@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٨
»سيد فلسطيني«، »مستر ضياء«، »حزب قلابي«، »توده چي«، »تجزيه چي« و امثال اينها جز دشنام نيست، جز ميوه لجاجت نيست. همه ميدانيم كه آقا سيد ضياء ايرانيست. پدر و خانوادهاش را هم ميشناسيم. حزب توده هم حزب مرتب حسابيست. جاي افسوسست كه در اين كشور از بس روزنامهها با هم كشاكش كردهاند، يكدسته الفاظ بيكبار معاني خود را از دست داده. اين كلمهها نيز از آنهاست. در اين چهار سال دوره آزادي و دموكراسي ميشد از سياست و اجتماع گفتارها راند و انديشههاي مردم را روشن گردانيد. افسوس كه لجاجت و دشمني جلو گرفته، افسوس كه به نشده و بدتر گرديده. آقايان؛ شما كه در اين چند سال بكارهاي سياسي و اجتماعي وارد شدهايد، گفتارها و كردارهاي شما در سرگذشت اين كشور مؤثر بوده. نامهاي شما در تاريخ جا باز كرده. فرزندان آينده درباره شما قضاوت خواهند كرد. چنانكه ما امروز نشسته از ميرزا تقيخان اميركبير و ميرزا علي اصغر خان اتابك و حاجي ميرزا آقاسي و محمدشاه و ناصرالدينشاه و امين الدوله و ديگران سخن ميرانيم، يكروز هم مردم نشسته از دكتر مصدق و دكتر كشاورز و دكتر رادمنش و سيدضياءالدين و آقايان اسكندري و فداكار سخن خواهند راند و در كارهاتان بقضاوت خواهند پرداخت، و اگر خدا نكرده ايران سرنوشت سياهي پيدا كرد، شما را باعث و پاسخده آن سرنوشت خواهند شناخت. آقايان عزيز، در كار توده وارد شدهايد آنهم ميخواهيد لجاجت بخرج دهيد. آيا شما خواهيد توانست با چنين حالي اين توده را بشاهراه خوشبختي رسانيد؟!.. شايد شما اهميت كار خود را نميفهميد. اگر جنگي پيش آيد و اين كشور ميدان كارزار گردد هيچ انديشيدهايد كه چه بدبختيها پديدار تواند گرديد؟!.. در اين كشور كه ايلاتش گوش بزنگ آشوبند كه فرصت يافته سر راهها را گيرند و آمد و شد كاروانها را ببرند و حاجيهاي انباردارش در جستجوي بهانهاند كه خواربار را بانبار زنند و مردم را از گرسنگي بكشند، هيچ انديشيدهايد اگر جنگي پيش آيد و نظمها بهم خورد چه فاجعهها رخ تواند داد؟!.. شما را نميدانم؛ من هر زمان در روزنامهها حال بدبختيهاي آلمان را ميخوانم، ايران و بيم جنگ آينده بيادم ميافتد و مرا بسيار ناآسوده ميگرداند. آلمانيها آن مردم ميهن پرست كه صد علاقه بهمديگر داشتند و صد نظم و ارتباط در ميانشان حكمروا بود، در نتيجه جنگ چنان نظمها از هم گسيخته و علاقهها از ميان رفته كه چنانكه مينويسند هزارها زنها و دخترها ناچارند يا تن بفحشا دهند و لقمه ناني بدست آورند و يا از گرسنگي بميرند. تنها آلمان نيست. در سراسر اروپا گرسنگي گريبانگير تودهها شده. انگلستان آن كشوري كه از جنگ فيروز درآمده و همه نظمهايش پايدار است، برويد و ببينيد از خواربار چه سختيها ميكشند. شش سال دوره جنگ را زير بمباران زيسته و با صد سختي بسر بردهاند و اكنون كه چند ماه است جنگ نيست، هنوز در آنجا خواربار بحال عادي برنگشته. اينها همه آينده ايرانيان را بياد من مياندازد. جاي خشنوديست كه كنفرانس مسكو با خوشي پايان پذيرفت و بيم جنگ كمي دورتر گرديد. ميتوان گفت دولتهاي بزرگ نتايج بسيار وخيم جنگ را در نظر دارند كه تا ميتوانند بحل اختلافات ميكوشند.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٨
»سيد فلسطيني«، »مستر ضياء«، »حزب قلابي«، »توده چي«، »تجزيه چي« و امثال اينها جز دشنام نيست، جز ميوه لجاجت نيست. همه ميدانيم كه آقا سيد ضياء ايرانيست. پدر و خانوادهاش را هم ميشناسيم. حزب توده هم حزب مرتب حسابيست. جاي افسوسست كه در اين كشور از بس روزنامهها با هم كشاكش كردهاند، يكدسته الفاظ بيكبار معاني خود را از دست داده. اين كلمهها نيز از آنهاست. در اين چهار سال دوره آزادي و دموكراسي ميشد از سياست و اجتماع گفتارها راند و انديشههاي مردم را روشن گردانيد. افسوس كه لجاجت و دشمني جلو گرفته، افسوس كه به نشده و بدتر گرديده. آقايان؛ شما كه در اين چند سال بكارهاي سياسي و اجتماعي وارد شدهايد، گفتارها و كردارهاي شما در سرگذشت اين كشور مؤثر بوده. نامهاي شما در تاريخ جا باز كرده. فرزندان آينده درباره شما قضاوت خواهند كرد. چنانكه ما امروز نشسته از ميرزا تقيخان اميركبير و ميرزا علي اصغر خان اتابك و حاجي ميرزا آقاسي و محمدشاه و ناصرالدينشاه و امين الدوله و ديگران سخن ميرانيم، يكروز هم مردم نشسته از دكتر مصدق و دكتر كشاورز و دكتر رادمنش و سيدضياءالدين و آقايان اسكندري و فداكار سخن خواهند راند و در كارهاتان بقضاوت خواهند پرداخت، و اگر خدا نكرده ايران سرنوشت سياهي پيدا كرد، شما را باعث و پاسخده آن سرنوشت خواهند شناخت. آقايان عزيز، در كار توده وارد شدهايد آنهم ميخواهيد لجاجت بخرج دهيد. آيا شما خواهيد توانست با چنين حالي اين توده را بشاهراه خوشبختي رسانيد؟!.. شايد شما اهميت كار خود را نميفهميد. اگر جنگي پيش آيد و اين كشور ميدان كارزار گردد هيچ انديشيدهايد كه چه بدبختيها پديدار تواند گرديد؟!.. در اين كشور كه ايلاتش گوش بزنگ آشوبند كه فرصت يافته سر راهها را گيرند و آمد و شد كاروانها را ببرند و حاجيهاي انباردارش در جستجوي بهانهاند كه خواربار را بانبار زنند و مردم را از گرسنگي بكشند، هيچ انديشيدهايد اگر جنگي پيش آيد و نظمها بهم خورد چه فاجعهها رخ تواند داد؟!.. شما را نميدانم؛ من هر زمان در روزنامهها حال بدبختيهاي آلمان را ميخوانم، ايران و بيم جنگ آينده بيادم ميافتد و مرا بسيار ناآسوده ميگرداند. آلمانيها آن مردم ميهن پرست كه صد علاقه بهمديگر داشتند و صد نظم و ارتباط در ميانشان حكمروا بود، در نتيجه جنگ چنان نظمها از هم گسيخته و علاقهها از ميان رفته كه چنانكه مينويسند هزارها زنها و دخترها ناچارند يا تن بفحشا دهند و لقمه ناني بدست آورند و يا از گرسنگي بميرند. تنها آلمان نيست. در سراسر اروپا گرسنگي گريبانگير تودهها شده. انگلستان آن كشوري كه از جنگ فيروز درآمده و همه نظمهايش پايدار است، برويد و ببينيد از خواربار چه سختيها ميكشند. شش سال دوره جنگ را زير بمباران زيسته و با صد سختي بسر بردهاند و اكنون كه چند ماه است جنگ نيست، هنوز در آنجا خواربار بحال عادي برنگشته. اينها همه آينده ايرانيان را بياد من مياندازد. جاي خشنوديست كه كنفرانس مسكو با خوشي پايان پذيرفت و بيم جنگ كمي دورتر گرديد. ميتوان گفت دولتهاي بزرگ نتايج بسيار وخيم جنگ را در نظر دارند كه تا ميتوانند بحل اختلافات ميكوشند.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٩
امروز در سراسر جهان از جنگ ميترسند و يكي از نقطه هايي كه ميتواند جرقه آتش از آنجا جهد و بانبار باروت افتد ايرانست. همه ميدانند ايران از جاهاييست كه سياست دو دولت هم چشم در آن بهم رسيده. در اين كشور اگر غائله برپا گردد بآساني تواند آتش جنگ را در ميان آندو دولت فروزان گرداند. آتش جنگ را فروزان گرداند و خود نيز در آن ميان سوخته نابود گردد. در كشوري با چنين حالي آنچه هيچ جا ندارد ستيزه و لجاجت است. امروز ايرانيان بايد بسيار هوشيار باشند و دورانديشانه چنان رفتار كنند كه اختلاف ديگري در ميان دولتهاي همچشم پديد نياورند. اگر چنين كنند دليل رشد سياسي ايشان خواهد گرديد. اگر چنين كنند همه بايشان احترام خواهند گذاشت. ميدانم خواهندگفت: »اينها منفي بافيست. ما كه نميتوانيم دست بروي دست گزاشته از ترس جنگ بصلاح كشور خود نكوشيم«. ميگويم: من نگفتم دست بروي دست گزاريد. من نگفتم بصلاح كشور خود نكوشيد. من گفتم ستيزه و لجاجت را كنار گزاريد. در اين چند ساله در نتيجه لجاجت، آنچه بديده گرفته نشده صلاح ايرانست. در نتيجه لجاجت كار بجايي رسيده كه همانكه كسي ميخواهد سخن راند و شنونده چون ميبيند موافق ميلش نيست، فوري ميگويد: »پس شما هم طرفدار انگليس هستيد؟.. پس شما هم دست راست هستيد؟..«. بيآنكه مطالبي روشن شود در پيرامونش دسته بندي ميكنند و با هم بكشاكش ميپردازند. در اين چند روزه جواني بنزد من آمده ميگويد: »پس شما دست راست هستيد؟!..«. ميگويم: »دست راست چيست؟!.. ما چه كار كرديم كه دست راست شديم؟!..«. سرش را تكان ميدهد و ميگويد: »خوب ديگر!«. ميگويم: نه آقا، خواهش ميكنم توضيح دهيد. توضيح دهيد كه دست راست چيست؟!.. آدم چكار كند دست راست ميشود؟!.. از پاسخ درميماند و خاموش مينشيند و پس از چند دقيقه برخاسته ميرود. نود درصد از اين قبيلند كه بيآنكه چيزي فهميده باشند با هم لجاجت ميكنند. ببينيد مسائل بسيار مهم سياسي كه ماندن و رفتن استقلال كشور بسته بآنهاست، چه رنگي بخود گرفته و در چه محيطهايي بجريان افتاده. آقايان شوخي نيست. در پارلمان شما، هر چند روز يكبار نزاع حيدري و نعمتي برميخيزد و نمايندگان زشتترين دشنامها را بيكديگر پرتاب ميكنند. آيا چنين پارلماني خواهد توانست صلاح كشور را تشخيص دهد؟!.. خواهد توانست جلو بدبختيهاي آينده را بگيرد؟!.. در اين چند ساله شما ميتوانستيد هر طرفي نظر خود را درباره ايران و آينده آن بگويد و بنويسد و توده مردم را با حقايق سياست آشنا گرداند، و هر كدام كه صالحتر است از پشتيباني توده بهرهمند گرديده پيش افتد و رشته كارهاي كشور را بدست گيرد. ميتوانستيد كار را باين لجاجت نرسانيد. گذشته از هر چيزي، شما ميبايست موقعيت كشور را در نظر داشته كار را بدخالت بيگانگان كه بهرحال زيانمند است نرسانيد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٩
امروز در سراسر جهان از جنگ ميترسند و يكي از نقطه هايي كه ميتواند جرقه آتش از آنجا جهد و بانبار باروت افتد ايرانست. همه ميدانند ايران از جاهاييست كه سياست دو دولت هم چشم در آن بهم رسيده. در اين كشور اگر غائله برپا گردد بآساني تواند آتش جنگ را در ميان آندو دولت فروزان گرداند. آتش جنگ را فروزان گرداند و خود نيز در آن ميان سوخته نابود گردد. در كشوري با چنين حالي آنچه هيچ جا ندارد ستيزه و لجاجت است. امروز ايرانيان بايد بسيار هوشيار باشند و دورانديشانه چنان رفتار كنند كه اختلاف ديگري در ميان دولتهاي همچشم پديد نياورند. اگر چنين كنند دليل رشد سياسي ايشان خواهد گرديد. اگر چنين كنند همه بايشان احترام خواهند گذاشت. ميدانم خواهندگفت: »اينها منفي بافيست. ما كه نميتوانيم دست بروي دست گزاشته از ترس جنگ بصلاح كشور خود نكوشيم«. ميگويم: من نگفتم دست بروي دست گزاريد. من نگفتم بصلاح كشور خود نكوشيد. من گفتم ستيزه و لجاجت را كنار گزاريد. در اين چند ساله در نتيجه لجاجت، آنچه بديده گرفته نشده صلاح ايرانست. در نتيجه لجاجت كار بجايي رسيده كه همانكه كسي ميخواهد سخن راند و شنونده چون ميبيند موافق ميلش نيست، فوري ميگويد: »پس شما هم طرفدار انگليس هستيد؟.. پس شما هم دست راست هستيد؟..«. بيآنكه مطالبي روشن شود در پيرامونش دسته بندي ميكنند و با هم بكشاكش ميپردازند. در اين چند روزه جواني بنزد من آمده ميگويد: »پس شما دست راست هستيد؟!..«. ميگويم: »دست راست چيست؟!.. ما چه كار كرديم كه دست راست شديم؟!..«. سرش را تكان ميدهد و ميگويد: »خوب ديگر!«. ميگويم: نه آقا، خواهش ميكنم توضيح دهيد. توضيح دهيد كه دست راست چيست؟!.. آدم چكار كند دست راست ميشود؟!.. از پاسخ درميماند و خاموش مينشيند و پس از چند دقيقه برخاسته ميرود. نود درصد از اين قبيلند كه بيآنكه چيزي فهميده باشند با هم لجاجت ميكنند. ببينيد مسائل بسيار مهم سياسي كه ماندن و رفتن استقلال كشور بسته بآنهاست، چه رنگي بخود گرفته و در چه محيطهايي بجريان افتاده. آقايان شوخي نيست. در پارلمان شما، هر چند روز يكبار نزاع حيدري و نعمتي برميخيزد و نمايندگان زشتترين دشنامها را بيكديگر پرتاب ميكنند. آيا چنين پارلماني خواهد توانست صلاح كشور را تشخيص دهد؟!.. خواهد توانست جلو بدبختيهاي آينده را بگيرد؟!.. در اين چند ساله شما ميتوانستيد هر طرفي نظر خود را درباره ايران و آينده آن بگويد و بنويسد و توده مردم را با حقايق سياست آشنا گرداند، و هر كدام كه صالحتر است از پشتيباني توده بهرهمند گرديده پيش افتد و رشته كارهاي كشور را بدست گيرد. ميتوانستيد كار را باين لجاجت نرسانيد. گذشته از هر چيزي، شما ميبايست موقعيت كشور را در نظر داشته كار را بدخالت بيگانگان كه بهرحال زيانمند است نرسانيد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ١٠
اكنون جاي خشنوديست كه در انجمن مسكو درباره ايران تصميمي گرفته نشده و اگر نظرهايي بوده بآشكار نيفتاده. ما ميتوانيم از اين فرصت استفاده كنيم و اختلافات خود را خودمان بپايان رسانيم. آري ما ميتوانيم از فرصت استفاده كنيم. دوباره خواهش ميكنم لجاجت را كنار گزاريد و لحن روزنامهها را عوض كنيد. من اختلافات شما را در اينجا بگفتگو ميگزارم كه دانسته شود و مردم توانند قضاوت كنند. اختلاف عمده شما بر سر سياست است كه يكطرفه باشد يا دوطرفه. اينها عبارتهاييست كه در روزنامههاي شما تكرار ميشود. ولي اين عبارتها را بايد كنار گذاشت. اينها خودش وهن آور است. اينها معنايش آنست كه ايران خودش هيچي نيست. سياست ايران بايد نه يكطرفه باشد و نه دوطرفه. ايرانيان بايد ايران را كشور خود بدانند و بآن علاقه مند باشند و بآباديش كوشند و در راه نگهداريش از جانفشاني باز نايستند. اينمردم ميتوانند خودشان خود را راه برند. آمديم بدولتهاي شوروي و انگليس. جاي گفتگو نيست كه ما بايد با آنها يكسان رفتار كنيم. اين بايد اساس سياست ايران باشد. گذشته از آنكه حق و عدالت و آزادگي مقتضي اينست، موقعيت خاص كشور نيز آنرا اقتضا ميكند. ايرانيان اگر ميخواهند در ميان دو دولت، توده مستقلي محسوب شوند، بايد استقلال از خود نشان دهند، بايد بهيچ سو نگرايند. اگر اين ترتيب را ملحوظ ننموده بيكي از دو سو گرايند، بهر سويي كه گراييدند جزو آنسو محسوب خواهند شد. آنگاه سوي ديگر را بخشم آورده، وا خواهند داشت كه بدشمني برخاسته او هم كوششهايي بكار برد. در ايران هستند كسان بسياري كه هوادار سياست انگليسند. باينمعني دوست ميدارند كه ايرانيان پشتيباني انگليس را بخود جلب كنند و از روي نظريه سياستمداران آن كشور زندگي بسر برند. اين سياست در ايران از زمان دولت تزاري پيدا شده. چون دولت تزاري بايران سوء نظر داشت و سياست جهانگيرانه دنبال ميكرد و ايرانيان در برابر آن ناتوان ميبودند، بهتر ميدانستند كه به پشتيباني انگليس تكيه كنند. از همان زمان اين سياست آغاز شده و تا بامروز كشيده. در حاليكه امروز زمان عوض شده و مقتضيات ديگر گرديده. امروز دولت تزاري نمانده و جاي آنرا يكدولت آزاديخواهي گرفته. دولت شوروي را از هيچ نظر نتوان با دولت تزاري يكسان گرفت. از سوي ديگر سياست هميشه يكرنگ ندارد. امروز اگر نيك نگريم سود انگليس هم در آنست كه در كشور ما يك سياست ايرانخواهانه بيطرفي پيش گرفته شود. من گمان نميكنم مردان سياسي انگليس اين ندانند كه با حال كنوني، اگر در ايران باز سياست پيش دنبال شود، اين كشور روي آرامش نخواهد ديد و قضايايي ماننده پيشآمد كنوني آذربايجان بسيار رخ خواهد داد. در آنصورت آيا دولت انگليس چشم خواهد پوشيد؟!.. آيا اينها رشته روابط آندولت را با شوروي از هم نخواهد گسيخت؟!..
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ١٠
اكنون جاي خشنوديست كه در انجمن مسكو درباره ايران تصميمي گرفته نشده و اگر نظرهايي بوده بآشكار نيفتاده. ما ميتوانيم از اين فرصت استفاده كنيم و اختلافات خود را خودمان بپايان رسانيم. آري ما ميتوانيم از فرصت استفاده كنيم. دوباره خواهش ميكنم لجاجت را كنار گزاريد و لحن روزنامهها را عوض كنيد. من اختلافات شما را در اينجا بگفتگو ميگزارم كه دانسته شود و مردم توانند قضاوت كنند. اختلاف عمده شما بر سر سياست است كه يكطرفه باشد يا دوطرفه. اينها عبارتهاييست كه در روزنامههاي شما تكرار ميشود. ولي اين عبارتها را بايد كنار گذاشت. اينها خودش وهن آور است. اينها معنايش آنست كه ايران خودش هيچي نيست. سياست ايران بايد نه يكطرفه باشد و نه دوطرفه. ايرانيان بايد ايران را كشور خود بدانند و بآن علاقه مند باشند و بآباديش كوشند و در راه نگهداريش از جانفشاني باز نايستند. اينمردم ميتوانند خودشان خود را راه برند. آمديم بدولتهاي شوروي و انگليس. جاي گفتگو نيست كه ما بايد با آنها يكسان رفتار كنيم. اين بايد اساس سياست ايران باشد. گذشته از آنكه حق و عدالت و آزادگي مقتضي اينست، موقعيت خاص كشور نيز آنرا اقتضا ميكند. ايرانيان اگر ميخواهند در ميان دو دولت، توده مستقلي محسوب شوند، بايد استقلال از خود نشان دهند، بايد بهيچ سو نگرايند. اگر اين ترتيب را ملحوظ ننموده بيكي از دو سو گرايند، بهر سويي كه گراييدند جزو آنسو محسوب خواهند شد. آنگاه سوي ديگر را بخشم آورده، وا خواهند داشت كه بدشمني برخاسته او هم كوششهايي بكار برد. در ايران هستند كسان بسياري كه هوادار سياست انگليسند. باينمعني دوست ميدارند كه ايرانيان پشتيباني انگليس را بخود جلب كنند و از روي نظريه سياستمداران آن كشور زندگي بسر برند. اين سياست در ايران از زمان دولت تزاري پيدا شده. چون دولت تزاري بايران سوء نظر داشت و سياست جهانگيرانه دنبال ميكرد و ايرانيان در برابر آن ناتوان ميبودند، بهتر ميدانستند كه به پشتيباني انگليس تكيه كنند. از همان زمان اين سياست آغاز شده و تا بامروز كشيده. در حاليكه امروز زمان عوض شده و مقتضيات ديگر گرديده. امروز دولت تزاري نمانده و جاي آنرا يكدولت آزاديخواهي گرفته. دولت شوروي را از هيچ نظر نتوان با دولت تزاري يكسان گرفت. از سوي ديگر سياست هميشه يكرنگ ندارد. امروز اگر نيك نگريم سود انگليس هم در آنست كه در كشور ما يك سياست ايرانخواهانه بيطرفي پيش گرفته شود. من گمان نميكنم مردان سياسي انگليس اين ندانند كه با حال كنوني، اگر در ايران باز سياست پيش دنبال شود، اين كشور روي آرامش نخواهد ديد و قضايايي ماننده پيشآمد كنوني آذربايجان بسيار رخ خواهد داد. در آنصورت آيا دولت انگليس چشم خواهد پوشيد؟!.. آيا اينها رشته روابط آندولت را با شوروي از هم نخواهد گسيخت؟!..
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ١١
اين سياست كه سالها در ايران روان بوده آنچه قضيه را بدتر گردانيده اينست كه وزرايي كه هوادار آن بوده و بآن هواداري شناخته شدهاند، با پيشرفت توده و اقدامات اصلاحي نيز مخالفت كردهاند. روشنتر گويم: طرفداري از ارتجاع نشان دادهاند. بويژه در اين چهار سال اخير كه رفتارشان آشكار و خود بسيار زننده بوده. از اينرو رنجش مردم بيشتر گرديده و نفرت سختي در دلها توليد شده و همين موضوع است كه كساني سياست يك طرفه مينامند و در برابر آن هواداري از »سياست دوطرفه« مينمايند. ولي اينها همه خامست. اين كوتاه انديشي است كه ما بخواهيم چاره روس را با انگليس و چاره انگليس را با روس كنيم. اگر مقصود نگهداري كشور است، راهي بهتر از اينها توان انديشيد. خواهيد گفت: »چه راهي؟..«. ميگويم: امروز با اين جنبشهاي سوسياليستي و آوازهاي آزاديخواهي و انجمنهاي بين المللي، هر تودهاي ميتواند استقلال خود را از راههاي مشروع تأمين كند. چشده كه شما خود را بدامن اين و آن اندازيد؟!.. نه اي ايرانيان، راه بروي شما باز است: بكوشيد و خود را از آلودگيها بيرون آورده با تودههاي جهان همسر گرديد، و يك سياست بيطرفانه پيش گرفته احترام همه دولتها ـ از جمله روس و انگليس ـ را بخود جلب كنيد. من ميخواهم در اينجا صراحت لهجه را بيشتر گردانم و بسياستمداران دولت انگليس يك يادآوري كنم: دولت انگليس از ما چه ميخواهد؟.. آيا ميتوان تصور كردكه انگليسها بخاك ما نياز دارند و ميخواهند ما را از اينجا بيرون كنند و خودشان بنشينند؟.. پيداست كه چنين تصوري نتوان كرد. انگليسها نظري كه در اين كشور دارند بيش از اين نيست كه چون امتياز نفت جنوب را گرفتهاند و بآن نيازمندند ميخواهند نگاه دارند. از سوي ديگر اگر روزي جنگي ميانه ايشان با دولتهاي ديگر رخ داد، از اين راه حملهاي بآنها نشود. اينها مصالح عمده ايست كه انگليسها در كشور ما براي خود قايل شدهاند. اكنون نكته در آنست كه انگليسها براي نگهداري اين مصالح خود، نياز سخت باحساسات نيكخواهانه ايرانيان دارند. گمان نميكنم مردان سياسي انگليس اهميت احساسات مردم را در اين زمينه درنيافته باشند. باز گمان نميكنم ندانند كه ايرانيها رنجش سختي از ايشان پيدا كردهاند و احساساتشان بضد آنهاست، و علت اين بيگمان رفتار مرتجعانه و بدخواهانه وزرايي بوده كه خود را هوادار سياست انگليس نشان دادهاند. پس چگونه است كه مردان هوشيار انگليس نميخواهند جبران گذشته كنند؟!.. نميخواهند پا پيش گزارند و سياست گذشته را تغيير دهند؟!.. اساسا جاي پرسشست كه در حاليكه در انگلستان كابينه آزاديخواه كارگر بروي كار آمده، آيا نبايستي تجديد نظري هم در سياست خود در ايران كنند؟!.. آيا سياست خام وكهنه محافظه كار گذشته را براي هميشه قابل اعتماد و اجرا ميشمارند؟!.. در ايران امروز جنبش عميقي پيدا شده در اين زمينه كه ايرانيان نواقص خود را رفع كنند و بكوشند و با تودههاي ديگر همگام گردند و با دولتهاي انگليس و شوروي نيكخواهانه و بيطرفانه راه روند. اگر از من بشنوند، از دولت انگليس شايسته جز آن نيست كه سياست خود را تغيير داده باين جنبش پشتيباني كند. شايسته جز آن نيست كه با توده ايران از راه دلجويي درآيد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ١١
اين سياست كه سالها در ايران روان بوده آنچه قضيه را بدتر گردانيده اينست كه وزرايي كه هوادار آن بوده و بآن هواداري شناخته شدهاند، با پيشرفت توده و اقدامات اصلاحي نيز مخالفت كردهاند. روشنتر گويم: طرفداري از ارتجاع نشان دادهاند. بويژه در اين چهار سال اخير كه رفتارشان آشكار و خود بسيار زننده بوده. از اينرو رنجش مردم بيشتر گرديده و نفرت سختي در دلها توليد شده و همين موضوع است كه كساني سياست يك طرفه مينامند و در برابر آن هواداري از »سياست دوطرفه« مينمايند. ولي اينها همه خامست. اين كوتاه انديشي است كه ما بخواهيم چاره روس را با انگليس و چاره انگليس را با روس كنيم. اگر مقصود نگهداري كشور است، راهي بهتر از اينها توان انديشيد. خواهيد گفت: »چه راهي؟..«. ميگويم: امروز با اين جنبشهاي سوسياليستي و آوازهاي آزاديخواهي و انجمنهاي بين المللي، هر تودهاي ميتواند استقلال خود را از راههاي مشروع تأمين كند. چشده كه شما خود را بدامن اين و آن اندازيد؟!.. نه اي ايرانيان، راه بروي شما باز است: بكوشيد و خود را از آلودگيها بيرون آورده با تودههاي جهان همسر گرديد، و يك سياست بيطرفانه پيش گرفته احترام همه دولتها ـ از جمله روس و انگليس ـ را بخود جلب كنيد. من ميخواهم در اينجا صراحت لهجه را بيشتر گردانم و بسياستمداران دولت انگليس يك يادآوري كنم: دولت انگليس از ما چه ميخواهد؟.. آيا ميتوان تصور كردكه انگليسها بخاك ما نياز دارند و ميخواهند ما را از اينجا بيرون كنند و خودشان بنشينند؟.. پيداست كه چنين تصوري نتوان كرد. انگليسها نظري كه در اين كشور دارند بيش از اين نيست كه چون امتياز نفت جنوب را گرفتهاند و بآن نيازمندند ميخواهند نگاه دارند. از سوي ديگر اگر روزي جنگي ميانه ايشان با دولتهاي ديگر رخ داد، از اين راه حملهاي بآنها نشود. اينها مصالح عمده ايست كه انگليسها در كشور ما براي خود قايل شدهاند. اكنون نكته در آنست كه انگليسها براي نگهداري اين مصالح خود، نياز سخت باحساسات نيكخواهانه ايرانيان دارند. گمان نميكنم مردان سياسي انگليس اهميت احساسات مردم را در اين زمينه درنيافته باشند. باز گمان نميكنم ندانند كه ايرانيها رنجش سختي از ايشان پيدا كردهاند و احساساتشان بضد آنهاست، و علت اين بيگمان رفتار مرتجعانه و بدخواهانه وزرايي بوده كه خود را هوادار سياست انگليس نشان دادهاند. پس چگونه است كه مردان هوشيار انگليس نميخواهند جبران گذشته كنند؟!.. نميخواهند پا پيش گزارند و سياست گذشته را تغيير دهند؟!.. اساسا جاي پرسشست كه در حاليكه در انگلستان كابينه آزاديخواه كارگر بروي كار آمده، آيا نبايستي تجديد نظري هم در سياست خود در ايران كنند؟!.. آيا سياست خام وكهنه محافظه كار گذشته را براي هميشه قابل اعتماد و اجرا ميشمارند؟!.. در ايران امروز جنبش عميقي پيدا شده در اين زمينه كه ايرانيان نواقص خود را رفع كنند و بكوشند و با تودههاي ديگر همگام گردند و با دولتهاي انگليس و شوروي نيكخواهانه و بيطرفانه راه روند. اگر از من بشنوند، از دولت انگليس شايسته جز آن نيست كه سياست خود را تغيير داده باين جنبش پشتيباني كند. شايسته جز آن نيست كه با توده ايران از راه دلجويي درآيد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ١٢
همين توقع را ما از دولت شوروي داريم. همه ميدانيم دولت شوروي بيرقدار آزاديست. باز همه ميدانيم كه دولت شوروي طمعي بخاك ما ندارد. امروز پرده از روي كارها برداشته شده و همه ميدانيم كه دولت شوروي از رفتاريكه وزراي ايران داشتهاند رنجيده است. آنگاه آندولت پرواي آينده ميكند و ميخواهد ايران كانون توطئهاي بضد او نباشد. اينها هم مصالح آن دولت در كشور ماست. بيگفتگوست هنگامي كه در ايران گروهي پديد آيند كه بهر دو دولت با يكديده نگرند و نسبت بهر دو نيكخواه و دوست باشند و سرفرازي خود را در حفظ بيطرفي شناسند، مصالح دولت شوروي تأمين خواهد شد. گاهي ديدهام در روزنامهها گفتگو از حريم امنيت شوروي ميكنند. بايد حريم امنيت شوروي بيطرفي ما باشد. حريم امنيت شوروي احساسات نيكخواهانه ايرانيان باشد. از سخن خود نتيجه گيريم: چنانكه گفتيم سياست ايران بايد نه يكطرفه باشد و نه دوطرفه. سياست ايران بايد يكباره بيطرفانه باشد. دوباره ميگويم: اين عبارتها وهن آور است. اگر اين عبارتها در روزنامههاي انگليس يا شوروي نوشته شده بود بايستي بما بر بخورد و بخود حق اعتراض دهيم. چه رسد باين كه در روزنامههاي خودمان نوشته شود. شما چرا نميخواهيد يك توده بيطرف باشيد؟!.. چرا نميخواهيد مانند ديگر تودهها با همسايگان نيكخواهانه و بيطرفانه رفتار كنيد؟!.. ديدم در روزنامهاي نوشته است: »بايد يك دولت ائتلافي تشكيل شود«. مقصودش آنست كه چند تن از هواداران سياست انگليس با چند تن از طرفداران سياست شوروي دست بهم دهند و كابينهاي پديد آورند. ولي آيا اين دولت ائتلافي ماننده مجلس ائتلافي نخواهد بود؟!.. آيا كاخ گلستان ماننده بهارستان ميدان كشاكش نخواهد گرديد؟!.. آيا با اين لجاجت در ميان دو دسته، هيئت دولت خواهد توانست براي كشور كاري انجام دهد؟!.. اگر مقصود چارهجويي باين دردهاست، امروز در ايران نياز بسيار سخت به پديد آمدن جمعيت ايرانخواه بيطرفي هست و من از آن در همين كتاب سخن خواهم راند. دولت نيز بايد از كسان بيطرف ايرانخواه تشكيل يابد. چنين دولتيست كه خواهد توانست امروز كاري بانجام رساند. يك اختلاف ديگر در ميان دو دسته دست راست و دست چپ، موضوع ارتجاع است. در روزنامهها هميشه ديده ميشود اينسو آنسو را »مرتجع« ميخواند. ولي اين نزاع لفظيست. اگر حقيقت را بخواهيم اين واژه از بس گفته شده و بزبان عوام افتاده، معناي خود را از دست داده و يك واژه توهين آميز گرديده )جزو دشنامها شده(. ولي من با معناي لغوي آن كار دارم. مرتجع كسيست كه هوادار عقايد و عادات كهن باشد و بكوشد كه مردم را بآن عقايد و عادات بازگرداند و يا در روي آنها پافشارشان سازد. اين كسان در زمانهاي نهضت در همه كشورها بودهاند. عقيدهشان چنين بوده و يا صلاح حزب و دسته خود را در آن ديدهاند. در ايران هم آقا سيد ضياء از آنهاست. كتابچه »شعائر ملي« بما حق ميدهد كه او را هوادار ارتجاع شناسيم. اگر كسي آقا سيد ضياء را »مرتجع« )باين معني( بخواند و باو از اينراه ايراد گيرد، كار بسيار بجايي كرده.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ١٢
همين توقع را ما از دولت شوروي داريم. همه ميدانيم دولت شوروي بيرقدار آزاديست. باز همه ميدانيم كه دولت شوروي طمعي بخاك ما ندارد. امروز پرده از روي كارها برداشته شده و همه ميدانيم كه دولت شوروي از رفتاريكه وزراي ايران داشتهاند رنجيده است. آنگاه آندولت پرواي آينده ميكند و ميخواهد ايران كانون توطئهاي بضد او نباشد. اينها هم مصالح آن دولت در كشور ماست. بيگفتگوست هنگامي كه در ايران گروهي پديد آيند كه بهر دو دولت با يكديده نگرند و نسبت بهر دو نيكخواه و دوست باشند و سرفرازي خود را در حفظ بيطرفي شناسند، مصالح دولت شوروي تأمين خواهد شد. گاهي ديدهام در روزنامهها گفتگو از حريم امنيت شوروي ميكنند. بايد حريم امنيت شوروي بيطرفي ما باشد. حريم امنيت شوروي احساسات نيكخواهانه ايرانيان باشد. از سخن خود نتيجه گيريم: چنانكه گفتيم سياست ايران بايد نه يكطرفه باشد و نه دوطرفه. سياست ايران بايد يكباره بيطرفانه باشد. دوباره ميگويم: اين عبارتها وهن آور است. اگر اين عبارتها در روزنامههاي انگليس يا شوروي نوشته شده بود بايستي بما بر بخورد و بخود حق اعتراض دهيم. چه رسد باين كه در روزنامههاي خودمان نوشته شود. شما چرا نميخواهيد يك توده بيطرف باشيد؟!.. چرا نميخواهيد مانند ديگر تودهها با همسايگان نيكخواهانه و بيطرفانه رفتار كنيد؟!.. ديدم در روزنامهاي نوشته است: »بايد يك دولت ائتلافي تشكيل شود«. مقصودش آنست كه چند تن از هواداران سياست انگليس با چند تن از طرفداران سياست شوروي دست بهم دهند و كابينهاي پديد آورند. ولي آيا اين دولت ائتلافي ماننده مجلس ائتلافي نخواهد بود؟!.. آيا كاخ گلستان ماننده بهارستان ميدان كشاكش نخواهد گرديد؟!.. آيا با اين لجاجت در ميان دو دسته، هيئت دولت خواهد توانست براي كشور كاري انجام دهد؟!.. اگر مقصود چارهجويي باين دردهاست، امروز در ايران نياز بسيار سخت به پديد آمدن جمعيت ايرانخواه بيطرفي هست و من از آن در همين كتاب سخن خواهم راند. دولت نيز بايد از كسان بيطرف ايرانخواه تشكيل يابد. چنين دولتيست كه خواهد توانست امروز كاري بانجام رساند. يك اختلاف ديگر در ميان دو دسته دست راست و دست چپ، موضوع ارتجاع است. در روزنامهها هميشه ديده ميشود اينسو آنسو را »مرتجع« ميخواند. ولي اين نزاع لفظيست. اگر حقيقت را بخواهيم اين واژه از بس گفته شده و بزبان عوام افتاده، معناي خود را از دست داده و يك واژه توهين آميز گرديده )جزو دشنامها شده(. ولي من با معناي لغوي آن كار دارم. مرتجع كسيست كه هوادار عقايد و عادات كهن باشد و بكوشد كه مردم را بآن عقايد و عادات بازگرداند و يا در روي آنها پافشارشان سازد. اين كسان در زمانهاي نهضت در همه كشورها بودهاند. عقيدهشان چنين بوده و يا صلاح حزب و دسته خود را در آن ديدهاند. در ايران هم آقا سيد ضياء از آنهاست. كتابچه »شعائر ملي« بما حق ميدهد كه او را هوادار ارتجاع شناسيم. اگر كسي آقا سيد ضياء را »مرتجع« )باين معني( بخواند و باو از اينراه ايراد گيرد، كار بسيار بجايي كرده.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ١٣
چيزيكه هست چنانكه در كتاب سرنوشت نيز نوشته شده، در اين كشاكشها، مخالفت يا مبارزه با ارتجاع دخالت نداشته. اگر آقا سيد ضياء هوادار ارتجاع است، حزب توده نيز در آنباره بيطرف ميباشد. من نميدانم براي چه اين الفاظ پياپي بميان ميآيد؟!.. براي چه مردم را گيج گردانيده كلمههايي را كه معنايي از آنها نميفهمند بزبانهاشان مياندازند؟!.. شنيدنيست كه مسافري ميگفته در يكي از شهرهاي شمال ميتينگ ميدادند. آوازها بلند بود: »يره باتسون سيد ضياء، نابود اولسون مرتجع!..«. من از يكي پرسيدم: »مرتجع چيست؟..«. گفت: »برادر سيدضياست. نميدانيد مگر؟..«. اينست نمونهاي از ارتباط الفاظ با معاني!. اينست اندازه تاريكي فهمها و انديشهها. مقصودم نكوهش نيست. ميخواهم بگويم نزاعتان لفظيست. اگر از من بشنويد، بايد بجاي اين نزاعها دست بهم داده و حقيقت ًا با ارتجاع به نبرد سختي پردازيم. آنچه بتوده سودمند تواند بود اين نبرد است. در زماني كه همه تودهها پيش ميروند چشده ما بازپس گرديم؟!.. چشده دوباره ايلات را در آن زندگاني كه يادگار قرنهاي پيش از تاريخست آزاد گزاريم؟!.. چشده كه زنها دوباره بچادر و چاقچور باز گردند؟!.. چشده دستگاه قمه زني و سينهزني دوباره رونق گيرد؟!.. چشده كه بساط انگيزيسيون برپا گردد؟!.. مگر خدا اين كشور را براي بدبختي و بدنامي آفريده؟!.. ما نه تنها بايد با ارتجاع نبرد كنيم، با پيشرفتهايي كه در جهانست و تودههاي اروپا و آمريكا از آن بهره مييابند، بايد ما نيز همگام باشيم و بهره يابيم. بايد از تكانهاي سوسياليستي كه در همه جا از شرق و غرب پديدار است، ما نيز برخوردار باشيم. اين نبرد با ارتجاع و كوشش به پيشرفت، گذشته از نتايج ديگر، در سياست نيز مؤثر است و به بقاي استقلال ايران كمك مهم تواند داشت. امروز كه انديشههايي در ميانست كه همه توده ها از بزرگ و كوچك و از شرقي و غربي دست بهم دهند و در راه بردن جهان همكاري نمايند و در نتيجه اين انديشههاست كه انجمنهاي بين المللي يكي پس از ديگري تشكيل مييابد، بديهيست كه در اين انجمنها ارزش هر تودهاي باندازه بهرهمندي او از پيشرفتهاست. شما با اين ايلهاي كوچ نشين بياباني، با اين زنهاي چادر و چاقچوري، با اين روستاهاي ويران، با اين كمي دانشها، هيچگاه با توده هاي آراسته و پيراسته هم ارزش نخواهيد بود. بترسيد از آنكه روزي گفتگوهايي بميان آيد و عكسهاي قمه زني را بجلوتان گزارند، داستان كشته شدن ايمبري كونسول آمريكا يا فاجعه بهايي كشي پارسالي شاهرود يا مانندهاي آنرا كه بسيار است برختان كشند.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ١٣
چيزيكه هست چنانكه در كتاب سرنوشت نيز نوشته شده، در اين كشاكشها، مخالفت يا مبارزه با ارتجاع دخالت نداشته. اگر آقا سيد ضياء هوادار ارتجاع است، حزب توده نيز در آنباره بيطرف ميباشد. من نميدانم براي چه اين الفاظ پياپي بميان ميآيد؟!.. براي چه مردم را گيج گردانيده كلمههايي را كه معنايي از آنها نميفهمند بزبانهاشان مياندازند؟!.. شنيدنيست كه مسافري ميگفته در يكي از شهرهاي شمال ميتينگ ميدادند. آوازها بلند بود: »يره باتسون سيد ضياء، نابود اولسون مرتجع!..«. من از يكي پرسيدم: »مرتجع چيست؟..«. گفت: »برادر سيدضياست. نميدانيد مگر؟..«. اينست نمونهاي از ارتباط الفاظ با معاني!. اينست اندازه تاريكي فهمها و انديشهها. مقصودم نكوهش نيست. ميخواهم بگويم نزاعتان لفظيست. اگر از من بشنويد، بايد بجاي اين نزاعها دست بهم داده و حقيقت ًا با ارتجاع به نبرد سختي پردازيم. آنچه بتوده سودمند تواند بود اين نبرد است. در زماني كه همه تودهها پيش ميروند چشده ما بازپس گرديم؟!.. چشده دوباره ايلات را در آن زندگاني كه يادگار قرنهاي پيش از تاريخست آزاد گزاريم؟!.. چشده كه زنها دوباره بچادر و چاقچور باز گردند؟!.. چشده دستگاه قمه زني و سينهزني دوباره رونق گيرد؟!.. چشده كه بساط انگيزيسيون برپا گردد؟!.. مگر خدا اين كشور را براي بدبختي و بدنامي آفريده؟!.. ما نه تنها بايد با ارتجاع نبرد كنيم، با پيشرفتهايي كه در جهانست و تودههاي اروپا و آمريكا از آن بهره مييابند، بايد ما نيز همگام باشيم و بهره يابيم. بايد از تكانهاي سوسياليستي كه در همه جا از شرق و غرب پديدار است، ما نيز برخوردار باشيم. اين نبرد با ارتجاع و كوشش به پيشرفت، گذشته از نتايج ديگر، در سياست نيز مؤثر است و به بقاي استقلال ايران كمك مهم تواند داشت. امروز كه انديشههايي در ميانست كه همه توده ها از بزرگ و كوچك و از شرقي و غربي دست بهم دهند و در راه بردن جهان همكاري نمايند و در نتيجه اين انديشههاست كه انجمنهاي بين المللي يكي پس از ديگري تشكيل مييابد، بديهيست كه در اين انجمنها ارزش هر تودهاي باندازه بهرهمندي او از پيشرفتهاست. شما با اين ايلهاي كوچ نشين بياباني، با اين زنهاي چادر و چاقچوري، با اين روستاهاي ويران، با اين كمي دانشها، هيچگاه با توده هاي آراسته و پيراسته هم ارزش نخواهيد بود. بترسيد از آنكه روزي گفتگوهايي بميان آيد و عكسهاي قمه زني را بجلوتان گزارند، داستان كشته شدن ايمبري كونسول آمريكا يا فاجعه بهايي كشي پارسالي شاهرود يا مانندهاي آنرا كه بسيار است برختان كشند.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#شعر_کودتا
بازنمايي وضعيت پس از كودتا، مساله شاعران و نويسندگان آن دوران ماست. نويسندگاني كه هر كدام به نحوي راوي لحظه تاريخي شكست بودند. كودتاي 28مرداد به عنوان يك گسست در تاريخ معاصر شعر معاصر را متاثر ميكند. گفتمان غالب در بازخواني ادبيات آن دوران، «اخوان ثالث» را با شعر «زمستان است» و البته «خانه‌ام آتش گرفته است...» شاعر كودتا و نماد شعر پس از كودتا مي‌داند. شمس لنگرودي نيز در كتاب «تاريخ تحليلي شعر نو» با اشاره به نيما به عنوان اولين شاعر پس از كودتا به لحاظ زماني و ديگر شاعران آن دوران احمد شاملو، سياوش كسرايي، نصرت رحماني و... اخوان را نماد شعر كودتا مي‌داند. گرچه نيما با مواجهه برسازنده و اخلال‌گرش به نوستالژي شدن شكست تن نميدهد و حتي در شعر «دل فولادم» در برابر گفتمان غالب روايت شكست مي‌ايستد
دل فولادم
ول کنید اسب مرا،
راه توشِه ی سَفرم را و نمدزینم را،
و مرا هرزه درا،
که خیالی سرکش،
به دِرخانه کشانده ست مرا.
رَسم ازخِّطِه ی دوری، نه دلی شاد در آن،
سرزمین هائی دور،
جای آشوبگران،
کارشان کشتن و کشتار، که ازهرطرف وگوشه ی آن،
می نشانید بهارش گل، با زخم جسد های کسان.
فکرمی کردم درره چه عَبث
که از این جای بیابان هلاک
می تواند گذرش باشد هر راهگذر،
باشد اورا دل فولاد اگر،
وبَرَد سَهل نظر،
در بدوخوب که هست،
و بگیرد مشکل ها آسان.
وحهان را داند،
جای کین و کشتار،
وخراب و خذلان.
ولی اکنون به همان جای بیابان هلاک،
بازگشت من می باید، با زیرکی من که به کار،
خواب پرهول وتکانی که رَه آورد من ازاین سَفرم هست و هنوز
چَشِم بیدارم هرلحظه برآن می دوزد
هستیم را همه درآتش بر پا شده اش می سوزد.
از برای مِن ویراِن سَفرگشته، مجال دمی استادن نیست،
منم از هرکه در این ساعت غارت زده تر،
همه چیز ازکف من رفته بدر،
دل فولادم با من نیست،
همه چیزم دل من بود و کنون می بینم
دل فولادم مانده درراه،
دل فولادم را بی شکی انداخته ست،
دست آن قوم بداندیش، درآغوش بهاری، که گلش گفتم، ازخون و ز زخم.
وین زمان فکرم این ست که درخون برادرهایم
« ناروا درخون پیچان
بی گنه غلتان درخون»
دل فولادم را زنگ کند دیگرگون.
سال ۱۳۳۲
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#شعر_کودتا
بازنمايي وضعيت پس از كودتا، مساله شاعران و نويسندگان آن دوران ماست. نويسندگاني كه هر كدام به نحوي راوي لحظه تاريخي شكست بودند. كودتاي 28مرداد به عنوان يك گسست در تاريخ معاصر شعر معاصر را متاثر ميكند. گفتمان غالب در بازخواني ادبيات آن دوران، «اخوان ثالث» را با شعر «زمستان است» و البته «خانه‌ام آتش گرفته است...» شاعر كودتا و نماد شعر پس از كودتا مي‌داند. شمس لنگرودي نيز در كتاب «تاريخ تحليلي شعر نو» با اشاره به نيما به عنوان اولين شاعر پس از كودتا به لحاظ زماني و ديگر شاعران آن دوران احمد شاملو، سياوش كسرايي، نصرت رحماني و... اخوان را نماد شعر كودتا مي‌داند. گرچه نيما با مواجهه برسازنده و اخلال‌گرش به نوستالژي شدن شكست تن نميدهد و حتي در شعر «دل فولادم» در برابر گفتمان غالب روايت شكست مي‌ايستد
دل فولادم
ول کنید اسب مرا،
راه توشِه ی سَفرم را و نمدزینم را،
و مرا هرزه درا،
که خیالی سرکش،
به دِرخانه کشانده ست مرا.
رَسم ازخِّطِه ی دوری، نه دلی شاد در آن،
سرزمین هائی دور،
جای آشوبگران،
کارشان کشتن و کشتار، که ازهرطرف وگوشه ی آن،
می نشانید بهارش گل، با زخم جسد های کسان.
فکرمی کردم درره چه عَبث
که از این جای بیابان هلاک
می تواند گذرش باشد هر راهگذر،
باشد اورا دل فولاد اگر،
وبَرَد سَهل نظر،
در بدوخوب که هست،
و بگیرد مشکل ها آسان.
وحهان را داند،
جای کین و کشتار،
وخراب و خذلان.
ولی اکنون به همان جای بیابان هلاک،
بازگشت من می باید، با زیرکی من که به کار،
خواب پرهول وتکانی که رَه آورد من ازاین سَفرم هست و هنوز
چَشِم بیدارم هرلحظه برآن می دوزد
هستیم را همه درآتش بر پا شده اش می سوزد.
از برای مِن ویراِن سَفرگشته، مجال دمی استادن نیست،
منم از هرکه در این ساعت غارت زده تر،
همه چیز ازکف من رفته بدر،
دل فولادم با من نیست،
همه چیزم دل من بود و کنون می بینم
دل فولادم مانده درراه،
دل فولادم را بی شکی انداخته ست،
دست آن قوم بداندیش، درآغوش بهاری، که گلش گفتم، ازخون و ز زخم.
وین زمان فکرم این ست که درخون برادرهایم
« ناروا درخون پیچان
بی گنه غلتان درخون»
دل فولادم را زنگ کند دیگرگون.
سال ۱۳۳۲
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#تاریخ_نفت قانون اجرای ملی‌شدن صنعت نفت
در همان روزهایی که پیشنهاد انگلستان در دست حسین علا بود، کمسیون نفت طرحی نه ماده‌ای برای اجرای اصل ملی‌شدن صنعت نفت به بحث گذاشت که به قانون «اجرای اصل ملی‌شدن صنعت نفت» یا قانون «خلع‌ید» معروف است. علا که وضع را چنین دید در تاریخ 6 اردیبهشت استعفا داد و مجلس با پیشنهاد جمال امامی به نخست‌وزیری دکترمصدق ابراز تمایل کرد، دکترمصدق نیز قبول نخست‌وزیری را مشروط به تصویب قانون اجرای ملی‌شدن صنعت نفت کرد لذا مجلس در تاریخ 8 اردیبهشت و مجلس سنا در تاریخ 10 اردیبهشت قانون مزبور را تصویب کرد.
قانون طرز اجرای اصل ملی‌شدن صنعت نفت در سراسر کشور:
ماده 1 - به منظور ترتیب اجرای قانون مورخ 24 و 29 اسفند ماه 1329 راجع به ملی‌شدن صنعت نفت در سراسر کشور هیئت مختلطی مرکب از پنج نفر از نمایندگان مجلس سنا و پنج نفر از نمایندگان مجلس شورای ملی به انتخاب هر یک از مجلسین و وزیر دارایی وقت یا قائم‌مقام او تشکیل‌می‌شود.
ماده 2 - دولت مکلف است با نظارت هیأت مختلط بلافاصله از شرکت سابق نفت انگلیس و ایران خلع ید کند و چنانچه شرکت برای تحویل فوری به عذر وجود ادعایی بر دولت متعذر شود دولت می‌تواند تا میزان بیست و پنج درصد از عایدات جاری نفت را پس از وضع مخارج بهره‌برداری برای تأمین مدعابه احتمالی شرکت در بانک ملی ایران یا بانک مرضی‌الطرفین دیگر ودیعه گذارد.
ماده 3 - دولت مکلف است با نظارت هیأت مختلط به مطالبات و دعاوی حقه دولت و همچنین به دعاوی حقه شرکت رسیدگی نموده نظریات خود را به مجلسین گزارش دهد که پس از تصویب مجلسین به موقع اجرا گذاشته شود.
ماده 4 - چون از تاریخ 29 اسفند ماه 1329 که ملی‌شدن صنعت نفت به تصویب مجلس سنا نیز رسیده است کلیه درآمد نفت و محصولات نفتی‌حق مسلم ملت ایران است دولت مکلف است با نظارت هیئت مختلط به حساب شرکت رسیدگی کند و نیز هیئت مختلط باید از تاریخ اجرای این قانون تا تعیین هیئت عامله در امور بهره‌برداری دقیقاً نظارت نماید.
ماده 5 - هیئت مختلط باید هر چه زودتر اساسنامه شرکت ملی نفت را که در آن هیئت عامله و هیئت نظارتی از متخصصین پیش‌بینی شده باشد تهیه و برای تصویب به مجلسین پیشنهاد کند.
ماده 6 - برای تبدیل تدریجی متخصصین خارجی به متخصصین ایرانی هیئت مختلط مکلف است آیین‌نامه فرستادن عده‌ای محصل بطریق مسابقه در هر سال برای فراگرفتن رشته‌های مختلف معلومات و تجربیات مربوط به صنایع نفت به کشورهای خارج را تدوین و پس از تصویب هیأت وزیران به‌وسیله وزارت فرهنگ به موقع اجرا گذارد - مخارج تحصیل این محصلین از عواید نفت پرداخته خواهد شد.
ماده 7 - کلیه خریداران محصولات معادن انتزاعی از شرکت سابق نفت انگلیس و ایران هر مقدار نفتی را که از اول سال مسیحی 1948 تا تاریخ 29اسفند ماه 1329 (20 مارس1951) از آن شرکت سالیانه خریداری کرده‌اند می‌توانند از این به بعد به نرخ عادله بین‌المللی همان مقدار را سالیانه‌خریداری نمایند و برای مازاد آن مقادیر در صورت تساوی شرایط در خرید حق تقدم خواهند داشت.
ماده 8 - کلیه پیشنهادهای هیئت مختلط که برای تصویب مجلس شورای ملی تهیه و تقدیم مجلس خواهد شد به کمیسیون نفت ارجاع می‌گردد.
ماده 9 - هیئت مختلط باید در ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون به کار خود خاتمه دهد و گزارش عملیات خود را طبق ماده 8 به مجلس‌تقدیم کند و در صورتی که احتیاج به تمدید مدت باشد با ذکر دلائل موجه درخواست تمدید نماید و تا زمانی که تمدید مدت به هر جهتی از جهات از تصویب مجلسین نگذشته است هیأت مختلط می‌تواند به کار خود ادامه دهد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#تاریخ_نفت قانون اجرای ملی‌شدن صنعت نفت
در همان روزهایی که پیشنهاد انگلستان در دست حسین علا بود، کمسیون نفت طرحی نه ماده‌ای برای اجرای اصل ملی‌شدن صنعت نفت به بحث گذاشت که به قانون «اجرای اصل ملی‌شدن صنعت نفت» یا قانون «خلع‌ید» معروف است. علا که وضع را چنین دید در تاریخ 6 اردیبهشت استعفا داد و مجلس با پیشنهاد جمال امامی به نخست‌وزیری دکترمصدق ابراز تمایل کرد، دکترمصدق نیز قبول نخست‌وزیری را مشروط به تصویب قانون اجرای ملی‌شدن صنعت نفت کرد لذا مجلس در تاریخ 8 اردیبهشت و مجلس سنا در تاریخ 10 اردیبهشت قانون مزبور را تصویب کرد.
قانون طرز اجرای اصل ملی‌شدن صنعت نفت در سراسر کشور:
ماده 1 - به منظور ترتیب اجرای قانون مورخ 24 و 29 اسفند ماه 1329 راجع به ملی‌شدن صنعت نفت در سراسر کشور هیئت مختلطی مرکب از پنج نفر از نمایندگان مجلس سنا و پنج نفر از نمایندگان مجلس شورای ملی به انتخاب هر یک از مجلسین و وزیر دارایی وقت یا قائم‌مقام او تشکیل‌می‌شود.
ماده 2 - دولت مکلف است با نظارت هیأت مختلط بلافاصله از شرکت سابق نفت انگلیس و ایران خلع ید کند و چنانچه شرکت برای تحویل فوری به عذر وجود ادعایی بر دولت متعذر شود دولت می‌تواند تا میزان بیست و پنج درصد از عایدات جاری نفت را پس از وضع مخارج بهره‌برداری برای تأمین مدعابه احتمالی شرکت در بانک ملی ایران یا بانک مرضی‌الطرفین دیگر ودیعه گذارد.
ماده 3 - دولت مکلف است با نظارت هیأت مختلط به مطالبات و دعاوی حقه دولت و همچنین به دعاوی حقه شرکت رسیدگی نموده نظریات خود را به مجلسین گزارش دهد که پس از تصویب مجلسین به موقع اجرا گذاشته شود.
ماده 4 - چون از تاریخ 29 اسفند ماه 1329 که ملی‌شدن صنعت نفت به تصویب مجلس سنا نیز رسیده است کلیه درآمد نفت و محصولات نفتی‌حق مسلم ملت ایران است دولت مکلف است با نظارت هیئت مختلط به حساب شرکت رسیدگی کند و نیز هیئت مختلط باید از تاریخ اجرای این قانون تا تعیین هیئت عامله در امور بهره‌برداری دقیقاً نظارت نماید.
ماده 5 - هیئت مختلط باید هر چه زودتر اساسنامه شرکت ملی نفت را که در آن هیئت عامله و هیئت نظارتی از متخصصین پیش‌بینی شده باشد تهیه و برای تصویب به مجلسین پیشنهاد کند.
ماده 6 - برای تبدیل تدریجی متخصصین خارجی به متخصصین ایرانی هیئت مختلط مکلف است آیین‌نامه فرستادن عده‌ای محصل بطریق مسابقه در هر سال برای فراگرفتن رشته‌های مختلف معلومات و تجربیات مربوط به صنایع نفت به کشورهای خارج را تدوین و پس از تصویب هیأت وزیران به‌وسیله وزارت فرهنگ به موقع اجرا گذارد - مخارج تحصیل این محصلین از عواید نفت پرداخته خواهد شد.
ماده 7 - کلیه خریداران محصولات معادن انتزاعی از شرکت سابق نفت انگلیس و ایران هر مقدار نفتی را که از اول سال مسیحی 1948 تا تاریخ 29اسفند ماه 1329 (20 مارس1951) از آن شرکت سالیانه خریداری کرده‌اند می‌توانند از این به بعد به نرخ عادله بین‌المللی همان مقدار را سالیانه‌خریداری نمایند و برای مازاد آن مقادیر در صورت تساوی شرایط در خرید حق تقدم خواهند داشت.
ماده 8 - کلیه پیشنهادهای هیئت مختلط که برای تصویب مجلس شورای ملی تهیه و تقدیم مجلس خواهد شد به کمیسیون نفت ارجاع می‌گردد.
ماده 9 - هیئت مختلط باید در ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون به کار خود خاتمه دهد و گزارش عملیات خود را طبق ماده 8 به مجلس‌تقدیم کند و در صورتی که احتیاج به تمدید مدت باشد با ذکر دلائل موجه درخواست تمدید نماید و تا زمانی که تمدید مدت به هر جهتی از جهات از تصویب مجلسین نگذشته است هیأت مختلط می‌تواند به کار خود ادامه دهد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
«نام دکتر مصدق به همان اندازه که برای هوشیاری، بیداری، نهضت، مقاومت و قدرت ملی خاطره انگیز است، به همان اندازه برای دشمنان ما، دشمنان داخلی و خارجی، استعمار خارجی و عوامل استعمار داخلی، وحشت‌آور و نگرانی‌آور است.»
عبارت فوق، سرآغاز سخن رانی محمود طالقانی برسر مزار محمد مصدق در 14 اسفند 1357 بود. بعد از سال ها محدودیت برای زیارت مزار مصدق، بالاخره مردم آزادی را پیدا کرده بودند. آن مراسم، بزرگ ترین مراسم سالگرد وفات مصدق بود. چه بسیار بودند کسانی که با پای پیاده راهی احمدآباد شده بودند تا برسر مزار استعمارستیز بزرگ ایران آیند.
مجاهد کبیر مرحوم آیت‌الله حاج سید محمود علایی طالقانی، در اواخر دهه‌ی بیست، به همراه آیت‌الله سید رضا موسوی زنجانی (و برادرش آیت‌الله ابوالفضل زنجانی) و استاد محمدتقی شریعتی، از روحانیونی بود که به حمایت از مصدق برخاستند. این سه تن حمایت خود را تا آخرین روز نیز ادامه دادند. محمود طالقانی در همان سخن رانی می‌گوید:
«یادم هست روزی که گفت‌وگو در بین مردم بود که مرحوم آیت‌الله کاشانی حمایت از زاهدی (سرلشکر فضل الله زاهدی که کودتا را اجرا کرد) می‌کند و توطئه‌ای در کار است. به تنهایی رفتم منزل ایشان، در همین قسمت پل چوبی تنها بود، در اتاقی به انتظارش نشستم، آمد و ظرف خربزه‌ای در دستش بود به عنوان تعارف جلو من گرفت، تا خربزه را دیدم گفتم «حضرت آیت‌الله، دارند زیر پایتان پوست خربزه می‌گذارند، مواظب باش». گفت «نه این طور نیست، من حواسم جمع است». گفتم «من شما را مردی پاک و مبارز می‌دانم، مبارزات شما در عراق علیه انگلستان فراموش شدنی نیست. شما این مزایا و این سوابق را دارید، درست متوجه و هوشیار باشید که تفرقه ایجاد نشود». گفت «خاطرتان جمع باشد».»
پس از تاسیس نهضت مقاومت ملی توسط آیت‌الله سید رضا زنجانی، آیت‌الله طالقانی به آن سازمان پیوست و یک بار زندانی شد. با تشکیل جبهه‌ی ملی دوم در سال 1339، طالقانی در آن حاضر شد و در سال 1341 در کنگره‌ی جبهه‌ی ملی عضویت داشت و با رای اعضای کنگره، به شورای عالی جبهه راه یافت. او از دوستان نزدیک مهندس بازرگان و دکتر سحابی بود. این سه تن، با همراهی برخی نظیر حسن نزیه و دکتر محمدمهدی جعفری، در اردیبهشت 1340 حزب «نهضت آزادی ایران» را براساس عقاید ملی-مذهبی تشکیل دادند. اعضای شورای عالی جبهه‌ی ملی با ورود نهضت آزادی به جبهه مخالفت کردند، اما در نامه‌ی خود به دروغ نوشتند که «نهضت آزادی در جبهه‌ی ملی پذیرفته شده». (رجوع شود به نامه‌ی سران جبهه‌ی ملی دوم به مصدق، به تاریخ 2 اردیبهشت 1343) اما این کار جز بدآبرویی برای آن ها نداشت. چرا که داریوش فروهر (حزب ملت ایران) و سازمان دانشجویان جبهه‌ی ملی، هردو به مصدق نامه نوشتند و به او گفتند که «در جبهه‌ی ملی همه با نهضت آزادی مخالفت می‌کنند و به همین دلیل فعالیت های مهندس بازرگان و آیت‌الله طالقانی و دکتر سحابی و دیگران در جبهه ضعیف شده است». بعد از آن که جبهه‌ی ملی دوم سیاست صبر و انتظار در پیش گرفت، مصدق خواستار انحلال آن شد. در جبهه‌ی ملی سوم که با نظارت مستقیم مصدق و به ریاست باقر کاظمی تشکیل شد، نهضت آزادی نیز وارد جبهه‌ی ملی شد اما وفات مصدق و سرکوب جبهه توسط ساواک و نیز عدم همکاری سران جبهه‌ی ملی دوم با مصدق در این دوره، باعث شد تا آن ها نتوانند قدرتی به دست آورند. به دنبال این مارجرا، طالقانی و بازرگان به ده سال زندان محکوم شدند.
یکی از نقاط بسیار روشن زندگانی مجاهد کبیر مرحوم آیت‌الله طالقانی، دفاع او از حقوق زنان است. حسین شاه‌حسینی درباره‌ی سخنان طالقانی در کنگره‌ی جبهه‌ی ملی دوم می‌گوید:
«جلسات متوالی برگزار شد که طالقانی در این جلسات شرکت می‌کرد. اولین روز جلسات با نطق شادروان مصدق شروع شد. آقایی به نام خلخالی بود که نماینده خلخال بود و بسیار آدم متدین سنتی‌ای هم بود، کسب اجازه کرد که صلاحیت شرکت‌کنندگان در کنگره اول به عنوان یک اعتبار نامه طرح شود و رای گرفته شود. آقای اللهیار صالح گفتند نه! همه آقایان صلاحیت دارند. خلخالی گفت: بله، ولی شرکت خانم‌ها در کنگره جبهه ملی ممکن است مورد تایید قرار نگیرد. خانم‌هایی که بودند هم پروانه فروهر و خانم دکتر هما دارابی در کنگره حضور داشتند. در همان زمان ناصر خدایار در روزنامه‌اش چون می‌خواست جبهه ملی را بکوبد، حمله شدیدی به جبهه ملی می‌کرد که عده‌ای زن را جمع کرده‌اند، دارند به آنها حق رای می‌دهند. در آن جلسه بود که دکتر غلامحسین صدیقی پشت تریبون گفت که زنها عضو جامعه هستند و این که حدیثی از معصوم نقل کردند که خانم‌ها حق رای ندارند، نداریم. در همان جلسات بود که طالقانی هم نطق مبسوطی در دفاع از عضویت و حق رای زنان مطرح کرد».
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
«نام دکتر مصدق به همان اندازه که برای هوشیاری، بیداری، نهضت، مقاومت و قدرت ملی خاطره انگیز است، به همان اندازه برای دشمنان ما، دشمنان داخلی و خارجی، استعمار خارجی و عوامل استعمار داخلی، وحشت‌آور و نگرانی‌آور است.»
عبارت فوق، سرآغاز سخن رانی محمود طالقانی برسر مزار محمد مصدق در 14 اسفند 1357 بود. بعد از سال ها محدودیت برای زیارت مزار مصدق، بالاخره مردم آزادی را پیدا کرده بودند. آن مراسم، بزرگ ترین مراسم سالگرد وفات مصدق بود. چه بسیار بودند کسانی که با پای پیاده راهی احمدآباد شده بودند تا برسر مزار استعمارستیز بزرگ ایران آیند.
مجاهد کبیر مرحوم آیت‌الله حاج سید محمود علایی طالقانی، در اواخر دهه‌ی بیست، به همراه آیت‌الله سید رضا موسوی زنجانی (و برادرش آیت‌الله ابوالفضل زنجانی) و استاد محمدتقی شریعتی، از روحانیونی بود که به حمایت از مصدق برخاستند. این سه تن حمایت خود را تا آخرین روز نیز ادامه دادند. محمود طالقانی در همان سخن رانی می‌گوید:
«یادم هست روزی که گفت‌وگو در بین مردم بود که مرحوم آیت‌الله کاشانی حمایت از زاهدی (سرلشکر فضل الله زاهدی که کودتا را اجرا کرد) می‌کند و توطئه‌ای در کار است. به تنهایی رفتم منزل ایشان، در همین قسمت پل چوبی تنها بود، در اتاقی به انتظارش نشستم، آمد و ظرف خربزه‌ای در دستش بود به عنوان تعارف جلو من گرفت، تا خربزه را دیدم گفتم «حضرت آیت‌الله، دارند زیر پایتان پوست خربزه می‌گذارند، مواظب باش». گفت «نه این طور نیست، من حواسم جمع است». گفتم «من شما را مردی پاک و مبارز می‌دانم، مبارزات شما در عراق علیه انگلستان فراموش شدنی نیست. شما این مزایا و این سوابق را دارید، درست متوجه و هوشیار باشید که تفرقه ایجاد نشود». گفت «خاطرتان جمع باشد».»
پس از تاسیس نهضت مقاومت ملی توسط آیت‌الله سید رضا زنجانی، آیت‌الله طالقانی به آن سازمان پیوست و یک بار زندانی شد. با تشکیل جبهه‌ی ملی دوم در سال 1339، طالقانی در آن حاضر شد و در سال 1341 در کنگره‌ی جبهه‌ی ملی عضویت داشت و با رای اعضای کنگره، به شورای عالی جبهه راه یافت. او از دوستان نزدیک مهندس بازرگان و دکتر سحابی بود. این سه تن، با همراهی برخی نظیر حسن نزیه و دکتر محمدمهدی جعفری، در اردیبهشت 1340 حزب «نهضت آزادی ایران» را براساس عقاید ملی-مذهبی تشکیل دادند. اعضای شورای عالی جبهه‌ی ملی با ورود نهضت آزادی به جبهه مخالفت کردند، اما در نامه‌ی خود به دروغ نوشتند که «نهضت آزادی در جبهه‌ی ملی پذیرفته شده». (رجوع شود به نامه‌ی سران جبهه‌ی ملی دوم به مصدق، به تاریخ 2 اردیبهشت 1343) اما این کار جز بدآبرویی برای آن ها نداشت. چرا که داریوش فروهر (حزب ملت ایران) و سازمان دانشجویان جبهه‌ی ملی، هردو به مصدق نامه نوشتند و به او گفتند که «در جبهه‌ی ملی همه با نهضت آزادی مخالفت می‌کنند و به همین دلیل فعالیت های مهندس بازرگان و آیت‌الله طالقانی و دکتر سحابی و دیگران در جبهه ضعیف شده است». بعد از آن که جبهه‌ی ملی دوم سیاست صبر و انتظار در پیش گرفت، مصدق خواستار انحلال آن شد. در جبهه‌ی ملی سوم که با نظارت مستقیم مصدق و به ریاست باقر کاظمی تشکیل شد، نهضت آزادی نیز وارد جبهه‌ی ملی شد اما وفات مصدق و سرکوب جبهه توسط ساواک و نیز عدم همکاری سران جبهه‌ی ملی دوم با مصدق در این دوره، باعث شد تا آن ها نتوانند قدرتی به دست آورند. به دنبال این مارجرا، طالقانی و بازرگان به ده سال زندان محکوم شدند.
یکی از نقاط بسیار روشن زندگانی مجاهد کبیر مرحوم آیت‌الله طالقانی، دفاع او از حقوق زنان است. حسین شاه‌حسینی درباره‌ی سخنان طالقانی در کنگره‌ی جبهه‌ی ملی دوم می‌گوید:
«جلسات متوالی برگزار شد که طالقانی در این جلسات شرکت می‌کرد. اولین روز جلسات با نطق شادروان مصدق شروع شد. آقایی به نام خلخالی بود که نماینده خلخال بود و بسیار آدم متدین سنتی‌ای هم بود، کسب اجازه کرد که صلاحیت شرکت‌کنندگان در کنگره اول به عنوان یک اعتبار نامه طرح شود و رای گرفته شود. آقای اللهیار صالح گفتند نه! همه آقایان صلاحیت دارند. خلخالی گفت: بله، ولی شرکت خانم‌ها در کنگره جبهه ملی ممکن است مورد تایید قرار نگیرد. خانم‌هایی که بودند هم پروانه فروهر و خانم دکتر هما دارابی در کنگره حضور داشتند. در همان زمان ناصر خدایار در روزنامه‌اش چون می‌خواست جبهه ملی را بکوبد، حمله شدیدی به جبهه ملی می‌کرد که عده‌ای زن را جمع کرده‌اند، دارند به آنها حق رای می‌دهند. در آن جلسه بود که دکتر غلامحسین صدیقی پشت تریبون گفت که زنها عضو جامعه هستند و این که حدیثی از معصوم نقل کردند که خانم‌ها حق رای ندارند، نداریم. در همان جلسات بود که طالقانی هم نطق مبسوطی در دفاع از عضویت و حق رای زنان مطرح کرد».
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#یاران_مصدق
٢٢ ارديبهشت سالگرد به خاك‌سپاري دکتر علی شایگان است به همین مناسبت به زندگی و مبارزات ایشان می‌پردازیم.
سید علی شایگان فرزند سید هاشم مولی رهی شیرازی در سال ۱۲۸۰ در شیراز به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات متوسطه مدتی به آموزگاری پرداخت و در ضمن یک دوره کامل فقه و اصول و حکمت را نزد اساتید روز آموخت. بعدها پس از گذراندن دوره مدرسه عالی حقوق به فرانسه رفته و در سال ۱۳۱۳ با اخذ درجه دکترای حقوق به ایران بازگشت و به سمت دانشیاری دانشکده حقوق دانشگاه تهران رسید و پس از مدتی هم توسط رئیس دانشکده، علامه دهخدا به معاونت دانشکده انتخاب گردید.
او در دولت قوام معاون وزیر فرهنگ شد و بعدها هم در دولت ائتلافی قوام با توده‌ای‌ها وزیر شد تا تیرماه ۱۳۲۶ باز هم در این سمت باقی ماند. او پس از مدتی روابط نزدیکی با دکتر مصدق پیدا کرده و از جمله یاران وفادار و نزدیک مصدق شده بود. در مهر ۱۳۲۸ همراه با مصدق در تحصن دربار شرکت کرد و بعد از تشکیل جبهه ملی دبیر جبهه ملی شد.
او در دانشگاه تهران هم به طور مرتب به روشنگری دانشجویان می‌پرداخت و حتی هنگامی که حکومت وقت هژیر قصد داشت تعهدنامه‌ای از دانشجویان بگیرد تا در سیاست دخالت نکنند، دکتر شایگان نامه سرگشاده آیزنهاور خطاب به دانشجویان آمریکائی را ترجمه و چاپ کرد که دانشجویان را تشویق به مشارکت در امور سیاسی کرده بود و این اقدام او موجب شد که دولت از اخذ تعهدنامه منصرف شود. در انتخابات دوره شانزدهم دکتر شایگان به همراه مصدق به نمایندگی مردم انتخاب شد. وی عضو هیات خلع ید بوده و در شورای امنیت و دیوان دادگستری لاهه هم از مشاوران اصلی مصدق بود. او در مجلس هفدهم هم از یاران ثابت قدم مصدق بود. پس از کودتای ۲۵ مرداد در یک سخنرانی در میدان بهارستان درباره شاه گفته بود کالائی که قرار بود به تهران بیاید به بغداد رفت که همین جمله بعدها موجب محکومیت او شده بود. در 28 مرداد تا آخرین لحظات همراه مصدق مانده بود و به همراه او هم خود را تسلیم مقامات کرده بود. در دادگاه هم با کمال احترام و افتخار از همکاری خود با دکتر مصدق یاد کرده و تا سال ۱۳۳۴ در زندان ماند و بعد هم به آمریکا مهاجرت کرد. شایگان تا زمان انقلاب رهبرى جبهه ملى در آمریکا را داشت و هرچند که جبهه ملى در آمریکا تا انقلاب ۵۷ بیشتر جنبه سمبلیک داشت و فعالیت آن از صدور چند اعلامیه تجاوز نکرد (تاریخ بیست و پنج ساله، غلامرضا نجاتى).
دکتر شایگان روز شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۸ به مناسبت یکصدمین زادروز دکتر مصدق در جمع باشکوهی که به همین مناسبت جمع شده بودند سخنرانی کرد و از برخی محدودیت ها گلایه نمود و ضمن درخواست تضمین آزادی های لازم در قانون اساسی جدید، خواستار آزادی بیشتری در عرصه سیاست و بیان شد. عملاً این سخنرانی و سخنرانی او در گردهمایی کانون وکلا (یکشنبه ۶ خرداد ۵۸) از آخرین فرصت های او برای فعالیت مجدد در عرصه سیاست بود و کمتر از یک ماه بعد (۲۰ خرداد ۵۸) اعلام شد که شایگان به قصد معالجه برای مدتی نامعلوم تهران را به مقصد آمریکا ترک کرده است. دکتر شایگان مجدداً در تاریخ شنبه ۹ تیر ۵۸ از آمریکا به تهران بازگشت و در فرودگاه با بی اساس خواندن شایعه سفر همیشگی خود به آمریکا تاکید کرد: هرچه نیرو دارم در راه مبارزه برای آزادی به کار می برم. از آخرین مصاحبه های شایگان می توان به مصاحبه او در تاریخ جمعه ۱۵ تیر ۵۸ اشاره داشت که در آن از جبهه ملی انتقاد کرد و وضع کنونی جبهه ملی را متناسب با سنت و ارزش تاریخی آن ندانست و در روز جمعه ۲۹ تیر ۵۸ که ده ها هزار نفر از مردم به دعوت احزاب ملی و شخصیت های مستقل بعد از ۲۶ سال بر مزار شهدای ۳۰ تیر رفتند، پیام دکتر شایگان قرائت شد.دکتر شایگان در گردهمایی جبهه دموکراتیک ملی در ۹ خرداد ۱۳۵۸ در محوطه دانشگاه تهران نطق مهمی ایراد کرد که جنبه انتقاد از وضع سیاسی موجود داشت. پس از پایان میتینگ شرکت کنندگان مورد حمله و ضرب وشتم مخالفان قرار گرفتند و چند نفر مجروح شدند . این میتینگ در واقع آخرین حضور جدی دکتر شایگان در عرصه سیاست بود و پس از آن برای همیشه ایران را ترک کرد و به آمریکا رفت تا این که در تاریخ ١١ اردیبهشت ۱۳۶۰ در حالی که شش روز از بیهوشی کامل او به علت سکته مغزی می گذشت، در بیمارستان نیوجرسی آمریکا درگذشت. دکتر شایگان تا آخرین لحظه زندگی قلبش به عشق ایران می تپید و از همین رو بعد از مرگ، جنازه او را به ایران منتقل کردند تا در بهشت زهرا آرامش ابدی را جست وجو کند. زندگینامه سیاسی، نوشته‌ها و سخنرانی‌های سیدعلی شایگان در قالب دو جلد کتاب به کوشش احمد شایگان توسط انتشارات آگاه در سال 1385 به چاپ رسیده‌است.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#یاران_مصدق
٢٢ ارديبهشت سالگرد به خاك‌سپاري دکتر علی شایگان است به همین مناسبت به زندگی و مبارزات ایشان می‌پردازیم.
سید علی شایگان فرزند سید هاشم مولی رهی شیرازی در سال ۱۲۸۰ در شیراز به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات متوسطه مدتی به آموزگاری پرداخت و در ضمن یک دوره کامل فقه و اصول و حکمت را نزد اساتید روز آموخت. بعدها پس از گذراندن دوره مدرسه عالی حقوق به فرانسه رفته و در سال ۱۳۱۳ با اخذ درجه دکترای حقوق به ایران بازگشت و به سمت دانشیاری دانشکده حقوق دانشگاه تهران رسید و پس از مدتی هم توسط رئیس دانشکده، علامه دهخدا به معاونت دانشکده انتخاب گردید.
او در دولت قوام معاون وزیر فرهنگ شد و بعدها هم در دولت ائتلافی قوام با توده‌ای‌ها وزیر شد تا تیرماه ۱۳۲۶ باز هم در این سمت باقی ماند. او پس از مدتی روابط نزدیکی با دکتر مصدق پیدا کرده و از جمله یاران وفادار و نزدیک مصدق شده بود. در مهر ۱۳۲۸ همراه با مصدق در تحصن دربار شرکت کرد و بعد از تشکیل جبهه ملی دبیر جبهه ملی شد.
او در دانشگاه تهران هم به طور مرتب به روشنگری دانشجویان می‌پرداخت و حتی هنگامی که حکومت وقت هژیر قصد داشت تعهدنامه‌ای از دانشجویان بگیرد تا در سیاست دخالت نکنند، دکتر شایگان نامه سرگشاده آیزنهاور خطاب به دانشجویان آمریکائی را ترجمه و چاپ کرد که دانشجویان را تشویق به مشارکت در امور سیاسی کرده بود و این اقدام او موجب شد که دولت از اخذ تعهدنامه منصرف شود. در انتخابات دوره شانزدهم دکتر شایگان به همراه مصدق به نمایندگی مردم انتخاب شد. وی عضو هیات خلع ید بوده و در شورای امنیت و دیوان دادگستری لاهه هم از مشاوران اصلی مصدق بود. او در مجلس هفدهم هم از یاران ثابت قدم مصدق بود. پس از کودتای ۲۵ مرداد در یک سخنرانی در میدان بهارستان درباره شاه گفته بود کالائی که قرار بود به تهران بیاید به بغداد رفت که همین جمله بعدها موجب محکومیت او شده بود. در 28 مرداد تا آخرین لحظات همراه مصدق مانده بود و به همراه او هم خود را تسلیم مقامات کرده بود. در دادگاه هم با کمال احترام و افتخار از همکاری خود با دکتر مصدق یاد کرده و تا سال ۱۳۳۴ در زندان ماند و بعد هم به آمریکا مهاجرت کرد. شایگان تا زمان انقلاب رهبرى جبهه ملى در آمریکا را داشت و هرچند که جبهه ملى در آمریکا تا انقلاب ۵۷ بیشتر جنبه سمبلیک داشت و فعالیت آن از صدور چند اعلامیه تجاوز نکرد (تاریخ بیست و پنج ساله، غلامرضا نجاتى).
دکتر شایگان روز شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۸ به مناسبت یکصدمین زادروز دکتر مصدق در جمع باشکوهی که به همین مناسبت جمع شده بودند سخنرانی کرد و از برخی محدودیت ها گلایه نمود و ضمن درخواست تضمین آزادی های لازم در قانون اساسی جدید، خواستار آزادی بیشتری در عرصه سیاست و بیان شد. عملاً این سخنرانی و سخنرانی او در گردهمایی کانون وکلا (یکشنبه ۶ خرداد ۵۸) از آخرین فرصت های او برای فعالیت مجدد در عرصه سیاست بود و کمتر از یک ماه بعد (۲۰ خرداد ۵۸) اعلام شد که شایگان به قصد معالجه برای مدتی نامعلوم تهران را به مقصد آمریکا ترک کرده است. دکتر شایگان مجدداً در تاریخ شنبه ۹ تیر ۵۸ از آمریکا به تهران بازگشت و در فرودگاه با بی اساس خواندن شایعه سفر همیشگی خود به آمریکا تاکید کرد: هرچه نیرو دارم در راه مبارزه برای آزادی به کار می برم. از آخرین مصاحبه های شایگان می توان به مصاحبه او در تاریخ جمعه ۱۵ تیر ۵۸ اشاره داشت که در آن از جبهه ملی انتقاد کرد و وضع کنونی جبهه ملی را متناسب با سنت و ارزش تاریخی آن ندانست و در روز جمعه ۲۹ تیر ۵۸ که ده ها هزار نفر از مردم به دعوت احزاب ملی و شخصیت های مستقل بعد از ۲۶ سال بر مزار شهدای ۳۰ تیر رفتند، پیام دکتر شایگان قرائت شد.دکتر شایگان در گردهمایی جبهه دموکراتیک ملی در ۹ خرداد ۱۳۵۸ در محوطه دانشگاه تهران نطق مهمی ایراد کرد که جنبه انتقاد از وضع سیاسی موجود داشت. پس از پایان میتینگ شرکت کنندگان مورد حمله و ضرب وشتم مخالفان قرار گرفتند و چند نفر مجروح شدند . این میتینگ در واقع آخرین حضور جدی دکتر شایگان در عرصه سیاست بود و پس از آن برای همیشه ایران را ترک کرد و به آمریکا رفت تا این که در تاریخ ١١ اردیبهشت ۱۳۶۰ در حالی که شش روز از بیهوشی کامل او به علت سکته مغزی می گذشت، در بیمارستان نیوجرسی آمریکا درگذشت. دکتر شایگان تا آخرین لحظه زندگی قلبش به عشق ایران می تپید و از همین رو بعد از مرگ، جنازه او را به ایران منتقل کردند تا در بهشت زهرا آرامش ابدی را جست وجو کند. زندگینامه سیاسی، نوشته‌ها و سخنرانی‌های سیدعلی شایگان در قالب دو جلد کتاب به کوشش احمد شایگان توسط انتشارات آگاه در سال 1385 به چاپ رسیده‌است.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٧٦
در جريان حضور دختري به نام فليسيا نبود. و حالا... يعني نادر به او چيزي گفته بود؟ با
نگراني پرسيد: «يعني چه چيزي ديگري؟»
ـ نميدانم.
كوشيد موضوع را عادي جلوه دهد. گفت: «خودت را جاي او بگذار. پسر خان باشي، با
پول يامفت آمده باشي معماري خوانده باشي، آن وقت براي پركردن شكم زن و بچه ات
مجبور باشي عملگي كني. آنهم بچه هايي كه...» حرفش را خورد. باز، «نداشتن اختيار
كلام» داشت كار دستش ميداد. اما خوشبختانه كمال بي توجه از كنار موضوع گذشت. مندو
گفت: «تصورش را بكن، با تمام زمينهايي كه از دستشان درآوردهاند هنوز نصف يك دهِ
بزرگ مال اينهاست. خب، سياسي كه نيست، اگر بخواهد، همين فردا ميتواند برگردد و باز
مثل پسر يك خان زندگي كند!»
ـ ميتواند؟ ! يك زن و سه تا بچه مثل وزنه اي به پاهايش آويزان است!
اين را گفت و خندهكنان روي بالكن رفت. همينطور كه خيره شده بود به سايه روشنِ
درختان ميدان ناسيون گفت: «گفتي چقدر اجاره ميدهي براي اينجا؟»
ـ هفتصد فرانك.
ـ هفتصد فرانك؟
ـ اين قيمت مال هيجده سال پيش است و گرنه...
ـ سعي كن ازدستش ندهي . يك همچه جايي را با ماهي دو هزار فرانك هم
نميتواني گير بياوري!
دلشورهاي گنك چنگ زد به احشايش. وقتي نادر اين اتاقي را كه مال دورهي
دانشجويياش بود واگذار ميكرد به او گفته بود: «سرايدار نبايد بفهمد، وگرنه بهانهاي دست
صاحبخانه ميآيد تا اينجا را پس بگيرد.» و مندو، از روزي كه فليسيا به شيشهي پنجرهي
سرايدار زده بود تا شمارهي رمز در ورودي را بپرسد، همه اش ميترسيد ماجرا لو رفته باشد.
ـ به چه فكر ميكني؟
76
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٧٦
در جريان حضور دختري به نام فليسيا نبود. و حالا... يعني نادر به او چيزي گفته بود؟ با
نگراني پرسيد: «يعني چه چيزي ديگري؟»
ـ نميدانم.
كوشيد موضوع را عادي جلوه دهد. گفت: «خودت را جاي او بگذار. پسر خان باشي، با
پول يامفت آمده باشي معماري خوانده باشي، آن وقت براي پركردن شكم زن و بچه ات
مجبور باشي عملگي كني. آنهم بچه هايي كه...» حرفش را خورد. باز، «نداشتن اختيار
كلام» داشت كار دستش ميداد. اما خوشبختانه كمال بي توجه از كنار موضوع گذشت. مندو
گفت: «تصورش را بكن، با تمام زمينهايي كه از دستشان درآوردهاند هنوز نصف يك دهِ
بزرگ مال اينهاست. خب، سياسي كه نيست، اگر بخواهد، همين فردا ميتواند برگردد و باز
مثل پسر يك خان زندگي كند!»
ـ ميتواند؟ ! يك زن و سه تا بچه مثل وزنه اي به پاهايش آويزان است!
اين را گفت و خندهكنان روي بالكن رفت. همينطور كه خيره شده بود به سايه روشنِ
درختان ميدان ناسيون گفت: «گفتي چقدر اجاره ميدهي براي اينجا؟»
ـ هفتصد فرانك.
ـ هفتصد فرانك؟
ـ اين قيمت مال هيجده سال پيش است و گرنه...
ـ سعي كن ازدستش ندهي . يك همچه جايي را با ماهي دو هزار فرانك هم
نميتواني گير بياوري!
دلشورهاي گنك چنگ زد به احشايش. وقتي نادر اين اتاقي را كه مال دورهي
دانشجويياش بود واگذار ميكرد به او گفته بود: «سرايدار نبايد بفهمد، وگرنه بهانهاي دست
صاحبخانه ميآيد تا اينجا را پس بگيرد.» و مندو، از روزي كه فليسيا به شيشهي پنجرهي
سرايدار زده بود تا شمارهي رمز در ورودي را بپرسد، همه اش ميترسيد ماجرا لو رفته باشد.
ـ به چه فكر ميكني؟
76
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٧٧
بله، هفتصد فرانك براي يك همچه جايي مفت است، اما جرئت داري دوازدهِ شب
به بعد از اينجا پياده راه بيفت طرف باستيل. تا برسي، اگر نخواهي ناموست را بباد دهي، به
هفتصدتا ماشين كه جلوي پايت ترمز ميكنند بايد بگويي: نه.
كمال برگشت به اتاق و همين طور كه كيفش را برميداشت خنده كنان گفت: «خب،
مجبور نيستي بگويي نه!»
در آستانه ي در، وقتي دست ميدادند، مندو با لحني غمگين گفت: «فكرش را بكن!
اين تنها جايي است كه هنوز از تجاوز در امان مانده.»
كمال نگاهي پر ترحم به او افكند: «يكي از همين روزها بيا، دلم ميخواهد شمايلي
ازت بكشم.»
ـ چشمانم چپ شده، نه؟
ـ چه جور!
ـ چند روز پيش، توي آينه ي آرايشگاه متوجه شدم. تازگيها اغلب چشمانم چپ
ميشود.
ـ پس زودتر بيا. در مورد تجاوز هم چندان مطمئن نباش. تا به حال كسي را ديده اي
كه چهار پنج سالگياش را به ياد بياورد؟ با اينهمه عمو و دايي كه دور و بر هر كداممان
ريخته چطور ميتوان مطمئن بود؟
خنده كنان از پله ها سرازير شد. مندو به ساعتش نگاه كرد. ده دقيقه از نيمه شب
گذشته بود. همچنانكه انگشتش را به علامت سكوت روي بيني گرفته بود، از بالاي پله ها
سرك كشيد و با نگراني تا طبقه ي همكف را ورانداز كرد؛ جايي كه محل اقامت سرايدار بود.
15
هفته ي پيش، روژه لوكنت به يكي از وابستگان سفارت ايران كه براي دعوت او به
«كنگره ي جهاني ابن سينا» آمده بود، ميگفت «غرب به غروب تمدن خودش رسيده است.
77
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٧٧
بله، هفتصد فرانك براي يك همچه جايي مفت است، اما جرئت داري دوازدهِ شب
به بعد از اينجا پياده راه بيفت طرف باستيل. تا برسي، اگر نخواهي ناموست را بباد دهي، به
هفتصدتا ماشين كه جلوي پايت ترمز ميكنند بايد بگويي: نه.
كمال برگشت به اتاق و همين طور كه كيفش را برميداشت خنده كنان گفت: «خب،
مجبور نيستي بگويي نه!»
در آستانه ي در، وقتي دست ميدادند، مندو با لحني غمگين گفت: «فكرش را بكن!
اين تنها جايي است كه هنوز از تجاوز در امان مانده.»
كمال نگاهي پر ترحم به او افكند: «يكي از همين روزها بيا، دلم ميخواهد شمايلي
ازت بكشم.»
ـ چشمانم چپ شده، نه؟
ـ چه جور!
ـ چند روز پيش، توي آينه ي آرايشگاه متوجه شدم. تازگيها اغلب چشمانم چپ
ميشود.
ـ پس زودتر بيا. در مورد تجاوز هم چندان مطمئن نباش. تا به حال كسي را ديده اي
كه چهار پنج سالگياش را به ياد بياورد؟ با اينهمه عمو و دايي كه دور و بر هر كداممان
ريخته چطور ميتوان مطمئن بود؟
خنده كنان از پله ها سرازير شد. مندو به ساعتش نگاه كرد. ده دقيقه از نيمه شب
گذشته بود. همچنانكه انگشتش را به علامت سكوت روي بيني گرفته بود، از بالاي پله ها
سرك كشيد و با نگراني تا طبقه ي همكف را ورانداز كرد؛ جايي كه محل اقامت سرايدار بود.
15
هفته ي پيش، روژه لوكنت به يكي از وابستگان سفارت ايران كه براي دعوت او به
«كنگره ي جهاني ابن سينا» آمده بود، ميگفت «غرب به غروب تمدن خودش رسيده است.
77
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٧٨
در اين كسوف جهاني، اگر نور اميدي هست در اسلام است. شما بايد دائم پنجه بكشيد. شما
بايد بدانيد كه غربي به تمام معنا «متمدن» است. مايل نيست اطوي شلوارش بهم بخورد.
اگر ببيند شاخ و شانه ميكشيد ترجيح ميدهد راهش را بكشد و برود، و به همين دلخوش
باشد كه در دلش شما را ديوانه خطاب كند. شما بايد نشان بدهيد كه اين ديوانگي را داريد.
شما جوان ترين كشور جهان را داريد و غرب پيرترين را. نگاه كنيد به آمار زاد و رودشان.
ازدواج كه اصلاْ حرفش را هم نزنيد. تا چند سال ديگر، اين آخرين نهاد باقيمانده از عصر
حجر، در غرب برخواهد افتاد. و اگر نرخ رشد جمعيت (يا بهتر است بگوييم نرخ عدم رشد) به
همين نحو پيش برود، تا بيست سال ديگر فرانسه و آلمان و انگليس كشورهايي مسلمان
خواهند بود و تا آخر قرن بيست و يكم در تمام خاك اروپا يك نفر اروپايي پيدا نخواهد شد.
البته شما ميتوانيد تا آن هنگام صبر كنيد و بگذرايد ميوه ي رسيده خودش بيفد توي دامن
شما. اما شما كه قصد انهدام اروپا را نداريد! اروپا در انتظار ظهور يك منجيست. عصر تازه
با شما آغاز ميشود.» و حالا، همينطور كه نشسته بودند سر ميز غذا، به «ف. و. ژ» ميگفت:
«بنيادگرايي حركتي محكوم به شكست است. شما نبايد در رابطه با كشورهايي مثل ايران
كوتاه بياييد.»
«ف. و. ژ» گفت: «درست است كه ما به پايان عصر ايدئولوژي رسيدهايم، اما بايد
توجه داشت كه براي جهان سوم، اين عصر تازه آغاز شده است. آن تأخير تاريخي را اينها
در همه ي زمينهها دارند؛ از جمله در اين زمينه.»
ـ بله، آنها همه ي مراحل تاريخي تمدن غرب را وقتي آغاز ميكنند كه عمرش در
اينجا به سر آمده است. نمونهاش همين مدرنيته. و درست به همين دليل است كه ميگويم
عصر ايدئولوژي آنها هم مثل مدرنيته شان جريانيست محكوم به شكست.
ـ با اينهمه، ما نميتوانيم تا آنها به پايان عصر ايدئولوژيشان برسند صبر كنيم.
فرانسويان نياز به امنيت دارند. از اين گذشته، ما از نطر صنعت جهانگردي در صدر
كشورهاي جهان قرار داريم. انفجار بمبي در يكي از محله هاي پاريس ميتواند مسير هزاران
هواپيماي حامل توريستها را برگرداند به سمت كشور ديگري.
78
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٧٨
در اين كسوف جهاني، اگر نور اميدي هست در اسلام است. شما بايد دائم پنجه بكشيد. شما
بايد بدانيد كه غربي به تمام معنا «متمدن» است. مايل نيست اطوي شلوارش بهم بخورد.
اگر ببيند شاخ و شانه ميكشيد ترجيح ميدهد راهش را بكشد و برود، و به همين دلخوش
باشد كه در دلش شما را ديوانه خطاب كند. شما بايد نشان بدهيد كه اين ديوانگي را داريد.
شما جوان ترين كشور جهان را داريد و غرب پيرترين را. نگاه كنيد به آمار زاد و رودشان.
ازدواج كه اصلاْ حرفش را هم نزنيد. تا چند سال ديگر، اين آخرين نهاد باقيمانده از عصر
حجر، در غرب برخواهد افتاد. و اگر نرخ رشد جمعيت (يا بهتر است بگوييم نرخ عدم رشد) به
همين نحو پيش برود، تا بيست سال ديگر فرانسه و آلمان و انگليس كشورهايي مسلمان
خواهند بود و تا آخر قرن بيست و يكم در تمام خاك اروپا يك نفر اروپايي پيدا نخواهد شد.
البته شما ميتوانيد تا آن هنگام صبر كنيد و بگذرايد ميوه ي رسيده خودش بيفد توي دامن
شما. اما شما كه قصد انهدام اروپا را نداريد! اروپا در انتظار ظهور يك منجيست. عصر تازه
با شما آغاز ميشود.» و حالا، همينطور كه نشسته بودند سر ميز غذا، به «ف. و. ژ» ميگفت:
«بنيادگرايي حركتي محكوم به شكست است. شما نبايد در رابطه با كشورهايي مثل ايران
كوتاه بياييد.»
«ف. و. ژ» گفت: «درست است كه ما به پايان عصر ايدئولوژي رسيدهايم، اما بايد
توجه داشت كه براي جهان سوم، اين عصر تازه آغاز شده است. آن تأخير تاريخي را اينها
در همه ي زمينهها دارند؛ از جمله در اين زمينه.»
ـ بله، آنها همه ي مراحل تاريخي تمدن غرب را وقتي آغاز ميكنند كه عمرش در
اينجا به سر آمده است. نمونهاش همين مدرنيته. و درست به همين دليل است كه ميگويم
عصر ايدئولوژي آنها هم مثل مدرنيته شان جريانيست محكوم به شكست.
ـ با اينهمه، ما نميتوانيم تا آنها به پايان عصر ايدئولوژيشان برسند صبر كنيم.
فرانسويان نياز به امنيت دارند. از اين گذشته، ما از نطر صنعت جهانگردي در صدر
كشورهاي جهان قرار داريم. انفجار بمبي در يكي از محله هاي پاريس ميتواند مسير هزاران
هواپيماي حامل توريستها را برگرداند به سمت كشور ديگري.
78
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٧٩
روژه لوكنت انگشتش را روي ميز كوبيد: «همين نياز شما به تجارت و امنيت، نقطه
ضعفيست كه آنها به خوبي تشخيص داده اند و با آن شما را غلقلك ميدهند. اما شما
طوري رفتار ميكنيد كه انگار اينها ابدياند. شما بزرگترين نقطه ضعف اينها را نميبينيد:
اين كه عصري را شروع كرده اند كه پايانش پيشاپيش فرارسيده است!»
بعد، تكه اي پنير «راكفورد» را روي نان ماليد و گفت: «بگذريم، در باره ي نتايج
نظرخواهي اخير چه فكر ميكنيد؟»
« ف. و. ژ» گفت: «فقط ميتوانم اظهار تأسف كنم.» و براي آنكه موضوع صحبت را
عوض كند، بلافاصله پرسشي را به ميان انداخت كه مدتها بود روي نوك دماغ، پشت
گوشها، يا زير پوست ملتهب انگشتانش چرخ ميزد اما راه به بيرون نميبرد: «راستي آن
تابلويي را كه به من هديه داده بودي يادت هست؟»
تكه ناني كه خوب با پنير راكفورد آميخته شده بود در آستانه ي عبور از گلو متوقف
شد: «كدام تابلو؟»
ـ همان كه مال قرن هيجدهم است؛ شمايل فليسيا.
ـ ولي اين تابلويي معاصر است.
ـ اشتباه ميكنيد. اين تابلو كار نقاسيست به نام كورياكوف.
ـ من اين تابلو را به قيمت نسبتاْ مناسبي در يك حراجي خريدهام. كار نقاشيست به
نام كمال.
ـ ميدانيد روژه كه من كمي از نقاشي سرم ميشود.
ـ بله. كلكسيون بزرگ شما را ديده ام. اما باور بفرمائيد كه اين تابلوييست معاصر.
محض اطمينان، بايد بگويم كه نقاشش را هم ميشناسم. همين حالا مشغول كشيدن
شمايلي از خود من است.
ـ پس لابد از قرن هيجدهم پركشيده است به زمان ما! گفتيد اسمش چه بود؟
ـ كمال.
ـ اين نبايد يك اسم روسي باشد. اهل كجاست؟
ـ ايرانيست.
79
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٧٩
روژه لوكنت انگشتش را روي ميز كوبيد: «همين نياز شما به تجارت و امنيت، نقطه
ضعفيست كه آنها به خوبي تشخيص داده اند و با آن شما را غلقلك ميدهند. اما شما
طوري رفتار ميكنيد كه انگار اينها ابدياند. شما بزرگترين نقطه ضعف اينها را نميبينيد:
اين كه عصري را شروع كرده اند كه پايانش پيشاپيش فرارسيده است!»
بعد، تكه اي پنير «راكفورد» را روي نان ماليد و گفت: «بگذريم، در باره ي نتايج
نظرخواهي اخير چه فكر ميكنيد؟»
« ف. و. ژ» گفت: «فقط ميتوانم اظهار تأسف كنم.» و براي آنكه موضوع صحبت را
عوض كند، بلافاصله پرسشي را به ميان انداخت كه مدتها بود روي نوك دماغ، پشت
گوشها، يا زير پوست ملتهب انگشتانش چرخ ميزد اما راه به بيرون نميبرد: «راستي آن
تابلويي را كه به من هديه داده بودي يادت هست؟»
تكه ناني كه خوب با پنير راكفورد آميخته شده بود در آستانه ي عبور از گلو متوقف
شد: «كدام تابلو؟»
ـ همان كه مال قرن هيجدهم است؛ شمايل فليسيا.
ـ ولي اين تابلويي معاصر است.
ـ اشتباه ميكنيد. اين تابلو كار نقاسيست به نام كورياكوف.
ـ من اين تابلو را به قيمت نسبتاْ مناسبي در يك حراجي خريدهام. كار نقاشيست به
نام كمال.
ـ ميدانيد روژه كه من كمي از نقاشي سرم ميشود.
ـ بله. كلكسيون بزرگ شما را ديده ام. اما باور بفرمائيد كه اين تابلوييست معاصر.
محض اطمينان، بايد بگويم كه نقاشش را هم ميشناسم. همين حالا مشغول كشيدن
شمايلي از خود من است.
ـ پس لابد از قرن هيجدهم پركشيده است به زمان ما! گفتيد اسمش چه بود؟
ـ كمال.
ـ اين نبايد يك اسم روسي باشد. اهل كجاست؟
ـ ايرانيست.
79
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٨٠
عجب! شما مطمئن هستيد كه آدم حقه بازي نيست؟
ـ شما مطمئن هستيد كه اصلاْ نقاشي به نام كورياكف وجود داشته باشد؟
ـ امضاي تابلو، همانطو كه ميدانيد حرف k است. حالا، اين كه k حرف اول نام
كورياكف باشد البته چيزيست كه اهل فن حدس ميزنند. در بعضي از كتابها هم از نقاش
ديوانه اي به نام كورياكف ياد شده كه تابلوهايش را پاره ميكرده يا ميسوزانده. اما در اين
كه تابلو متعلق به قرن هيجدهم است كارشناسها اتفاق نظر دارند.
ـ از اينجور كارشناسها بپرهيزيد، دوست عزيز. اينها اگر شمايل مرا هم ببينند گمان
كنم بگويند اين هم كار كورياكف است. در حاليكه رنگش هنوز خشك نشده. امضايش هم
kاست.
ـ ميشود اين شمايل را ببينم؟
ـ بله، حتماْ. ولي نه حالا. از من تقاضا كرده تا كار تمام نشده كسي نبيندش.
نقاشيست كه كارش را همينطوري به كسي نشان نميدهد. براي خودش آداب و مناسكي
دارد. تابلو را در زاويه ي خاصي قرار ميدهد و شما را هم در وضعيتي كه خودش تعيين
ميكند. بعد آرام و با طمأنينه پرده را برميدارد. كمي شبيه آداب و مناسك جادوگران. يك
جلسه ي ديگر بيشتر نمانده است. ميدانيد، زود خسته ميشوم. براي همين، هر بار ده دقيقه
يك ربعي بيشتر كار نميكنيم. خودش ميگفت چند تا خط بيشتر نمانده است. سه شنبهي
آينده جلسه ي آخر است.
ـ اين كارهاي او مرا ياد كسي مياندازد.
كنجكاوي كشندهاي روژه لوكنت را واميداشت بگويد: «خب، انگار درباره
ي فليسيا
چيزي ميخواستيد بگوئيد» اما ته جامش را سركشيد و گفت: «خب، اگر مايليد برويم سر
كار خودمان.»
16
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٨٠
عجب! شما مطمئن هستيد كه آدم حقه بازي نيست؟
ـ شما مطمئن هستيد كه اصلاْ نقاشي به نام كورياكف وجود داشته باشد؟
ـ امضاي تابلو، همانطو كه ميدانيد حرف k است. حالا، اين كه k حرف اول نام
كورياكف باشد البته چيزيست كه اهل فن حدس ميزنند. در بعضي از كتابها هم از نقاش
ديوانه اي به نام كورياكف ياد شده كه تابلوهايش را پاره ميكرده يا ميسوزانده. اما در اين
كه تابلو متعلق به قرن هيجدهم است كارشناسها اتفاق نظر دارند.
ـ از اينجور كارشناسها بپرهيزيد، دوست عزيز. اينها اگر شمايل مرا هم ببينند گمان
كنم بگويند اين هم كار كورياكف است. در حاليكه رنگش هنوز خشك نشده. امضايش هم
kاست.
ـ ميشود اين شمايل را ببينم؟
ـ بله، حتماْ. ولي نه حالا. از من تقاضا كرده تا كار تمام نشده كسي نبيندش.
نقاشيست كه كارش را همينطوري به كسي نشان نميدهد. براي خودش آداب و مناسكي
دارد. تابلو را در زاويه ي خاصي قرار ميدهد و شما را هم در وضعيتي كه خودش تعيين
ميكند. بعد آرام و با طمأنينه پرده را برميدارد. كمي شبيه آداب و مناسك جادوگران. يك
جلسه ي ديگر بيشتر نمانده است. ميدانيد، زود خسته ميشوم. براي همين، هر بار ده دقيقه
يك ربعي بيشتر كار نميكنيم. خودش ميگفت چند تا خط بيشتر نمانده است. سه شنبهي
آينده جلسه ي آخر است.
ـ اين كارهاي او مرا ياد كسي مياندازد.
كنجكاوي كشندهاي روژه لوكنت را واميداشت بگويد: «خب، انگار درباره
ي فليسيا
چيزي ميخواستيد بگوئيد» اما ته جامش را سركشيد و گفت: «خب، اگر مايليد برويم سر
كار خودمان.»
16
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٨١
«حق با توست، ديگر چيز چندان مهمي باقي نمانده است.» خوب است اين جمله
چقدر در كاسهي سرش تكرار شده باشد؟ پانصدهزار بار؟ بله اغراق نميكنم. پانصدهزار بار!
حالا صدهزارتايي بيشتر يا كمتر. خوابش كه نبرده بود! برخاسته بود و همه جا را نظافت
كرده بود. اجاقِ خوراكپزي را برق انداخته بود. ملافهها و لباسهاي چرك را به
رختشويخانه برده بود. همه را هم اطو كشيده بود. اما هنوز ظهر هم نشده بود. «خدايا چرا
زمينت اين قدر كند ميچرخد؟» رفته بود خريد. هي كشاش ميداد. چرخ ميزد لاي
قفسهها. بي خودي اجناس را آنقدر ورانداز كرده بود كه مراقبِ سياهپوست و قد بلندِ
فروشگاه مشكوك شده بود. نهار را يكي دو لقمهاي خورده و نخورده رفته بود نشسته بود در
تراس يك كافه. سه چهار ساعتي آنجا نشسته بود به تماشاي عابرين. حسابش را كه روي
ميز ميگذاشت، به ساعتش نگاه كرده بود، همهاش نيم ساعت هم ننشسته بود. آمده بود به
خانه. حالا، قورمه سبزياش را بار گذاشته بود و هر چند دقيقه يكبار ميرفت و با قاشق
همش ميزد. به فليسيا ميگفت: «آشپزي يعني مراقبت. بايد هر چند دقيقه يك بار مزهاش
كني. و گرنه ميشود مثل بچهاي كه پدر ومادر ولش كنند به حال خود.» فليسيا نگاهش
كرده بود. مندو آنقدر غرقهي سخن بود كه تلخي اين نگاه را درنيافته بود.
ـ غذا شعور دارد. وقتي ببيند بهاش توجه ميكني با تو رابطه برقرار ميكند. آن وقت،
چشم بسته هم كه بريزي، نمك و فلفل را درست ميريزي. يعني خود غذا مثل موجودي
زنده عمل ميكند؛ هر مقدار را كه لازم است جذب ميكند.
به ساعتش نگاه كرد. ديگر تا آمدن فليسيا چندان وقتي باقي نمانده بود. ساعت هفت
صبح، دست برده بود لاي موهاي او. همين طور كه به ملاطفت نوازشش ميكرد
پيشانياش را بوسيده بود و زمزمه كرده بود: « صبحانهات حاضر است.» فليسيا دستها را از
دو طرف كش داد. نوك سينههاي برجستهاش رو به بالا تير كشيد. مندو سيني قهوه و
«كرواسان» تازه را از روي ميز برداشت و كنار تشك نهاد. فليسيا با لذت بوي قهوه را در
ريهها فرو برد، غلطي زد و دستش را لاي موهاي او خواب داد: «باز دوباره كجا رفتي؟»
ـ تكهي كوچكي هنوز باقي مانده بود، ديدم اگر بمانم مانع خوابت ميشوم. رفتم و آن
تكهي باقيمانده را هم دادم به سگِ صاحبِ كافه!
81
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٨١
«حق با توست، ديگر چيز چندان مهمي باقي نمانده است.» خوب است اين جمله
چقدر در كاسهي سرش تكرار شده باشد؟ پانصدهزار بار؟ بله اغراق نميكنم. پانصدهزار بار!
حالا صدهزارتايي بيشتر يا كمتر. خوابش كه نبرده بود! برخاسته بود و همه جا را نظافت
كرده بود. اجاقِ خوراكپزي را برق انداخته بود. ملافهها و لباسهاي چرك را به
رختشويخانه برده بود. همه را هم اطو كشيده بود. اما هنوز ظهر هم نشده بود. «خدايا چرا
زمينت اين قدر كند ميچرخد؟» رفته بود خريد. هي كشاش ميداد. چرخ ميزد لاي
قفسهها. بي خودي اجناس را آنقدر ورانداز كرده بود كه مراقبِ سياهپوست و قد بلندِ
فروشگاه مشكوك شده بود. نهار را يكي دو لقمهاي خورده و نخورده رفته بود نشسته بود در
تراس يك كافه. سه چهار ساعتي آنجا نشسته بود به تماشاي عابرين. حسابش را كه روي
ميز ميگذاشت، به ساعتش نگاه كرده بود، همهاش نيم ساعت هم ننشسته بود. آمده بود به
خانه. حالا، قورمه سبزياش را بار گذاشته بود و هر چند دقيقه يكبار ميرفت و با قاشق
همش ميزد. به فليسيا ميگفت: «آشپزي يعني مراقبت. بايد هر چند دقيقه يك بار مزهاش
كني. و گرنه ميشود مثل بچهاي كه پدر ومادر ولش كنند به حال خود.» فليسيا نگاهش
كرده بود. مندو آنقدر غرقهي سخن بود كه تلخي اين نگاه را درنيافته بود.
ـ غذا شعور دارد. وقتي ببيند بهاش توجه ميكني با تو رابطه برقرار ميكند. آن وقت،
چشم بسته هم كه بريزي، نمك و فلفل را درست ميريزي. يعني خود غذا مثل موجودي
زنده عمل ميكند؛ هر مقدار را كه لازم است جذب ميكند.
به ساعتش نگاه كرد. ديگر تا آمدن فليسيا چندان وقتي باقي نمانده بود. ساعت هفت
صبح، دست برده بود لاي موهاي او. همين طور كه به ملاطفت نوازشش ميكرد
پيشانياش را بوسيده بود و زمزمه كرده بود: « صبحانهات حاضر است.» فليسيا دستها را از
دو طرف كش داد. نوك سينههاي برجستهاش رو به بالا تير كشيد. مندو سيني قهوه و
«كرواسان» تازه را از روي ميز برداشت و كنار تشك نهاد. فليسيا با لذت بوي قهوه را در
ريهها فرو برد، غلطي زد و دستش را لاي موهاي او خواب داد: «باز دوباره كجا رفتي؟»
ـ تكهي كوچكي هنوز باقي مانده بود، ديدم اگر بمانم مانع خوابت ميشوم. رفتم و آن
تكهي باقيمانده را هم دادم به سگِ صاحبِ كافه!
81
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٨٢
پس حالا ديگر بايد عارفي تمام عيار شده باشي!
ـ عارفِ تمام عيار وقتِ خوابش كه رسيد مثل بچه ي آدم سرش را ميگذارد و
ميخوابد.
فليسيا عاقلتر از آن بود كه بپرسد: «خب چرا مثل بچه ي آدم سرت را نميگذاري
بخوابي». در سكوت فقط نگاهش كرده بود. بعد برخاسته بود: «من كه رفتم بگير بخواب.»
و مندو با حركتي ناگهاني سرش را مثل بچه اي برده بود لاي سينه هاي او و با صدايي كه
گره خورده بود در گلو ميگفت: «چرا؟ چرا؟ چرا؟»
ـ مندو عاقل باش.
ـ من نميفهمم. من خر مطلقم.
ـ عاقل باش!
ـ تو كه عاقلي بگو. من ميتوانم بغلت كنم. ميتوانم ببوسمت. لبها، سينه و پاهايت
را لمس كنم؛ همه جاي تنت را؛ جز اين تكهي مثلثِ برمودا..!
و با انگشت ا شاره كرده بود به مثلث جلويي تنكه ي شرابي رنگ او: «آخر چه كسي
گفته است نبايد...؟» و فليسيا گفته بود: «حق با توست، ديگر چيز چندان مهمي باقي نمانده
است.» و مندو محكم بغلش كرده بود: «زنگ بزن به ادارها ت! بگو مريضي! بگو ديرتر
ميآيي!» گفته بود: « نه.» بعد به وعده ا ي شيرين نگاهش كرده بود: «شب كه آمدم!» و
برخاسته بود: « نميخواهم كارمند نامرتبي جلوه كنم.»
در قابلمه را گذاشت و به ساعتش نگاه كرد. عقربه ها چسبيده بودند به ساعت شش.
چند دقيقه ي پيش هم كه نگاه كرده بود باز همان جا بودند؛ روي ساعت شش. هرگز گمان
نمي كرد در طول روز اين همه كار بشود انجام داد. همه چيز از تميزي برق ميزد؛ آنقدر كه
وقتي خواست خاكستر سيگارش را بتكاند توي زيرسيگاري دلش نيامد و مدتي درنگ كرد.
ناگهان سيلاب ترسي خانه برانداز همهي وجودش را فراگرفت. روزي كه به فليسيا اظهار
عشق ميكرد گفته بود: «ميدانم با سر دارم خودم را در جهنمي فروميبرم كه هيچ بني
بشري طاقتش را ندارد. اما ميارزد.» و حالا داشت از خودش ميپرسيد: «چه ميكني
مندو؟» ناگهان تصميم گرفت لباسهايش را بپوشد و به سرعت از خانه بيرون بزند. اما در
82
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٨٢
پس حالا ديگر بايد عارفي تمام عيار شده باشي!
ـ عارفِ تمام عيار وقتِ خوابش كه رسيد مثل بچه ي آدم سرش را ميگذارد و
ميخوابد.
فليسيا عاقلتر از آن بود كه بپرسد: «خب چرا مثل بچه ي آدم سرت را نميگذاري
بخوابي». در سكوت فقط نگاهش كرده بود. بعد برخاسته بود: «من كه رفتم بگير بخواب.»
و مندو با حركتي ناگهاني سرش را مثل بچه اي برده بود لاي سينه هاي او و با صدايي كه
گره خورده بود در گلو ميگفت: «چرا؟ چرا؟ چرا؟»
ـ مندو عاقل باش.
ـ من نميفهمم. من خر مطلقم.
ـ عاقل باش!
ـ تو كه عاقلي بگو. من ميتوانم بغلت كنم. ميتوانم ببوسمت. لبها، سينه و پاهايت
را لمس كنم؛ همه جاي تنت را؛ جز اين تكهي مثلثِ برمودا..!
و با انگشت ا شاره كرده بود به مثلث جلويي تنكه ي شرابي رنگ او: «آخر چه كسي
گفته است نبايد...؟» و فليسيا گفته بود: «حق با توست، ديگر چيز چندان مهمي باقي نمانده
است.» و مندو محكم بغلش كرده بود: «زنگ بزن به ادارها ت! بگو مريضي! بگو ديرتر
ميآيي!» گفته بود: « نه.» بعد به وعده ا ي شيرين نگاهش كرده بود: «شب كه آمدم!» و
برخاسته بود: « نميخواهم كارمند نامرتبي جلوه كنم.»
در قابلمه را گذاشت و به ساعتش نگاه كرد. عقربه ها چسبيده بودند به ساعت شش.
چند دقيقه ي پيش هم كه نگاه كرده بود باز همان جا بودند؛ روي ساعت شش. هرگز گمان
نمي كرد در طول روز اين همه كار بشود انجام داد. همه چيز از تميزي برق ميزد؛ آنقدر كه
وقتي خواست خاكستر سيگارش را بتكاند توي زيرسيگاري دلش نيامد و مدتي درنگ كرد.
ناگهان سيلاب ترسي خانه برانداز همهي وجودش را فراگرفت. روزي كه به فليسيا اظهار
عشق ميكرد گفته بود: «ميدانم با سر دارم خودم را در جهنمي فروميبرم كه هيچ بني
بشري طاقتش را ندارد. اما ميارزد.» و حالا داشت از خودش ميپرسيد: «چه ميكني
مندو؟» ناگهان تصميم گرفت لباسهايش را بپوشد و به سرعت از خانه بيرون بزند. اما در
82
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️