✳️ منابع درباره اسطوره های ایرانی

1- شاخه زرین. جورج جیمز فریزر
2- سایه های شکار شده. بهمن سرکاراتی
3- پژوهشی در اساطیر ایران
مهرداد بهار
4 - گستره اسطوره. محمدرضا ارشاد
5- چشم انداز های اسطوره میرچا الیاده
6- بنیاد های اسطوره و حماسه ایران
جهانگیر کوورجی کویاجی
7- گل رنج های کهن جلال خالقی مطلق
8- از اسطوره تا حماسه سجاد آیدنلو
9 - مازهای راز دکتر جلال الدین کزازی
10- انسان و سمبول هایش یونگ
11- تاریخ اساطیری ایران. ژاله آموزگار
12- بندهشن. فرنبغ دادگی - مهرداد بهار
13- کیخسرو آرمان شاه ایرانیان. افسانه خاتون آبادی
14-اوستا. پور داوود
15-ضحاک ماردوش سعیدی سیرجانی 16- گزند باد عطاالله مهاجرانی
17-نهادینه های اساطیری
. مهوش واحد دوست
18- از اسطوره تا تاریخ. مهرداد بهار
19- زبان, اسطوره , فرهنگ. ژاله آموزگار
20 - حماسه ملی ایران. تئودور نولدکه

21- اسطوره, رویا, راز. میرچا الیاده
22 - حماسه سرایی بهار. ذبیح الله صفا
23- نامه باستان. دکتر کزازی
24- اسطوره, امروز. رولان بارت
25- شناخت اساطیر ایران جان هینلز
26- فرهنگ شاهنامه . علی رواقی
27- بت های ذهنی و خاطره ازلی
داریوش شایگان
28- رویا ,حماسه, اسطوره. دکترکزازی
29- فردوسی و شاهنامه.
منوچهر مرتضوی
30-عصر اساطیری ایران. حسن پیر نیا
31- شاهنامه فردوسی محمدامین ریاحی
32- نگاهی به تاریخ اساطیری ایران باستان. سیروس شمیسا - مهرداد بهار
33-سر چشمه های فردوسی شناسی محمد امین ریاحی
34- فردوسی و حماسه ملی ایران
هانری ماسه
35- قلمرو ادبیات حماسی ایران
حسین رزمجو
36- تخیل فرهیخته. نورتراپ فرای
37- ناخود آگاه و کهن الگوها
کارل گوستاو یونگ
38- چهار صورت مثالی. یونگ
39 -روان شناسی ضمیر ناخود اگاه
یونگ
40- جاذبه های فکری فردوسی
احمد رنجبر
41- سوگ سیاوش شاهرخ مسکوب
42- آفرین فردوسی. دکتر محجوب
43-ارداویراف نامه. ژاله آموزگار
44-جستاری چند درفرهنگ ایران
مهرداد بهار
45- از رنگ گل تا رنج خار.
قدمعلی سرامی
46- تصویر آفرینی در شاهنامه
منصور رستگار فسایی
47 - 21 گفتار در باره شاهنامه
دکتر رستگار فسایی
48- اژدها در شاهنامه دکتر رستگار
49- قدرت اسطوره جوزف کمبل
50- قهرمان هزار چهره جوزف کمبل

51-زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه
دکتر محمد علی اسلامی ندوشن
52- سرو سایه فکن. اسلامی ندوشن
53- داستان داستان ها اسلامی ندوشن
54 جام جهان بین. اسلامی ندوشن
55- نامه ناموراسلامی ندوشن
56'-روان کاوی ادبیات. حورا یاوری
57- مقدمه ای بر رستم و اسفندیار شاهرخ مسکوب
58- تن پهلوان و روان خردمند شاهرخ مسکوب
59- اسطوره زال محمد مختاری
60- واژه نامک. عبدالحسین نوشین
61- نمیرم ازین پس که من زنده ام
مقالات هزاره فردوسی - مشهد
62- فردوسی و شعر او مجتبی مینوی
63- فرهنگ ایران باستان. پور داوود
64- اسطوره قربانی.علی اصغر مصطفوی
65-تحلیل انتقادی و نمادین سیاوش در شاهنامه. مصطفی رحیمی
66- پژوهشی در اندیشه های فردوسی
فضل الله رضا
67- لغت شاهنامه عبدالقادر بغدادی
68- شاهنامه فردوسی به نثر پارسی سره
میترا مهر آبادی
69- واژه نامه شاهنامه پرویز اتابکی
70 - زندگی نامه فردوسی و سرگدشت شاهنامه. محمد دبیر سیاقی

71- شاهنامه. چاپ جلال خالقی مطلق
72- شاهنامه. چاپ ژول مول
73 - شاهنامه. چاپ مسکو
74- شاهنامه. چاپ عزیزالله جوینی
75- شاهنامه چاپ. بروخیم
76- شاهنامه چاپ تورنر ماکان
77- شاهنامه چاپ ژان اگوست وولرس
78 - شاهنامه چاپ کلاله خاور
79- شاهنامه چاپ دبیر سیاقی
80- شاهنامه نسخه فلورانس ترجمه البنداری
81- گاتها کهن ترین بخش اوستا
ابراهیم پور داوود
82- مزدیسنا در ادب فارسی
دکتر محمد معین
83- فرهنگ شاهنامه پرویز تاجیک
84- آفرینش و مرگ در اساطیر
مهدی رضایی
85- پژوهشی در شاهنامه
حسین کریمیان
86- سیری در اساطیر یونان و رم
ادیت همیلتون
87- شاهنامه شاهکار اندیشه
ساعد حسینی
88- فردوسی و شاهنامه
سید حسن امین
89- مردم و فردوسی
ابوالقاسم انجوی شیرازی
90- اساطیر فرهنگ ایران در نوشته های پهلوی. رحیم عفیفی
91- فرهنگ الفبایی - موضوعی اساطیر ایران ملیحه کرباسیان
92 - فرهنگ شاهنامه. فریتس ولف
93 - پژوهش هایی در شاهنامه
جهانگیر کوورجی کویاجی
94- حماسه ایران یادمانی از فراسوی هزاره ها. جلیل دوست خواه
95 - فرهنگ نام های شاهنامه
دکتر رستگار فسایی
96 -اساطیر مشرق زمین جوزف کمبل
97- متون مقدس بنیادین از سراسر جهان. میرچا الیاده
98-بیچاره اسفندیار
علی اکبر سعیدی سیرجانی
99- اسطوره زندگی زردشت
ژاله آموزگار - احمد تفضلی
100- جشن های ایرانی پرویز رحیمی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ ده اصل بنیادین تئوری انتخاب

۱- تنها فردی که می توانیم رفتارش را کنترل کنیم، خودمان هستیم.

۲- تمام آنچه می توانیم از دیگران دریافت کنیم و به دیگران بدهیم «اطلاعات» است. این که با اطلاعات چگونه برخورد کنیم انتخاب خود ما یا دیگران است.

۳- تمام مشکلات روان شناختی طولانی مدت، از مشکلات رابطه ای سرچشمه می گیرند. علت ناخشنودی و عدم رضایت ما همواره به شیوه برخورد ما با یک رابطه مهم در زندگیمان که مطابق خواسته مان نیست، مربوط می شود.

۴- همیشه آن رابطه مشکل دار، بخشی از زندگی کنونی ماست.

۵- وقایع دردناکی که در گذشته بر ما رفته است؛ اگر چه بر آنچه امروز هستیم تاثیری شگرف داشته، ولی بازنگری و مرور این گذشته دردناک، بر آنچه امروز لازم است انجام دهیم، یعنی بهبود بخشیدن به رابطه مهم کنونیمان، اثر ناچیزی دارد و کمکی به ما نمی کند.

۶- پنج نیاز ژنتیکی ما را هدایت می کنند که عبارتند از: نیاز به بقا و زنده ماندن، نیاز به عشق و احساس تعلق، نیاز به قدرت، نیاز به آزادی، نیاز به تفریح.

۷- می توانیم نیازهایمان را فقط از طرق تصویر یا تصاویری که در دنیای مطلوب/کیفی خود داریم ارضا کنیم. ما همیشه مهم ترین چیزها را وارد دنیای مطلوب/کیفی خود می کنیم.

