@flith کانال پروازفکرواندیشه
در این نوشتار بخشی از گفتارهای دکتر مصدق درباره‌ی دکتر فاطمی را می‌خوانیم. در این جا از مطالعه‌ی متن نامه‌های مصدق به فاطمی خودداری کرده‌ايم.
مصدق در فصل اول كتاب خاطرات و تالمات (کارهای دولت من) بیان می‌دارد که ملی شدن صنعت نفت ایران ابتکار دکتر سید حسین فاطمی بود و سپس توضیح می‌دهد که «این پیش‌نهاد گذشته از این که مفید بود، کار ما را نیز سهل می‌کرد و لازم نبود که اول بطلان قرارداد 1933 را که در زمان دولت دیکتاتوری و اختناق ملت ایران (دوران رضاشاه) منعقد شده بود، ثابت کنیم و بعد از شرکت نفت خلع ید نماییم، چون که تا معایب آن حکومت (رضاشاه) را نمی‌گفتیم، بطلان قرارداد را نمی‌توانستیم ثابت نماییم و این کار ما را دچار مشکلات و مواجه با مخالفت دربار می‌کرد». این سخن مصدق کاملا صحیح است، با وجود این که افرادی چون مصدق همواره از حکومت رضاشاه با نام دوران دیکتاتوری و اختناق یاد می‌کردند، شاه و اطرافیان او تاکید داشتند تا رضاشاه پهلوی را «رضاشاه کبیر» بنامند (یعنی کسی مثل کوروش کبیر).
مصدق ادامه می‌دهد: «این بود که با نظریات آن شادروان (دکتر فاطمی) موافقت نمودم و قرار شد که این پیش‌نهاد خود را در جلسه‌ی نمایندگان جبهه‌ی ملی بدهند و ببینیم نظر دیگران چه خواهد بود. در جلسه‌ای که در خانه‌ی آقای نریمان تشکیل گردید، دکتر فاطمی پیش‌نهاد خود را نمود و مورد موافقت حضار در جلسه قرار گرفت و آن را امضا نمودند».
پس از کودتای 28 مرداد، دکتر سید حسین فاطمی (مبتکر ملی شدن نفت) به دستور محمدرضا شاه اعدام شد. مصدق در فصل پنجم (انتقاد از کارهای دولت من) به اعدام او چنین اشاره می‌کند: «آری شادروان دکتر حسین فاطمی یک تقصیر داشت و آن پیش‌نهادی بود که در یکی از جلسات جبهه‌ی ملی برای ملی شدن صنعت نفت کرده بود و به جزای خود هم رسید».
در 3 دی‌ماه 1341، بعد از این که جبهه‌ی ملی ایران توانست کنگره‌ی خود را به ریاست الله‌یار صالح تشکیل دهد، دکتر مصدق در پیامی به کنگره‌ی جبهه‌ی ملی ایران، از تبعید نوشت: «تشکیل اولین کنگره‌ی جبهه‌ی ملی ایران را تهنیت عرض می‌کنم. به روان پاک دکتر سید حسین فاطمی و سایر شهدای راه آزادی که با خون خود مبارزات ضداستعماری را آبیاری کرده‌اند و به آقایان محترمی که از راه دور و نزدیک برای خدمت به هم‌وطنان عزیز، کنگره را به قدوم خود مزین فرموده‌اند و هم‌چنین به آن کسانی که در راه نیک بختی و سعادت ایران از هر پیش‌آمدی هراس نکرده و با کمال شهامت وظیفه‌ی ملی خود را انجام داده‌اند درود فراوان می‌فرستم».
مصدق تا پایان عمر خود به گفته‌ی خودش هر روز آرزوی مرگ می‌کرد. او در نامه‌ای به دکتر سعید فاطمی به تاریخ 2 آذر 1344، نوشت: «جناب آقای دکتر سعید فاطمی دام بقائه. مرقومه محترم مورخ 19 آبان، روز شهادت دکتر حسین فاطمی عز وصول ارزانی بخشید و موجب کمال تاثر گردید. ای کاش سرنوشت ایشان نصیب من شده بود و این زندگی رقت بار را نمی‌دیدم».
مصدق در یادداشتی درباره‌ی سید حسین فاطمی نوشت: «اگر ملی شدن صنعت نفت خدمت بزرگی است که به مملکت شده، باید از آن کسی که اول این پیش‌نهاد را نمود سپاس‌گزاری کرد و آن کس شهید راه وطن، دکتر حسین فاطمی است که روزی در خانه‌ی جناب آقای نریمان پیش‌نهاد خود را داد و عمده‌ی نمایندگان جبهه‌ی ملی حاضر در جلسه آن را به اتفاق آرا تصویب نمودندو رحمت الله علیه که در تمام مدت همکاری با این‌جانب، حتی یک ترک اولی هم از آن بزرگوار دیده نشد».
پانویس اول: متن نامه‌های مصدق به فاطمی را در نامه های دکتر مصدق (دوجلد) (گردآوری محمد ترکمان) بخوانید.
پانویس دوم: متون فوق از کتاب های «خاطرات و تالمات» و «نامه های دکتر مصدق، جلد اول» انتخاب شده‌اند.
پانویس سوم: مصدق به تعداد انگشت شماری از شخصیت‌های تاریخ معاصر ایران، لقب به خصوصی داده است. از جمله دکتر فاطمی را «شهید راه وطن» نامیده یا مهندس بازرگان را «یگانه مرد وطن پرست» و البته به رضاشاه پهلوی لقب «دیکتاتور»!
پانویس چهارم: علت اعدام فاطمی، سخنان او علیه سلطنت و طرفداری او از نظام جمهوری بود. وی توسط تیمور بختیار (اولین رئیس ساواک) تیرباران شد
پانویس آخر: قبل از اعدام، دکتر سید حسین فاطمی دوبار مورد ترور واقع شده بود.





@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

دکتر مصدق که وقتی دکتر شایگان در دادگاه نظامی حضور یافت زبانش نه از هراس استبداد که از عظمت این رادمرد قاصر شد.این بیت حافظ را خواند. چنان پر شد فضای سینه از دوست ...
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

عکسی کمتر دیده شده از دکتر مصدق در دوران کودکی در کنار پدرشان
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


مطلبي جامع از كتاب «نگاهي به كارنامه سياسي دكتر محمد مصدق» به قلم آقاي جلال متيني
اين كتاب نخستين بار در پاييز سال 1384 توسط نشر كتاب در لس‌آنجلس چاپ و منتشر شده است. كتاب «نگاهي به كارنامه سياسي دكتر مصدق» در يازده بخش و پنج ضميمه مشتمل بر 501 صفحه، زندگي نخست‌وزير دوران ملي شدن صنعت نفت را از دوران كودكي تا هنگام مرگ مورد بحث و بررسي قرار داده است كه طبعاً موضوعات و مسائل تاريخي بسياري را در اين محدوده زماني در بر مي‌گيرد. همچنين بايد گفت فهرست تفصيلي مطالب در ابتدا و «سالشمار دكتر محمد مصدق» در انتهاي كتاب ازجمله نقاط قابل توجه آن به شمار مي‌آيند كه به طور خلاصه اطلاعات قابل توجهي را در اختيار خوانندگان كتاب قرار مي‌دهند. اميد آن كه گزيده حاضر بتواند شما را با كليات و محتواي اين كتاب آشنا سازد.
فایل زیر گزیده‌ای خوب و شیوا از کتاب نگاهي به كارنامه سياسي دكتر محمد مصدق» است.
⬇️⬇️



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


جلد چهارم مجموعه‌ی #آثار_مهندس_بازرگان تحت عنوان «مقالات اجتماعی و فنی»
یکی از آرزوهای سال‌های جوانی مهندس مهدی بازرگان، صنعتی شدن ایران و پیش‌رفت مردم ایران در زمینه‌های علمی و فنی بود. در این جلد از آثار او، مقالاتی از قبیل «در وصف صنعت»، «ارمغان فرنگ» (که مربوط به سال های تحصیل بازرگان در فرانسه است)، «آتیه‌ی صنعت در ایران»، «اول به فکر ایران! دوم به فکر ایران!! سوم هم به فکر ایران!!!»، شروع بهره برداری از پالایشگاه نفت در آبادان»، «آتیه‌ی شرکت ملی نفت ایران» و غیره، گردآوری شده است.
می‌دانیم که بعد از رسیدن دکتر مصدق به نخست وزیری، مهندس بازرگان به عنوان معاونت فرهنگ کابینه‌ی اول مصدق شروع به کار کرد و کمی بعد (بنابر پیش‌نهاد مهندس کاظم حسیبی)، بازرگان به عنوان رئیس هیئت خلع ید از انگلیسی‌ها انتخاب شد. دکتر مصدق در تاریخ 17 آذر 1330، در نامه‌ای به مهدی بازرگان نوشت:
جناب آقای مهندس بازرگان
نظر به این که جناب‌عالی برای وزارت کشاورزی درنظر گرفته شده‌اید، خواهش‌مند است فورا به تهران حرکت فرمایید. امضا: دکتر محمد مصدق. (منبع: نامه‌های دکتر مصدق، جلد دوم، گردآوری محمد ترکمان، نامه‌ی 178)
اما بازرگان به مصدق گفت که تدریس در دانشگاه تهران را ترجیح می‌دهد. او در زمان دولت دوم مصدق، نخستین شبکه‌ی آب رسانی تهران را به صورت واقعی راه انداخت.
در این جا قصد داریم به علت علاقه‌ای که مردم به آثار مهندس بازرگان نشان می‌دهند، مجموعه‌ی آثار وی را منتشر کنیم. از آن جا که بنیاد فرهنگی مهندس بازرگان و شرکت سهامی انتشار نتوانستند مجوز نشر کتاب های ایشان را از جلد 16 به بعد بگیرند، تمامی این آثار را مجانی اعلام کردند و برای کپی کردن آن هیچ مشکلی نیست که استقبال نیز خواهند کرد.
این آثار را در #آثار_مهندس_بازرگان طبقه بندی کردیم. اگر شماره‌های قبلی را می‌خواهید، به طبقه بندی فوق رجوع کنید.
⬇️⬇️



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#درباره ی مصدق

خبرنگار روزنامه لوموند: کم هستند ایرانیانی که می دانند مصدق در کجا به خاک سپرده شده است!
در آغاز حکومت خمینی که مردم به مصدق روی آوردند و از او تجلیل کردند و در احمد آباد اجتماع میلیونی تشکیل شد ، خمینی را به وحشت انداخت و فریاد برآورد " ول کنید این استخوان پوسیده را " و بدین ترتیب دوباره مصدق به محوطه ممنوعه ها بازگشت.
«مونا ناییم»، خبرنگار روزنامه لوموند، در مقاله ای زیر نام " آرامگاه عجیب مصدق

" مینویسد : " خانهء دو طبقه رو به ویرانی است. راه وصول به آن ، یک جاده باریک خاکی است که از میان درختها و علف های هرزه میگذرد. هیچ علامت و نشانی برای راهنمایی و هیچ مستحفظی ندارد.تنها یک خانوادهء دهاتی در حد توانایی کم و بیش به این خانه رسیدگی می کنند : پدر استقلال اقتصادی ایران و پیشاهنگ ناسیونالیسم در منطقه خاور میانه ، محمد مصدق ، نخست وزیر اسبق ایران در داخل این خانه محقر احمد آباد ، در ۸۰ کیلومتری شمال غربی تهران مدفون است.او در سال ۱۹۶۷ در این خانه درگذشته است. از هنگام استقرار جمهوری اسلامی در ایران در ۱۹۷۹ ، رژیم مذهبی بر خاطره ی این مرد که سی و پنج سال پیش از خمینی مظهر مبارزه با هر گونه سلطه خارجی بر ایران بوده ، بکلی پرده ی فراموشی کشیده است....در میان ایرانیها ، بخصوص جوانان که نسبت به اقدامات مصدق نظر بسیار تحسین آمیزی دارند ،[اما] نادرند آنهایی که می دانند مصدق در کجا مدفون است."
دکتر پرویز داورپناه ـ ۱۲ اسفندماه ۱۳۸۷



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.

#درنگی درحوادث دوره ی مصدق

فداییان اسلام از همان لحظه ای که مصدق به نخست وزیری رسید، سوگند یاد کرده بودند که او را به قتل می رسانند. فاطمی،وزیر خارجه دولت مصدق، قبل از اعدام (در سال ۱۳۳۳ طی یک محاکمه ای قلابی و فرمایشی محکوم و به جوخه اعدام سپرده شد) در اثر گلوله های عبد خدایی-عضو جوان فدائیان اسلام که پس از انقلاب به نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی برگزیده شد- مجروح شده بود. بلافاصله بعد از کودتای ۲۸ مرداد، رهبر فداییان اسلام که از دو ماه قبل به جرم تحریک زندانی شده بود، در زمان رژیم کودتا آزاد گردید.
روز بعد از کودتا، فداییان اسلام در نشریه خویش از کودتا به عنوان انقلاب اسلامی نام می برد:« دیروز تهران در زیر قدمهای مردانه افراد ارتش مسلمان ضد اجنبی لرزید. مصدق، غول پیر خون آشام، در زیر ضربات محو کننده مسلمانان استعفا کرد...تمام مراکز دولتی توسط مسلمانان و ارتش اسلام تسخیر شد...»
نواب صفوی د‏ر بیانیه ای که یک هفته بعد ازکود‏تا د‏ر شماره مورخ ۴ ‏شهریور ۱۳۳۲ روزنامه اطلاعات به چاپ رسید سوابق مخالفت شدید خود‏ را باد‏ولت مصدق ‏یاد‏آور شد و تاکید کرد‏ که مصدق « د‏ر تمام حکومتش از ترس من و براد‏رانم د‏ر گوشه ‏خانه اش متحصن بود.» نواب می گوید: ‏« به خدای محمد (ص) قسم که اگر دوروز دیگر حکومت مصدق باقی مانده ورجاله بازی های بیگانه پرستان ادامه پیدا می کرد عقده های درونی مردم مسلمان ایران به هزاران برابرشدیدترازآن طورکه شد منفجر گردیده و رگ های بدن فرد فرد عمال بزرگ وکوچک شوروی رذل را به دست ودندان خشمناک شان بیرون کشیده، بنیاد هستی یک یک آن ها را بدون استثنا درشعله های سوزان آتش غیرت خویش می سوزاندند. »‏نواب صفوی تاکید می کند: « مملکت به خاطراسلام و به نیروی ایمان حفظ گردید و هرنفعی به هرکه رسید در پناه اسلام رسید.»
سید مجتبی میرلوحی، که بعدها به نواب صفوی معروف گردید، رهبر فداییان اسلام بود. سلاح عمده فداییان، ترور بود. آنها با قم تماس رسمی نداشتند، اما با رهبران مذهبی درجه دوم قم در تماس بودند. بعد از ماجرای مصدق و شرکت فعالانه شان در کودتا به نفع شاه، بار دیگر در ۱۳۳۴ اقدام به ترور حسین علا نخست وزیر وقت کردند، تروری که ناموفق ماند. این امر سبب شد که فداییان تحت تعقیب قرار بگیرند و چند نفری هم اعدام شدند. کاشانی نیز مدتی تحت نظر قرار گرفت. دستگاه روحانیت قم نه برای آنان نه برای کاشانی اقدامی به عمل نیاورد.
مصدق و نبرد قدرت- همایون کاتوزیان، ص ۲۹۹، ۳۱۸ و ۳۶۴
خواب آشفته نفت، از کودتای ۲۸ مرداد تا سقوط زاهدی- محمدعلی موحد- ص ۱۵۶




@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.



#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#انتقادات_شاه_به_مصدق
قسمت دوم

انتقادات زیادی از طرف مخالفان دکتر محمد مصدق به عملکرد دوران نخست‌وزیری ایشان و نهضت ملی وارد شده و می‌شود. در همین راستا بر آن شدیم تا این انتقادات را از زبان یکی از بزرگ‌ترین مخالفان دکتر مصدق که همان محمدرضاشاه پهلوی باشد بیان کنیم و پاسخ دکتر مصدق را به این انتقادات در هفت بخش بررسی خواهیم کرد. این مجموعه در کانال "مصدق به روایت تاریخ و اسناد" آماده و خدمت دوستان ارائه می‌شود.
*از فصل چهارم کتاب ماموریت برای وطنم
علاوه بر وظایف نظامی که بر عهده داشتم، مجبور بودم هر روز پدرم را ملاقات کنم كه این ملاقات‌ها گاهی صبح و اغلب نیم ساعت قبل از ظهر صورت میگرفت، و نظریات خود را بدون اینکه جنبهء مذاکره و مباحثه داشته باشد به سمع او میرساندم. با وصف این در آن سن نوزده سالگی، گاهگاه عقاید خود را صریحاً در مسائل مختلف به وی عرضه می‌داشتم، و عجب این بود که او همیشه نظریات و عقاید مرا با دقت و حوصله استماع مینمود و پیشنهادات مرا کمتر رد می‌فرمود. مثلا در عرصه شفاعت مصرانه من بسیاری از زندانیان سیاسی آزادی یافتند. شاید جای افسوس باشد ولی یکی از این افراد دکتر مصدق بود. که بعداً در دوره زمامداری خود کشور را به افلاس بکشاند، و سلسله‌ای را که پدرم بنیاد نهاده بود، براندازد، با آنکه مصدق بارها گفته بود که من جان وی را از خطر نجات دادم همه دیدند، که این دِین را به چه طریق عجیبی ادا کرد و چگونه از من حق شناسی کرد.
پدرم مصدق را با اتهام همکاری با یک دولت خارجی و توطئه بر علیه دولت ایران توقیف کرده بود و نمیدانم، در فکر وی چه می‌گذشت که مخالفین خود را به همکاری با خارجی‌ها مخصوصا انگلیسی‌ها متهم میکرد، مصدق به نقطه‌ای دور افتاده و بد آب و هوایی تبعید شد و چون پیر و علیل بود به احتمال قوی از این تبعید سلامت باز نمیگشت، ولی من از او شفاعت کردم. وی پس از چند ماه آزاد گردید. در فصل آینده شرح خواهم داد که از این آزادی چه استفاده ای کرد. گاهی که در این باره فکر میکنم در صحت اقدام آن روز خود و شفاعت از وی مردد میشوم. ولی نسبت به اغلب کسانی که در اثر شفاعت و کوشش من از زندان آزاد شدند احساس مسرت و خرسندی میکنم.

پاسخ دكترمصدق.
بعد از خاتمه دوره ششم تقنینیه که دولت در انتخابات طهران دخالت نمود و من دیگر به مجلس نرفتم مدت سیزده سال در شهر تهران و احمد آباد به انزوا گذرانیدم و با این حال نفهمیدم مرا برای چه دستگیر کردند و به شهربانی آوردند و بهترین گواه پرونده های من است در شهربانی. سوال کردم به چه تقصیر مرا این جا آورده اید؟ گفتند تقصیری ندارید و باید در اینجا بمانید. من و کسانم درخواستی از والا حضرت همایون ولیعهد وقت نکردیم. این درخواست از طرف مسیو پِرُن تبعه ی سوییس و یکی از دوستان ایام تحصیل اعلیحضرت شاهنشاه که در بیمارستان نجمیه بستری شده بود صورت گرفت. با این حال هر وقت فرصتی به دستم آمد از اظهار شکر گزاری خودداری نکردم و تا آخرین روزی هم که سر کار بودم قدمی بر علیه شاهنشاه بر نداشتم و شفاعت من نزد پدر تاجدار اثر دیگری هم داشت که این بود دست شاه فقید به یک جنایت دیگر برای از بین بردن من آلوده نگردید.
و اما اینکه فرموده‌اید (( نمیدانم در فکر او چه میگذشت که مخالفین خود را به همکاری با خارجی ها و مخصوصاً انگلیسیها متهم میکرد)) جا دارد عرض کنم کافر همه را به کیش خویش پندارد.


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.



محمد مصدق که بود؟ من از مصدق چیزی درباره نیاکانش نشنیدم چرا که او ز خود آغاز و به خود ختم می شد.
محمد مصدق درخردسالی از پدر بماند و دردامان مادری که درتعلیم وتربیت فرزند، بسیاردقیق و سخت گیر بود، پرورش یافت و هیچ گاه گله و رنجشی ازشدت مادر ابراز نداشت. مادرش ملک تاج فیروز، ملقب به نجم السلطنه، ازخاندان قاجاربود. اودخترفیروز میرزا نصرت الدوله، پسرعباس میرزای ولیعهد بود وخواهرحضرت علیا، همسرمظفرالدین شاه. مصدق بسیاردوستش [مادر] می داشت وبزرگ و محترمش می شمرد. اما اصل ونسب مادر برای دیگران بیش ترمطرح می بود تا از برای فرزند. علاقه واحترامش به خاطرمهرش بود و کاری به کار ایل وتبار نجم السلطنه نداشت. بودند کسانی ازخویشاوندان و اطرافیانش که به اجداد خود فخر می فروختند واما اواین چنین نبود، نه او و نه همسرش. هیچ زمان نشنیدم بگوید پدر و مادر من این بودند و آن کردند. همواره به عنوان پدر یه مادر ازآن ها یاد می کرد وهیچ وقت حتی اسم ولقبشان را هم نمی آورد. درباره اصل ونسبش ازدیگران شنیدم وخواندم، نه ازخود او، چرا که او ز خود آغاز وبه خود ختم شد و نیازی به اسم و رسم هیچ یک از نیاکانش نداشت.
دختران دکترمصدق ازنجم السلطنه خاطره ی خوشی داشتند و با مهرازاو یاد می کردند ومادربزرگشان را درزمان حیاتش ‌«شازده» و «شازده جون» می نامیدند. خانم متین دفتری، هرگاه که ازاو سخن می رفت به من می گفت: «توهم گر او را می دیدی مسلما دوستش می داشتی و همانند دیگران"شازده جون" صدایش می کردی.» برایم تعریف می کرد که هر زمان که نجم السلطنه به دیدار برادرش فرمانفرما می رفت اغلب او را به همراه خود می برد. می گفت مادربزرگش پای به اندرون برادرش نمی نهاد و کاری به کار زنان حرم او نداشت.در بیرونی کنار برادرش می نشست و از اندرون او فقط دخترش، مریم فیروز می آمد و از همه پذیرایی می کرد هربار هم که فرمانفرما خواهرش را می دید، بشارت آخرین فرزندش را می داد و می گفت مثلا حسنی، حسینی دست شما را می بوسد. نجم السلطنه بدینسان آگاه می شد که نوزاد جدیدی به خانواده برادرش افزوده شده است.
مرگ پدر، پسر را بیش از پیش به مادرش نزدیک کرد. از آن پس بود که مصدق به او سخت وابسته شد و تحت تاثیر شخصیت، منش و گویش و کنش مادرش قرار گرفت. تا آخرین لحظه حیات خودش همچنان پند او را به گوش داشت.
در خلوت مصدق- شیرین سمیعی- ص ۱۶۵-۱۶۷


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

تصويري كمتر ديده شده از زنده‌ياد مهندس كاظم حسيبي در دوران پيري

@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.


ابراهیم توفیق در مصاحبه خود با تاریخ ایرانی (لیلا ابراهیمیان) از نسبت میان مصدق امروزی و مصدق تاریخی می‌گوید؛ با تاکید بر اینکه مصدق زمانی برای ما غرورآفرین است که قابل دسترس‌ و زمینی شود، چرا که اصلاح‌طلبی، دموکرات‌منشی، ملی‌گرایی و پایمردی مصدق زمانی برای ما به منبعی الهام‌بخش تبدیل می‌شود که بتوانیم با او وارد گفت‌وگویی انتقادی شویم.
از متن مصاحبه: اگر بخواهم تاریخ‌نگاری ما، مباحث سیاسی - ایدئولوژیک و مباحث رسانه‌ای که به مناسبت سالگردها انجام می‌شود را مبنا قرار دهم، به نظرم مصدق بیشتر به یک بار سنگین تبدیل شده است تا یک نماد راهگشا. این لزوما ربطی به شخص مصدق ندارد. همان طور که گفتم، ما بر اساس نیازها و انتظارات لحظهٔ حال از وقایع و شخصیت‌های تاریخی نمادسازی می‌کنیم. وقتی شما سراسر تاریخ دور و نزدیک ما را ذیل نظریهٔ «استبداد تاریخی» و گرفتار در سیکل معیوب استبداد - شورش - استبداد می‌فهمید، آنگاه انقلاب مشروطه یا جنبش ملی شدن صنعت نفت را به عنوان جنبش‌هایی ارزیابی می‌کنید که به ناچار به یک استبداد جدید ختم می‌شوند. در این نگاه، مصدق به یک فیگور تراژیک تبدیل می‌شود؛ یک قهرمان ملی که در ما شور آزادیخواهی را بر می‌انگیزد، اما گویی پیشاپیش می‌دانیم که این شور راه به جایی نخواهد برد، استبداد به هر حال بازتولید می‌شود. به این ترتیب ما مصدق را تبدیل به یک قهرمان مظلوم می‌کنیم. هم با قهرمان بودنش همذات‌پنداری می‌کنیم و هم با مظلومیت گریزناپذیرش. شما یک قهرمان مظلوم را نمی‌توانید موضوع یک بررسی عرفی و نقادانه تاریخی قرار دهید. به این ترتیب مصدق را در جایی قرار می‌دهیم که فقط می‌توانیم یا موافقش باشیم یا مخالفش، یا به او عشق بورزیم یا نفرت. ما که با چنین نمادی همذات‌پنداری می‌کنیم (حال مثبت یا منفی) عملا خودمان را هم بری از هر نقدی می‌کنیم. قبلا به تفکیک نسل‌ها اشاره کردم و آرمان‌خواهی را در مقابل جهان‌گرایی قرار دادم. به نظرم می‌آید که کسی که قائل به چرخه معیوب استبداد - شورش - استبداد است، خواسته یا ناخواسته در چرخه معیوب دیگری گرفتار می‌آید، چرخه معیوب آرمان‌خواهی - کلبی مسلکی - آرمان‌خواهی. چنین فردی رابطه‌ای مخدوش با جهان و زندگی دارد، نمی‌تواند تشخیص دهد که زندگی همواره مسائلی بدیع و بی‌همتا به وجود می‌آورد که با وجود شباهت ظاهری با مسائل گذشته، هرگز با آن‌ها این‌همان نیستند. زندگی برای او دور باطلی است که در یک لحظه با آن آرمان‌خواهانه روبه‌رو می‌شویم و در لحظه‌ای بعد کلبی مسلکانه. تاریخ معاصر ما مملو است از آرمان‌خواهانی که پس از شکست گریزناپذیر آرمانشان به بزرگترین کلبی مسلکان تبدیل می‌شوند، بی‌آنکه به عذاب وجدانی گرفتار آیند. در این حالت تاریخ باری سنگین و خفقان‌آور بر شانه‌های نحیف و لرزان زندگی است.
توضیح: ابراهیم توفیق استاد سابق دانشگاه علامه طباطبایی است؛ فارغ‌التحصیل جامعه‌شناسی در آلمان و نویسنده کتاب‌هایی چون «مدرنیسم و شبه پاتریمونیالیسم»، «علوم اجتماعی در ایران و مطالعات پسااستعماری» و ترجمه «تاریخ جهان اسلام در قرن بیستم.»
متن کامل مصاحبه در فایل زیر موجود است.
⬇️⬇️



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.



#معرفی_کتاب
کودتای 28 مرداد 1332 نوشته مارک گازیوروسکی ترجمه سرهنگ غلامرضا نجاتی
ناشر: شرکت سهامی انتشار
⬇️⬇️


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.

#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#شعر_کودتا

اخوان کاملا شاعر بعد از 28 مرداد است و در شعر زمستانش فضای سرد سمبولیستی حاکم است که آن را از نیما گرفته؛ یا قصه‌ی شهر سنگستان او اصلا داستان شکست مصدق است و بردن نفت «و بردنها و بردنها و بردنها / و کشتی‌ها و کشتی‌ها و کشتی‌ها». در شعر آنگاه پس از تندر هم به فرار شاه و در افتادن مصدق با امپریالیسم انگلیس و سکوت کشورهایی مثل چین و ... در قبال کودتا می‌پردازد و البته این شعر دیگر نه سمبولیسم که اصلا تمثیل است. اخوان همچنین شعری را هم مستقیما به مصدق، با نام پیرمحمد احمدآبادی، تقدیم کرده است. هرچند که شعرهای اصلی آن سال‌های ما در حاشیه قرار داشتند و کم‌کم از دهه 40 به بعد مطرح شدند، وقتی که دیگر زیبایی‌شناسی این نوع شعر جا افتاد و کسانی هم که تحت تاثیرشان بودند، از متن کنار زده شدند. در واقع شعر شاعران مطرح آن سال‌ها شکل رنگ باخته شاعران اصلی و نوپرداز ما بود.
اخوان کاملا شاعر بعد از 28 مرداد است و در شعر زمستانش فضای سرد سمبولیستی حاکم است که آن را از نیما گرفته؛ یا قصه‌ی شهر سنگستان او اصلا داستان شکست مصدق است و بردن نفت «و بردنها و بردنها و بردنها / و کشتی‌ها و کشتی‌ها و کشتی‌ها». در شعر آنگاه پس از تندر هم به فرار شاه و در افتادن مصدق با امپریالیسم انگلیس و سکوت کشورهایی مثل چین و ... در قبال کودتا می‌پردازد و البته این شعر دیگر نه سمبولیسم که اصلا تمثیل است. اخوان همچنین شعری را هم مستقیما به مصدق، با نام پیرمحمد احمدآبادی، تقدیم کرده است. هرچند که شعرهای اصلی آن سال‌های ما در حاشیه قرار داشتند و کم‌کم از دهه 40 به بعد مطرح شدند، وقتی که دیگر زیبایی‌شناسی این نوع شعر جا افتاد و کسانی هم که تحت تاثیرشان بودند، از متن کنار زده شدند. در واقع شعر شاعران مطرح آن سال‌ها شکل رنگ باخته شاعران اصلی و نوپرداز ما بود.
شعر اخوان و بسیاری دیگر از شاعران کودتا بیشتر دست به بازسازی صرف واقعیت می‌زنند. شاید شعر «زمستان است» و البته «فریاد» اخوان ثالث بهترین نمونه‌ها برای بیان وضعیت شعر و شاعران بعد از کودتای 28 مرداد است

فریاد - دفتر زمستان - مهدی اخوان ثالث

خانه‌ام آتش گرفته ست، آتشی جانسوز
هر طرف می‌سوزد این آتش
پرده‌ها و فرش‌ها را، تارشان با پود
من به هر سو می‌دوم گریان
در لهیب آتش پر دود
وز میان خنده‌هایم تلخ
و خروش گریه‌ام ناشاد
از درون خستهٔ سوزان
می‌کنم فریاد، ای فریاد! ای فریاد
خانه‌ام آتش گرفته ست، آتشی بی رحم
همچنان می‌سوزد این آتش
نقش‌هایی را که من بستم به خون دل
بر سر و چشم در و دیوار
در شب رسوای بی ساحل
وای بر من، سوزد و سوزد
غنچه‌هایی را که پروردم به دشواری
در دهان گود گلدان‌ها
روزهای سخت بیماری
از فراز بامهاشان، شاد
دشمنانم موذیانه خنده‌های فتحشان بر لب
بر من آتش به جان ناظر
در پناه این مشبک شب
من به هر سو می‌دوم
گریان ازین بیداد
می‌کنم فریاد، ای فریاد! ای فریاد
وای بر من، همچنان می‌سوزد این آتش
آنچه دارم یادگار و دفتر و دیوان
و آنچه دارد منظر و ایوان
من به دستان پر از تاول
این طرف را می‌کنم خاموش
وز لهیب آن روم از هوش
ز آن دگر سو شعله برخیزد، به گردش دود
تا سحرگاهان، که می‌داند که بود من شود نابود
خفته‌اند این مهربان همسای‌گانم شاد در بستر
صبح از من مانده بر جا مشت خاکستر
وای، آیا هیچ سر بر می‌کنند از خواب
مهربان همسایگانم از پی امداد؟
سوزدم این آتش بیدادگر بنیاد
می‌کنم فریاد، ای فریاد! ای فریاد


صدای اخوان
⬇️⬇️




@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.


#درنگی درحوادث دوره ی مصدق

امروز 12 شهریور سالروز درگذشت پروفسور محمود حسابی است. زندگیِ پر بار دکتر حسابی را بسیاری از سایت‌ها و نشریات روایت کردند اما شاید چند نکته برای مخاطبان ما کمتر گفته و شنیده شده باشد.
پروفسور حسابی در سالهالی 1330 تا 1331 وزیر فرهنگ در دولت دکتر مصدق بودند.
پروفسور حسابی در سال 1330 از طرف دکتر مصدق مأمور خلع ید از شرکت نفت انگلیس را داشتند.
دکتر حسابی اولین رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران در دولت دکتر مصدق، 1330 بودند.
بعد از کودتای 28 مرداد نیز دکتر حسابی مخالفت خود را با طرح قرارداد ننگین کنسرسیوم در مجلس، 1333 ابراز کردند.



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

تصویر حکم پروفسور حسابی به وزارت فرهنگ در دولت دکتر مصدق

@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

https://telegram.me/joinchat/BenbgT-0yrlqJhgNwuUMaA

لینک سوپر گروه چکامه

@selmuly

گزیده شعر و‌موسیقی