🏴🏴🏴فرارسیدن تاسوعا وعاشورای حسینی وشهادت حضرت امام حسین علیه السلام وشهادت حضرت ابوالفضل علیه السلام و۷۲تن از یاران باوفایش برهمه عاشقان آن حضرت تسلیت باد🏴🏴🏴

✳️ مجموعه های کانال های زیر مجموعه ی گروه سیری در آثار و افکار حضرت مولانا

============
سیری در آثار و افکار مولانا و آثار دیگر بزرگان ادب عرفانی در این باره

گروهی در جهت معرفی آثار و افکار حضرت جلال الدین محمدبلخی ( مولانا )

@molavi_asar_o_afkar

===================
نکات ناب تربیتی

کانالی پر از مطالب تربیتی و اخلاقی و مناجات های عاشقانه و عارفانه

@nokatetarbiyati

==================
مخزن نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری

کانالی برای بیان نکات نگارشی ؛ ویرایشی و دستوری؛ کانالی برای نیاز امروز افراد جامعه ی ایرانی برای درست نویسی متون فارسی

@makhzanenokatenegarshi_virayashi

==============
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

@ferdosesokhan

=================
عاشقانه های نزار قبانی

نزار قبانی دیپلمات، شاعر و ناشر سوری بود. نزار قبانی با شعرهای عاشقانه‌اش مشهور است؛ زن و عشق موضوع اصلی شعر اوست

@nezar_asheghaneha

====================
نجواهای عاشقانه ی یک زن ( غاده السمان )

غادة السمان (متولد  ۱۹۴۲ -دمشق) نویسنده و ادیب زن اهل سوریه است. وی یکی از بنیان‌گذاران شعر نو در ادبیات عرب به‌شمار می رود.

@ghadat_asheghaneha

====================

موزيك كانال 
محلي براي عرضه آهنگ هاي پاپ از خوانندگان محبوب كشور و مداحي ها و ويس هاي برگزيده مذهبي ؛ به ما بپيونديد و كانال ما را تبليغ كنيد

@muzic_canal

==================
مثل آباد( داستان ها و ریشه های ضرب المثل های زبان فارسی)

کانالی برای داستان ها و کاربرد ضرب المثل های رایج در زبان فارسی که از گروه ها و کانال های مختلف جمع آوری شده است .

@zarbolmaslhaefarsi

==================
مخزن کتاب های pdf ادبی

مخزنی برای نسخه های الکترونیکی کتب ادبی

@pdf_kotob_e_adabi

==================
مخزن گروه سیری در آثار و افکار مولانا

با عضویت در کانال مخزن گروه سیری در آثار و افکار مولانا؛ از آرشیو مطالب گروه بهره ببرید .

@mazhzan_molana

=================
فارسی و نگارش فنی و حرفه ای و کار و دانش

فارسی و نگارش۱و۲و۳ رشته‌های فنی و حرفه‌ای و کار و دانش ؛ مباحث درسی ؛ نمونه سوالات امتحانی و جزوه های درسی

@farsionegaresh_fanni

===============
گروه فارسی و نگارش فنی و حرفه ای و کار و دانش

فارسی و نگارش۱و۲و۳ رشته‌های فنی و حرفه‌ای و کار و دانش ؛ مباحث درسی ؛ نمونه سوالات امتحانی و جزوه های درسی

@farsionegaresh_fanni_gr

=================
مخزن سوالات زبان فارسی و نگارش و فنون ادبی

مخزنی از سوالات به صورت ورد(word) ؛ pdf؛ مجموعه سوالات نهایی ؛ بخش به بخش و آزمون آنلاین ، از دروس زبان فارسی و نگارش و فارسی و نگارش فنی و حرفه ای و کار ودانش و فنون ادبی از همه گروه ها و کانال ها

سری به این کانال بزنید:

@makhzanesoalatedoroseadabi

======================
گروه نوای چکاوک ( شعر و نثر و متون ادبي و نثر آهنگين )

گروهی برای ارسال شعرها و نثرهای زیبای فارسی  و متون های زیبای ادبی و نثرهای آهنگین فارسی
@nava_e_chakavak

===================
حافظ شیرین سخن

حافظ حافظه ماست ، ز هر دری سخن در باره حافظ و غزلیاتش

@hafez_e_shirin_sokhan

====================
مجمع دبیران ادبیات دوره متوسطه اول

گروهی به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوره اول

@majmaedabiraneadabiatdoreaval

======================
مخزن گروه دبیران ادبیات متوسطه اول

محلی برای ذخیره مطالب درسی درس های نگارش و ادبیات فارسی متوسطه اول

@makhzan_e_doroseadabiatedoreaval

================
راه ارتباطی اعضای کانال ها با آدمین ها :
Admin :
@mollasadeghi


عزیزان همراه
مجموعه این گروه‌ها و کانال‌ها تحت حمایت و هدایت گروه سیری در آثار و افکار مولانا شکل گرفته و اداره می‌شود.
لطفا از برداشت و ارسال هرگونه مطلب و فایلی از این کانال‌ها بدون لینک اختصاصی آن خودداری بفرمایید.

✅ نبرد هفت گردان
#هفت_گردان

🔷داستان «هفت­ گردان» به روایت فردوسی یکی از داستان­های پهلوانی شاهنامه است که در بین داستان‌های به آسمان رفتن کیکاووس و رستم و سهراب قرار دارد. با آنکه این داستان در زمان اسطوره‌ای شاه­ کاووس رخ­داده، پیوندی با آن ندارد؛ اما نقش حلقه پیوند بین داستان­های پیش و پس از خود را برعهده دارد.

🔶 کارکرد این پیوند در گذر از داستان­های کاووس به داستان رستم و سهراب، کمرنگ جلوه دادن نقش شاه و پر رنگ­ کردن نقش پهلوان است؛ بنابراین نمی­ توان آن را از زمان و مکان خود خارج کرد و به جای دیگری از شاهنامه انتقال داد. محور اصلی داستان شخصیت رستم است و  برخلاف داستان­های پیش که بر محور شخصیت شاه می­ چرخد، داستان از روایت شاهی خارج و به روایتی پهلوانی دگرگون شده است.

🔷شمار پهلوانان همراه رستم نیز در بخش­های گوناگون داستان متفاوت است؛ اما با توجه به بیت های داستان، شمار این پهلوانان با رستم «هفت­ گُرد»، «هفت­ یل»، «هفت‌گردان» و «هفت­ تن» است که نمونه­ای از نمادشناسی اسطوره­ای عدد هفت را آشکار می­ سازد. نکته مهم آن است که ساختار این داستان از نظر روایت­ شناسی به شکوه و استواری سایر داستان­ های شاهنامه نیست.

🔷 هانزن به عدم توازن، رنگ­ باختگی و بی­ مزگی این قطعه اشاره کرده و بر این باور است که شاعر در جا انداختن آن به صورتی محکم و منسجم که با روایت اصلی ارتباط سستی دارد، توفیقی نداشته­ و نقص موجود در الگوی اصلی به وی اجازه نداده­ است که با وارد کردن بن­ مایه جنگ بین ایران و توران، که در سایر موارد جان­بخش و پیوند دهنده است، در اینجا وحدت ایجاد کند و داستان را یک دست سازد (هانزن، 1384: 157).

🔶حال پرسش مطرح شده این است که الگوی اصلی داستان چیست و چگونه می­ توان به آن دست یافت؟ از آنجا که این داستان در غررالسیر ثعالبی (م. 429ه.ق) و نیز متون تاریخی شناخته­ شده و در پیوند با حماسه ملی ایران، پیش از فردوسی و معاصر با او نیامده، دست یابی به الگوی اصلی داستان و آگاهی از دخل و تصرف نویسندگان نخستین یا خود فردوسی در این داستان دشوار است.

🔷اما در نوشته‌های فارسی زردشتی داستانی به نام «قصه افراسیاب بن پشنگ» از انوشیروان پسر مرزبان(زنده در 1036ه/ 996یزدگردی) آمده­ که از نظر هسته اصلی داستان؛ حضور هفت­ گردان به فرماندهی رستم و نبرد با افراسیاب و... با روایت فردوسی از داستان هفت­ گردان همخوانی دارد. این داستان راهنمای خوبی برای روایت‌شناسی داستان هفت­ گردان در شاهنامه، پی­ بردن به الگوی اصلی آن و شناخت میزان دخل و تصرف نویسندگان در متن آن است.

📚بن مایه
مقاله "روایت‌شناسی داستان هفت‌گُردان بر پایه روایت انوشیروان مرزبان و ابوالقاسم فردوسی"

نویسندگان: آرش اکبری مفاخر؛ رقیه شیبانی
پژوهشنامه زبان و ادب فارسی( گوهر گویا)؛ سال چهارم؛ شماره دوم؛ تابستان ۱۳۸۹

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

مقاله "روایت‌شناسی داستان هفت‌گُردان بر پایه روایت انوشیروان مرزبان و ابوالقاسم فردوسی"

#مقاله
#هفت_گردان

نویسندگان: آرش اکبری مفاخر؛ رقیه شیبانی
پژوهشنامه زبان و ادب فارسی( گوهر گویا)؛ سال چهارم؛ شماره دوم؛ تابستان ۱۳۸۹

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نژاد در شاهنامه
✍ یونس پیرزاده

در شاهنامه نژاد به معنی تبار، خاندان و خانواده و اصل و نسب است و به هیچ وجه معنی امروزی آنرا نمی دهد. در شاهنامه چیزی به نام race یا همان نژاد ملی مانند نژاد ترک، عرب ، نژاد آریا و... وجود ندارد

مفهوم کنونی نژاد، مفهومی کاملا غربی و امروزی است که در اروپای قرن بیستم به ظهور رسید. در فرهنگ‌ #ایرانشهری بیشتر از آنکه به زبان و یا محل سکونت افراد اهمیت داده شود به تبار و نسب خانوادگی او بها داده شده است.

نبیره که کین نیا را نجست
سزد گر نخوانی نژادش درست

معنی: نوه ای که انتقام پدر بزرگش را نگیرد اصل و نسب درستی ندارد

ز ضحاک تازیست ما را نژاد
بدین پادشاهی نیم سخت شاد

معنی: خاندان و اصل و نسب ما به ضحاک تازی می رسد بهمین دلیل از این پادشاهی راضی نیستم

چه مردی و نام و نژاد تو چیست
که زاینده را بر تو باید گریست

معنی: تو چه کسی هستی و از کدام خاندانی؟ که مادرت به عزایت خواهد نشست

به صد ترک بیچاره و بدنژاد
که نام پدرشان ندارید یاد

معنی: از صد ترک زبانی که اصل و نسب درستی نداشته و نام پدرشان را نمی دانند ( سر راهی و یا حرام زاده )

نژاد آنک باشد ز تخم پدر
سزد کاید از تخم پاکیزه بر

معنی: مفهوم نژاد و اصل و نسب آن است که شخص از تخم پدر خودش باشد ( سرراهی یا حرام زاده نباشد) و از نسل فرد پاکی دنیا آمده باشد.

بنابراین در شاهنامه ابدا چیزی به نام نژاد آریا، ترک، عرب و... وجود نداشته و فقط به خانواده و اصل و نسب افراد توجه شده است.

هرجا که از ترک یا تازی اسم رفته در اصل به معنی ترک زبان و یا عرب زبان بوده و ژنتیک شخص مورد نظر نمی باشد.

بنابراین در فرهنگ اصیل ایرانشهری و #شاهنامه مفهومی به نام #نژادپرستی ابدا وجود ندارد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ ذوقافیتین و ذوالقوفی

❇️ می‌دانیم که موسیقی از مهم‌ترین ارکان تاثیرگذاری شعر است که شور در وجود مخاطب برمی‌انگیزد. شعر از درون و بیرون می تواند موسیقی داشته باشد.

قافیه نیز از مهم ترین ارکان موسیقی شعر است. شاعر می تواند حتی دو و گاه سه قافیه هم در سروده خود بیاورد. ذوقافیتین به سروده ای گفته می‌شود که دو قافیه دارد وگر سروده بیش از دو قافیه داشته باشد به اصطلاحا به آن ذوالقوافی می گویند. از نظر لغوی[برای آنان که نمی‌دانند]:

ذو(به معنای دارنده و دارای چیزی)+قافیه+ ین(علامت مثنی یعنی دوتا) یعنی دارای دوتا قافیه
قوافی هم جمع مکسر قافیه است و «ذوالقوافی» یعنی دارای قافیه‌ها یا دارنده چند قافیه(که بیشتر از دوتا باشد)
[چند عددی نامعلوم و گنگ بین ۳تا۹ است]

◀️ در ابیاتی که «ذوقافیتین» یا «ذوالقوافی» باشند قافیه ها بدون فاصله پشت سرهم می آیند. چنانکه می‌بینید در بیت ذوقافیتین زیر دو قافیه بدون فاصله از هم آمده اند:

یار آمد و همراه خود آورد قرار
غم های دل از آمدنش کرد فرار

آورد و کرد قافیه اول و قرار و فرار قافیه دوم.
در سروده زیر نیز تمامی ابیات دو قافیه دارند؛ یعنی ذوقافیتین هستند:

برخیز و بکن چشم حسودان زمان کور
برخیز و بیاور ز وجودت به جهان شور

برخیز و ببین تا رخ رخشان تو پیداست
چون بهر وصال تو زند پیر و جوان زور

بی خنده ی شیرین تو تلخیم چو اندوه
لبخند بزن تا شود اندوه ز جان دور

ای ماه بیا جلوه رخشنده بتابان
همباز به تاریکی عالم بفشان نور

خوبان همه سرگرم قشنگی خود اما
پامال قشنگی تو هستند چنان مور

الگوی خدا روی تو در خلقت حوری
مانند تو گفتن ولی اصلا نتوان حور
«ن. بیستونی»

◀️ همانطوری که می‌بینیم در تمام این ابیات دو قافیه پشت سر هم آمده اند و فاصله ندارند.

اما گاه پیش می‌آید که بین قافیه‌ها فاصله بیفتد. و آن زمانی که کلمه یا کلماتی تکراری بین قافیه‌ها قرار بگیرد.

به این کلمات اصطلاحا «حاجب» می گویند. مانند واژه«داری»و گشت در ابیات زیر:

ای شاه زمین بر آسمان داری تخت
سست است عدو تا تو کمان داری سخت

«امیر معزی»

ز فضلش هردو عالم گشت روشن
ز فیضش خاک آدم گشت گلشن

«محمود شبستری»

بیتی که «حاجب» دارد، «محجوب» نامیده می‌شود.
واژه حاجب به معنی حائل است، یعنی چیزی که مانع رسیدن دو چیز به همدیگراست.

◀️ گاه نیز پیش می‌آید شاعر بیش از دو قافیه در بیت به کار می‌برد:

ای منور به تو نجوم جمال
وی مقرر به تو رسوم کمال

«وطواط»

در این بیت «به تو» حاجب است‌.

ای ز جود کَفت آراسته ایوان کرم
وی ز الطاف تو پیراسته دیوان نعم

در این بیت ذوالقوافی فوق سه قافیه به کار رفته که پشت سرهم آمده‌اند و بیت «محجوب» نیست.

◀️ اهلی شیرازی(ق۱۰) منظومه ای به نام «سحر حلال» که تمام ابیات آن ذوقافیتین است. همچنین همه ابیات ذوبحرین(دو وزنی) هستند و  نیز همه آراسته به جناس هستند‌‌:

ای همه عالم برِ تو بی‌شکوه
شوکت خاک درِ تو بیشِ کوه
خواجه در ابریشم و ما در گلیم
عاقبت ای دا همه یکسر گِلیم
ساقی از آن شیشه منصوردَم
در رگ و در ریشه من صور دم...

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ مرغانی واقعی و نیمه اساطیری در اوستا و کتب پهلوی
✳️ بخش : اول

❇️ در اوستا و کتب پهلوی از مرغانی واقعی و نیمه اساطیری چندی یاد گردیده است که معروفترین آنها شش تا بوده و عبارتند از: کرشیپتر، چخرواک، اشوزوشت، سئن مرغو (سیمرغ)، چینامروش (چمروش) و مرغ کَمک؛ 
ندهش در مورد مرغ کرشیپتر (لفظاٌ یعنی تیزپرواز و یا دارای دم دو شاخه و شیاردار) آمده: " در بارهً مرغ کرشفت (همان کرشیپتر اوستا) گوید که سخن داند گفتن و دین به ور جمکرد (قلعه ویرانهً کوهستانی لیلی داغی در نزدیکی شهر مراغه) او برد و رواج بخشید. بدانجا اوستا را به زبان مرغ خوانند." نظر به دم دو شاخه و شیاردار پرستو و فراوانی آن درسمت مراغه و همچنین تقدیس گردیدن و تیزپروازی آن، در اصل از کرشفت (کرشیپتر) باید همان پرستو منظور بوده باشد. چخرواک (چرخ آواز) را به سادگی می توان با سغیرجیق (چغیرجیک) آذریها یعنی سار مطابقت داد چه درکتب پهلوی وی از نظر بزرگی و رنگ سیاهش با کرشیپتر (پرستو) مقایسه گردیده است.این پرنده هم درایران به نوعی گرامی و مقدّس شمرده میشود. اشوزوشت (همای سعادت) جنانکه ازنامش پیداست نوع نادرو درشت و زیبایی ازبوفهاست که در ایران، خصوصاٌ آذربایجان مورد احترام است و اذیت وی و یا ویران کردن لانه اش گناه بزرگی بشمار می آید. دربارهً این مرغ در کتاب پهلوی بندهش، با ترجمه وتفسیر مهردادبهار چنین آمده است: " در بارهً مرغ زوربرک و مرغ بهمن است، که جغد خوانند، گوید که بخشی از اوستا در زبان او آفریده شده است. هنگامی که بخواند دیوان از او گریزند و در آنجا بنه نکنند و بدان روی، جغد بنه در بیابان کند و در ویرانستان باشد تا دیوان در آنجا بنه نکنند.اگر ناخن گرفته شده افسون نشده باشد. دیوان آن را ستانند. و تیرگونه براو افکنند و کشند. بدین روی، آن مرغ ناخن را، اگرافسون نشده باشد ستاند و خورد تا دیوان و جادوان آن را کار نفرمایند. چون افسون شود، چغد آنرا نخورد و دیوان بان وسیله گناه کردن نتوانند.نیز دیگر ددان مرغان(پرندگان شکاری) همه به دشمنی دیوان و خرفستران (موجودات موذی) آفریده شده اند.چنین گوید که مرغان دد، دشمن خرفستران و جادوانند. این را نیز گوید که مرغان همه زیرکند وکلاغ از همه زیرکتر است."            سه پرندهً بعدی بیشتر ازسه از سه پرندهً اوّلی افسانه ای هستند و عقاب و شاهین بطن و هستهً واقعی این موجودات اساطیری را تشکیل می دهند. که از این میان سیمرغ به میانجی شاهنامهً فردوسی بیشتر معّرف حضورایرانیان و فارسی زبانان است. این نام اساساٌ به معنی مرغ شاهین و عقاب است. دلیل این که مکان سیمرغ درالبروچ کوهستان قفقاز یا البرز شمال ایران بشمار رفته اساساٌ آن است که سرزمینی که جمهوری آذربایجان کنونی را تشکیل می دهد در سابق نامهای اران، آلوانیا و سائینی (به روایت استرابون سوئنس) را داشته که هر سه نام به معنی سرزمین عقاب و شاهین یا صحیحتر بگوییم  سرزمین مردمی با توتم عقاب یا شاهین بوده  است.این مردم که در منابع یونانی بیشتر اناریان (یعنی مردم کم ریش) نامیده شده اند همان ترکان گرگر (بیات) بوده اند که از عهد مادها در این منطقه سکنی گرفته بودند و چنانکه خواجه رشیدالدین فضل اللّه در جامع التواریخ رشیدی می آورد توتم این مردم شاهین و عقاب بوده است. از آنجاییکه دین زرتشتی بین آنها رواج داشته در اوستا به فروهر پاکدینان آنجا (تحت نام مردم مملکت سائینی) درود فرستاده شده است.قهرمانان اصلی کتاب اساطیری کهن ایشان یعنیده ده قورقود زرتشت، کورش، کیخسرو وگرشاسب (رستم) میباشند که به ترتیب تحت نامهای ترکی بامسی بئیرک، بایندرخان، غازانخان وباسات ذکر گردیده اند. به هر حال موطن و آشیانهً سیمرغ به وساطت همین مردم کوهستان قفقازبه شمار می آمده است و ازهمین جاست که در اساطیر یونانی مکان نشانه روی سینهً پرومتهً در بند توّسط عقاب همین کوهستان معرفی شده است. جنبهً فرزانگی سیمرغ علاوه برهمشکل گردیدن سین (عقاب) با سین (فرزانه) در زبان مادی اوستائی به باورهای کهن مردم بابل بین النهرین برمیگردد که در آنجا فرشته ای با اسامی لاماسو، کوریبو و شدو به صورت نیمه عقاب و نیمه انسان عالمی تجسم میگردیده است. در اینجا گفتنی است در روایات اسلامی ازمرغ اساطیری هدهد ( پیامرسان سرودخوان دربار سلیمان=کورش) همان  هود پسرهود (زرتشت) اراده گردیده است. درمورد مرغ چمروش(چینامروش) یعنی پرندهً بسیار برچیننده وکشنده در کتاب پهلوی بندهش میخوانیم: " در بارهً چمروش مرغ گوید که به سر کوه البرز، هر سه سال، بسیاری از مردم سرزمینهای انیرانی گردآیند برای رفتن به سرزمینهای ایرانی، برای زیان رسانیدن، کندن و نابودکردن جهان.آنگاه که بُرزیزد(ناهید) از آن ژرف دریای ارنگ (مازندران) برآید، آن چمروش مرغ را بر ایستاند بربالست  همهً آن کوه بلند، تابرچیند همهً مردم سرزمینهای انیران را بدانسان که مرغ دانه را."

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️مرغانی واقعی و نیمه اساطیری در اوستا و کتب پهلوی
✳️ بخش : دوم ( پایانی )

❇️ مهردادبهار درتوضیح مرغ چمروش می افزاید: "چمرو در اوستا نام مردپرهیزکاری است." این نام اوستائی را میتوان دارای روش چینندگی و
قضاوت معنی نمود که این خود اصل چمروش را با سیمرغ یکی میگرداند. می دانیم که شاهنامهً فردوسی هم مکان سیمرغ را همین البرزکوه یا البروج کوه نشان میدهد:                                          
                                                                  
یکی کوه بُد نامش البرزکوه                    
به خورشید نزدیک و دور از گروه

بدان جای سیمرغ را لانه بود                           
که آن خانه ازخلق بیگانه بود

از سوی دیگرهمین مرغ اساطیری چمروش با مرغ کََمک اوستا و کتب پهلوی مربوط میگردد که در این جا نیز دارای رل منفی است. چه معانی لفظی چمروش (چینامروش) یعنی بسیارچیننده با مرغ کمک(کم کننده، کاهنده) و همچنین مرغ استیمفالی یونانیان (لقظاٌ یعنی کاهنده ونابودکننده) گویای مقهوم واحدی میباشند. اصل این مرغ اساطیری را باید در اساطیرآریاییان هندی سراغ گرفت چه در آنجا مرغی به نام گارودا (به معنی لفظی نابودکننده و کاهندهً زهر) مرکب پروازگر ایزد معروف هندوان یغنی ویشنو (پُرشکل) است. امّا از آنجاییکه ویشنو درمقام ایزد بیگانه رعد و برق نسبت به ایرانیان، نزد خود هندوان ملقب به راما و کریشنا (هردو به معنی سیاه) بوده، لذا مرکب وی یعنی مرغ گارودا (کمک ایرانیان) نیز موجودی تاریک کننده و اهریمنی به شمار رفته است و این خود گواهی بر این است که اهریمن به ایزد رعد آریائیان سکایی و هندی یعنی تور و ایندره اطلاق می گردیده است.به هر صورت از اینجا معلوم میشود که یونانیان نیز مرغ اسیمفالی خود را- که در اساطیر مربوط به هراکلس و یاسون ذکرگردیده - از مردمان خاورمیانه و هندوستان اخذ نموده اند. اصلاٌ خود هراکلس (پهلوان معروف) مترادف گیلگامش بابلیها و ماًخوذ از آن است، چنانکه برخی از صفات گرشاسب و رستم ایرانیها؛ و این هردو خود از سوی دیگر با ایندرهً هندوان مربوط میگردند. ناگفته نماند در پس پردهً اساطیر مربوط به گرشاسب- رستم، خصوصاٌ هفت خوان وی قهرمان سکائیان آماردی دورهً مادها یعنی آتردات پیشوای مردان نهفته است که لشکریان ابرقدرت آشور مهاجم ومذاکره کننده با مادهای تحت رهبری خشتریتی (کیکاووس) را در اطراف شهر آمول مازندران(آمل کنونی) غافلگیرکرده و قتل عام نموده است. در پایان برای حسن ختام مطالب مربوط به نبرد گرشاسب (رستم) با مرغ کمک را از تعلیقات کتاب پهلوی مینوخرد که تّوسط عالم شهید دکتر احمد تفضّلی تدوین گردیده، بیان می کنیم: " مرغ کمک: وصف این مرغ از زبان گرشاسب در صد در بندهش وبا اختلافاتی جزئی در روایات داراب هرمزدیار، چنین آمده است: "... چون مرغ کمک پدید آمد و پر به سر همهً جهانیان بازداشت و جهان تاریک کرد و ار باران که می بارید همه بر پشت او میبارید وبه دم همه باز به دریا میریخت و نمی گذاشت که قطره ای در جهان باریدی، همهً جهان از قحط و نیاز خراب شد و مردم و چارپای مانند اینکه مرغ گندم چیند، او می خورد و هیچ کس تدبیر آن نمیتوانست کردن ومن تیرو کمان برگرفتم و هفت شبانه روز مانند آنخه باران بارد تیر می انداختم و به هردو بال او میزدم تا بالهای او چنان سست شد که به زیر افتاد و بسیار خلایق در زیر گرفت و هلاک کرد وبه گرز، من منقار وی خرد کردم.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ نگاهی به هفت خواب که در شاهنامه از آن‌ها سخن رفته است.

❇️ چنان که از شاهنامه و سایر متون ادبی برمی‌آید، خواب و رویا تأثیر شگرفی در زندگی شاهان پیشین و دیگر مردمان داشته است. آنان برای گزاردن (تعبیر) خواب‌های سخت، خواب‌گزاران را فرامی‌خواندند و درباره‌ی آن پنهانی سخن می‌گفتند و خواب و رویا را مانند آینه و تصویری از آینده می‌پنداشتند و رفتار و کردار خود را با آن چه در خواب دیده بودند، هماهنگ می‌کردند.

❇️ نگاهی به هفت خواب که در شاهنامه از آن‌ها سخن رفته است:

◀️ 1- ضحاک در خواب دید که سه شاهزاده ی جنگی پدید آمدند و یکی از آنان که کهتر بود به سوی او راند و گرزه ی گاوسار بر سرش کوبید و او را بند کرد، آن گاه ضحاک اخترشناسان را دعوت نمود، یکی از موبدان به او گفت که کسی به نام فریدون تو را از تخت به زیر می‌آورد:

کسی را بود زین سپس تخت تو/ به خاک اندر آرد سر بخت تو

کجــا نـــــام او آفریــــــدون بـــــــود/ زمین را سپهری همایون بود

هنـــوز آن سپهبـــد ز مـــــادر نـزاد/ نیامد گـه ترسش و سرد باد

◀️ 2- کیقباد به رستم گفت: دیشب خواب دیدم که از سوی ایران دو باز سفید که مانند آفتاب روشن بودند، نزدم آمدند و تاج بر سرم گذاشتند و چون بیدار شدم، این جشن گاه بر پای ساختم:

بیاراستم مجلسی شاه وار/ بدین سان که بینی بدین جویبار

تهمتن مرا شد چو باز سفید/ رسیـــدم ز تــــاج دلیـــران نویــد

◀️ 3- افراسیاب در خواب دید که سواران ایران بر او تاختند و دستش ببستند و او را نزد کیکاووس بردند و جوانی از شاهزادگان ایرانی او را به تیغ خود به دو نیم کرد، پس از بیداری خواب‌گزاران را به درگاه خواند و درباره‌ی خواب خویش سخن گفت:

چنین گفت پر مایه افراسیاب/ که هرگز کسی این نبیند به خواب

◀️ 4- سیاوش در خواب دید که افراسیاب شهر سیاوش گرد را سوزاند و بر او تاخت، چون از خواب بیدار شد و خروش برآورد، آن را به فرنگیس بازگفت، آن گاه به سوی گنگ دژ پاسدارانی فرستاد و آن ها آگهی دادند که افراسیاب به سوی شهر می‌تازد:

چنان دیدم ای سرو سیمین به خواب/ که بودی یکــی بی کـــران رود آب

ز یــک ســـو شـــدی آتــش تیـــز گــرد/ بــرافـروختـی زو سیــــاوخش گرد

بـــه پیش اندرون پیل و افـــراسیــــــاب/ زیک دست آتش، زیک دست آب

بــــدیـــــــــدی مــــــــرا روی کــــرده دژم/ دمیــــــدی بـــــر آن آتش تیز دم

◀️ 5- یک شب گودرز خواب می بیند که سروشی به او می گوید: اگر می خواهی از دست افراسیاب رها شوی، در توران شاهزاده‌ای از تبار سیاوش است که اگر به ایران بیاید، روزگار موافق او خواهد شد:

میان را ببندد به کین پدر/ کند کشور تور زیر و زبر

◀️ 6- کیخسرو در خواب دید که سروش خجسته به گوشش گفت: آن چه را از خداوند خواستی به تو ارزانی داشت و:

به همسایه ی داور پاک، جای/ بیابی بدین تیرگی در مپای

◀️ 7- کتایون دختر قیصر به خواب می بیند که انجمنی تشکیل شده و مرد بیگانه ای (گشتاسب) را که بسیار زیبا و دارای فر و شکوه شاهانه بود، در آن انجمن به همسری خود انتخاب نمود:

کتایون چنان دید یک شب به خواب/ که روشن شدی کشور از آفتاب

یــکی انـجمـن مـــرد پیــدا شـــــدی / از انـبـوه مــــردم ثــریـــا شــدی

سر انجمن بـود بیگانــــه ای /غــــریـبـــــی دل آزار فـــــرزانه ای

به بالای سرو و به دیدار ماه /نشستنش چون بر سر گاه شاه

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ هدف حکیم توس از رویارویی سیاوش با آتش چه بوده ؟ آیا می توان مبدأ درون آتش رفتن را از داستان سیاوش دانست ؟

❇️ پاسخ: هدف از این رویارویی گذشته از اتبات بی گناهی سیاوش، اشاره به نقش اتش در ایران باستان است.

اهورا مزدا گناهان اشکار و نهان را بوسیله اردیبهشت یا اشه می,بیند و اتش نه تنها زمینی و این جهانی است بلکه مظهری از اهورامزداست و خواست او با خواست اهورا مزدا یکسان است زیرا اشه و اتش هر دو فرزند,اهورامزدا هستند,پس اتش در ازمایش ها حق را از باطل جدا میسازد هرکس از گناه پاک باشد از اتش گزند نمیبیند و به سلامت از ان میگذرد زیرا اتش با اشه یکی است و خود,را نمی سوزاند.

در اتشکده در حضور اتش,عبادت می,شود او عبادت کننده را می بیند و بر کارهای او ناظر است ازین رو در پایان جهان بر اعمال ادمیان گواهی میدهد پس,طبیعی است این اتش که داور جهان پسین است در اینجا هم صحت و سقم ادعاها را روشن کند.

◀️ با این تعریف گذر از اتش در ایران باستان ۲تعبیر داشت:

۱.در دنیای مادی برای اتبات بی,گناهی
۲. نمادی از داوری اخروی بود که بعدها در شاهکارهای,ادبی چون شاهنامه و ... ظاهر شد.

◀️ ضمناً گذر سیاوش بر اتش به عنصری بس,کهن ارجاع دارد چنانچه نشان این ایین روی سکه های منطقه خوارزم سده اول میلادی بدست امده یافت شده است.

◀️ نقش اتش در فرهنگ عیلامی به حدی اهمیت داشت که نقش برجسته و مهر با نقش آتشدان از مصادیق این توجه است. این مهر نشانگر ایین پرستش اتش است.

ایرانیان از آنچه ظلمانی بود,نفرت طبعی داشتند و از دیر باز پیروزی نور بر تاریکی اهریمن از خصایص اصلی دین قدیم ایرانیان بود و آزمایش, آتش جایگاه بس والا در انجمن گاهانی پیدا کرد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

👕 لباس و انواع پوشش در شعر خاقانی

🎭برقع: سبب سپیدرویی حضرت آدم با برقع،همّت رسول ص است :

آدم ازو به برقع حرمت سپیدروی
شیطان ازو به سیلی حرمان سیه قفا
(2/39)

👘برگستوان: زره ی اسب به روز مصاف از هرّا (گلوله های طلایی) ضرورت می یابد :
تو را امان ز امل به که اسب جنگی را
به روز معرکه بر گستوان به از هرا
(4/24)

👗بوقلمون: کنایه از دنیا به سبب حوادث پیاپی، کنایه از آدم های متظاهر :

دورنگی شب وروز سپهر بوقلمون
پرند عمر تورا می برند رنگ وبها
(3/21)

🧕جلباب:جلباب نیستی در اینجا یعنی پرده ی فقر و نداری( تشبیه اضافی)👇

چون نیست وجه زر نکنم عزم مکه باز
جلباب نیستی به سروش در آورم
(14 /63)

🧣دستارچه: در بیت زیر استعاره مصرحه از زلف شاهزاده خانمی سیاه پوست در مراسمی می باشد،بیت تصویرگر شکل و و وضع این شاهزاده می باشد :👇

باز زرین به سر رایت ودستارچه زیر
آفتابی به شب آراسته عمدا بینند
(7/32)

👚رخت افکندن: ماندن در جایی، ساکن شدن مقابل دواسبه راندن است:👇

دو اسبه بر اثر "لا"بران بدان شرطی
که رخت نفکنی الا به منزل" الا"
(3/43)

🧥ردا: ترکیب ردای زر این جا کنایه از اشعه ی زرین خورشید است:👇

برکتف آفتاب باز ردای زر است
کرده چو اعرابیان بر در کعبه مآب
(6/7)

🧖‍♂ردای احرام: دو چادر نادوخته که در ایام احرام یکی را لنگ و ته بند کنند و دیگری را بر دوش پوشند.با این توضیح پیداست که پوشش کعبه سبزرنگ بوده است:👇

صبح را در ردای ساده را حرام کنند
تا فلک را سلب کعبه مهیا بینند
(7/5)

🥋طیلسان:

هر سال مُحرِمانه ردا گیرد آفتاب
وزطیلسان مشتری آرند میزرش
(10/12)

خاقانی، آفتاب را به خلیفه و سلطانی تشبیه نموده که پس از طواف و پایان مناسک، خادمان دستار اورا به حضورش تقدیم می کنند.و چه جالب محرم شدن آفتاب همانا
برهنگي خورشید است که با جامه ی نور حجاب می گیرد.

یا:👇

چون طیلسان چرخ مطرّا شود به صبح
من رخ،به آب دیده مطرّا برآورم
(13/2)

🧕معجر :

خاتون کاینات مربع نشسته خوش
پوشیده حلّه و ز سر افتاده معجرش
(10/23، م3)

کعبه، خاتون آفرینش، چهارزانو و خوش نشسته، در حالی حله زیبایی به تن کرده و روسری از سر افکنده است.

◀️ از این دست ترکیبات در شعر خاقانی فراوان است اما محقق دیوان خاقانی اگر بخواهد به همه ی انواع دیوان وی بپردازد،پاي آبله از سنگلاخ بادیه اش برخواهد گشت و چه بسا در این وادی راه گم کند.

❇️ مطلب ارسالی از: کانال « طعم ادبیات- محمد عزیززاده»

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ جمع بندی داستان سیاووش

❇️ نمادهای ماندگار داستان سیاووش

◀️ ۱-چهارشنبه سوری :

اين اتفاق و آزمايش عبور سیاووش از آتش که در داستان به تفضیل به آن پرداختيم در بهرام شيد (سه شنبه) آخر سال روى داده بود و از چهارشنبه تا ناهيد شيد (جمعه يا آدينه) جشن ملى اعلام شد و در سراسر كشور پهناور ايران به فرمان كيكاووس سورچرانى و شادمانى برقرار شد و از آن پس به ياد عبور سرفرازانه سياوش از آتش همواره ايرانيان واپسين شبانه بهرام شيد (سه شنبه شب) را به ياد سياووش و پاكى او با پريدن از روى آتش جشن مى گيرند... .

◀️ ۲- سوگ سیاوش یا سیاووشان :

سوگ سیاووش و یا سیاووشان، نام آئین و نیز اماکنی است که در آن‌ها سوگ سیاووش گرفته می‌شده‌است. گستردگی سوگ سیاووش در ایران از آن جا معلوم می‌شود که علی‌رغم هزار و سیصد سال نفوذ اسلام در وجوه مختلف زندگی ایرانیان چند روستا در این منطقه از هرات تا مازندران و جنوب آشتیان و یک مسجد در شیراز هنوز نام سیاوش دارد. همچنین نشانه‌های سوگ سیاووش بر آثار سفالی کهن خوارزم و فرارود (ماوراءالنهر)، نقاشی‌های دیواری پنجکنت سغد، آثار سفالی جدیدتر و نیز در برخی از آئین‌های عزا و تعزیه در ایران امروز باقی‌مانده‌است.شواهد دیگری از بخش‌های اصیل اسطوره سیاووش در جاهای دیگر، از جمله هنر مینیاتور ایران هم بازمانده‌است.

◀️ ۳- نماد و اسطوره کشت :

بخش دیگری از سیاووشان، اسطوره‌ای است معروف، اسطوره مرگ و زندگی، پژمردن و بهار کردن که نمونه هائی در آئین‌های دیگر چه در آسیا، چه در آفریقا و چه در آمریکای جنوبی دارد. در این داستان‌ها خزان کامل (مرگ سیاووش) و بهار پس از آن (تولد کیخسرو پس از مرگ سیاووش) و نیز رفتن سیاووش به درون آتش (به نشانه خزان) و زنده آمدن او (بهار) دیده می‌شود. اسطوره نماد مرگ و رستاخیز و تابع الگوی خزان و بهار است.. آداب آن به منظور تشویق نیروهای آسمانی برای ادامه دادن به بخشایش‌های سالانه منابع حیات است... .

◀️ ۴- اسب سیاووش (شبرنگ یا شبدیز) :

از آثار اسطوره سیاووش در ایران، داستان هائی است که در آن اسپ به وجهی به راهنمائی و رهبری انسان میپردازد ،یعنی اسپ در داستان سياووش نقش ساختاری دارد و نه تنها عملکردی مثل اسپ‌های حماسی و در ادامه نیز در داستان کیخسرو نقش شبرنگ بسیار بارز است... .

◀️ ۵- نخل بندی و نخل گردانی :

طبق تاریخ در مراسم سیاوشان سوگواران اتاقی چادر مانند را که پیکر سیاووش و سه تن از عزاداران در آن است، بر دوش می‌کشند. اتاق دارای پنجره هائی است که پیکر سیاووش و عزاداران از آنها پیداست. شکل شبکه دار نخل و وجود پنجره‌های کوچک فراوان در آن، یادآور همان اتاق چادر مانند است.

❇️ و مراسم های بسیار جالبی که در شهرهای کوچکی از لرستان ، کردستان و عشایر در این باب هنوز پابرجاست که همگی به نوعي اشاره به داستان سیاووش دارند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ تأثیر شاهنامه در آثار منظوم

◀️1.شاهنامه بیشترین تأثیر را طبعاً در زبان و سبک حماسه‌ها و رمانس‌های منظوم گذاشته است، تا آنجا که می‌توان گفت که از «گرشاسپنامهٔ» اسدی تا «شهنشاه‌نامهٔ» صبا و «قیصرنامهٔ» ادیب پیشاوری و یا رمانهایی چون «ورقه و گلشاه» عیوقی و «همای‌نامه» از شاعری ناشناس و «سام‌نامه» و «همای و همایون» از خواجوی کرمانی، هیچ یک از تأثیر زبان و سبک شاهنامه برکنار نمانده‌اند. البته می‌توان گمان برد که حماسه‌سرایان سده‌های پنجم و ششم قمری از آثار حماسی پیش از فردوسی نیز که هنوز در دست بود، تأثیرهایی پذیرفته بودند. این گمان دربارهٔ خود فردوسی نیز درست است.(نک: نولدکه، ص 21 ـ 23؛ ترجمه فارسی، ص 48 ـ 52؛ خالقی مطلق، همان، ص 336،348)

از میان این حماسه‌سرایان، در حالی که اسدی طوسی با وجود تأثیر پذیرفتن از شاهنامه، خود نیز به سبک مستقلی رسیده است، دیگر حماسه‌سرایان پس از او به چنین استقلالی دست نیافته، بلکه همان زبان و سبک فردوسی را در سطحی پایین‌تر و ساده و روزآمد شده تقلید کرده‌اند. در این آثار گاه از فردوسی و شاهنامه نیز نام رفته است و به برخی رویدادهای آن اشاره شده است (نک: اسدی طوسی، ص 19 ـ 21؛ مادح، ص 18، بیت 20) و یا سرایندهٔ «فرامرزنامه» (ص102، بیت 718) خود را «غلام دل پاک فردوسی» نامیده است. موضوع حماسه‌های ملّی پس از فردوسی شرح کارهای دیگر همان پهلوانان شاهنامه یا افراد دیگر خاندان آنهاست.

◀️ 2. برخی دیگر از منظومه‌های روایی، چه عاشقانه، همچون «خسرو و شیرین» نظامی، چه تاریخی، همچون «اسکندرنامه» نظامی، چه عرفانی، همچون برخی از مثنویهای عطار، چه دینی، همچون «ارداویرافنامه» سرودهٔ زردشت بهرام پژدو از نیمه دوم سده هفتم ق و «زراتشت‌نامه» منسوب به همان شاعر و حماسه‌های دیگر دینی، و چه حکمی مانند «کلیله و دمنه» قانعی طوسی (به کوشش م. تودوا، تهران، 1358ش) و «بوستان» سعدی‌(رستگار فسایی، فردوسی و شاعران دیگر، تهران، 1384ش) از زبان و سبک و گاه تنها موضوعات و مضامین شاهنامه تأثیر گرفته‌اند.

دو اثر سپسین که به بحر متقارب نیز سروده شده‌اند، شدیداً از زبان شاهنامه متأثرند. به ویژه در مقدمهٔ هزار و دویست بیتی کلیله و دمنه قانعی، حتی برخی از مصراعهای شاهنامه، عیناً یا با کمی تغییر، گرفته شده و بخش بزرگی از مضامین اخلاقی شاهنامه اخذ گردیده و نیز در پایان مقدمه، شاعر روایت آوردن کلیله را از هند توسط برزویه، چنان‌که در شاهنامه آمده است، به همان زبان تقلیدی خود نقل کرده است. در متن اصلی کتاب نیز نفوذ زبان شاهنامه آشکار است.

◀️ 3. در برخی از اشعار غنایی فارسی نیز نفوذ شاهنامه آشکار است. از نفوذ شاهنامه در اشعار برخی از شعرای سدهٔ پنجم قمری، چون قطران تبریزی، ناصرخسرو، ازرقی و مسعود سعد قبلاً یاد شد. این تأثیر را در دیوان برخی سرایندگان دیگر که در نیمهٔ دوم سدهٔ پنجم و ششم قمری می‌زیستند نیز می‌بینیم؛ همچون عثمان مختاری غزنوی، سنایی غزنوی، انوری ابیوردی، سوزنی سمرقندی، امیر معزّی نیشابوری و خاقانی شروانی. به همین‌ترتیب شاعران سده‌های هفتم قمری به بعد نیز از تأثیر شاهنامه برکنار نمانده‌اند؛ همچون مولوی بلخی، امامی هروی، سعدی شیرازی، اوحدی مراغه‌ای، ابن‌یمین فریومدی، عبید زاکانی، حافظ شیرازی، جامی و کسان دیگر (نک: ریاحی، سرچشمه‌های فردوسی‌شناسی، ص 211 به بعد). مطالعهٔ غزلیّات حافظ و ساقی‌نامه او به خوبی نشان می‌دهد که شاعر شاهنامه را خوانده بوده است.(نک: خالقی مطلق،‌‌ «حافظ و حماسه ملی ایران»، ص571 ـ 572)

❇️ در اینجا به این نکته نیز باید اشاره کرد که آبشخور اصلی برخی اندیشه‌های خیّامی در موضوع ناپایداری و بی‌اعتباری جهان، که در اشعار خیّام، نظامی، سعدی، حافظ و برخی شاعران دیگر دیده می‌شود، شاهنامهٔ فردوسی است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ ﺑﻪﮔﻮﯾﯽ ﺩﺭ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ

❇️ ﺑﻪﮔﻮﯾﯽ ﻣﻌﺎﺩﻟﯽ ﺍﺳﺖ ﺑﺮﺍﯼ Euphemism ﻭﺁﻥ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﯾﻨﺪﯼ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻫﻞ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﯽﮐﻮﺷﻨﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﻭﺍﮊﻩﻫﺎ ﻭ ﺗﺮﮐﯿﺒﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﻻﯾﻞ
ﺍﺧﻼﻗﯽ ﯾﺎ ﻋﺮﻑ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮔﻔﺘﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺎﭘﺴﻨﺪ ﺩﺍﻧﺴﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﺩ،ﻣﻌﺎﺩﻝﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮﮔﺰﯾﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺯﺑﺎﻥ ﺁﻭﺭﻧﺪ . ﮔﺎﻫﯽ ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﻩﻫﺎ ﻭ ﺗﺮﮐﯿﺒﺎﺕ ﺑﺮﮔﺰﯾﺪﻩ ﺑﻪ ﻟﺤﺎﻅ ﻣﻌﻨﺎﯾﯽ ﺩﺭ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ ﺍﻟﻔﺎﻅ ﭘﯿﺸﯿﻦ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ . ﺑﺮﺍﯼ ﻧﻤﻮﻧﻪ : ﺷﮑﺮ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﮔﻪ ﺧﻮﺭﺩﻥ‏(ﺷﮑﺮﺧﻮﺭﺩﻩ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﺣﺮﻑ ﺭﻭ ﺯﺩﻩ ‏) ﭼﻮﺏ ﺩﻭﺳﺮ ﻃﻼ، ﯾﺎ ﺩﻭﺳﺮ ﮔﻼﺏ
ﻣﻌﺎﺩﻝ ﭼﻮﺏ ﺩﻭ ﺳﺮ ﻧﺠﺲ . ﭼﻮﺏ ﺩﺭ ﺁﺳﺘﯿﻦ ﮐﺴﯽ ﮐﺮﺩﻥ ‏( ﺑﮕﺬﺭﯾﻢ، ﻣﮕﺮﺩﺭ ﺁﺳﺘﯿﻦ ﮐﺴﯽ ﭼﻮﺏ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ؟ ‏) . ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺳﺨﻦﺳﺮﺍﯾﺎﻥ ﺑﺰﺭﮒ ﺯﺑﺎﻥ
ﻓﺎﺭﺳﯽ، ﻓﺮﺩﻭﺳﯽ ﺑﻪ ﺭﻋﺎﯾﺖ ﺍﺩﺏ ﮐﻼﻡ ﻧﺎﻣﺒﺮﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﺑﺮ ﺧﻼﻑ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺷﻌﺮﺍ ، ﻫﯿﭽﮕﺎﻩ ﺍﻟﻔﺎﻅ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﻨﻪﺍﯼ ﺭﺍ ﻭﺍﺭﺩ
ﺷﻌﺮ ﺧﻮﺩ ﻧﮑﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﻟﺰﻭﻡ ﺑﺎ ﻧﺒﻮﻍ ﺫﺍﺗﯽ ﻭ ﺫﻭﻕ ﺳﻠﯿﻢ ﺷﻌﺮﯼ ﺧﻮﺩ ﺑﻪﮔﻮﯾﯽ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﺑﻨﮕﺮﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺯﯾﺮ :

.1 ﺷﺎﯾﺴﺘﻪﮐﺎﺭ ﯾﺎ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪﮐﺎﺭﯼ :

ﺩﺭ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺭﺳﺘﻢ ﻭ ﺳﻬﺮﺍﺏ، ﺳﻬﺮﺍﺏ ﺑﺎ ﭘﻬﻠﻮﺍﻧﺎﻥ ﺗﻮﺭﺍﻧﯽ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﺎﺩﻩﻧﻮﺷﯽ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﯿﺎﻥ ﺯﻧﺪﺭﺯﻡ، ﺩﺍﯾﯽ ﺳﻬﺮﺍﺏ ﺍﺯ ﻣﺠﻠﺲ ﺑﯿﺮﻭﻥ ﻣﯽ ﺁﯾﺪ ﻭ ﺑﺎ ﯾﮏ ﺿﺮﺑﮥ ﺭﺳﺘﻢ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺟﺎﻣﮥ ﺗﻮﺭﺍﻧﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﭘﮋﻭﻫﺶ ﺑﻪ ﻣﯿﺎﻥ ﺗﻮﺭﺍﻧﯿﺎﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ، ﺍﺯ ﭘﺎﯼ ﺩﺭﻣﯽﺁﯾﺪ :

ﺑﻪ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪﮐﺎﺭﯼ ﺑﺮﻭﻥ ﺭﻓﺖ ﺭﺯﻡ / ﮔﻮﯼ ﺩﯾﺪ ﺑﺮﺳﺎﻥ ﺳﺮﻭ ﺑﻠﻨﺪ
‏( 2/155/457 ‏)

ﺷﺎﯾﺴﺘﻪﮐﺎﺭﯼ ‏(ﯾﺎﯼ ﺁﺧﺮ ﻧﮑﺮﻩ ﺍﺳﺖ ﯾﺎ ﻣﺼﺪﺭﯼ؟ ‏) ﯾﻌﻨﯽ ﻗﻀﺎﯼ ﺣﺎﺟﺖ .

ﮔﻮﯾﺎ ﺟﻨﺎﺏ ﺯﻧﺪ ﻣﺸﺮﻭﺏ ﺯﯾﺎﺩ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﺸﺮﻭﺏ ﻫﻢ ﮔﻮﯾﺎ ﻣﺪﺭ ﺍﺳﺖ !

2 . ﭘﺎﻻﯾﺶ ﻃﺒﻊ :

ﺍﻧﻮﺷﯿﺮﻭﺍﻥ ﺑﺎ ﻭﺯﯾﺮﺵ ﺑﻮﺯﺭﺟﻤﻬﺮ، ﺩﻭﺭ ﺍﺯ ﻟﺸﮑﺮ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺳﺒﺰﻩﺯﺍﺭﯼ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ . ﺍﻧﻮﺷﯿﺮﻭﺍﻥ ﺧﻮﺍﺑﺶ ﻣﯽ ﺑﺮﺩ ﻭ ﻧﺎﮔﺎﻩ
ﮐﻼﻏﯽ ﮔﻮﻫﺮﻫﺎﯼ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﺑﺎﺯﻭﺑﻨﺪ ﺷﺎﻩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻨﻘﺎﺭ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﺩ ﻭ ﺑﺮﻣﯽﭘﺮﺩ ﻭ ﺑﻮﺯﺭﺟﻤﻬﺮ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﯾﺪﺍﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻓﺎﻝ ﺑﺪ ﻣﯽﮔﯿﺮﺩ ﻭ ﭘﻮﺯﺧﻨﺪﯼ
ﻣﯽ ﺯﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﻟﺤﻈﻪ ﺷﺎﻩ ﺑﯿﺪﺍﺭ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﻭ ﭘﻮﺯﺧﻨﺪ ﻭﺯﯾﺮ ﺭﺍ ﻣﯽﺑﯿﻨﺪ . ﺷﺎﻩ ﮔﻤﺎﻥ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﺎﺩﯼ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﺮﻭﺝ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﻭﺯﯾﺮ
ﺑﻪ ﺁﻥ ﻣﯽ ﺧﻨﺪﺩ . ﭘﺲ :

ﺑﺪﻭ ﮔﻔﺖ ﮐﺎﻱ ﺳﮓ ﺗﻮ ﺭﺍ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﮔﻔﺖ/ ﮐﻪ ﭘﺎﻻﻳﺶ ﻃﺒﻊ ﺑﺘﻮﺍﻥ ﻧﻬﻔﺖ
‏( 7/375 ‏)

ﺭﺍﺳﺖ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﺪ ﺑﯿﭽﺎﺭﻩ . ﺳﺨﺖ ﺍﺳﺖ، ﺁﻥ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ

3. ﻧﺎﯾﮋﻩ :

ﺑﻬﺮﺍﻡ ﮔﻮﺭ ﻣﯽ ﺭﺍ ﺣﺮﺍﻡ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺯﻣﺎﻥ، ﻣﺎﺩﺭ ﮐﻔﺸﮕﺮﯼ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﺷﺐ ﺯﻓﺎﻑ ﺑﻪ ﭘﺴﺮ ﺑﺎﻟﻐﺶ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻥ ﭼﻨﺪ ﺟﺎﻡ ﻧﺒﯿﺪ ﻣﯽﺩﻫﺪ ﻭ ﺟﻮﺍﻥ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﮔﺮﯾﺰﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺑﺮ ﺭﻭﯼ ﺷﯿﺮﯼ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺧﺎﻥ ﺷﯿﺮﺍﻥ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﮔﺮﯾﺨﺘﻪ ﺑﻮﺩ، ﺳﻮﺍﺭ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺗﺎﺧﺖ .... . ﺧﺒﺮ ﺑﻪ ﺑﻬﺮﺍﻡ ﮔﻮﺭ ﻣﯽ ﺭﺳﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻣﺎﺩﺭ ﺟﻮﺍﻥ ﺷﯿﺮﺳﻮﺍﺭﯼ ﺟﻮﺍﻥ ﺭﺍ ﺟﻮﯾﺎ ﻣﯽ
ﺷﻮﺩ . ﻣﺎﺩﺭ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﺪ . ﭘﺴﺮ ﻣﻦ ﺯﻥ ﮔﺰﯾﻦ ﮐﺮﺩ، ﻭﻟﯽ ﺻﺎﺣﺐﻣﺮﺩﻩﺍﺵ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﺮﻧﻤﯽ ﺧﻮﺍﺳﺖ :

ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺍﻧﺪﺭﺵ ﻧﺎﯾﮋﻩ ﺳﺴﺖ ﺑﻮﺩ / ﺯﻧﺶ ﮔﻔﺖ ﮐﺎﻥ ﺳﺴﺖ ﺧﻮﺩﺭُﺳﺖ ﺑﻮﺩ

ﺑﺪﺍﺩﻡ ﺳﻪ ﺟﺎﻡ ﻧﺒﯿﺪﺵ ﻧﻬﺎﻥ / ﻧﺪﺍﻧﺴﺖ ﮐﺲ ﺭﺍﺯ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ

ﻫﻢ ﺍﻧﺪﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﻟﻌﻞ ﮔﺸﺘﺶ ﺭﺧﺎﻥ / ﻧﻤﺪ ﺳﺮﺑﺮﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﮔﺸﺖ ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻥ

ﻧﺎﯾﮋﻩ ﺑﻪﮔﻮﯾﯽ ﺁﻟﺖ ﺗﻨﺎﺳﻠﯽ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻧﻤﺪ ﻭ ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻥ ﻫﻢ ﮐﻪ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﺍﺳﺖ . ﻣﺮﮒ ﻣﻦ ﺍﺯ ﻣﻦ ﻧﺨﻮﺍﻫﯿﺪ ﺍﯾﻦ ﺑﯿﺘﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﮐﻨﻢ !!!

4. ﺣﺘﯽ ﺩﺭﺑﺎﺭﮤ ﺣﺮﺍﻣﺰﺍﺩﮔﯽ ﺿﺤﺎﮎ ﺍﯾﻦ ﻟﻔﻆ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻧﻤﯽﺑﺮﺩ، ﺑﻠﮑﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ : ﭘﮋﻭﻫﻨﺪﻩ ﺭﺍ ﺭﺍﺯ ﺑﺎ ﻣﺎﺩﺭ ﺍﺳﺖ . ﺷﺎﻫﮑﺎﺭ ﻫﻨﺮﯼ ﺍﺳﺖ.

❇️ ﺍﺑﻮﺍﻟﻔﻀﻞ ﺧﻄﯿﺒﯽ

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ همانندی و دگرگونی های پر رنگ در هفت‌خوان رستم و اسفندیار

✳️ با نگاه کوتاهی به هفتخوان هر دو پهلوان نامی شاهنامه رستم و اسفندیار، همانندی و دگرگونی های پر رنگ این دو هفتخوان را باهم متوجه می شویم.

در کنار هم آوردن هر دو هفتخوان و بررسی این دو داستان باهم، شاید بتواند اندکی آگاهی و راهنمایی ، برای رسیدن به رازهای کهن این سرزمین در اندیشه های بیدار و هوشیار باشد.

❇️ نخست به همانندی ها و همسانی ها می پردازیم:

1. هردو پهلوان در آغاز کار ناگزیر به برگزیدن راه هستند و هر دو پهلوان، راه کوتاه تر و بی گمان دشوار تر را برمیگزینند.

2. خوان نخست رستم و خوان دوم اسفندیار ، درونمایه یکسانی دارند.

3. خوان سوم و چهارم هر دو یکی ست، رویارویی با اژدها و زن جادوی فریبکار.

4. سرود خوانی و تنبور نوازی هر دو پهلوان در خوان چهارم یکی ست.

5. هر دو پهلوان برای رسیدن به آرمان خود، دارای رهنمون هستند، اسفندیار که گرگسار را همراه دارد و رستم از خوان پنجم ، اولاد را .

6. در خوانِ پنجم رستم و خوانِ هفتم اسفندیار ، هردو پهلوان به ناگزیر از تاریکی گذر میکنند.

❇️ دوم دگرگونی ها و نا همسانی ها :

1. رستم یکه و تنها پا در راه میگذارد ولی اسفندیار به همراه برادر و پشتیبانی لشکر به هفتخوان می آید.

2. در هفتخوان رستم، اسب پهلوان نقش بسیار مهمی دارد و یاریگر رستم است، ولی در هفتخوان اسفندیار اسب را نقشی نیست.

3. درکشتن اژدها اسفندیار خردمندانه م با چاره اندیشی، در نگهداشتن جان خویش همه تلاشش را میکند، ولی رستم در برابر اژدها به نبرد رو در رو و بدون واسطه می پردازد.

4. در خوان چهارم، اسفندیار با دانستن اینکه زن جادو را پیش روی دارد پا به راه میگذارد و سرود خواندن و تنبور نوازی را بعنوان دام برای زن جادو بکار میبرد، برای همین در برابر زیبایی و دلفریبی زن جادو هوشیارانه و خردمند عمل میکند، ولی رستم از جادویی بودن زن آگاهی ندارد و خود را در برابر او می بازد.

5. هر دو پهلوان به رهنمون خویش، پیمانِ رسیدن به پادشاهی را می دهند، ولی اسفندیار پس از گذشتن از خوان هفتم و رسیدن به رویین دژ رهنمون خود (گرگسار) را میکشد، ولی رستم بر سر پیمان خود با رهنمون (اولاد) میماند و او را به پادشاهی مازندران می رساند.

◀️ روی هم رفته میتوان هفتخوان اسفندیار را ساخته و پرداخته اندیشه موبدان زرتشتی دانست، چرا که اسفندیار نماینده و زنده کننده دین بهی ست، موبدان میخواستند چهره اسفندیار را در اندیشه ایرانیان هر چه ماندگار تر کنند؛
از این رو ، نیایش پس از هر پیروزی، نباختن خود برابر زن جادو، کشتن زن جادو با زنجیری که زرتشت به او داده بود، و انجام کار ها از روی خرد، از دسته کارهایی ست که جنبه ای سپند و دینی دارند.

ولی داستان هفتخوان رستم اینگونه نیست، رستم در این داستان چهره مردمی تری نسبت به اسفندیار دارد و دچار فراز و فرود و لغزش میشود، میتوان گفت ریشه این داستان برخاسته از اندیشه و باور های کهن مردمان این سرزمین است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ آیین گذر برای قهرمان نمادین در شاهنامه
✳️ بخش نخست

❇️ قهرمان نمادین جامعه برای رسیدن به بلوغ روحانی و برای نشان دادن شایستگی خود، آزمونی دشوار را بر می تابد ، قهرمان با رویی گشاده به پیشواز خطرها می رود و سفر های نماديني را با رخدادهایی هولناک پذیرا میشود . این سفرها ، سفرهایی درونی و روحانی نیز می توانند باشند .

از دیدگاهی مسیر مشخص ماجرای اسطوره ای قهرمان ، بزرگ نمایی فرمولی است که در آیین گذر نشان داده میشود به مفهوم سه مرحله :

۱- جدایی
۲- تشرف(آشنا سازی)
۳- بازگشت

که می توان آنها را تک اسطوره نامید . قهرمان از دنیای روزمره به محدوده فراطبيعي می رود و با نیروهاي افسانه ای رو به رو میشود و پیروزی چشمگیری به دست می آورد قهرمان از این ماجرای اسرار آمیز آن گونه برمی گردد که می تواند عطايايي را به مردمش ارزانی دارد
تاثیر ماجرای موفقیت آمیز قهرمان ، بازگشایی و رهایی دوباره جریان حیات به اندام دنیاست ، قهرمان به عنوان تجسم خدا، خود مرکز دنیاست نقطه ی مرکزی که از طریق آن انرژی های ابدیت به زمان وارد میشود به این ترتیب مرکز دنیا سمبل خلقت مداوم است به این معنی که راز تغذیه جهان از طریق آن معجزه حیات بخشی است که از درون همه چیز فوران می کند .

در آیین گذر نیز نقش زن بسیار پر رنگ است « اسطوره غالبا به جای قلمرويي که باید دوباره به دست آورد یا به موازات همان مضمون از زنی با جمالی شگفت انگیز سخن می گوید که به قهرمان تعلق خواهد گرفت و قهرمان وی را از اسارت بندهای مادی یا جادویی قدرتی متخاصم رها خواهد ساخت » در صورتی که این زن همسر قهرمان باشد این معنی که وی حقا متعلق به قهرمان است و نیز معنای روحانی اسطوره که به موجب آن همسر رهیده از چنگ قدرت های متخاصم کسی جز روان قهرمان نیست ؛ روانی که ژرفایش بی انتهاست و مادينه است زیرا مکمل سرشت مردانه قهرمان است ، تقویت می شود ... .

◀️ پس از بررسی مراحل قهرمان نمادین و البته آیین گذر به نکته بسیار مهم دیگر یعنی مراحل قهرمان شدن می پردازیم .

❇️ مراحل قهرمان

از دیدگاهی اگر بخواهیم کوتاه گونه مراحل هرچند دشوار و هولناک صورت مثالی (کهن الگوی) قهرمان را برای استحاله و رستگاری و بلوغ نهایی که باید برنتابد بازگو کنیم بدین گونه می تواند باشد :

۱- کاوش

قهرمان سفری طولانی را آغاز می کند که طی آن باید وظایف سنگینی را به انجام برساند مانند جنگ با غول ها ، حل کردن معماهای بی پاسخ و چیرگی بر موانع عبورناپذير برای نجات مملکت و...

۲- نوآموزی :

قهرمان سلسله وظایف و مقدرات شکنجه آوری را برای گذر از مرحله بی خبری و خامی آغاز می کند که به بلوغ فکری و اجتماعی یعنی بدل گشتن به عضوی بالنده و سازنده از گروه اجتماعی خود می انجامد . این مرحله عموما از سه بخش تشکیل یافته است :

الف) رهسپاری
ب) دگرگونی و استحاله
پ) رجعت

این مرحله نیز مانند مرحله کاوش گونه ای از صور مثالی مرگ و تولد دوباره است .

۳- فدایی ایثارگر

قهرمان که نماینده رفاه قبیله یا مملکت است ، باید جان خود را بدهد و به کفاره گناهان مردم ، تا دم مرگ رنج بکشد تا مملکت را به باروری و زایندگی برساند .

ادامه دارد ... .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ آیین گذر برای قهرمان نمادین در شاهنامه
✳️ بخش دوم (پایانی)

❇️ پس از بررسی مراحل قهرمان و آشنا شدن با آن ،به خوان ها در اين آيين می پردازیم :

◀️ خوان ها در آیین گذر:

در آیین گذر ، بنیادی ترین نقش ازآن « خوان ها » يي است که یک قهرمان باید آنها را پس پشت نهد و این پیمودن ، درسفري گيتيانه (دنیوی) و مینوی روی می دهد . به سخنی دیگر، هر دشواری را که قهرمان برای تحقق آرمان آیین گذر بر می تابد ، خوانی است که از آن می گذرد . گونه و شمار خوان ها در اسطوره ها و افسانه ها ، در پیوند با اسطوره های ملت ها بوده ، گاه دارای جداگانگي هایی هستند ، ولی ویژگی سرشتين آنها، همان نمادينگي آنهاست که در هر اسطوره و افسانه ای به گونه ای رخ می نماید . برای نمونه خوان های قهرمانان حماسه ملی ما ، ویژگی های وابسته به سرشت اساطیر باستانی ما را داراست.

حال نوبت آن است که مختصری در باب ویژگی عمومی هفتخوان ها سخن بگوئیم ...
محتوای عمومی هفتخوان ها ، دشوارگزيني پیاپی قهرمان و سرانجام کامیاب بیرون آمدن از همه تنگناهایی است که با نخستین گزینش خود را با آنها درگیر ساخته است . شگرد عمومی در آنها، تسلسل وقوع رویدادهایی دشوار و تسلسل چیرگی قهرمان بر آنهاست و مهره هایی به رشته کشیده را می مانند ، خوان های هفتخوان ها به مثابه مهره ها و قهرمان یگانه این گونه داستان ها چونان رشته ای است که آنها را به هم پیوند داده است .

هفتخوان ها در کل ،منطق ستيزند یعنی رويدادشان از آغاز تا پایان کمابیش با خرد و هنجارهای معتاد زندگانی ناسازگار است این منطق ستیزی ، پیش از آنکه متن هفتخوان پیش آید و حادثه ای روی کند در داستان و با داستان است زیرا از هنگامی که هنوز هیچ دشواری در کار نیست ، با گزینش راه از سوی قهرمان از میان دو راه آسان و دشوار آغاز می گیرد ... .

◀️ هفتخوان شورش گستاخانه آدميزاد بر ترس ها و دلواپسی هایی است که آزمون های زندگی، با طی و گذشت قرن ها، در او پدید آورده است ، در هفتخوان ها از تنوع قهرمانان خبری نیست، قهرمان هفتخوان یگانه است و اگر پای قهرمانان دیگر چون رهنمون، یاران، سپاهیان ، دیوان،جانوران ، زنان جادو و... به میان می آید ؛نقش آنان در قبال وی نقشی انفعالی است تا آنجا که می توان هفتخوان ها را داستان هایی تک قهرمان به شمار آورد .
کردارهای اصلی هفتخوان ها همان کردارهای اصلی حماسه یعنی جنگ و کشتن و نیرنگ است و جز اینها گذار از راه های دشوار خاکی و آبی است اینها ویژگی های همه داستانهای هفتخواني جهان است . دوازده خوان هرکولس یونانی ، داستان گيلگمش بابلی و هفتخوان های ایرانی همه چنین اند و جز در موارد جزئی از این دیدگاه به هم می مانند ... .

◀️ و اما هفتخوان های شاهنامه :

در شاهنامه گذشته از رستم و اسفندیار ، قهرمانان دیگری نیز دارای خوان ها یا خوانگونه هایی هستند ، دو پادشاه یعنی گشتاسپ و اسکندر را سراغ داریم که در داستانهایی مربوط به آنان به گونه ای رنگباخته از هفتخوان باز می خوریم و چنین می نماید که حلقه مفقوده میان هفتخوان های حماسی و عرفانی مانند داستان کسری به شمار می رود .

گذشته از رستم ، اسفنديار ، گشتاسپ و اسکندر ، جای پای هفتخوان در داستانهای پهلواناني چون سام، بیژن و بهرام چوبینه و شاهاني چون کیخسرو،بهرام گور و اردشير نیز پیداست.

باید گفت که ویژگی های این هفتخوان ها در بنیاد، همساني هایی با آزمون هاي آیین های گذر که در میان اسطوره ها و حماسه های پهلوانی ملت هاست، دارد آرمان قهرمان برای رهسپاري سفرها نیز از ارزشی بنیادین برخوردار است . در هفتخوان رستم هدف رهایی کاووس شاه است که می تواند نمادینه باشد در هفتخوان اسفندیار هدف رهایی خواهران از بند ارجاسب تورانی است که سرانجام اسفندیار با خواهر خود ازدواج می کند ، درست همسان با رها کردن پريرويي در آیین گذر قهرمان در پایان با او ازدواج می کند .

به همین گونه می توان بن مایه های هفتخوان ها را گسترده و ریزبینانه با بن مایه های آیین گذر برابر نموده و فرآیندهای همساني را در آنها یافت .

در پایان یادآوری می کنم که این گونه برابر سازی و همسان بینی می تواند روساختگرايانه باشد که به دور از آرمان این جستار می نماید ، تنها هر یک از خوان ها را چه در شاهنامه و چه در اساطیر پهلوانی ملت های دیگر چون هند و یونان و ...، می توان با پیش رو داشتن ویژگی های آیین گذر و آزمون های قهرمانان ژرفانگري کرد .

❇️ پايان

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

✳️ آیین گذر برای قهرمان نمادین در شاهنامه
✳️ بخش نخست

❇️ قهرمان نمادین جامعه برای رسیدن به بلوغ روحانی و برای نشان دادن شایستگی خود، آزمونی دشوار را بر می تابد ، قهرمان با رویی گشاده به پیشواز خطرها می رود و سفر های نماديني را با رخدادهایی هولناک پذیرا میشود . این سفرها ، سفرهایی درونی و روحانی نیز می توانند باشند .

از دیدگاهی مسیر مشخص ماجرای اسطوره ای قهرمان ، بزرگ نمایی فرمولی است که در آیین گذر نشان داده میشود به مفهوم سه مرحله :

۱- جدایی
۲- تشرف(آشنا سازی)
۳- بازگشت

که می توان آنها را تک اسطوره نامید . قهرمان از دنیای روزمره به محدوده فراطبيعي می رود و با نیروهاي افسانه ای رو به رو میشود و پیروزی چشمگیری به دست می آورد قهرمان از این ماجرای اسرار آمیز آن گونه برمی گردد که می تواند عطايايي را به مردمش ارزانی دارد
تاثیر ماجرای موفقیت آمیز قهرمان ، بازگشایی و رهایی دوباره جریان حیات به اندام دنیاست ، قهرمان به عنوان تجسم خدا، خود مرکز دنیاست نقطه ی مرکزی که از طریق آن انرژی های ابدیت به زمان وارد میشود به این ترتیب مرکز دنیا سمبل خلقت مداوم است به این معنی که راز تغذیه جهان از طریق آن معجزه حیات بخشی است که از درون همه چیز فوران می کند .

در آیین گذر نیز نقش زن بسیار پر رنگ است « اسطوره غالبا به جای قلمرويي که باید دوباره به دست آورد یا به موازات همان مضمون از زنی با جمالی شگفت انگیز سخن می گوید که به قهرمان تعلق خواهد گرفت و قهرمان وی را از اسارت بندهای مادی یا جادویی قدرتی متخاصم رها خواهد ساخت » در صورتی که این زن همسر قهرمان باشد این معنی که وی حقا متعلق به قهرمان است و نیز معنای روحانی اسطوره که به موجب آن همسر رهیده از چنگ قدرت های متخاصم کسی جز روان قهرمان نیست ؛ روانی که ژرفایش بی انتهاست و مادينه است زیرا مکمل سرشت مردانه قهرمان است ، تقویت می شود ... .

◀️ پس از بررسی مراحل قهرمان نمادین و البته آیین گذر به نکته بسیار مهم دیگر یعنی مراحل قهرمان شدن می پردازیم .

❇️ مراحل قهرمان

  از دیدگاهی اگر بخواهیم کوتاه گونه مراحل هرچند دشوار و هولناک صورت مثالی (کهن الگوی) قهرمان را برای استحاله و رستگاری و بلوغ نهایی که باید برنتابد بازگو کنیم بدین گونه می تواند باشد :

۱- کاوش

قهرمان سفری طولانی را آغاز می کند که طی آن باید وظایف سنگینی را به انجام برساند مانند جنگ با غول ها ، حل کردن معماهای بی پاسخ و چیرگی بر موانع عبورناپذير برای نجات مملکت و...

۲- نوآموزی :

  قهرمان سلسله وظایف و مقدرات شکنجه آوری را برای گذر از مرحله بی خبری و خامی آغاز می کند که به بلوغ فکری و اجتماعی یعنی بدل گشتن به عضوی بالنده و سازنده از گروه اجتماعی خود می انجامد . این مرحله عموما از سه بخش تشکیل یافته است :

الف) رهسپاری
ب) دگرگونی و استحاله
پ) رجعت

این مرحله نیز مانند مرحله کاوش گونه ای از صور مثالی مرگ و تولد دوباره است .

۳- فدایی ایثارگر

  قهرمان که نماینده رفاه قبیله یا مملکت است ، باید جان خود را بدهد و به کفاره گناهان مردم ، تا دم مرگ رنج بکشد تا مملکت را به باروری و زایندگی برساند .

ادامه دارد ... .

آدمین بزرگوار کانال دانستنی های آموزشی کشوری ادبیات دوره اول و دوم متوسطه khoz جهت رعایت امانتداری مطالب را با آی دی این کانال در کانال خود بگذارید . ادعا نکنید که از کانال و گروه دیگر برداشته اید .

مدیریت کانال فردوس سخن

✳️‌شعر حجم چیست ؟   
یدالله رویایی

❇️ بعد از جریان شعر نو  که توسط احمد رضا احمدی شکل گرفت
در بیرون آن شعر حجم توسط یدالله رویایی به راه افتاد که بیانه آن را این افراد امضا کردند
پرویز اسلام پور( شاعر)   ، محمود شجاعی ( شاعر و نمایش نامه نویس)، بهرام اردبیلی( شاعر)،  فیروز ناجی (شاعر) ،هوشنگ آزادی ور ( شاعر وسینما گر) ، فریدون رهنما (شاعر و سینما گر)، نصیب نصیبی (سینما گر)، پرویز زاهدی (نویسنده)، محمد رضا اصلانی (شاعر وسینما گر)، علی مراد فدائی نیا(قصه نویس) ، یدالله رویایی (شاعر)

◀️ از طول و عرض در شعر به سمت عمق  حرکت میکند ، شعری سه بعدی است و در حقیقت به ماوراء می رسد. باید به این موضوع اشاره داشت که چون رویایی به فرم اعتقاد داشت به این دلیل این روند فرمیک را مطرح کرد او معتقد است که شعر  نیاز به موضوع مشخص ندارد بلکه خودش باید موضوع خودش باشد ودر جایی جریان حجم گرایی را فراتر از شعر، حتی به شاعر نقاشی ، نمایش ، سینما ونویسندگی  تعمیم میدهد، حجم گرایان  به شکار لحظه ها اعتقاد دارند، یعنی خلقی آگاهانه  با تصرفی آگاهانه در شکل طبیعی  ونیز آنها به تغییر واقعیت های  روزمره ی زبانی نمی پردازند .شبیه کوبیست ها نیستند، کوبیست ها معتقدند مثلا یک قندان جایش روی میز است  ، اما وقتی روی پرده قرار بگیرد، معنای دیگری میدهد ویا اگر برگ درخت بر بازو بروید  معنای دیگری پیدا میکند یعنی((  تغییر جا دادن واقعیت))
اما حجم گرایان نه به تغییر  واقعیت،  بلکه به استحاله(دگرگونی) واقعیت معتقدند که نهایتا به نوعی عرفان ختم می شود.

✅ شعری از بیژن الهی:

بی مغز، در عوض/تو در تو/مغز اما چیست/ جز روابط تویه ها؟
گشودن  دوایر بی مرکز/آشفتن رابطه هاست


✅ شعری از یدالله رویایی:

در انتهای شاخه /شکوفه/ انکار انتهاست

◀️ در پایان در خصوص شعر حجم باید گفت که  انسان با تقلید از پرنده ها ، هواپیما را درست کرده یا باتوجه به شکل دست، جرثقیل را، یا باتوجه به چشم، دوربین را، اما وقتی خواست  راه رفتن را تقلید کند چرخ را ساخت که هیچ شباهتی به پا ندارد، اینجاست که دیگر تقلید مطرح نیست بلکه اختراعی شکل گرفته که علت غائی راه رفتن است

◀️ می توان  در بحث زبان شناسی به این صورت آن را مطرح کرد که در پس هر نشانه، نشانه ای دیگر  نهفته است ، همین و بس

❇️ به قلم رضا حدادیان 
با استناد به کتاب تاریخ تحلیلی شعر نو _ شمس لنگرودی جلد سوم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

سپاس از جناب نورمحمدی که در کانال خود فرسته های این کانال را نشر می دهند اما به صورت سرقت ادبی و نام کانال خود « علوم و فنون ادبی ». جناب نورمحمدی جذب ممبر با این روش صحیح است ؟؛کاش رعایت امانتداری می کردید ، بارها متذکر شده ام اما گوش شنوایی ندارید .

مدیریت کانال « فردوس سخن »