۸- تمام آنچه از تولد تا مرگ از ما سر می زند «رفتار» است. تمام رفتارهای ما یک رفتار کلی است که از چهار مولفه به هم پیوسته عمل، فکر، احساس و فیزیولوژی تشکیل شده است.

۹- تمام رفتارهای کلی معمولا با فعل، آن هم به صورت مصدر یا اسم مصدر بیان و مولفه ای که در هنگام بروز رفتار بیش تر قابل تشخیص است نامگذاری می شوند. برای مثال به جای استفاده از عبارت من افسرده هستم یا من افسرده شده ام، درست آن است که بگوییم: من افسردگی را انتخاب کرده ام یا من افسردگی می کنم.

۱۰- تمام رفتارهای کلی، انتخابی هستند اما ما فقط بر مولفه های عمل و فکر به طور مستقیم و بر مولفه های احساس و فیزیولوژی به طور غیرمستقیم کنترل داریم، یعنی با انتخاب شیوه عمل و فکرمان و به واسطه آن ها احساسات و فیزیولوژی خود را نیز می توانیم کنترل کنیم. البته تغییر دادن افکار و اعمالمان کار آسانی نیست ولی تنها کاری است که می توانیم بکنیم.

  ❇️ ویلیام گلسر

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

🌱🍷🥂
🍷

🍷ظرف های میگساری در ادبیات فارسی و اشعار حافط

❇️ بانو دکتر هاجر خادم، ظروف میگساری در قدیم را چنین معرفی فرموده است.
پس از آن، شاهد مثال ها را از میان اشعاار حافظ می آوریم.

◀️ در زبان فارسی برای ظرف‌های میگساری نام‌های گوناگون با ویژگی‌های گوناگونی وجود دارد. چندتا از آن‌ها به ترتیب کوچک به بزرگ این‌ها هستند:

▫️پیک: لیوانک شیشه‌ای عرق خوری

▫️چتوَر: بطری به اندازه یک چهارم شیشه‌های معمولی، چتول هم می‌گویند

▫️پیمانه: لیوان شراب خوری، رطل هم می‌گویند

▫️جام: لیوان شیشه‌ای باده خوری

▫️پیاله: کاسه کوچک بی پایه

▫️تغار: آوند نسبتاً کوچک

▫️مینا: شیشه باده خوری

▫️ساغر: کاسه پایه دار

▫️سبو: کاسه سفالی دسته دار

▫️سبوچه: سبوی کوچک

▫️تونگ: آوند شیشه‌ای گردن باریک، صراحی هم گفته اند.

▫️سَکره: تنگ سفالین بزرگ (از گویش لارستانی)

▫️هسی: تشت سفالین (از گویش لارستانی)

▫️تکوک: آوندهایی که به شکل جانوران درست می‌شده.

▫️ساتگین: آوند شیشه‌ای بزرگ و استوار باده خوری

▫️زیغال: جام شکم بزرگ یک نفره، قدح هم گفته اند.

▫️پارچ: کاسه‌ای بزرگ که دور می‌گردانند.

▫️قرابه: آوند شیشه‌ای شکم بزرگ

▫️ چمانه: نیم-کدوی تراشیده و نگارینی که با آن می‌می خوردند.

▫️کوزه: آوند سفالین نسبتاً بزرگ

▫️خُم: بزرگ‌ترین آوند باده سازی و باده خوری (در اصل خُنب بوده)

▫️خمره: همان خم

✳️ ظرف های میگساری در شعر حافظ


🔸 قرابه: آوند شیشه ای شکم بزرگ
🔸 پیاله: کاسه ی کوچک بی پایه

در عهدِ پادشاهِ خطابخشِ جُرم پوش
حافظ قَرابه کَش شد و مفتی پیاله نوش

-پیمانه: لیوان شراب خواری، رطل هم گویند

گفتی ز سِرِّ عهدِ ازل یک سخن بگو
آنگَه بگویمت که دو پیمانه دَر کَشَم

🔸ساغر: کاسه پایه دار

به کویِ می فروشانش به جامی بر نمی‌گیرند
زهی سجادهٔ تقوا که یک ساغر نمی‌ارزد

زین دایره مینا خونین جگرم می ده
تا حل کنم این مشکل در ساغر مینایی

آن روز شوق ِ ساغر ِِ می خرمنم بسوخت
کاتش ز عکسِ عارضِ ساقی در آن گرفت

🔸 صراحی: آوند شیشه ای کمر باریک، تُنگ

بدان سان سوخت چون شمعم که بر من
صُراحی گریه و بَربَط فغان کرد

در این زمانه رفیقی که خالی از خِلَل است
صُراحیِ میِ ناب و سفینهٔ غزل
است

یا رب چه غمزه کرد صراحی، که خون خم
با نعره های غلغلش اندر گلو ببست

🔸 سبو: کاسه ی سفالین دسته دار
- خم: بزرگترین آوند باده سازی و باده خواری، دراصل خُنب بوده است.

چون مِی از خُم به سبو رفت و گُل افکند نقاب
فرصتِ عیش نگه دار و بزن جامی چند

🔸 مینا: شیشه باده خوری

جام مینایی می، سدّ ره تنگ دلی است
منه از دست که سیل غمت از جا ببردد

زین دایره مینا خونین جگرم می ده
تا حل کنم این مشکل در ساغر مینایی

🔸 جام: لیوان شیشه ای باده خوری

جرعه ی جام بر این تخت روان افشانم
غلغل چنگ در این گنبد مینا فکنم

🔸 قدح: جام شکم بزرگ یک نفره، زیغال نیز گویند

قدح به شرطِ ادب گیر، زان که ترکیبَ ش
ز کاسهٔ سرِ جمشید و بهمن است و قباد

گر چه دوریم، به یاد تو قدح می‌گیریم
بعد منزل نبود در سفر روحانی

🔸 رطل: پیمانه شراب

می خور که هر که آخرِ کار جهان بدید
از غم سبک برآمد و رَطلِ گران گرفت

🔸 پیاله: کاسه ی کوچک بی پایه

ساقی به چند رنگ، می اندر پیاله ریخت
این نقش ها نگر که چه خوش در کدو ببست


🔸ساقی:
- باده های رنگارنگ را به پیاله ریخت
- و یا، ساقی باده را با چند فن و حیله به پیاله ریخت.
حالا تماشا کن این نقوش، که در پیاله ظاهر شده، همان نقوشی است که در کدو بسته است.
.
❇️ محمد علی چراغی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

 
✳️ تکنیکهای یافتن "وابسته های وابسته" (در حد کنکور و نهایی)

❇️ برخی از وابسته های پیشن یا پسین اسم، خودشان وابسته میگیرند که به آن «وابسته وابسته» میگویند؛ مثل:

دو کیلو شکر (کیلو: وابسته وابسته؛ ممیز) / کتاب تاریخ ایران (ایران: وابسته وابسته؛ مضافالیه مضاف الیه)

🔑 روش پیدا کردن وابسته های وابسته:

1. ممیز (واحد شمارش) را پیدا می کنیم.

2. هسته گروه اسمی را پیدا می کنیم:

1.2. اگر کلمات پس از هسته اسم باشند، وابسته اسم قبل از خود میشوند؛

2.2. اگر کلمات پس از هسته صفت بیانی باشند، وابسته اسم قبل از خود میشوند(به استثنای رنگها: اگر واژه قبل از صفتهای بیانی، صفتی از نوع رنگ باشد، وابسته صفت خود میشوند و «صفت صفت» خواهیم داشت: لباس آبی سیر / رنگ آبی اناری)

3.2. اگر کلمات پس از هسته از وابسته های پیشین اسم باشند؛ وابسته اسم بعد از خود می شوند و «صفت مضاف الیه» خواهند بود؛

4.2. اگر کلمات پس از هسته هیچیک از سه مورد بالا نباشند، قید صفت بعد از خود خواهتد بود؛ مثال:

1: «محوّطۀ میدان شهر »: محوطه:
هسته– میدان: اسم ؛ پس وابسته اسم قبلیش (محوطه)  میشود. (مضاف الیه) – شهر: اسم ؛ پس وابسته اسم قبل از خودش(میدان) میشود (وابسته وابسته؛ مضاف الیه مضاف الیه)   

2: «یادآوری خاطره دلپذیر»: یادآوری: هسته – خاطره: اسم؛ پس وابسته اسم قبل از خودش(یادآوری) میشود(مضاف الیه) - دلپذیر: صفت بیانی؛ پس وابسته اسم قبل از خودش (خاطره) میشود (وابسته وابسته؛ صفت مضاف الیه)

3. « اسیر این جهان»: اسیر: هسته – جهان: اسم؛ وابسته اسم قبل از خود (اسیر) میشود (مضاف الیه) - این: از وابسته های پیشین اسم؛ وابسته اسم بعد از خود(جهان) میشود. (وابسته وابسته؛ صفت مضاف الیه)

4: « شرایط تقریباً پایدار» : شرایط: هسته – پایدار: صفت بیانی، وابسته اسم قبل از خود(شرایط) – تقریباً: نه اسم است، نه صفت بیانی و نه از وابسته های پیشین؛ پس قید صفت بعد از خود(پایدار) میشود(وابسته وابسته؛ قید صفت)

مثالهای سخت تر:
 
  1) بهترین معمار خوش ذوق عمارت عالی قاپو (زبان 98)

پاسخ: ممیز ندارد / معمار: هسته گروه اسمی / بهترین: وابسته پیشین، صفت عالی / خوش ذوق: صفت بیانی، وابسته اسم قبل از خود( معمار) / عمارت: اسم، وابسته اسم قبل از خود(معمار) ؛ مضاف الیه / عالی قاپو: اسم، وابسته اسم قبل از خود(عمارت)؛ وابسته وابسته(مضاف الیه مضاف الیه)

2. غلام همت آن رند (خارج کشور 98)

پاسخ: ممیز ندارد / غلام: هسته / همت: اسم؛ وابسته اسم قبل از خود(غلام) ؛ مضاف الیه / رند: اسم(صفت جانشین اسم)؛ وابسته اسم قبل از خود(همت) ؛ وابسته وابسته (مضاف الیه مضاف الیه) / آن: از وابستههای پیشین اسم؛ وابسته اسم بعد از خودش(رند)؛ وابسته وابسته (صفت مضاف الیه)

❇️ همانطور که در عنوان هم آمده است، این مطالب فقط در حد کنکور و امتحان نهایی نوشته شده و ممکن است در مورد برخی دیگر از وابسته های وابسته کاربرد نداشته باشد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ داستان ضحاک (اژدهاک) یکی از جالب‌ترین قصه‌های شاهنامه‌ی حکیم ابو‌القاسم فردوسی است:

۱.ضحاک عرب است و پایتخت او بیت‌المقدس است ولی بر ایران‌زمین سلطه دارد، چه رویداد عجیبی است این کابوس اسطوره‌ای فردوسی!

۲.شیطان در هیئت آشپزی به استخدام دربار در می‌آید و برای نخستین بار به ضحاک گوشت می‌خوراند. طعم پرندگان بریان به مذاق ضحاک خوش می‌آید و تصمیم به تشویق آشپز جدید می‌گیرد.

۳.ضحاک آشپز مرغ بریان‌کننده را به حضور می‌طلبد و از او تمجید می‌کند و به او می‌گوید چه دست‌مزدی برای این غذای لذیذ طلب می‌کند، آشپز که همان شیطان است می‌گوید بوسه بر شانه‌های شاه بهترین پاداش من است! شاه را این تملق خوش می‌آید و اجازه‌ی بوسه می‌دهد!

۴.فردا شانه‌های شاه زخم می‌شود و پس از زمانی چند، زخم‌ها باز می‌شوند و دو مار سیاه از زخم‌ها بیرون می‌آیند، مارها تمایل دارند از گوش‌های طاغوت به داخل روند و مغز سر او را بخورند! شیطان به هیئت حکیمی ظاهر می‌شود و می‌گوید تنها راه بقای شاه این است که هر روز دو جوان را قربانی کند و مغز سر آنان را به خورد مارها دهد تا سیر باشند و اشتهایی برای مغز شاه نداشته باشند! ضحاک می‌پذیرد و امر صادر می‌کند!

۵.هر روز دو پسر جوان ایرانی دستگیر می‌شوند و به آشپزخانه‌ی دربار آورده می‌شوند، به قید قرعه! عدالت برقرار است! به کسی ظلم نمی‌شود! و روزانه مغز سر دو جوان غذای مارهاست، باشد که مغز شاه سالم بماند! قیمت مغز شاه سالانه بیش از هفتصد مغز جوان است.

۶.هیچ‌کس را جرأت مقاومت نیست، ایرانیان کماکان دچار این گفتمان هستند: «بگذار همسایه فریاد بزند، چرا من؟!» و خشنودی هر خانواده‌ی ایرانی این است که امروز نوبت جوان آن‌ها نشده است: «ستون به ستون فرج است!»

۷.ارمایل و گرمایل که اداره‌کننده‌ی آشپزخانه‌ی دربار هستند تصمیم به اقدام می‌گیرند، نه اقدامی «رادیکال» بلکه اقدامی «میان‌دارانه!» آن‌ها فکر می‌کنند که اگر هر روز یک جوان را قربانی کنند و مغز سر یک جوان را با مغز سر یک گوسپند مخلوط کنند مارها تغییر طعم مغز را متوجه نمی‌شوند با این حساب آن‌ها می‌توانند در سال ۳۶۵ جوان را نجات دهند! جالب است که مارها «مغز» می‌خواهند، مغز! نه قلب، نه جگر، نه ران، نه دست، مغز! هرکس که مغز ندارد خوش بگذراند، مارها فقط مغز طلب می‌کنند.

۸.(اقدام «میان‌دارانه» ارمایل و گرمایل جواب می‌دهد! مارها طعم مغز مخلوط را تشخیص نمی‌دهند و هر روز از دو جوان که به آشپزخانه سلطنتی سپرده می‌شوند یکی آزاد می‌شود! ارمایل و گرمایل خشنودند که در سال ۳۶۵ مفر را نجات داده‌اند، نیمه پر لیوان!

۹.ارمایل و گرمایل هر روز یک جوان را آزاد می‌کنند و به او می‌گویند سر به بیابان بگذارد و در شهرها آفتابی نشود که اگر معلوم شود او از آشپزخانه‌ی حکومتی گریخته، هم او خوراک مارها می‌شود و هم سر ارمایل و گرمایل.
فردوسی می‌گوید «کردها» از نسل همان آزادشده‌ها هستند، به همین دلیل است که شیفته‌ی کوه و دشت هستند و از شهرها فراری! اما من می‌گویم اولویت کردها آزادگی است، با افق‌های باز نسبت دارند و بندگی را برنمی‌تابند.

۱۰.کاوه آهنگر بود و سه جوانش خوراک مارهای حکومتی شده بودند، کاوه «رادیکال» بود، اگر ارمایل و گرمایل هم سه جوان داده بودند شاید رادیکال شده بودند!

۱۱.ضحاک مار به دوش تصمیم می‌گیرد از رعایا نامه‌ای بگیرد مبنی بر این‌که سلطانی دادگر است! رعایا اطاعت می‌کنند! به صف می‌ایستند تا طوماری را امضا کنند به نفع دادگری ضحاک! می‌‌ایستند و امضا می‌کنند، در صف می‌ایستند و امضا می‌کنند! در صف می‌ایستند و ...!

۱۲.نوبت به کاوه می‌رسد، امضا نمی‌کند، طومار را پاره می‌کند، فریاد می‌زند که تو بیدادگری. کاوه نمی‌ترسد!

۱۳.فریاد کاوه، ضحاک و درباریان را وحشت‌زده می‌کند: این فریاد دلیرانه شمارش معکوس سقوط ضحاک است.

۱۴.فروغ می‌سراید: «همه می‌ترسند/ همه می‌ترسند اما من و تو/ به چراغ و آب و آینه پیوستیم و نترسیدیم!»

❇️ جنون قدرت و قدرت نامشروع
دکتر محمدرضا سرگلزایی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ حس سرخوشی در هنگام گوش دادن به شعر و موسیقی

❇️ نکته ی جالب اینکه در گوش دادن مجدد به شعر حس سرخوشی درونی معمولا ثابت می ماند یا حتی ممکن است افزایش یابد (sensitization effect) ولی واکنش مشهود دوم (سیخ شدن موی بدن) متفاوت است و با تکرار گوش دادن به شعر کاهش می یابد و یا از بین می رود (habituation effect). در ضمن گوش دادن به شعر با موسیقی متفاوت است و واکنش های متفاوتی را بر می انگیزاند. تماشای فیلم، گوش دادن به موسیقی، گوش دادن به شعر سبب برانگیخته شدن هیجانی و فیزیولوژیک انسان می شوند. سرخوشی و هیجان ناشی از گوش دادن به شعر و موسیقی باهم متفاوت هستند. هر چند که هر کدام تا حدی شبکه های نورونی مشترکی را فعال می کنند؛ در گوش دادن به شعر دو بخش precuneus و (supramarginal gyrus) SMG فعال می شوند که در گوش دادن به موسیقی فعالیتی از خود نشان نمی دهند.

📌در مطالعه ای فوق العاده جذاب دانشمندان عصب شناس اقدام به بررسی حالات هیجانی افراد در حین گوش دادن به اشعار مختلف نمودند و فعالیت های عصبی آنها و همچنین واکنش های فیزیولوژیک آنها به شعر از طریق روش های مختلف (سایکوفیزیولوژی، تصویربرداری عصبی، و تحلیل پاسخ های رفتاری) مورد بررسی قرار گرفت.

📌آنها دریافتند که اوج حس هیجان ایجاد شده در گوش دادن به شعر به طور تصادفی در هر قسمتی از شعر ایجاد نمی شود بلکه در قسمت های خاصی از شعر معمولا در پایان قافیه ها یا قطعه ها و یا معمولا در پایان شعر ایجاد می شود و به طور سازمان یافته شبکه های مرتبط با پیش بینی و حفظ پاداش در مغز تعیین کننده ی نهایی این بخش ها هستند.

یکی از عوامل کم توجهی یا گاها بی توجهی به شعر فقدان تجربه ی لذت و جذابیت شعر است؛ آنگونه که باید در خانواده، جامعه، رسانه ها، و سیستم آموزشی در معرض شعر قرار نمی گیریم. یا کودکان را با بررسی های موشکافانه و ظریف اشعار با تمرکز بر جنبه های دستوری،نگارشی، ساختاری، یا آوایی از طعم شیرین شعر محروم می کنیم. بنابر آنچه بیان شد.

📌 معلمان گرامی ادبیات، لذت، هیجان و حس سرخوشی ناشی از خواندن شعر را با کشاندن فرآیندهای ذهنی کودکان معصوم در کوچه پس کوچه های بی منتهای ساختار های دستوری و نگارشی سرکوب نکنیم. اجازه دهیم تا نسیم ملایم و جان بخش شعر در سلول های آنها رسوخ کند. امتحانات پیاپی، آزمون های تستی تنها خدمتی که می کنند سرکوب کردن این موهبت الهی در ما برای لذت بردن از شعر است و گاه فرد را از شعر، از چیزی که به او تعلق دارد، متنفر می کند. شاید اغلب ما تجربه ی درگیر شدن در انجام فعالیت هایی از جمله ترجمه شعر، حفظ شعر، و بیان نقش دستوری کلمات را داشته باشیم و در نهایت گریزان از شعر شده ایم و کشش و جذابیت آن را با تمام وجود حس نکرده ایم و این ریشه در نحوه ی آموزش این موضوع دارد.

📌والدین عزیز در تعاملات روزمره خود با کودکانتان به آنها شعر هدیه بدهید و برایشان شعر بخوانید. در جمع خانواده اشعار مختلف را بخوانید و علاوه بر ایجاد تعامل کار آمد با فرزندانتان سعی کنید بخشی از وقت آنها را با شعر پر کنید تا هر چه بیشتر شبکه های نورونی مرتبط با شعر در مغز آنها فعال شوند.

📌 دانش آموزان عزیز، اگر به دنبال پر کردن اوقات فراغت خود هستید حداقل زمانی کوتاه رو به خواندن اشعار مختلف اختصاص دهید. با صدای بلند شعر بخوانید و به معنای تک تک مصرع ها و ابیات یک شعر گوش فکر کنید. اگر به چنین کاری ادامه دهید، در بلند مدت خواهید دید که این کار شما را به چنان لذتی می رساند که بسیار فراتر از لذت بازی های رایانه ای است. ولی این موضوع نیازمند صرف وقت و تمرکز قابل توجه است. امتحان کنید تا آنچه را که در تحقیقات علمی اثبات شده است، تایید کنید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ ادبیات عامیانه چیست؟

ادبیات عامیانه به ادبیاتی گفته می‌شود که از زبان و سبک زندگی عامه‌پسند استفاده می‌کند و به صورت شفاهی منتقل می‌شود.

این نوع ادبیات برای بیان داستان‌ها، شعرها، حکایت‌ها و داستان‌های کوتاه استفاده می‌شود و به صورت ساده، قابل فهم و بازخورد قوی به خواننده یا شنونده خود دارد. در عین حال، این نوع ادبیات معمولاً در جامعه‌ای خاص گسترش پیدا می‌کند و برخلاف ادبیات رسمی، کمتر در کتابخانه‌ها یافت می‌شود.

❇️ موضوعات ادبیات عامیانه

1. تاریخچه و شکل‌گیری ادبیات عامیانه
2. ویژگی‌ها و مشخصات ادبیات عامیانه
3. تأثیر ادبیات عامیانه بر ادبیات رسمی
4. نقش ادبیات عامیانه در حفظ و گسترش فرهنگ محلی
5. تأثیر ادبیات عامیانه در شکل‌دهی به هویت ملّت‌ها
6. نمونه‌های برجسته ادبیات عامّانه در ادب فارسی
7. مقایسۀ ادب فارسی با سایر ادب‌های عامّانۀ جهان
8. نقش زنان در تولید و پخش ادبيات عاميانۀ محلي
9. تأثیر رسانۀ جمعي بر گسترش و شکل‌دهي به ادبيات عاميانۀ محلي
10. نقش طنز در ادبيات عاميانۀ محلي

✳️ دلایل شکل گیری و پیدایش ادبیات عامیانه ممکن است به شرح زیر باشد:

1. نیاز به بیان احساسات و تجارب عمومی: ادبیات عامیانه به دلایل مختلف، از جمله نیاز به بیان احساسات و تجارب عمومی شکل گرفته است. در بسیاری از موارد، زبان رسمی و ادبی قادر به دقیق بیان کردن تجربه‌ها و احساسات مردم نمی‌باشد. در نتیجه، زبان عاميانه و ساده‌ترين روش براي بيان دستاوردها، خواسته‌ها، خشم، شادي و سختي‌هاي زندگي است.

2. قابل فهم بودن: گاهاً زبان رسمي و ادبي پيچیدگى های خود را دارد که معنای آن را برای عده‌ای کاملاً قابل فهم نمى‌کنند. در حال حاضر، بخش قابل توجَّۀ جامعۀ ما به دلیل نداشتن آموزش‌های کافی، نمى‌توانند متون ادبي را به خوبى فهميده و درک کنند. برای همین، ادبیات عامیانه با استفاده از زبان ساده و قابل فهم ترجمه شده است.

3. حفظ تاریخ و فرهنگ: ادبیات عامیانه معمولاً تجربه‌ها و داستان‌های قدیمی را حفظ می‌کند و به نسل‌های بعد منتقل می‌کند. این نوع از ادبیات به عنوان یک رسانۀ شفاهى براى حفظ تاريخ و فرهنگ يك جامعۀ عمل كرده است.

4. تأثیرات فرهنگی و اجتماعی: شکل گیری ادبیات عاميانۀ هر منطقۀ جغرافيائى، با تأثيرات فرهنگي، سياسي، اجتماعي و همچنین زبان منطقۀ مورد نظر در طول زمان صورت گرفته است. در بسیاری از موارد، ادبیات عامیانه نماینده‌ای از فرهنگ عمومی آن منطقه است.

❇️ کتاب‌های مهمی که در مورد ادبیات عامیانه نوشته شده است ؟

تعداد زیادی کتاب در مورد ادبیات عامیانه نوشته شده است. برخی از کتاب‌های مهم در این زمینه عبارتند از:

1. "ادبیات عامیانه: راهنمای مختصر" نوشته والتر نوکس

2. "ادبیات عامیانه: چگونگی خواندن و نوشتن" نوشته سابرینا البرگ

3. "ادبیات عامیانه: تاریخچه، تحلیل و منابع" نوشته لورا براون

4. "ادبیات عامیانه: راز و رمز‌های آن" نوشته جان دورست

5. "ادبیات عامیانه: چگونگی شکل‌گیری و تأثیر آن در فرهنگ" نوشته رابرت دارسک

6.ادبیات عامیانه ی ایران: مجموعه مقالات درباره افسانه ها و آداب و رسوم مردم ایران دوجلد
مولفین: حسن ذوالفقاری, محمدجعفر محجوب

7. تازه به تازه، نو به نو
مجموعه مقاله ها درباره اساطیر ،فرهنگ مردم و ادبیات عامیانه ایران
مهران افشاری

8. فرهنگ عامیانه مردم ایران
اثر صادق خانِ هدایت
کتابخانه دانشگاه پیام نور

◀️ این فقط چند مثال از کتاب‌های معروف در حوزۀ ادبیات عامّيانۀ است که به شما کمک خواهد کرد تا با این حوزۀ جذاب و پرطرفدار بيش‌تر آشنا شوید.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ پنچ گنج نظامی گنجوی

❇️ شهرت و قبولی که بهره‌ی پنج گنج نظامی گشت چندان بود که بعد از وی تا قرن‌های دراز در سراسر قلمرو زبان فارسی هر جا داعیه‌‌داری دست به نظم داستانی زد در اثبات قدرت‌نمایی خویش کوشید تا «خمسه‌ی» وی یا دستکم یک دو منظومه‌ی آن را تقلید کند و به پندار خویش داستانسرایی گنجه را جواب گوید. چنانکه خواجوی کرمانی، خسرو دهلوی، کاتبی ترشیزی، جامی، هاتفی، مکتبی شیرازی، عرفی، فیضی دکنی، وحشی بافقی و بسیاری دیگر از شاعران بعد از نظامی بدینگونه با وی به چالش برخاسته‌اند. درست است که داستانسرای گنجه در واقع کار داستانسرایی را به تقلید شیوه و ساختن نظیره‌ی آثار خویش منحصر کرد و تا حدی سبب بروز وقفه و رکود در داستانسرایی فارسی گشت اما این معنی عیب و خطای نظامی نیست، هنر و لیاقت اوست و نشان می‌دهد که در همه‌ی قرن‌های بعد در بین تمام نسل‌هایی که بعد از وی آمده‌اند نظامی سرمشق و استاد داستانسرایی به شمار می‌آمده است.

◀️ مخزن‌الاسرار اندیشه‌هایی است در بیست یا بیست و یک مقاله راجع به زهد و عرفان که در طی آن شاعر از هر چیزی سخن رانده است: از آفرینش آدم و احوال عالم، از بی‌وفایی دنیا، از استقبال آخرت، از توبه و تجرید و از همه چیز دیگر. مخصوصن در بسیاری موارد با گستاخی و بی‌پروایی جوانی بر بیدادگران، بر دورویان، بر رشگ‌بران و همه‌ی ابنای زمان تاخته است.

◀️ خسرو و شیرین داستان عشق پرماجرای خسرو شاهزاده‌‌ی ایران است با شیرین برادرزاده‌ی بانوی ارمن، که به رهنمایی و چاره‌جویی شاپور – ندیم خسرو – به جست‌وجوی یکدیگر برمی‌آیند و بعد از یک سلسله قهر و آشتی سرانجام به هم می‌رسند. نه دارایی‌های مریم و شکر خسرو را از عشق شیرین باز می‌دارد و نه درد و نیاز فرهاد کوهکن شیرین را که دلش به مهر خسرو بسته است به دام وسوسه می‌اندازد. پایان غم‌انگیز سرنوشت دو دلداده سوزی و دردی دارد که قصه‌ی عشق بزرگان را چاشنی عشق واقعی – عشق شوریدگان و نامرادان – می‌دهد.

◀️ لیلی و مجنون که با داستان دافنیس و کلوئه و حتا با حکایت رومئو و ژولیت قابل مقایسه است، سرگذشت عشقی است پر از درد و حرمان که دو قبیله‌ی دشمن را با مسأله‌ای دشوار روبرو می‌کند. عشقی که بین کودکی به نام قیس – یا چنانکه در حکایات آمده است: قیس بن عامر – با لیلی دخترک همسال او – در مکتب آغاز می‌شود و غیرت و تعصب عربی در سر راه این عشق پرشورِ معصوم مانع‌ها پدید می‌آورد.

لیلی به خانه شوهری نادلخواه – به نام ابن‌سلام– می‌رود و قیس که از مداخله‌ی پدر و از وساطت نوفل بهره نمی‌یابد مجنون واقعی می‌شود. سر به بیابان می‌گذارد و با جانوران صحرا انس می‌گیرد. نه خبر وفات پدر و مادر – که دور از او و در غم او می‌میرند – او را از این شیدایی باز می‌آورد و نه مرگ ابن‌سلام او را به وصال و کام می‌رساند. در این میان لیلی نیز بناکام می‌میرد و مجنون هم وقتی به سر تربت او می‌رود «ای دوست» می‌گوید و جان به دوست می‌دهد.

◀️ هفت‌گنبد یا هفت‌پیکر داستان شادخواری‌ها و کامجویی‌های بهرام گور است که به موجب روایت شاعر نزد نعمان عرب، در یمن – و نه در حیره چنانکه مشهورست– پرورش می‌یابد و یک جا نیز از سرنوشت آینده‌ی خویش خبر می‌گیرد. بعد از مرگ پدر به پایمردی نعمان به ایران لشکر می‌آورد و تاج خویش را به دلاوری و نیروی خود از میان دو شیر برمی‌گیرد و به شاهی می‌نشیند و دد عیش و نوش می‌دهد. درون گنبدهای هفت رنگ هر شب با صنمی سر می‌کند. و از هر یک قصه‌ای شیرین و آگنده از شور و هوس در باب سرگذشت او می‌شنود و تمام روز را نیز مثل شب به شکار و نشاط می‌گذارد تا آنکه به دنبال گور می‌رود و داستان او به پایان می‌رسد.

◀️ اما اسکندرنامه داستان اسکندر است و در دو کتاب جداگانه: شرف‌نامه و خردنامه– یا اسکندرنامه‌ی بحری و اسکندرنامه‌ی بری – که گوینده در طی آن ماجراهای اسکندر را با لحنی شاعرانه بیان می‌کند. اما اسکندر او تنها یک جهانگیر نیست که به ملک دارا خرسند باشد، دختر پادشاه را بگیرد، آتشکده‌ها خراب کند، در دنیا به سیر و گشت بپردازد، به ظلمات برود، و جز به کشتن و کندن و سوختن و ویران کردن نیندیشد، بلکه وی پیغمبر و ذی‌القرنین نیز هست. به کعبه می‌رود و حج به جا می‌آورد،بت حکما و زهاد گفت و شنود می‌کند، به ترجمه‌ی کتب و مطالعه آثار رغبت دارد، گرد جهان می‌گردد و از هر دیدنی پند می‌گیرد و پیش از مرگ پندی بسیار موثر به مادر خویش – که جانشین او نیز هست – می‌دهد، و بدین‌گونه در وجود او نظامی با مهارتی شگفت‌انگیز و نادر، یک حکیم جهاندیده‌ی کار افتاده را با یک سردار جهانجوی فاتح به هم می‌آمیزد – کاری که مربی او ارسطو می‌خواست کرد.

❇️ با کاروان حله، #عبدالحسین_زرینکوب، چاپ چهارم بهار ۲۵۳۶، صص ۱۵۲-۱۴۹ (با کمی کوتاه‌سازی)

#ادبیات
#نظامی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ شعر هجایی یا سیلابی (syllabic)

دلِ من یه روز به دریا زد و رفت
پشت‌پا به رسم دنیا زد و رفت

پاشنهٔ کفشِ فرارُو ورکشید
آستینِ همتُ‌و بالا زد و رفت

یه‌دفه بچه شد و تنگِ غروب
سنگ توی شیشهٔ فردا زد و رفت

حیوونی تازگی آدم شده‌بود
به سرش هوای حوّا زد و رفت

دفترِ گذشته‌ها رُو پاره کرد
نامهٔ فرداها رو تا زد و رفت

زنده‌ها خیلی براش کهنه بودن
خودشُ‌و تو مرده‌ها جا زد و رفت

هوای تازه دلش می‌خواس، ولی
آخرش توی غبارا زد و رفت

دنبالِ کلیدِ خوش‌بختی می‌گشت
خودشم قفلی رو قفلا زد و رفت

(محمدعلی بهمنی)

🔑 این #سروده از نوعِ #ترانه است. هر مصراعش یازده هجا دارد، اما هجاهای کوتاه و بلندِ مصراع‌هایش تطابق ندارند. شعر یا ترانه‌ای که این ویژگی را داشته‌باشد، یعنی مبنای آن تنها تساویِ تعداد هجاهاست نه کمیتِ آن‌ها، #هجایی یا سیلابی (syllabic) نام دارد. به این نوع وزن، #وزن_عددی هم می‌گویند.
🔹 اشعار و ترانه‌های #فارسی_میانه (ازجمله #زبان_پهلوی) از این نوع است. هم‌چنین، وزنِ بیشترِ ترانه‌ها و شعرهای محلیِ ایران از این دست است.
🔹 خوب است بدانید که #وزن_شعر_فرانسوی هم، به‌طور معمول، عددی (numérique) است.

❇️ برگرفته از : کانال « ساده‌نویسی »

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ بوی جوی مولیان یا ... ؟

« بادِ جوی مَولیان آید همی
بوی یار مهربان آید همی »

❇️ داستان امیر نصر سامانی را شنیده و خوانده‌اید که وی زمستان‌ها را در پایتخت خود بخارا می‌گذراند. سالی به هرات رفته بود و تا چهار سال به علت هوای بهشتی و فراوانی نعمت و خرمی و سرسبزی چراگاه‌های اطراف هرات، در آنجا بماند. اطرافیان از رودکی خواستند تا شاه را تهییج کند به بخارا برگردد و .... رودکی شعری سرود و در محفل خواند و شاه سامانی چنان به هیجان آمد که با پای‌برهنه بر اسب نشست و عزم بخارا کرد. تأثیر شگرف شعر از این بود که شاعر با این هنرمندی و نکته‌سنجی هنرمندانه همگان را به یاد خانه و زندگی و زن و فرزند و خویش و پیوند انداخته، هوس یار و دیار کرده‌اند.

◀️ بیت آغازین این چامه چنین معروف است:

بوی جوی مولیان آید همی
یاد یار مهربان آید همی

اما دکتر سید محمد علوی مقدم –استاد پیشکسوت دانشگاه فردوسی و از چهره‌های ماندگار ایران- در کتاب سی مقاله در تفسیر قرآن کریم (بخش پنجم؛ با عنوان چند نکته)؛ صفحات 381-383؛ (انتشارات برزین مهر 1391) با بیان ادله و شواهدی، شکل درست این بیت را به این‌گونه می‌دانند:

بادِ جوی مَولیان آید همی
بوی یار مهربان آید همی

گزیده‌ای از نکات مقاله ایشان چنین است:

- ابیاتی در تفسیر سوره یوسف به نام جامع التین ثبت است اینگونه است:

اسب‌ها را ز آرزوی روی تو
زیر ران جولا کنان آید همی

از که جویم وصل او کز هر سویی
می نفیر عاشقان آید همی

- بیت در چهار مقاله بیت چنین آمده است:

بوی جوی مولیان آید همی
بوی یار مهربان آیـــد همی

- ترکیب «آمدن یاد یار» در زبان فارسی فصیح نیست و به کار نرفته است. وبه جای این که گفته شود «یاد یار می آید» می گویند: «یار را به یاد می آوردم، به یاد او هستم، او را یاد می کنم، اورا به یاد دارم»

- سنائی در قطعه کوتاهی، قصیده رودکی را استقبال و مطلع آن را چنین تضمین کرده است:

رنج غربت رفت و تیمار سفر
«بوی یار مهربان آید همی»

- در کلیات شمس نیز چنین آمده است:

بوی باغ و بوستان آید همی
«بوی یار مهربان آید همی»

◀️ - بادی که در هر تابستان، در هرات، از جانب بخارا می‌وزیده، طبعاً در زمان رودکی هم مزایایی گفتنی داشته است. همان است که منوچهری می‌گوید: باد خنک از جانب خوارزم وزان است. یا ابوسعید ابوالخیر می‌گوید: هر باد که از سوی بخارا به من آید؛ پس رودکی در هرات می‌سراید: «بوی یار مهربان» از «باد جوی مولیان» (بخارا) به مشام می‌آید
- مولیان= بروزن ارغوان و پهلوان است (و نه بر وزن حوریان و لولیان). جوی مولیان (ترکیب اضافی) اسم جویی نبوده بلکه کوی و محله ای بوده در بخارا. این محل ضیاعی بوده (ملک و مزرعه ای) خوش آب و هواترین و اشرفی ترین بخش بخارا بود. کاخ امیر و خانه های اطرافیان او همه در محله جوی مولیان بود.
- بنابراین معنی بیت این است: باد خوش شمال از جانب بخارا می‌آید بوی یار را که ساکن کوی جوی مولیان در بخاراست می‌آورد.

❇️ جواد رسولی
#رودکی
#بوی_جوی_مولیان

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ «طفل در گریبان افکندن» (رسمی در فرزندخواندگی)

❇️ شاپور تهرانی از شاعرانِ مهمّ شعرِ سبکِ هندی در سدهٔ یازدهم است. او نه از پیچیده‌گویان آن دوره است و نه از ساده‌سرایان.‌ شعرِ او ازمنظرِ زبان و بیان، در ردیفِ شعرِ کلیمِ کاشانی و سلیمِ تهرانی است. غزل‌های خوب و ابیاتِ اگرنه درخشان اما شیرین در دیوانش کم نیست:

اگر دلدار بی‌مهر است من هم غیرتی دارم
گر او رفت از نظر من نیز خواهم‌رفت از یادش!
(به‌کوششِ دکتر یحیی کاردگر، متابخانهٔ موزه و مرکزِ اسنادِ مجلسِ شورای اسلامی، ۱۳۷۲، ص ۴۰۷).

ز بس زهد و ریا در معرضِ بیع و شَری آری
به روزِ جمعه مسجد جمعه‌بازاری است پنداری! (همان، ص ۴۸۸).

در دیوانِ او به بیتی برخوردم که سال‌ها پیش درحاشیه‌اش نشانهٔ پرسشی نهادم. مصحّحِ اثر، که در مقدّمه و تصحیح و تعلیقاتِ کتاب، کاردانی‌هایش در پژوهش آشکار است، اشاره‌ای به نکتهٔ بیت نکرده‌است.
این‌ روزها که بهارِ عجم را تورّق‌می‌کردم، پاسخِ خویش را یافتم. اما بیت:

مادرِ گیتی سترون بود و من طفلی یتیم
برگرفت از راهم اما سرنگون‌سارم فکند! (همان، ۳۵۶).

در نگاهِ نخست، گویا شاعر به سنگدلی‌ها و نامادری‌کردن‌‌ِ پیرزنِ عشوه‌گرِ دهر درحقّ انسان‌ها نظردارد. طبیعی است، اگر مادری طفلی را با شیرهٔ جانش نپرورده‌باشد چنان‌که بایدو‌شاید نمی‌تواند درحقّ او مادری‌کند. اما در بهارِ عجمِ لاله‌تیک چندبهار ذیلِ مدخلِ «طفل در گریبان انداختن» نکته‌ای آمده که کلیدِ فهمِ بیت است:

«طفل در گریبان افکندن:
رسم ولایت است، خاتونی که پسر ندارد و خواهد که پسرِ یکی از اقربا به فرزندی‌گیرد، پسرِ او را در گریبان کرده، از دامن برمی‌آرد. و درین، اشارت است به آن‌که از من زاده‌ است. پس عبارتِ مذکور به‌معنیِ پسری‌گرفتن باشد:

ز دل زاییده طفلِ اشک، چشم از خویش می‌داند
چو فرزندی که اندازند مردم در گریبانش»
(‌تصحیحِ دکتر کاظمِ دزفولیان، انتشاراتِ طلایه، ۱۳۸۰، ج ۳، ص ۱۴۸۵).

به‌گمانم، «سرنگون‌سار افکنده‌شدنِ طفل» که در بیتِ شاپور آمده، معادلِ همان تعبیرِ «طفل در گریبان افکندن» است؛ چراکه نوزاد هنگامِ تولّد، معمولاً سرنگون‌سار از رحمِ مادر بیرون‌می‌آید.
یادآوری‌می‌شود لاله‌تیک ذیلِ مدخلِ «فرزندِ کسی در گریبان انداختن» نیز آورده: «به‌فرزندی‌برداشتن، چنان‌که در مبحثِ طفل‌درگریبان‌افکندن، گذشت». اما سه بیتی که شاهدآورده هیچ ربطی و پیوندی با رسمِ «فرزند/طفل ‌در‌ گریبان ‌انداختن» ندارد (همان، ج ۳، ۱۵۷۵).

تاآن‌جا که جستجوکرده‌ام گویا این رسم در شعرِ فارسیِ پیش‌از سده‌های دهم و یازدهم بازتابی ندارد. اما نمی‌دانم عبارتِ «عمادیِ شاعر را پسرخوانده‌ای بود، نامِ او صدّیق، که تازه سر از گریبانِ او برآورده‌بود»، که در تاریخ‌الوزراءِ ابوالرّجاءِ قمی (سدهٔ ۶) آمده، اشاره‌ای‌کنایه‌آمیز به همان رسم دارد یا نه؟!
(به‌کوششِ استاد محمدتقیِ دانش‌پژوه، موسسهٔ مطالعات و تحقیقاتِ فرهنگی، ۱۳۶۳، ص ۲۰).
گفتنی است، تاریخ‌الوزراء گنجینهٔ بسیار ارزشمندی است مشتمل بر صدها ضرب‌المثل‌ و تعبیرِ کناییِ رایج در زبانِ فارسی. و از‌همین‌رو چنین حدسی را مطرح‌کردم.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نظریه عصب ادبیات شناسی

❇️ نظریه عصب ادبیات شناسی یک رویکرد نوین در مطالعه ادبیات است که تلاش می‌کند با استفاده از دانش عصب‌شناسی و علوم شناختی، فرآیندهای ذهنی و عصبی درک و تجربه ادبی را بررسی کند. این نظریه به فهم بهتر مکانیسم‌های ذهن و نحوه تأثیرگذاری آثار ادبی بر خواننده می‌پردازد.

◀️ برخلاف روش‌های سنتی مطالعه ادبیات که بر تحلیل محتوا و ساختار آثار تمرکز دارند، نظریه عصب ادبیات شناسی به بررسی پاسخ‌های فعال ذهن و سامان دادن به حساسيت هاي حسي در خوانش آثار مي پردازد. با استفاده از فعاليت هاي عصبي كودكان، جواب هاي حسي، حافظة كاركردهاي شكل گيري يافتة در خوانش كودكان، نظریه عصب ادبیات شناسی سعي مي كند تا بهترین روش هاي آموزش و خوانش را براي كودكان پيشنهاد دهد.

◀️ این نظریه به این فرضیه پایبند است که خواندن آثار ادبی، تجربه‌ای است که در ذهن و عصب‌شکاف مخاطب ایجاد می‌کند و باعث تغییرات فعال در شبکه‌های عصبی مخاطب می‌شود. بر اساس این نظریه، خواندن یک داستان یا شعر، باعث فعال شدن مناطق مختلف مغز و تحریک سلول‌های عصبی خاص می‌شود که در نتیجه بازتاب حس و احساسات در خواننده رخ می‌دهد.

◀️ مطالعات عصب ادبیات شناسی نشان داده است که خواندن آثار ادبی، تأثیر قابل توجّه و قابل سنجیدگى‌ای بر روح و روان خواننده دارد. به علاوه، با استفاده از تکنیک‌های عصب‌تصویربرداری مغزی، محققان قادر خواهند بود به بررسی بازتاب حس و احساسات خوانندگان آثار ادبی بپردازند .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نظریه اتمیسم در ادبیات

❇️ اتمیسم یک جریان ادبی و فرهنگی است که در قرن بیستم متولد شد و تا دهه ۱۹۶۰ میلادی رواج داشت. این جریان به نوعی عکاس احساسات و تجارب فرد در دنیای مدرن است. نظریه اتمیسم در ادبیات بر این باور است که هستی وجود بشر را به صورت گسسته و قابل تجزیه به قطعات کوچکتر، چون "اتم" ها توصیف می‌کند. در واقع، نظریه اتم‌گذار در ادبیات به طور خلاصه به معنای تجزیه و تحلیل عناصر جزئی در آثار ادبی است.

◀️ این نظریه بسط‌دهندهٔ سبک نوشتار است که با تأکید بر جزئيات کوچک، حقيقت را بازگو مي‌كند. همچنین، نظام منطقي و سامان‌دهي شدهٔ زبان را بخش ديگري از نظام جديدي كه پس از جنگ جهاني اول در اروپا شكل گرفت، تشكيل مي‌دهد. نویسندگان اتمیست به دنبال نمایش دقیق و واقع‌گرایانهٔ جزئیات زندگی بودند و تلاش می‌کردند تا با استفاده از زبان ساده و عینی، حقایق را به خواننده منتقل کنند.

◀️ بعضی از نویسندگان معروف اتمیست عبارتند از: جیمز جویس، ویرجینیا وولف، مارسل پروست، فرانتس کافکا و ساموئل بکت. آثار این نویسندگان به عنوان نمونه‌های برجستهٔ اتمیسم در ادبیات شناخته می‌شوند.

◀️ اتم‌گذاران در آثار خود به بررسي رابطه بيشتري با خود، ديگران و جامعه پرداخته‌اند. آثار آن‌ها شامل تحليل روابط فردي، خانوادگي و اجتماعي است. همچنین، این نویسندگان به بررسی مسائل روانشناختی در آثار خود می پردازند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ معنی و کاربرد ن در آیه: "ن والقلم و مایسطرون"چیست و چه پیوندی با نوشتن دارد، که خداوند بدان سوگند یاد کرده است؟

❇️ با پروانه از استادان و یاران دانا، نکته و دقیقه ای که در مطالعات خود بدان رسیده بودم، در اینجا اشاره می کنم:

◀️ اهل لغت ن(نون) را در دو معنا دانسته اند:

۱. ماهی
۲.دوات و مرکب و مداد

◀️ به گفته برخی مفسران،دریانوردان از درون گونه ای ماهی،مایه ای بسیار سیاه رنگی همانند مداد و مرکب می گرفته اند، و به جای مرکب و مداد با آن می نوشته اند. از همین رو در روایت آمده است:

"مداد العلما افضل من الدماء شهدا"

خداوند نیز به ن مداد یا تراوش نوک قلم عالمان سوگند یاد کرده است.

◀️ از دیگر سو، نون به معنای ماهی بوده، و چون یونس در دهان ماهی شد، ذوالنون و صاحب الحوت نام گرفت.

خواجه شیراز نیز با آگاهی از همین معانی چه خوش سفته و گفته:

چو من ماهی کلک آرم به تحریر
تو از نون والقلم می پرس تفسیر

◀️ شایان گفتن است در ترکیب ماهی کلک،ماهی از واژگان خط و خوشنویسی بوده و در معنایی ایهامی نوعی قلم یا تراشیدن قلم بوده است؛ به این معنا که در تراشیدن میدان قلم،دو پهلوی آن را تراشیده و تهی کنند و نوک آن کشیده بماند،مانند دم ماهی.

◀️ اگرچه قصد تفسیر و زیبایی شناسی شعر حافظ را ندارم اما اشاره به دقایق سخن خواجه خالی از لطف نیست.

خواجه در این بیت سخن خود را آسمانی و الهی و معجز و شگرف خوانده است:

آنگاه که من ماهی کلک به تحریر آرم و به سرودن و نوشتن غزل های آسمانی خود پردازم،اگر به اعجاز آن پی نمی برید گزارش آن را از نون والقلم قرآن بپرسید. یعنی سوگند خدا به ماهی و قلم،سوگند به ماهی کلک من است.

کلک نیز با ایهام تداعی یادآور کَلَک است که تناسب با ماهی تناسب زیبایی می یابد.

❇️ منابع:
۱.فواید الخطوط:محمدبن دوست بخاری
۲.اصطلاحات خوش نویسی دیوان حافظ: حبیب الله فضایلی
۳.کتاب «زرافشان» فرهنگ اصطلاحات و ترکیبات خوشنویسی در شعر فارسی به قلم حمیدرضا قلیچ‌خانی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ چهار اصل جهان بينی فردوسی

❇️ اصل نخست "خرد"

زيرا انسان ايرانی انسانی خردمند است.ما شاهنامه را به‌درستی «خردنامه» می‌ناميم از همين روست كه در بسياری از بيت‌های شاهنامه خرد ستوده شده است. آنچه به‌راستی در ميان دهش‌های ايزدی ستودنی است خرد به‌شمار می‌آيد. فردوسی می‌گويد برای آنكه درست زندگی كنی به خرد نياز داری اما خواست او از اين سخن آن نيست كه با خرد میتوانيم هر گره‌ای را بگشاييم و پاسخ هر پرسشی را بيابيم.

❇️ دومين اصل جهان‌بينی فردوسی "داد"

داد در كاركرد شاهنامه‌ای آن كمابيش برابر با آيين و سامان است. كاربرد داد بسيار گسترده‌تر از آن است كه ما آن را تا مرز ويژگی و رفتار فردی فرو بكاهيم و فرود بياوريم. اين داد نمونه‌ و بازتابی از آن داد هستی شناختی است. جهان بر داد بنياد گرفته است و اگر داد نمی‌بود دانش‌های مختلفی پديد نمی‌آمد. پس هيچ بيدادگری نمی‌تواند در آرامش و بهروزی زندگی كند چون با جهان هماهنگ نيست.

❇️‌سومين اصل جهان‌بينی فردوسی «نام» است.

شاهنامه تنها نامه خرد يا نامه داد نيست نامه ی نام هم هست. اما نام در شاهنامه معنايی بسيار فراتر و گسترده‌ ای دارد.
هر كس يا هر چيزی نامی دارد اما نام در شاهنامه نهاد و سرشت و خوی است. همان است كه منش را می سازد. نام ها در باورهای باستانی به راز همه هستی و چيستی را در خود نهفته می‌دارد. هر كس همان است كه نام او آشكار می دارد. در بينش باستانی پيوند نام با نامور پيوندی است ساختاری و حتی هستی شناختی و هر كس می‌بايد همان نامی را داشته باشد كه دارد.
می توان گفت كه جهان را نام‌ها ساخته‌اند. نام به‌ويژه در منش و فرهنگ پهلوانی كاربردی بسيار گسترده دارد. هم از آن است كه پهلوانان از گفتن نام خويش به دشمنان پرهيز می‌كردند، چون نام، آسيب جای آنان بود و اگر دشمن نام پهلوان را بداند به گونه‌ای رازآلود بر وی چيرگی يافته است.

❇️چهارمین اصل شاهنامه «شادی» است.

شاهنامه نامه شادی است. ايرانی اگر شاد نباشد در ايرانی بودن آن می‌بايد گمان‌مند شد.بزم‌های شادی و جشن‌ها در فرهنگ ايرانی جايگاهی بسيار والا دارند اما آدمی هنگامی به شادی می‌رسد كه به سه منش "خرد"، "داد"، "نام" دست يافته باشد، شادی فرايند و دستاورد آن سه اصل است.

❇️ میر جلال الدین کزازی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ لغت «وحشی»
در تخلص وحشیِ بافقی
استاد مهدی نوریان

❇️ عنوانِ «وحشی» برای افرادی که به آن برخورد می‌کنند، تعجب‌آور است و جای سؤال دارد. در زبان، کلماتی هستند که معنای برخی از آنها در طول زمان تغییر می‌یابد؛ مانند لغت «جـانـْـدار» که در زمان حافظ، به‌معنای «نگهدارندهٔ جان، مأمورِ محافظ (بادیگارد)» بوده و هم‌اکنوی به‌معنای «موجود زنده (حیوان)» است.

ازجمله کلماتی که معنی آن با گذشت زمان تغییر یافته، لغت «وحشت» است. در کتب لغت معتبر، اولین معنایی که برای این کلمه نوشته شده، «تنهــایی» است. «ترس» معنای ثانویهٔ کلمهٔ وحشت است که امروز از آن برداشت می‌شود. صفت نسبیِ کلمهٔ «وحشت» می‌شود: «وحشی» که دقیقاً به‌معنای «عزلت‌نشـین، گوشه‌گیـر و مردم‌گریـز» است که با واقعیت زندگی وحشی بافقی نیز کاملاً مطابقت دارد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ عصا و مار ( نمادی در پزشکی و دارو سازی ، ماری به دور عصا پیچیده )
✳️ یونس پیرزاده

❇️ در اساطیر یونان باستان مردی بود به نام «آسکلیپیوس» Aesculapius که در نزد یونانیان او خدای پزشکی و شفابخشی است. او فرزند آپولو (خدای شفابخشی، حقیقت و پیشگویی) و یک پری زیبا به نام کورونیس بود.
بانو کورونیس زمانی که از آپولو حامله بود، معشوقه ای زمینی هم داشت. زمانی که آپولو از این جریان خبردار شد، بانو آرتمیس را برای کشتن کورونیس مامور کرد. زمانی که کورونیس به خاطر سزای عمل خود در آتش سوزانده شد، آپولو دلش به رحم آمد و بچه متولد نشده را از میان شعله های آتش نجات داد.
«آرتمیس» نام یکی از فرماندهان نیروی دریایی هخامنشی هم هست.
آسکلیپیوس پس از آنکه بزرگ شد پزشکی را به حد اعلایی فرا گرفت. می گویند زمانی که آسکلیپیوس مشغول معالجه فردی بود که زئوس (خدای خدایان) او را صاعقه زده بود ماری وارد اتاق شد و او مار را با عصایش کشت، سپس مار دومی به درون اتاق آمد و گیاهی را در درون دهان مار اول نهاد و بدین ترتیب مار زنده شد. آسکلیپیوس از همان گیاه برای معالجه آن فرد استفاده کرد. او در این زمینه آنقدر مهارت یافت که توانست یکی از بیماران خود را بعد از مرگ دوباره زنده کند.
به همین دلیل زئوس، خدای خدایان، که فکر میکرد فناناپذیری مخصوص خدایان است، موقعیت خدایان را در خطر دید و با این کار آسکلیپیوس به خشم آمد و با صاعقه ای او را مجازات کرد. با درخواست آپولو، آسکلیپیوس در میان ستارگان، به صورت فلکی اوفیوکوس (مارافسای) یا مردی که ماری را بر دوش خود دارد، در آمد.
بعدها آسکلیپیوس تبدیل به یک قهرمان شده و در نزد مردم به مقام خدایی میرسد. عموما تصویر آسکلیپیوس به شکل مردی ایستاده با ردایی بلند و سینه عریان دیده میشود. مشخصه آن هم عصایی چوبی است که ماری به دور آن پیچیده است. .

بقراط گفته که عصای آسکلیپیوس از درخت خطمی بود و به گرد آن ماری نقش کرده بودند. جالینوس گوید که آسکلیپیوس عصای خویش را از خطمی برگزید جهت مراعات اعتدال‚ چه خطمی در گرمی و سردی معتدل است و آسکلیپیوس در امور خویش میانه می‌رفت و دیده نشد که وی عصایی جز از درختی معتدل بکار برد‚ و در گرد آن ماری حک کرده بود چه عمر مار از همه حیوانات بیشتر است‚ پس آن را نماد دانشی قرار داد که کهنه و فرسوده نگردد.

امروزه عصای آسکلیپیوس که به دور آن ماری پیچیده شده‌است، یکی از نمادهای پزشکی و داروسازی است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan