می‌آیند. بنابراین، می‌گوییم تضمّن است؛ یعنی، آسمان با خورشید، آسمان با ماه، آسمان با ستاره و... تضمّن است ولی وقتی فقط این جزئیات را در نظر می‌گیریم، مثلاً در این بیت سعدی: «ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند/ تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری» ابر و مه و خورشید... تناسب هستند.
وقتی مدرسه‌ای را ـ که به منزلة کل (چتر) است ـ در نظر می‌گیریم و می‌گوییم معلم، دانش‌آموز، نیمکت، تخته سیاه و... را شامل میشود، تضمّن است؛ یعنی، مدرسه با معلم، مدرسه با دانش‌آموز تضمّن است؛ مثل والدین و پدر، والدین و مادر، اما وقتی معلم و دانش‌آموز را بررسی می‌کنیم یا پدر و مادر را در نظر می‌گیریم، می‌گوییم تناسب است و مثال‌هایی از این دست.
❇️ منبع: تضمن چیست؟ محمدعلی گلستانی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
⚠️ سندروم گردن پیامکی !
گوشی موبایل نهایتا وزنی در حدود دویست گرم داره. اما با همین وزن کم، میتونه بیست کیلوگرم معادل دو کیسه برنج، فشار به گردنتون وارد کنه.
به ازای هر ۱۵ درجه ای که گردنتون رو خم میکنید، ۵ کیلوگرم نیروی بیشتری به مهره‌های گردن وارد میشه. در زاویه ۴۵ درجه، حدود ۲۴ کیلو!
این فشار شدید بشدت به مهره‌های گردن آسیب میزنه. سندرم گردن پیامکی بعد از کرونا بشدت شیوع پیدا کرد. درد مزمن آرتروز گردن کیفیت زندگی فرد مبتلا خیلی تنزل میده.
تا میتونید موبایلتون رو بالا نگهدارید. پشت سرتون تکیه گاه بذارید و سرتون رو به عقب تکیه بدید و تمرینات تقویتی عضلات گردن رو انجام بدید.
ساده ترین تمرین اینه: کف دست رو به پیشانی و چهار طرف سر، فشار بدید و ده ثانیه بشمرید. روزی دو بار این تمرین رو انجام بدید.
این تمرین کمک میکنه با تقویت عضلات بخشی از نیروی وارد به گردن رو تحمل کنه.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
گوشی موبایل نهایتا وزنی در حدود دویست گرم داره. اما با همین وزن کم، میتونه بیست کیلوگرم معادل دو کیسه برنج، فشار به گردنتون وارد کنه.
به ازای هر ۱۵ درجه ای که گردنتون رو خم میکنید، ۵ کیلوگرم نیروی بیشتری به مهره‌های گردن وارد میشه. در زاویه ۴۵ درجه، حدود ۲۴ کیلو!
این فشار شدید بشدت به مهره‌های گردن آسیب میزنه. سندرم گردن پیامکی بعد از کرونا بشدت شیوع پیدا کرد. درد مزمن آرتروز گردن کیفیت زندگی فرد مبتلا خیلی تنزل میده.
تا میتونید موبایلتون رو بالا نگهدارید. پشت سرتون تکیه گاه بذارید و سرتون رو به عقب تکیه بدید و تمرینات تقویتی عضلات گردن رو انجام بدید.
ساده ترین تمرین اینه: کف دست رو به پیشانی و چهار طرف سر، فشار بدید و ده ثانیه بشمرید. روزی دو بار این تمرین رو انجام بدید.
این تمرین کمک میکنه با تقویت عضلات بخشی از نیروی وارد به گردن رو تحمل کنه.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ پسوند « سری » پسوندی برای شادی بخشی در فرهنگ مازندران
❇️در فرهنگ مازندران پسوند سری بهانه ای برای شاد بودن وبخشش بود
بعضی از این اتفاق به شرح زیر می باشد:
◀️ گهره سری( بزرگان برای دیدن نوزاد می امدند و چشم روشنی روی گهواره می گذاشتند)
◀️ کلاه سری( هنگانی که مادر نوزاد را نزد خانواده ی خویش می برد )
◀️ دندون سری( زمانی که نوزاد دندان در می اورد)
◀️ چیک سری( ختنه سوران)
◀️ شونه سری( سرتراشی داماد صورت می گیرد)
◀️ بارسری( زمانی که اولین بار محصول توسط چاربیدار آورده می شود)
◀️ پل سری ( هنگام عبور عروس از روی پل صورت می گیرد)
◀️ کلک سری( موقع ورود عروس به خانه ی داماد صورت می گردد)
◀️ مقراض سری( برای دوختن لباس عروس و داماد به خیاط می دهند)
◀️ کترا سری( به آشپز غذای عروسی داده می شود)
◀️ تیرک سری( زمانی که ستون سقف خانه زده شد)
◀️ قلم سری( زمانی که می خواهند سندی را بنویسند)
◀️ تاشه سری( زمانی می خواهند قند خواستگاری را بشکنند)
◀️ رسن سری( زمانی که گاوی فروخته می شود)
◀️ اوسار سری( در زمان فروش اسب است)
◀️ کرس سری( برای فروش گوسفند است)
◀️ شاخ سری( برای فروش بز بود)
◀️چرخه سری( هنگام برداشت پشم گوسفند صورت می گرفت)
❇️ تهیه از : قاسمعلی یعقوبی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️در فرهنگ مازندران پسوند سری بهانه ای برای شاد بودن وبخشش بود
بعضی از این اتفاق به شرح زیر می باشد:
◀️ گهره سری( بزرگان برای دیدن نوزاد می امدند و چشم روشنی روی گهواره می گذاشتند)
◀️ کلاه سری( هنگانی که مادر نوزاد را نزد خانواده ی خویش می برد )
◀️ دندون سری( زمانی که نوزاد دندان در می اورد)
◀️ چیک سری( ختنه سوران)
◀️ شونه سری( سرتراشی داماد صورت می گیرد)
◀️ بارسری( زمانی که اولین بار محصول توسط چاربیدار آورده می شود)
◀️ پل سری ( هنگام عبور عروس از روی پل صورت می گیرد)
◀️ کلک سری( موقع ورود عروس به خانه ی داماد صورت می گردد)
◀️ مقراض سری( برای دوختن لباس عروس و داماد به خیاط می دهند)
◀️ کترا سری( به آشپز غذای عروسی داده می شود)
◀️ تیرک سری( زمانی که ستون سقف خانه زده شد)
◀️ قلم سری( زمانی که می خواهند سندی را بنویسند)
◀️ تاشه سری( زمانی می خواهند قند خواستگاری را بشکنند)
◀️ رسن سری( زمانی که گاوی فروخته می شود)
◀️ اوسار سری( در زمان فروش اسب است)
◀️ کرس سری( برای فروش گوسفند است)
◀️ شاخ سری( برای فروش بز بود)
◀️چرخه سری( هنگام برداشت پشم گوسفند صورت می گرفت)
❇️ تهیه از : قاسمعلی یعقوبی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ شش ایراد رایج قافیه بین ترانه سرایان جوان
❇️ بخش: اول
❇️ در اینکه ترانه روی ملودی نوشته می شود و چیزی به نام ایراد وزنی واقعا جای چندانی در بررسی آن ندارد شکی نیست. در اینکه قافیه در ترانه اجباری نیست و عزیزانی همچون «شهیار قنبری» در بعضی آثارشان از آن عبور کرده اند شکی نیست. اما نمی توان از این موضوع به راحتی رد شد که بسیاری از ایرادات وزنی و قافیه ای در کار دوستان جوان از ندانستن یا عدم توجه است تا ساختارشکنی و رسیدن به کشف هایی تازه…
مطمئنا هدف از این متن دوستانی نیستند که با آگاهی کامل از اصول ادبی، برای خلق فضایی تازه گاهی از آنها فراروی می کنند بلکه یادآوری این نکته است که در ترانه یکی از مهمترین هدف های ما بخش موسیقیایی کلام است که عدم توجه به قافیه و ملودی و… باعث می شود گوش مخاطب آزار ببیند. هدف من آن است که به جای پرداختن به وزن و قافیه و… در جلسات نقد، به نقدی عمیق تر و علمی تر پرداخته و وقت خود را در این جلسات تلف نکنیم…
در هر صورت به عنوان یک شاعر و ترانه سرا، خوشحال می شوم با شیر کردن این مطلب، شما هم در رفع ایرادات رایج دوستانتان شریک باشید!
چیزی که ایراد نیست:
❇️ در بسیاری از جلسات دیده ام که قافیه ی سماعی یا گوشی را در ترانه ایراد می دانند. بر همگان واضح و مبرهن است که اگر بتوان قافیه ی سماعی (قافیه کردن حروفی که شکل متفاوت اما در فارسی صدای یکسانی دارند مثل: ز، ض، ظ، ذ) را در «شعر» ایراد دانست با توجه به شنیداری بودن موزیک و «ترانه» نمی توان آن را در اینجا ضعف یا ایراد محسوب کرد. پس وقتی ترانه سرا «محضه» و «لحظه» را قافیه می کند نه گوش ما اذیت می شود و نه در ترانه ی معاصر می توان آن را ایراد دانست.
◀️ ۱- قافیه کردن مصوت های کوتاه یا مصوت بلند «ای» با هم:
در اینکه دو مصوت بلند «ا» و «او» را می توان به خاطر کشیدگی زیاد آنها با هم قافیه کرد شکی نیست. مثلا «سرما» با «دریا» فقط به خاطر «ا» مشترک هم قافیه هستند یا همچنین «ترسو» و «اخمو». در اینجور موارد ما توصیه می کنیم برای افزایش موسیقی کلام، ترانه سرا با وجود درست بودن، حروف مشترک بیشتری را لحاظ کند. مثلا «دریا» را با «آیا» قافیه کرده و حرف «ی» را هم مشترک بگیرد و موسیقی حتی می تواند بیشتر شده و «دریا» را با «پریا» قافیه کنیم. اما مشکل در آنجایی ظهور پیدا می کند که مصوت کوتاه یا مصوت بلند «ای» در انتهای کلمه باشد.
در اینجور موارد ما مصوت کوتاه یا «ای» را حذف می کنیم و بقیه ی کلمه باید همقافیه باشد مثلا وقتی دو کلمه ی «خنده» و «ساده» را داریم در واقع «خند ِ» و «ساد ِ» بوده. پس باید «خند» و «ساد» قافیه باشند که می بینیم نمی شود اما مثلا «خنده» و بنده» هم قافیه هستند. یا مثلا «بازی» و «روزی» قافیه نمی شوند چون «باز» و «روز» قافیه نیستند!
البته یادمان باشد که مثلا کلماتی مثل «له»، «گره»، «مه» و… با کسره تمام نشده و در واقع با «هـ» تمام می شوند پس می توانند با هم قافیه محسوب شوند.
همچنین یک نکته ی خیلی مهم آن است که اگر حرفی روی متحرک باشد مثل همان مثال «خنده» که حرف «دال» کسره دارد، مصوت کوتاه قبل از آن می تواند تغییر کند پس «خـَنده» و «گـُنده» می توانند با هم قافیه شوند هرچند در ترانه برای حفظ موسیقی بیشتر، کمتر از این اختیار استفاده می کنیم.
◀️ ۲- عدم رعایت حرف «قید»:
وقتی ما دو کلمه ی «دست» و «مست» را قافیه می کنیم می دانیم که از آخرین مصوت به بعد تمام حروف باید یکی باشند. حرف «ت» را روی و حرف «س» را قید می نامیم. اگر این حرف قید تغییر کند در واقع قافیه غلط است. البته افرادی مثل مولانا گاهی این قاعده را رعایت نکرده اند اما چون به موسیقی کلام لطمه می زند رعایتش در ترانه ضروری تر است.
مثلا کلمه ی «درز» با «سبز» نمی تواند قافیه شود یا «درفش» با «فرش» نمی تواند هم قافیه باشد چون در مثال اول حروف «ر» و «ب» و در مثال دوم حروف «ف» و «ر» متفاوت هستند. مثلا قافیه ی مناسب برای «درز» کلمه ی «مرز» و برای «درفش» کلمه ی «بنفش» می باشد.
◀️ ۳- قافیه پنداشتن شناسه ها، پسوندها و… (ایطاء و قوافی شایگان):
پسوندهایی که به کلمه اضافه شده و دارای یک معنی می باشد جزء قافیه نیستند. مثلا «دانشمند» و «کارمند» از دو رکن «دانش» و «کار» به همراه کلمه ی «مند» ساخته شده اند پس در واقع «مند» جزء ردیف بوده و می بینیم که «دانش» و «کار» هیچ حرف مشترکی برای قافیه شدن ندارند.
مثلا وقتی می گوییم «مالش» و «آرامش» هر دو پسوند «ش» به یک معنا و برای ساخت اسم استفاده شده و می بینیم که «مال» و «آرام» به هیچ وجه قافیه نیستند.
مثلا در «جوانان» و «درختان» حروف «ان» برای جمع به کار رفته و مشخص است که «جوان» و «درخت» قافیه نیستند
مثلا در «زیباتر» و «بهتر» پسوند «تر» صفت تفصیلی بوده و مشخص است که «زیبا» و «به» قافیه نمی شوند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ بخش: اول
❇️ در اینکه ترانه روی ملودی نوشته می شود و چیزی به نام ایراد وزنی واقعا جای چندانی در بررسی آن ندارد شکی نیست. در اینکه قافیه در ترانه اجباری نیست و عزیزانی همچون «شهیار قنبری» در بعضی آثارشان از آن عبور کرده اند شکی نیست. اما نمی توان از این موضوع به راحتی رد شد که بسیاری از ایرادات وزنی و قافیه ای در کار دوستان جوان از ندانستن یا عدم توجه است تا ساختارشکنی و رسیدن به کشف هایی تازه…
مطمئنا هدف از این متن دوستانی نیستند که با آگاهی کامل از اصول ادبی، برای خلق فضایی تازه گاهی از آنها فراروی می کنند بلکه یادآوری این نکته است که در ترانه یکی از مهمترین هدف های ما بخش موسیقیایی کلام است که عدم توجه به قافیه و ملودی و… باعث می شود گوش مخاطب آزار ببیند. هدف من آن است که به جای پرداختن به وزن و قافیه و… در جلسات نقد، به نقدی عمیق تر و علمی تر پرداخته و وقت خود را در این جلسات تلف نکنیم…
در هر صورت به عنوان یک شاعر و ترانه سرا، خوشحال می شوم با شیر کردن این مطلب، شما هم در رفع ایرادات رایج دوستانتان شریک باشید!
چیزی که ایراد نیست:
❇️ در بسیاری از جلسات دیده ام که قافیه ی سماعی یا گوشی را در ترانه ایراد می دانند. بر همگان واضح و مبرهن است که اگر بتوان قافیه ی سماعی (قافیه کردن حروفی که شکل متفاوت اما در فارسی صدای یکسانی دارند مثل: ز، ض، ظ، ذ) را در «شعر» ایراد دانست با توجه به شنیداری بودن موزیک و «ترانه» نمی توان آن را در اینجا ضعف یا ایراد محسوب کرد. پس وقتی ترانه سرا «محضه» و «لحظه» را قافیه می کند نه گوش ما اذیت می شود و نه در ترانه ی معاصر می توان آن را ایراد دانست.
◀️ ۱- قافیه کردن مصوت های کوتاه یا مصوت بلند «ای» با هم:
در اینکه دو مصوت بلند «ا» و «او» را می توان به خاطر کشیدگی زیاد آنها با هم قافیه کرد شکی نیست. مثلا «سرما» با «دریا» فقط به خاطر «ا» مشترک هم قافیه هستند یا همچنین «ترسو» و «اخمو». در اینجور موارد ما توصیه می کنیم برای افزایش موسیقی کلام، ترانه سرا با وجود درست بودن، حروف مشترک بیشتری را لحاظ کند. مثلا «دریا» را با «آیا» قافیه کرده و حرف «ی» را هم مشترک بگیرد و موسیقی حتی می تواند بیشتر شده و «دریا» را با «پریا» قافیه کنیم. اما مشکل در آنجایی ظهور پیدا می کند که مصوت کوتاه یا مصوت بلند «ای» در انتهای کلمه باشد.
در اینجور موارد ما مصوت کوتاه یا «ای» را حذف می کنیم و بقیه ی کلمه باید همقافیه باشد مثلا وقتی دو کلمه ی «خنده» و «ساده» را داریم در واقع «خند ِ» و «ساد ِ» بوده. پس باید «خند» و «ساد» قافیه باشند که می بینیم نمی شود اما مثلا «خنده» و بنده» هم قافیه هستند. یا مثلا «بازی» و «روزی» قافیه نمی شوند چون «باز» و «روز» قافیه نیستند!
البته یادمان باشد که مثلا کلماتی مثل «له»، «گره»، «مه» و… با کسره تمام نشده و در واقع با «هـ» تمام می شوند پس می توانند با هم قافیه محسوب شوند.
همچنین یک نکته ی خیلی مهم آن است که اگر حرفی روی متحرک باشد مثل همان مثال «خنده» که حرف «دال» کسره دارد، مصوت کوتاه قبل از آن می تواند تغییر کند پس «خـَنده» و «گـُنده» می توانند با هم قافیه شوند هرچند در ترانه برای حفظ موسیقی بیشتر، کمتر از این اختیار استفاده می کنیم.
◀️ ۲- عدم رعایت حرف «قید»:
وقتی ما دو کلمه ی «دست» و «مست» را قافیه می کنیم می دانیم که از آخرین مصوت به بعد تمام حروف باید یکی باشند. حرف «ت» را روی و حرف «س» را قید می نامیم. اگر این حرف قید تغییر کند در واقع قافیه غلط است. البته افرادی مثل مولانا گاهی این قاعده را رعایت نکرده اند اما چون به موسیقی کلام لطمه می زند رعایتش در ترانه ضروری تر است.
مثلا کلمه ی «درز» با «سبز» نمی تواند قافیه شود یا «درفش» با «فرش» نمی تواند هم قافیه باشد چون در مثال اول حروف «ر» و «ب» و در مثال دوم حروف «ف» و «ر» متفاوت هستند. مثلا قافیه ی مناسب برای «درز» کلمه ی «مرز» و برای «درفش» کلمه ی «بنفش» می باشد.
◀️ ۳- قافیه پنداشتن شناسه ها، پسوندها و… (ایطاء و قوافی شایگان):
پسوندهایی که به کلمه اضافه شده و دارای یک معنی می باشد جزء قافیه نیستند. مثلا «دانشمند» و «کارمند» از دو رکن «دانش» و «کار» به همراه کلمه ی «مند» ساخته شده اند پس در واقع «مند» جزء ردیف بوده و می بینیم که «دانش» و «کار» هیچ حرف مشترکی برای قافیه شدن ندارند.
مثلا وقتی می گوییم «مالش» و «آرامش» هر دو پسوند «ش» به یک معنا و برای ساخت اسم استفاده شده و می بینیم که «مال» و «آرام» به هیچ وجه قافیه نیستند.
مثلا در «جوانان» و «درختان» حروف «ان» برای جمع به کار رفته و مشخص است که «جوان» و «درخت» قافیه نیستند
مثلا در «زیباتر» و «بهتر» پسوند «تر» صفت تفصیلی بوده و مشخص است که «زیبا» و «به» قافیه نمی شوند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ شش ایراد رایج قافیه بین ترانه سرایان جوان
❇️ بخش: دوم ( پایانی )
مثلا در «قلبم» و «خوبم» حرف «م» به معنای «من» بوده و می بینیم که «قلب» و «خوب» هم نمی توانند با هم قافیه باشند
مثلا در «گلا» و «خیالا» علامت «ا»
نشانه ی جمع در محاوره بوده و مطمئنا «گل» و «خیال» هم قافیه نیستند
و…
◀️ ۴- قافیه کردن افعال مرکب:
مطمئنا «دست زدن» «جا زدن» با هم قافیه نیستند حتی اگر در هیچ کدام «زدن» معنای اصلی خودش را نداشته باشد و یکسان نباشد. گاهی در بعضی موزیک ها می بینیم که بر اثر این اشتباه و «جناس» پنداشتن افعال، کلا شعر فقط ردیف دارد و اصلا قافیه ندارد!!
◀️ ۵- یکسان نگرفتن مصوت قبل از حرف روی:
مصوت قبل از حرف روی هم جز استثنایی که در انتهای مورد ۱ ذکر کردم باید یکی باشد پس کلمه ای مثل «پاک» با «خوک» یا کلماتی مثل «بَد» و «شُد» هرگز با هم نمی توانند قافیه شوند.
در همان استثنایی هم که گفته شد فقط مصوت های کوتاه می توانند تغییر کنند و مثلا هرگز دو کلمه ی «دیدم» و «بودم» نمی توانند قافیه شوند.
◀️ ۶- قافیه کردن حروفی که شبیه به هم اما متفاوت هستند:
مثلا کلمه ی «مرگ» و ترک» اگرچه ظاهری شبیه و وزن یکسانی هم در چرخش زبانی دارند اما هرگز نمی توانند با هم قافیه شوند. همینجور است کلماتی مثل شک و سگ یا هر دو حرف مشابه دیگر…
✅ در هر صورت توجه به این ۶ نکته، اگر با خلاقیت، نوآوری، اندیشه، عاطفه و… همراه شود می تواند باعث خلق ترانه هایی زیباتر در ادبیات فارسی شود. نکته ای که متاسفانه بسیاری از دوستان جوان به خاطر وضعیت خاص ترانه ی پاپ به آن توجه نمی کنند.
من امروز حدود یک ساعت شبکه ای به نام ایران میوزیک را تماشا کردم که از حدود ۱۰ تا ۱۵ کاری که پخش شد فقط ۲ کار دارای قوافی سالم بودند که در کنار ایرادات وحشتناکی که به موزیک آثار و اندیشه ی ترانه ها وارد بود این موضوع پیش پا افتاده (قافیه) که آموختنش شاید تنها یک ساعت زمان ببرد بسیار آزاردهنده بود. امیدوارم انتشار و پخش این متن توسط ترانه سرایان خوب کشور (که ترانه هایشان همیشه کلاسی آموزشی برای جوانترها بوده) بتواند عزیزانی را که تازه به این مسیر آمده اند از پاره ای اشتباهات دور کند
❇️ به قلم دکتر مهدی موسوی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ بخش: دوم ( پایانی )
مثلا در «قلبم» و «خوبم» حرف «م» به معنای «من» بوده و می بینیم که «قلب» و «خوب» هم نمی توانند با هم قافیه باشند
مثلا در «گلا» و «خیالا» علامت «ا»
نشانه ی جمع در محاوره بوده و مطمئنا «گل» و «خیال» هم قافیه نیستند
و…
◀️ ۴- قافیه کردن افعال مرکب:
مطمئنا «دست زدن» «جا زدن» با هم قافیه نیستند حتی اگر در هیچ کدام «زدن» معنای اصلی خودش را نداشته باشد و یکسان نباشد. گاهی در بعضی موزیک ها می بینیم که بر اثر این اشتباه و «جناس» پنداشتن افعال، کلا شعر فقط ردیف دارد و اصلا قافیه ندارد!!
◀️ ۵- یکسان نگرفتن مصوت قبل از حرف روی:
مصوت قبل از حرف روی هم جز استثنایی که در انتهای مورد ۱ ذکر کردم باید یکی باشد پس کلمه ای مثل «پاک» با «خوک» یا کلماتی مثل «بَد» و «شُد» هرگز با هم نمی توانند قافیه شوند.
در همان استثنایی هم که گفته شد فقط مصوت های کوتاه می توانند تغییر کنند و مثلا هرگز دو کلمه ی «دیدم» و «بودم» نمی توانند قافیه شوند.
◀️ ۶- قافیه کردن حروفی که شبیه به هم اما متفاوت هستند:
مثلا کلمه ی «مرگ» و ترک» اگرچه ظاهری شبیه و وزن یکسانی هم در چرخش زبانی دارند اما هرگز نمی توانند با هم قافیه شوند. همینجور است کلماتی مثل شک و سگ یا هر دو حرف مشابه دیگر…
✅ در هر صورت توجه به این ۶ نکته، اگر با خلاقیت، نوآوری، اندیشه، عاطفه و… همراه شود می تواند باعث خلق ترانه هایی زیباتر در ادبیات فارسی شود. نکته ای که متاسفانه بسیاری از دوستان جوان به خاطر وضعیت خاص ترانه ی پاپ به آن توجه نمی کنند.
من امروز حدود یک ساعت شبکه ای به نام ایران میوزیک را تماشا کردم که از حدود ۱۰ تا ۱۵ کاری که پخش شد فقط ۲ کار دارای قوافی سالم بودند که در کنار ایرادات وحشتناکی که به موزیک آثار و اندیشه ی ترانه ها وارد بود این موضوع پیش پا افتاده (قافیه) که آموختنش شاید تنها یک ساعت زمان ببرد بسیار آزاردهنده بود. امیدوارم انتشار و پخش این متن توسط ترانه سرایان خوب کشور (که ترانه هایشان همیشه کلاسی آموزشی برای جوانترها بوده) بتواند عزیزانی را که تازه به این مسیر آمده اند از پاره ای اشتباهات دور کند
❇️ به قلم دکتر مهدی موسوی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
فردوس سخن
✳️ پسوند « سری » پسوندی برای شادی بخشی در فرهنگ مازندران ❇️در فرهنگ مازندران پسوند سری بهانه ای برای شاد بودن وبخشش بود بعضی از این اتفاق به شرح زیر می باشد: ◀️ گهره سری( بزرگان برای دیدن نوزاد می امدند و چشم روشنی روی گهواره می گذاشتند) ◀️ کلاه سری(…
نظر جناب کجوری از گروه زبان فارسی آسان در مورد این پست با تشکر از توضیحات ایشان :
درودفراوان ضمن تائید موارد ذکر شده از جناب یعقوبی عزیز، پسوند مکان هم عزیز دیگر اشاره فرمودند درست هست ،
جینگا سری
تپه سری
تلارسری
پسوند زمان هست
نماش سری (هنگام غروب )
صواحی سری (زمان صبح)
پسوند حالت هست
زوون سری
تریک سری
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
درودفراوان ضمن تائید موارد ذکر شده از جناب یعقوبی عزیز، پسوند مکان هم عزیز دیگر اشاره فرمودند درست هست ،
جینگا سری
تپه سری
تلارسری
پسوند زمان هست
نماش سری (هنگام غروب )
صواحی سری (زمان صبح)
پسوند حالت هست
زوون سری
تریک سری
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ «شعرِ وحشیِ بافقی و شیوهٔ مکتبِ وقوع»*
❇️ شعرِ فارسی در قرنِ نهم به ورطهٔ تقلید و تکرار افتاده‌بود. شعرِ جامی باهمهٔ مهارت‌های او در روایت‌گری و نیز زبانِ پاکیزه‌اش، ازمنظرِ هنری و نمادگرایی کم‌و‌بیش تکراری است. ازهمین‌رو نخست بابافغانی و پس از او کسانی همچون وحشیِ بافقی، شرف‌جهانِ قزوینی، به‌تکاپوافتادند تا روحی تازه در کالبدِ تکراریِ شعرِ فارسی بدمند. عینیّت‌گرایی و توصیف و تجسّمِ روابطِ عاشقانه (وقوع‌گویی) درکنارِ زبانی ساده اساسِ کارِ این شاعران بوده؛ گاه کار این شاعران به «واسوخت» و ابرازِ بیزاری از معشوق نیز می‌کشید:
_ پر است شهر ز نازِ بتان نیاز کم است
مکن چنانکه شوَم از تو بی‌نیاز مکن!
_ سال‌ها هم بگذرد وحشی که سویش ننگرم
تا نپنداری که خشمِ ما همین یک‌ماه بود!
این توجه به جهانِ پیرامون و وقوع‌گویی و واقع‌گرایی را در تطوّرِ نگارگریِ ایرانیِ سده‌های دهم و یازدهم، و حرکتِ تدریجیِ مینیاتور به سمتِ نقاشی (در برخی آثارِ بهزاد، رضا عباسی و صادقی‌بیگِ افشار و معینِ مصوّر) نیز می‌توان‌دید.
ویژگی‌های زبانی و بیانی شعرِ شاعران پیش‌گفته چندان مهم بوده که یکی از سرچشمه‌های کارِ نیما توجه به زبانِ طبیعی و تجسّم‌گراییِ آنان بوده. نیما در مقدمّهٔ منظومهٔ «افسانه» آن‌جاکه از «طرزِ مکالمهٔ طبیعیِ» خود در این شعر می‌نویسد، اشاره‌می‌کند:
«سابقاً هم محتشمِ کاشانی و دیگران به آن نزدیک شدند» اما «من سودِ بیشتری خواستم که از این کار گرفته‌باشم».
او در «ارزشِ احساسات» نیز آنجا که از عشق‌‌های دست‌نایافتنی و آرمانی (ازجمله در «لیلی و مجنون»)، که شعرِ فارسی را به ساحتِ «فرشته و پریان» کشانده، انتقادمی‌کند، «داستانهای عاشقانهٔ» شاعرانی نظیرِ وحشیِ بافقی را می‌ستاید. جدااز «افسانه» کافی است ابیاتِ آغازینِ «قصهٔ رنگِ پریده خونِ سردِ» نیما را با نخستین بندِ «ترکیب‌بندِ» مشهورِ وحشی مقایسه‌کنیم:
نیما:
من ندانم با که گویم شرحِ درد
قصهٔ رنگِ پریده خونِ سرد [...]
بی‌مروّت این جفاهایت چرا است!!
یار آخر آن وفاهایت کحاست؟! [...]
دیدمش، گفتم: «من ام!» نشناخت او
بی‌تأمل رو ز من برتافت او
وحشی:
دوستان! شرحِ پریشانیِ من گوش‌کنید
داستانِ غمِ پنهانیِ من گوش‌کنید ...
بنابراین نیما دستِ‌کم در سال‌های آغازین تا ادوارِ میانیِ شاعری‌اش هم به سبک و زبانِ شاعرانی همچون وحشی و محشتم نظرداشته و هم به گفتمانِ محتواییِ شعرِ سدهٔ دهم و یازدهم. او درعینِ انتقادهایی از شعرِ صائب، شیفتهٔ غزلِ او نیز بوده‌است.
دیوانِ وحشیِ بافقی مجموعه‌ای است متنوّع. گرچه او را بیشتر به‌سببِ غزل‌ها و ترکیب‌بندهای جان‌سوزِ وقوعی و گاه قطعاتِ طنزآمیز و هجاگویی‌هایش می‌شناسیم، اما وحشی قصائد خواندنی و رباعی‌هایی (البته ضعیف) نیز دارد. همچنین چند مثنوی و منظومهٔ خواندنی. ازجمله «خلدِ برین» و «ناظر و منظور». ماجرای «ناظر و منظور»، همچون «مِهر و مشتری» (اثرِ عصّارِ تبریزی)، شرحِ عشقِ افلاطونی و شیفتگیِ روحانیِ دو دلدادهٔ مذکّر به هم است.
زبانِ وحشی در قصائد به‌نسبت کهن‌گرایانه‌تر و فاخرتر از زبانِ دیگر قالب‌های دیوانِ او است.
او گاه ترکیب‌آفرینی‌های طرفه نیز دارد:
«وحشی من ام، مورّخِ زندانیانِ هجر»
یا:
«ای دیده! دشتبانِ نگاهت به راهِ کیست؟!»
اما چنانکه آمد هنرش بیشتر در بهره‌گیری پررنگ از بیانِ طبیعی و زبانِ روز است:
ای گلِ تازه که بویی ز وفا نیست ترا
خبر از سرزنشِ خارِ جفا نیست ترا [...]
ما اسیرِ غم و اصلا غمِ ما نیست ترا
با اسیرِ غمِ خود رحم چرا نیست ترا؟!
ازجمله واژهٔ «تماشاچی» (گرچه به‌نظرمی‌رسد اینجا بیشتر به معنای «گلگشت‌‌زن» است تا «تماشاگر») در بیتِ زیر، بسیار امروزی مینماید:
باغبانا! خار در راهِ تماشاچی منه
دائم این گل‌ها مگر بربار خواهی‌داشتن؟!
ناگفته نمانَد وقوع‌گرایی هم مزیّت شعرِ وحشی و دیگر هم‌سنخانِ او است و هم پاشنهٔ آشیلِ شعرشان. شعرِ این شاعران، به‌جای بازتابِ عواطفِ عمیق و ازلی _ ابدی به بازگوییِ احساساتِ سطحی و روزمرگی و عواطفِ رقیق محدود است. این کاستی‌ها را بعدها عرفی و نظیری و به‌ویژه کلیم و صائب، با بهره‌گیری از سنّت‌های دامنه‌دارِ شعرِ فارسی و نیز توجه‌به زبانِ روز و بازتابِ زمان در شعرِ خود، تاحدّی برطرف‌کردند.
* بخشی است از فصلِ «نیما و شعرِ سبکِ هندی»، از کتابِ نویسنده: در تمامِ طولِ شب: بررسیِ آراء نیما یوشیج، مروارید، چ دوم، ۱۳۹۷، صص ۲۷۳_۲۵۱).
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « از گذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ شعرِ فارسی در قرنِ نهم به ورطهٔ تقلید و تکرار افتاده‌بود. شعرِ جامی باهمهٔ مهارت‌های او در روایت‌گری و نیز زبانِ پاکیزه‌اش، ازمنظرِ هنری و نمادگرایی کم‌و‌بیش تکراری است. ازهمین‌رو نخست بابافغانی و پس از او کسانی همچون وحشیِ بافقی، شرف‌جهانِ قزوینی، به‌تکاپوافتادند تا روحی تازه در کالبدِ تکراریِ شعرِ فارسی بدمند. عینیّت‌گرایی و توصیف و تجسّمِ روابطِ عاشقانه (وقوع‌گویی) درکنارِ زبانی ساده اساسِ کارِ این شاعران بوده؛ گاه کار این شاعران به «واسوخت» و ابرازِ بیزاری از معشوق نیز می‌کشید:
_ پر است شهر ز نازِ بتان نیاز کم است
مکن چنانکه شوَم از تو بی‌نیاز مکن!
_ سال‌ها هم بگذرد وحشی که سویش ننگرم
تا نپنداری که خشمِ ما همین یک‌ماه بود!
این توجه به جهانِ پیرامون و وقوع‌گویی و واقع‌گرایی را در تطوّرِ نگارگریِ ایرانیِ سده‌های دهم و یازدهم، و حرکتِ تدریجیِ مینیاتور به سمتِ نقاشی (در برخی آثارِ بهزاد، رضا عباسی و صادقی‌بیگِ افشار و معینِ مصوّر) نیز می‌توان‌دید.
ویژگی‌های زبانی و بیانی شعرِ شاعران پیش‌گفته چندان مهم بوده که یکی از سرچشمه‌های کارِ نیما توجه به زبانِ طبیعی و تجسّم‌گراییِ آنان بوده. نیما در مقدمّهٔ منظومهٔ «افسانه» آن‌جاکه از «طرزِ مکالمهٔ طبیعیِ» خود در این شعر می‌نویسد، اشاره‌می‌کند:
«سابقاً هم محتشمِ کاشانی و دیگران به آن نزدیک شدند» اما «من سودِ بیشتری خواستم که از این کار گرفته‌باشم».
او در «ارزشِ احساسات» نیز آنجا که از عشق‌‌های دست‌نایافتنی و آرمانی (ازجمله در «لیلی و مجنون»)، که شعرِ فارسی را به ساحتِ «فرشته و پریان» کشانده، انتقادمی‌کند، «داستانهای عاشقانهٔ» شاعرانی نظیرِ وحشیِ بافقی را می‌ستاید. جدااز «افسانه» کافی است ابیاتِ آغازینِ «قصهٔ رنگِ پریده خونِ سردِ» نیما را با نخستین بندِ «ترکیب‌بندِ» مشهورِ وحشی مقایسه‌کنیم:
نیما:
من ندانم با که گویم شرحِ درد
قصهٔ رنگِ پریده خونِ سرد [...]
بی‌مروّت این جفاهایت چرا است!!
یار آخر آن وفاهایت کحاست؟! [...]
دیدمش، گفتم: «من ام!» نشناخت او
بی‌تأمل رو ز من برتافت او
وحشی:
دوستان! شرحِ پریشانیِ من گوش‌کنید
داستانِ غمِ پنهانیِ من گوش‌کنید ...
بنابراین نیما دستِ‌کم در سال‌های آغازین تا ادوارِ میانیِ شاعری‌اش هم به سبک و زبانِ شاعرانی همچون وحشی و محشتم نظرداشته و هم به گفتمانِ محتواییِ شعرِ سدهٔ دهم و یازدهم. او درعینِ انتقادهایی از شعرِ صائب، شیفتهٔ غزلِ او نیز بوده‌است.
دیوانِ وحشیِ بافقی مجموعه‌ای است متنوّع. گرچه او را بیشتر به‌سببِ غزل‌ها و ترکیب‌بندهای جان‌سوزِ وقوعی و گاه قطعاتِ طنزآمیز و هجاگویی‌هایش می‌شناسیم، اما وحشی قصائد خواندنی و رباعی‌هایی (البته ضعیف) نیز دارد. همچنین چند مثنوی و منظومهٔ خواندنی. ازجمله «خلدِ برین» و «ناظر و منظور». ماجرای «ناظر و منظور»، همچون «مِهر و مشتری» (اثرِ عصّارِ تبریزی)، شرحِ عشقِ افلاطونی و شیفتگیِ روحانیِ دو دلدادهٔ مذکّر به هم است.
زبانِ وحشی در قصائد به‌نسبت کهن‌گرایانه‌تر و فاخرتر از زبانِ دیگر قالب‌های دیوانِ او است.
او گاه ترکیب‌آفرینی‌های طرفه نیز دارد:
«وحشی من ام، مورّخِ زندانیانِ هجر»
یا:
«ای دیده! دشتبانِ نگاهت به راهِ کیست؟!»
اما چنانکه آمد هنرش بیشتر در بهره‌گیری پررنگ از بیانِ طبیعی و زبانِ روز است:
ای گلِ تازه که بویی ز وفا نیست ترا
خبر از سرزنشِ خارِ جفا نیست ترا [...]
ما اسیرِ غم و اصلا غمِ ما نیست ترا
با اسیرِ غمِ خود رحم چرا نیست ترا؟!
ازجمله واژهٔ «تماشاچی» (گرچه به‌نظرمی‌رسد اینجا بیشتر به معنای «گلگشت‌‌زن» است تا «تماشاگر») در بیتِ زیر، بسیار امروزی مینماید:
باغبانا! خار در راهِ تماشاچی منه
دائم این گل‌ها مگر بربار خواهی‌داشتن؟!
ناگفته نمانَد وقوع‌گرایی هم مزیّت شعرِ وحشی و دیگر هم‌سنخانِ او است و هم پاشنهٔ آشیلِ شعرشان. شعرِ این شاعران، به‌جای بازتابِ عواطفِ عمیق و ازلی _ ابدی به بازگوییِ احساساتِ سطحی و روزمرگی و عواطفِ رقیق محدود است. این کاستی‌ها را بعدها عرفی و نظیری و به‌ویژه کلیم و صائب، با بهره‌گیری از سنّت‌های دامنه‌دارِ شعرِ فارسی و نیز توجه‌به زبانِ روز و بازتابِ زمان در شعرِ خود، تاحدّی برطرف‌کردند.
* بخشی است از فصلِ «نیما و شعرِ سبکِ هندی»، از کتابِ نویسنده: در تمامِ طولِ شب: بررسیِ آراء نیما یوشیج، مروارید، چ دوم، ۱۳۹۷، صص ۲۷۳_۲۵۱).
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « از گذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️هرمنوتیک یا علم تأویل
✍️دکتر محمود فتوحی:
❇️ هرمنوتیک یا علم تأویل، معنای نهایی را در متن (به ویژه متن ادبی) انکار میکند. از دید هرمنوتیک متن معنی واحد و یگانه‌ای ندارد، بلکه همواره در خواندن، تأویل خواننده، سازندۀ معناست. بر این اساس هرمنوتیک منکِر قطعیت معنی در اثر ادبی است.
ا.د. هیرش، فیلسوف آمریکایی که از نظریه‌پردازان هرمنوتیکِ جدید است، می‌گوید: « معنای متن، هرگز دقیقاً معیّن نیست.» رسیدن به قصد نویسنده امکان ندارد. فلسفۀ هرمنوتیک معنا را در کلمات و جملات نمی‌جوید؛ بلکه معتقد است معنی مربوط به آگاهی خواننده است.
در سخن عارفان مسلمان می‌بینیم که معتقدند، وقت و خیال و حال خواننده و مخاطب در فهمِ سخن دخیل است. به عبارت دیگر، معنیِ سخن به تناسبِ حال و مقام و خیال و آگاهی و کمال شنونده متغیّر است در نامه‌های عین القضات همدانی آمده است:
«جوانمردا، این شعرها را چون آینه دان، آخر دانی که آینه را صورتی نیست در خود، امّا هر که در او نگه کند، صورت خود تواند دید، همچنین می‌دان که شعر را در خود هیچ معنی نیست اما هرکسی از او آن تواند دید که نقدِ روزگارِ او بُوَد وکمالِ کار اوست. و اگر گویی که شعر را معنی آن است که قایلش خواست و دیگران معنی وضع می‌کنند از خود، این همچنان است که کسی گوید: صورتِ روی آینه صورتِ صیقل است که اوّل او نمود. و این معنی را تحقیق و غموضی است که اگر در شرح آن آویزم از مقصود بازمانم.»
◀️ بایزید بسطامی گفته‌ای دارد که ناظر بر تفاوت دریافتِ شنوندگان و اختلاف آن با نیّت گوینده است. می‌گوید: «سخنِ من بر اقتضای حال می‌آید، اما هرکس آن را چنان که اقتضای وقتِ خویش است ادراک میکند و سپس ادراک خود را به من منسوب میکند.»
◀️ مولانا جلال الدین بلخی نیز بر نقشِ خیال خواننده در دریافت و التذاذ شعر تأکید کرده است. در غزلی گوید:
شعرِ من نانِ مصر را ماند
شب بر او بگذرد نتانی خورد
آن زمانش بخور که تازه بُوَد
پیش از آنکه بر او نشیند گَرد
گرمسیرِ ضمیر جای وی است
می بمیرد در این جهان از بَرد
همچو ماهی دمی به خشک طپد
ساعتی دیگرش ببینی سرد
ور خوری بر خیالِ تازگیش
بس خیالات نقش باید کرد
آنچه نوشی خیال تو باشد
نَبُوَد گفتن کهن ای مرد
❇️ منبع:
نقد خیال (بررسی دیدگاه‌های نقدِ ادبی در سبک هندی) محمود فتوحی، نشر روزگار، ۱۳۷۹، ص: ۲۲ تا ۲۵
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « نقل معانی »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✍️دکتر محمود فتوحی:
❇️ هرمنوتیک یا علم تأویل، معنای نهایی را در متن (به ویژه متن ادبی) انکار میکند. از دید هرمنوتیک متن معنی واحد و یگانه‌ای ندارد، بلکه همواره در خواندن، تأویل خواننده، سازندۀ معناست. بر این اساس هرمنوتیک منکِر قطعیت معنی در اثر ادبی است.
ا.د. هیرش، فیلسوف آمریکایی که از نظریه‌پردازان هرمنوتیکِ جدید است، می‌گوید: « معنای متن، هرگز دقیقاً معیّن نیست.» رسیدن به قصد نویسنده امکان ندارد. فلسفۀ هرمنوتیک معنا را در کلمات و جملات نمی‌جوید؛ بلکه معتقد است معنی مربوط به آگاهی خواننده است.
در سخن عارفان مسلمان می‌بینیم که معتقدند، وقت و خیال و حال خواننده و مخاطب در فهمِ سخن دخیل است. به عبارت دیگر، معنیِ سخن به تناسبِ حال و مقام و خیال و آگاهی و کمال شنونده متغیّر است در نامه‌های عین القضات همدانی آمده است:
«جوانمردا، این شعرها را چون آینه دان، آخر دانی که آینه را صورتی نیست در خود، امّا هر که در او نگه کند، صورت خود تواند دید، همچنین می‌دان که شعر را در خود هیچ معنی نیست اما هرکسی از او آن تواند دید که نقدِ روزگارِ او بُوَد وکمالِ کار اوست. و اگر گویی که شعر را معنی آن است که قایلش خواست و دیگران معنی وضع می‌کنند از خود، این همچنان است که کسی گوید: صورتِ روی آینه صورتِ صیقل است که اوّل او نمود. و این معنی را تحقیق و غموضی است که اگر در شرح آن آویزم از مقصود بازمانم.»
◀️ بایزید بسطامی گفته‌ای دارد که ناظر بر تفاوت دریافتِ شنوندگان و اختلاف آن با نیّت گوینده است. می‌گوید: «سخنِ من بر اقتضای حال می‌آید، اما هرکس آن را چنان که اقتضای وقتِ خویش است ادراک میکند و سپس ادراک خود را به من منسوب میکند.»
◀️ مولانا جلال الدین بلخی نیز بر نقشِ خیال خواننده در دریافت و التذاذ شعر تأکید کرده است. در غزلی گوید:
شعرِ من نانِ مصر را ماند
شب بر او بگذرد نتانی خورد
آن زمانش بخور که تازه بُوَد
پیش از آنکه بر او نشیند گَرد
گرمسیرِ ضمیر جای وی است
می بمیرد در این جهان از بَرد
همچو ماهی دمی به خشک طپد
ساعتی دیگرش ببینی سرد
ور خوری بر خیالِ تازگیش
بس خیالات نقش باید کرد
آنچه نوشی خیال تو باشد
نَبُوَد گفتن کهن ای مرد
❇️ منبع:
نقد خیال (بررسی دیدگاه‌های نقدِ ادبی در سبک هندی) محمود فتوحی، نشر روزگار، ۱۳۷۹، ص: ۲۲ تا ۲۵
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « نقل معانی »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan