تأملی بر یک تنگنای اخلاقی در رسانه‌های اجتماعی؛ مورد آزاده نامداری
محمدرضا واعظ شهرستانی

از متن:
به نظر من چنین رویدادی در زمرۀ تنگناهای اخلاقی قرار می‌گیرد و تحلیل و بررسی آن نیاز به دقت نظر و موشکافی بسیار دارد و به سادگی نمی‌توان دربارۀ مسائلی از این دست حکم کلی صادر کرد.

اصولا به هنگام تحلیل تنگناهای اخلاقی که زادۀ کاربرد تکنولوژی هستند باید دو نکته مورد واکاوی قرار بگیرد. اول، تنگنای اخلاقی مورد نظر از نظر منطقی تحلیل و بررسی شود؛ دوم، طرفین دخیل و میزان ارزش هریک از آن‌ها مورد بررسی قرار گیرد.با در نظر گرفتن چنین نگرشی، اگر بخواهیم با توجه به طرفین دخیل در این ماجرا به تحلیل منطقی آن بپردازیم، با صورت استدلال زیر مواجه خواهیم بود:

۱. آزاده نامداری در مسافرتی به سوئیس در یک پارک همراه با خانواده خود بدون حجاب حضور داشته است.
۲. عکاسی و فیلم‌برداری از افراد سرشناس در فضاهای خصوصی و انتشار آن در شبکه‌های اجتماعی توسط اصحاب رسانه و روزنامه‌نگاران، بدون اجازه و اطلاع آن‌ها، تعرض به حریم خصوصی آنهاست.
۳. تعرض به حریم خصوصی افراد سرشناس، تبعات و عواقب غیر قابل پیش‌بینی و معمولا جبران‌ناپذیری در زندگی شخصی و اجتماعی آن‌ها خواهد داشت.
۴. روزنامه‌نگاران نباید به حریم خصوصی افراد سرشناس تعرض کنند.
۵. خانم آزاده نامداری در رسانه‌های اجتماعی و تلوزیون همواره مبلغ و ترغیب‌کنندۀ افراد به حجاب بوده است.
۶. اگر فرد سرشناسی در زندگی اجتماعی خود همواره مبلغ حجاب باشد اما در زندگی شخصی‌اش بدون حجاب در مکان‌های عمومی دیده شود، این کار مصداق ریاکاری، دروغ و دورویی است.
۷. افشاى کشف حجاب کسى که مبلغ و ترغیب‌کننده به حجاب بوده است، افشاى ریاکاری و دورویى است و منفعت عمومی دارد.
۸. روزنامه‌نگاران باید به افشای ریاکاری، دروغ و دورویی در جامعه بپردازند.
۹. از موارد (۱) تا (۴) می‌توان نتیجه گرفت که افشای عکس‌های آزاده نامداری امری غیراخلاقی است.
۱۰. از موارد (۵) تا (۸) می‌توان نتیجه گرفت که افشای عکس‌های او امری اخلاقی است.
۱۱. موارد (۹) و (۱۰) با هم تناقض دارند.

همانطور که مشاهده می‌کنید به هنگام تحلیل منطقی وضعیت پیش رو، به منظور آن که بفهمیم چه کاری صحیح و اخلاقی است و چه کاری نادرست و غیر اخلاقی، با یک «تناقض منطقی» روبه‌رو هستیم. اکنون که با تحلیل منطقی موضوع مورد نظر به نتیجه‌ای نمی‌رسیم، بهتر است از طریق رویکردهای پیشنهادی برای پرداختن به تنگناهای اخلاقی، به جرح و تعدیل بیشتر اجزای این رویداد بپردازیم.

متن کامل در زیتون:
http://zeitoons.com/32661

‍ تفاوت فقه و حقوق

✍️محمد محمدی گرگانی

♦️از ابتدای انقلاب یکی از مهم‌ترین مسائلی که در رشته حقوق پیش آمد به دلیل نقش مهم روحانیت در رهبری حرکت‌های مردمی، فقه جایگاه ویژه‌ای یافت. در اینجا به اختصار چند تفاوت عمده[این دو مقوله] اشاره میشود:

♦️هر جرمی گناه نیست و هر گناهی جرم نیست. بسیاری از مسائل در حوزه رابطه انسان با خود و با خدا در حوزه دین و فقه و اخلاق است ولی در حوزه حقوق نیست.

♦️بنیاد حقوق بر عدالت اجتماعی و نظم و امنیت جمعی است، حال آن که اساس و بنیاد فقه ، اخلاق و دین بر رشد شخصیت و طهارت نفس و کامل درونی است. خلوص نیت برای پیروی از قانون شرط نیست، پس اگر کسی برای حفظ مثلا وجاهت اجتماعی خود قانونی را اجرا کند مجرم نیست، اما اگر کسی برای کسب موقعیت اجتماعی مثلا به مسجد برود، نماز بخواند و یا روزه بگیرد، روزه و نمازش باطل است.

♦️بزرگترین فاجعه در حوزه حقوق آنجاست که دولت به حوزه خصوصی و درونی و انگیزه و نیت افراد وارد شود و مامور دولتی مرجع تشخیص ایمان و سلامت و پاکی افراد گردد و از همین جا بزرگترین آفت دین نیز مطرح می‌شود که رواج ریا و دورویی است.

♦️قانون حاصل توافق اکثریت یک جامعه است و فقه برداشت یک فقیه. قانون محصول یک دوره تاریخی از رشد فکری و فرهنگی جامعه بشری است. اینکه جامعه‌ای بپذیرد مبنای توافق اکثریت باشد، نیاز به رشد و دانایی و شرایط تاریخی دارد. جامعه هرچه پیشرفته‌تر می‌شود توانایی افراد بر توافق بیشتر می‌گردد. اختلاف نشان عقب ماندگی نیست، بلکه شیوه حل اختلاف است. قانون آخرین راه خرد جمعی و شعور انسان برای زیست عادلانه و صلح‌آمیز انسان‌ها با یکدیگر است. از طرفی این مساله، عامل بسیاری از اختلاف نظرها در 150 سال گذشته بوده ، به عبارت دیگر سخن این بوده که آیا حکم خدا باید اجرا شود یا رای مردم، و دیگر اینکه مرجع تشخیص حکم خداوند کیست؟ فقها مدعی بودند مرجع تشخیص حکم خداوند هستند و راه رسیدن به آن نیز از جاده فقه می‌گذرد. در حالی که حقوق محصول رای اکثریت مردم است، به عبارت دیگر مبنای حقوق آرای عمومی است، با این شرط که آرای عمومی هم نباید برخلاف حقوق بنیادین انسان‌ها باشد، پس حتی قانونی که محصول رای اکثریت در یک جامعه دمکراتیک است، نمی‌تواند حق حیات و یا حق انتخاب آزاد عقیده را از انسان‌ها سلب نماید. مثلا هیتلر رای اکثریت را داشت، ولی تبعیض نژادی او قابل توجیه نیست، هر چند از حمایت اکثریت جامعه برخوردار بود. البته اگر قانون از پشتوانه دین و یا اخلاق برخوردار باشد بسیار بهتر قابل اجرا است.

♦️تفاوت در قلمرو مرزها. قانون در محدوده مرزهای یک کشور اعتبار دارد، پس مثلا مجلس ایران نمی‌تواند قانونی وضع کند که مردم آمریکا یا اروپا را مکلف به اجرای آن نماید، در حالی که یک فتوای مرجع تقلید دینی در سراسر دنیا برای پیروان او قابل تبعیت است. البته به لحاظ حقوقی، فتوای مرجع دینی نمیتواند خلاف قوانین یک جامعه باشد.

♦️تفاوت در ضمانت اجرا- از نظر حقوقی تنها مرجعی که حق اعمال زور برای اجرای قانون را دارد دولت است. لذا در حقوق اعتقاد و یا عدم اعتقاد به قانون مبنا نیست.اگر کسی به هر دلیلی تخلف کند، مجازات می‌شود، لذا به اصطلاح قانون ضمانت اجرا دارد اما فقه و اخلاق و دین، باور درونی است. فتوای یک مرجع تقلید، به لحاظ فردی برای مقلد او الزام آور است، اما هیچ مامور دولتی حق ندارد برای اجرای یک فتوا کسی را بزور وادار نماید و لذا فتوای یک مرجع ضمانت اجرایی قانونی ندارد.
♦️شیعه در طول تاریخ در اقلیت بوده،[و به همین علت نیز] اساسا نگاه منفی در برابر قدرت و دولت دارد. همه رهبران معصوم شیعه به دست صاحبان قدرت یا به توطئه مسموم و شهید شده‌اند و یا در زندان و تبعید و یا مستقیما به شهادت رسیده‌اند، لذا گویی در مظلومیت احساس حقانیت و در انزوا نوعی حق به جانبی می‌جوید و مشابهت بین خود و رهبران مقدس خویش می‌بیند. این مساله مثلا در چینی‌ها و ژاپنی‌ها نیست و شاید در اهل سنت این احساس به این شدت نباشد. لذا به تعبیر مرحوم باقر صدر، فقه شیعه فقه اقلیت است، به لحاظ حقوقی می‌توان گفت شیعه فقه حقوق فردی است. نکته‌ای که در کلمات بزرگان شیعه نیز بیان شد.

چشم انداز ایران شماره ۱۲۰

@Mellimazzhabi

📚 #قطعه_کتاب روانشناسی خرافات
گوستاو جاهودا
مترجم: محمد نقی براهنی
نشر آسیم ۱۳۹۳
ترجمه کتاب:
The Psychology of Superstition

باورها چیزهایی نیستند که فقط درون کاسه سر آدمی قرار داشته باشند، بلکه بر رفتار اثر می گذارند. به‌خاطر داشته باشیم که عقاید مربوط به جادو برای قربانیان فراوان خود مرگ اسفباری به ارمغان آورده است. حال اگر تعداد درخور توجهی از مردم ایمان راسخ داشته باشند که جمعه سیزدهم ماه، روز نحسی است، همین اعتقاد ممکن است در آن روز به خصوص در رفتار آنان اثر گذارد و آنها را مرددتر ، حساس‌تر و مضطرب‌تر سازد.

در نتیجه ، بالا رفتن میزان تصادف ممکن است در واقع از پی آمد‌های یک عقیده باشد، کما اینکه شواهدی نیز حاکی از آن است که یک چنین زنجیره علت و معلول در کار است. چنین فرآیندی را
Self-Fulfillng Prophecy
نامیده اند که در زندگی آدمی چیز نادری هم نیست.

به عنوان نمونه به این مثال عملی و ناراحت کننده توجه کنید :
هر گاه سرمایه گذاران خارجی معتقد باشند که لیره در حال سقوط است موجودی لیره خود را می.فروشند و این خود سبب می شود که لیره سقوط کند. وجود فرآیند‌های متعددی از این گونه موجب آشفتگی بسیا در تلاشهایی می شود که برای آزمایش درستی و نادرستی عقاید خرافی صورت می گیرد.
...
زن میانسال به ظاهر سالمی که مادر پنج فرزند بود ، در مارس ۱۹۶۵ برای جراحی کوچکی در یکی از بیمارستانهای کانادا بستری شد. عمل سر راستی بود و طبق انتظار پیش رفت و زن پیش از ترک اطاق عمل به هوش آمد، اما ساعتی بعد ناگهان از حال رفت و به رغم تمامی کوشش‌های پزشکان، صبح روز بعد در گذشت. معاینه جسد، وجود خونریزی شدیدی را که بیشتر مربوط به غده آدرنال بود آشکار ساخت ، ولی هیچگونه آسیب دیگری که خونریزی را توجیه کند مشاهده نشد.
بعد ها جراحان اطلاع یافتند که بیمار در پنج سالگی به یک فالگیر مراجعه کرده بود و فالگیر به گفته بود که وی در سن چهل و سه سالگی خواهد مرد. چهل و سومین روز تولد بیمار یک هفته پیش از عمل جراحی بود و بیمار به خواهرش و یکی از پرستارها گفته بود که انتظار ندارد از اتاق عمل زنده بیرون بیاید. (ص ۱۳ و ۱۴)

@FarazTed

#طنز_تلخ خرما و دولت

بیانگر یک واقعیت تلخ جامعه ایران.
احساس اعتماد مردم به دولت یکی از سرمایه های ملی است که از منظر تاریخی ایرانیان با وجود داشتن نفت، از آن محرومند.
@FarazTed

باز در خوابِ شبِ دوش تو را می دیدم
وای بر من که توام خوابِ شبِ دوش شدی

#شهریار #موزیک #موسیقی
@alipsychiatrist

آنچه زمین و آسمان را به هم می‌پیوندد، تو گویی، از هر دو زیباتر است.
این نقشِ حیرت‌انگیز (در تصویرِ بالا) زاده‌ی آدمی و نمادِ حضور او در کائنات است. اوحدی مراغه‌ای خطاب به انسان گوید:
دو سرِ خطِ حلقه‌ی هستی
از حقیقت به هم تو پیوستی

#هومن_پناهنده
@gashthaa

«حال خط فارسی خوش نیست»، مصاحبه با دکتر علی‌اشرف صادقی، روزنامۀ ایران، ١۶ فروردین ١۴٠٠، شمارۀ ٧۵٩۵، صفحۀ ١۴.
https://www.magiran.com/article/4162644

گیلان، گیلانِ سبز، گیلانِ سبزِ قشنگ

#هومن_پناهنده
@gashthaa

از سال در نمی‌شیم!

در سال‌هایی که نان قوت لایموت‌مان بود، همین که خُم گندم از حد معمول خود پایین‌تر می‌رفت، مادرم به وحشت می‌افتاد و بر روی‌مان تشر می‌زد که کمتر بخوریم! بعد با چهره‌ای اندوهناک می‌گفت؛ امسال از سال در نمی‌شیم! منظورش این بود که سال را به پایان نمی‌رسانیم و از گرسنگی هلاک می‌شویم. سال هم البته با گندم درو یعنی اول تابستان آغاز می‌شد و در اواخر بهار به پایان می‌رسید!
در این دوران شاید کسی به فرزندان خود نگوید از سال در نمی‌شیم، اما نگرانی از رشد هولناک قیمت‌ها در کنار درآمدهای ناچیز، بسیاری از خانواده‌ها را به هول و ولا انداخته است.
مردی در صنف نانوایی می‌گفت: "این پول لامصب برکتش را کاملاً از دست داده، اما به دست آوردنش هم خیلی سخت شده است! با یک میلیون تومن چند قلم جنس بیشتر نمی‌شود خرید اما پیدا کردن همین یک میلیون تومن هم طاقت فرساست!
مسئولان کشور قسم جلاله می‌خورند که از وضعیت معیشتی مردم با خبرند. شاید هم با خبر باشند، اما با خبر بودنشان مثل خبردار بودن مثلاً یک روس از اسارت دختران نیجریه‌ای توسط اعضای بوکوحرام است! یعنی فقط چیزی را شنیده‌اند اما درد و رنج ناشی از آن را مطلقاً حس نمی‌کنند!
درماندگی در ادارۀ روزمرۀ زندگی و ترس از آینده بسیاری از ایرانیان را سرشار از خشم و غضب کرده است. حوصلۀ شنیدن هیچ حرفی را ندارند و به هیچ حرفی هم اعتماد نمی‌کنند. فقط دشنام می‌گویند و نفرین می‌کنند. برخی صریحاً مرگ را به این زندگی ترجیح می‌دهند و تهدیدهای خشونت‌بار می‌کنند. عواقب این شرایط کاملاً هویداست. هویداتر از شتر بر نردبان! بحث در بارۀ آنها هم بر هیچ مسئولی تلنگری وارد نمی‌کند. آنها در فضای ذهنی و دنیای مخصوص به خود سیر می‌کنند و به جای ریشه‌یابی و تعلیل منطقی اوضاع خود را درگیر پاره‌ای معلول‌ها و مسائل حاشیه‌ای و جنگ قدرت کرده‌اند!
بعد از تعطیلات نوروز، قصابی‌ها و میوه فروشی‌های اطراف محلۀ ما بسته شده‌اند. علت دقیقش را نمی‌دانم اما کمیاب شدن مرغ و گران شدن گوشت و کم مشتری شدن میوه و نوع دخالت تعزیراتی‌ها نباید در این ماجرا بی‌اثر باشد.
با تعطیلی هر کسب و کارِ خُردی، طبعاً عده‌ای بیکار و زندگی برایشان بیش از پیش دشوار می‌شود.
دیروز در فروشگاه افق کورشِ محله، حتی بال مرغ هم پیدا نمی‌شد. یک کیلو گوشتِ سر دست با استخوان بیش از 205 هزارتومان فروحته می‌شد و میوه‌ها هم عمدتاً پژمرده و پلاسیده بودند....
با این اوضاع بعید می‌دانم از سال در بشیم!

#احمد_زیدآبادی
#افزایش_قیمت‌ها
#جنگ_قدرت
#معیشت_مردم
#هزینه_درآمد
@ahmadzeidabad
https://instagram.com/ahmadzeidabadiii

📱روایت‌های مجازی: "بعد از چهل سال فریاد زدم..."

👈 مژگان ایلانلو، مستندساز که سوالاتش در کلاب‌هاوس از علی مطهری جنجال‌برانگیز شد، در یادداشتی اینستاگرامی نوشت:

✍ دیشب راحت و آسوده خوابیدم، چون به یکی از آرزوهای زندگی‌ام پیش از مرگ رسیدم؛ و آن طرح این نکته با صدای بلند در فضای رسانه‌ای بود که آی کسانی که چهل سال است در توجیه حجاب اجباری می‌گویید اگر موی زنی دیده شود مرد تحریک می‌شود و مهار و اختیار از دستش خارج می‌شود، پس مردان و زنان دنیا که در سواحل عریان و با بیکینی کنار هم رفت‌وآمد می‌کنند، از چه جنس و ذاتی هستند که خوی حیوانی‌شان فوران نمی‌کند و مهار از دست نمی‌دهند...

✍ چه نظامی آنها را تربیت کرده است که یاد گرفتند تحت هر شرایطی تحریک نشوند و تحریک شدن آداب دارد...

✍ بگویم مردی که با دیدن موی یک دختر و زن تحریک می‌شود و نمی‌تواند خودش را کنترل کند، یک بیمار جنسی است که باید به روانپزشک مراجعه کند...

✍ دیشب همه این حرف‌ها را با صدای بلند به علی مطهری گفتم و اینکه چطور استاندارد دوگانه دارید شما رویال فامیلی‌های جمهوری اسلامی که بعنوان قانونگذار در مجلس از اینکه چرا قانون تعدد زوجات اجرا نمی‌شود به وزیر کشور تذکر می‌دهید؛ اما وقتی شوهر خواهر خودتان بیوه چمران را عقد می‌کند در طول یک سال چنان بلایی بر سرش می‌آورید و مادر و خانواده شما چنان از تمام نفوذ و قدرت خود استفاده می‌کنند که با دادن رشوه‌هایی کلان و با تهدید و ارعاب بالاترین مقام های ج.ا.ا او را وادار به طلاق می‌کنید...

✍ گفتم همه اینها را به مطهری گفتم. و نشد که بگویم برای من مهم نیست که جرات انتقاد به رهبر را دارید؛ چون کلا شما رویال فامیلی حاشیه امن دارید... اما برایم مهم است که از درک ابتدایی‌ترین اصل خلقت یعنی برابری زن و مرد، عاجزید...

✍ دیشب اما خیلی راحت خوابیدم...

https://www.instagram.com/p/CNWWbxkhn3B/?igshid=103bdn74yvcxk

@javadrooh

🎧 فایل صوتی پرسش و پاسخ جنجالی علی مطهری درمورد حجاب در کلاب هاوس

🆔 @Entekhab_ir

شما هم به چگونگی مرگ دردناکش فکر کردین
یا فقط من اینجور بودم😔😔😔

@TweetyChannel | Barbara

‍ 🔸من دوست ندارم عکس تلخ در صفحه‌ام بگذارم. عکس مرگ بگذارم. حرف تلخ بزنم. کام‌های تلخ را تلخ‌تر کنم. اما چه کنم؟
این عکس از پیکر به‌خون‌غلطیدهٔ دو محیط‌بان مظلوم زنجانی را که دیدم گفتم اگر خاموش بنشینم گناه است. شکارچیان قانون‌شکن آنها را کشتند. با گلوله. با گلوله‌ای که از سلاح جنگی شلیک شد. مهدی مجلل و میکائیل هاشمی آماج گلوله شدند چون می‌خواستند مانع شوند که گلوله بر تن و جان مرغ و مرالی بنشیند.

کار خوبی کرد ایسنا که این عکس تلخ و صعب را کار کرد. باید خوب ببینیم خشم و خشونتی را که بر محیط زیست و محیط‌بانان می‌رود. نمی‌دانم محیط زیست ایران مظلوم‌تر است یا این محیط‌بانان؟ این نگاهبانان شریف کوه و دشت و درخت و پرنده و حیوانات ایران؟

نه قانون از محیط‌بانان حمایت درست‌وحسابی می‌کند و نه تجهیزات پیشرفته‌ای دارند و نه حقوق و مزایای درخوری می‌گیرند. در برابر شکارچیان درنده‌خو بی‌پناه رها شده‌اند. هرازچندی به خاک می‌افتند. زخم می‌خورند. اگر از خود دفاع کنند متهم و محکوم هم می‌شوند.

خدا به خانوادهٔ این دو شهید صبر بدهد. بر دل دردمندشان تسلی نازل کند. اینان شهیدان شریف ایران هستند. به آنان مدیون هستیم.

خون پاک محیط‌بانان در راه حمایت و حفاظت از ایران و محیط زیست ایران بر خاک می‌ریزد. ما مردم هم باید از آنها حمایت و حفاظت کنیم. باید صدایشان باشیم.

✍️میلاد عظیمی
@sahandiranmehr

آیا ظریف هنوز معلق می‌زند؟
چالش وزارت‌خارجه و سپاه قدس به روایت هاشمی

محمد جواد ظریف در مصاحبه با اعتماد می‌گوید به عنوان وزیرخارجه خودش را «مدافع همه‌ی آنچه جمهوری‌اسلامی انجام داده است» می‌داند. او می‌گوید در تدوین برخی سیاست‌های خارجی مانند برجام نقش بیشتر و برجسته‌تری داشته است، و در برخی دیگر نقشی محدودتر؛ «در تدوین سیاست‌های منطقه‌ای نقش محدودتری داشتم.» او از دفاعش از برخی سیاست‌ها گفته است که «اصلا قبول» نداشته است و یا این‌که می‌دانسته آن سیاست‌ها«ممکن است برای کارشکنی در کار خود من دنبال شده بود.»
ظریف در این مصاحبه می‌گوید: « وقتی من در مقابل جهان قرار می‌گیرم، من نماینده‌ی مجموعه‌ی حاکمیت ایران هستم و لذا باید از چیزهایی دفاع کنم که خودم هم به آن‌ها باور ندارم.»
آیا می‌توان سیاست‌های ایران در بخش‌های دیگر جهان را از سیاست‌های منطقه‌ای ایران تفکیک کرد؟ وزیر خارجه‌ای که در سیاست‌های منطقه‌ای نقش محدودتری دارد، در تدوین سیاست ایران در مناطق دیگر تا چه حد می‌تواند «نقش برجسته‌ای» داشته باشد و آن سیاست‌ها تا چه حد اجرایی خواهد بود؟ هنگامی در مذاکرات و تدوین سیاست‌ها در سایر مناطق جهان، موضوع به سیاست منطقه‌ای ایران گره بخورد، وزیر خارجه چه خواهد کرد؟ عکس‌العمل او وقتی طرف مقابل خواسته‌ای درباره‌ی سیاست منطقه‌ای ایران دارد چه خواهد بود و مقامات خارجی مذاکره‌کننده را به چه نتیجه‌ای خواهد رساند؟ اجرایی شدن سیاست‌های تدوین‌شده‌ی ایران در جهان تا چه حد به سیاست‌های ایران در منطقه وابسته است؟

بیش از سه دهه‌ی قبل، ظریف، از دیپلمات‌های فعال ایران در ماجرای قطعنامه بود و می‌گوید در یکی از جلسات مهم با نماینده‌ی ژاپن، دو ساعت بر سر خواسته‌های ایران چانه زده، اما در پایان دیپلمات ژاپنی گفته: «اگر من به شما تضمین بدهم که من تمام درخواست‌های شما را عمل می‌کنم، شما حاضری قطعنامه را بپذیری؟» ظریف می‌گوید: «با سردرد عجیبی از آن‌جا بیرون آمدم. چون نمی‌توانستم بگویم می‌پذیرم. اجازه نداشتیم. تقریبا یک ساعت از این دو ساعت را معلق زده بودم که بگویم مثلا همکاری می‌کنیم... ولی او می‌گفت به من بگو آره یا نه... و من هم اجازه نداشتم این را بگویم.» (دیپلماسی ایران و قطعنامه ۵۹۸، ص۲۰۱)

فضایی که این روزها ظریف از سیاست خارجی تصویر می‌کند تا چه حد با معلق زدن‌های سه دهه‌ی پیش او متفاوت است؟
سال ۹۴ از هاشمی پرسیدم که آیا پس از پایان جنگ به دنبال ادغام ارتش و سپاه بود؛ «واقعاً شما به دنبال این بودید که این دو نیرو را تبدیل به یک نیرو کنید؟» می‌گوید: «واقعاً این‌گونه بود.» به هاشمی گفتم که اگر ادغام انجام می‌شد اکنون نیروی بانفوذی مانند سپاه قدس در منطقه نداشتیم اما او نظر دیگری داشت و معتقد بود اگر چنین نیرویی نداشتیم وزارت خارجه فعال‌تر و موثرتر کار می‌کرد: «الان آن یک اشکال واقعی دارد و اشکالش این است که وزارت خارجه را از اِعمال مسئولیت خودش در حساس‌ترین نقاطی که به ما مربوط می‌شود محروم کرده است. در عراق، سوریه، لبنان، افغانستان، یمن و هر جایی که این‌گونه می‌شود، ما حقیقتاً مشکل داریم. کسی نمی‌تواند در این کشورها سفیری را بدون موافقت سپاه قدس بگذارد.» این بخش را در کتاب زندگی و زمانه‌ی هاشمی رفسنجانی منتشر کردم و حالا ظریف از نقش محدودش در سیاست‌های منطقه‌ای می‌گوید.
به راستی شخصیت و روش افرادی مانند دکتر ظریف و سایر وزرای خارجه چه نقشی در نهادینه شدن این مسیر در سیاست خارجی ایران داشته است؟

https://t.me/jafarshiralinia

🔴مرزهای بی‌دفاع محیطی زیستی

🔻اعتماد ۲۱ فروردین ۱۴۰۰

🔘کشته شدن دو محیط‌بان به دست شکارچیان که مسلح به اسلحه جنگی بوده‌اند بازتاب گسترده‌ای نزد بخشی از افکار عمومی جامعه، شامل نخبگان و فضای مجازی داشت، ولی آنچنان که انتظار می‌رفت نزد ساختار رسمی و رسانه آن اهمیت شایسته‌ای را پیدا نکرد، در حالی که قاتلان نه تنها مشغول انجام عمل غیر قانونی بوده‌اند، بلکه مأموران حکومت را نیز با بی‌رحمی به قتل رسانده‌اند و وظیفه ساختار سیاسی است که در این باره واکنش شدید نشان دهد.

🔘همان طور که در برابر اقدام مشابه علیه مرزداران ارضی کشور واکنش نشان می‌دهیم، باید در مقابل مرزداران محیط زیست نیز حساسیت نشان داد. هم از حیث رسانه‌ای و تبلیغی و هم از جهت تشدید مجازات متخلفان و نیز از جهت تدوین قوانین مناسب و تأمین امکانات و بودجه لازم برای آنان.

🔘چرا نسبت به محیط زیست حساسیت لازم وجود ندارد؟ پاسخ را در چارچوبی کلی‌تر باید جستجو کرد. این که درک دقیقی از ابعاد خطراتی که استفاده غیر مسئولانه از فن‌آوری‌های جدید برای محیط زیست ایجاد می‌کند، وجود ندارد.

🔘هزاران سال است که مردم در هر نقطه از جهان که زندگی می‌کردند، به تعادل سازنده‌ای با محیط زیست خودشان رسیده بودند. برای مردم شمال ایران امکان نداشت که مثلاً صد سال پیش بتوانند جنگل‌ها را به نحوی بهره‌برداری کنند که نابود شود. از یک سو نیاز و توانش را نداشتند، و از سوی دیگر زندگی آنان بطور مستقیم به وجود جنگل وابسته بود. نیازها و امکانات آن مردم محدود بود و به هر میزان که از جنگل استفاده می‌کردند، به سرعت احیا می‌شد.

🔘ولی اکنون ماجرا فرق می‌کند. با چند اره برقی و چند کامیون و دیگر تجهیزات مکانیکی، دو نفر می‌توانند در عرض یک روز ده‌ها اصله درخت را قطع کرده و چوب آن را برای فروش به سایر نقاط کشور ببرند.
برخی تجهیزات که در فیلم‌های کوتاه دیده می‌شود، نیز قادرند در هر دو دقیقه یک درخت را بریده و به قطعات هم‌اندازه تقسیم و برای بارگیری آماده نمایند. در واقع با یک شیفت کاری می‌توان ۳۰۰ اصله درخت را قطع کرد.

🔘در گذشته شکار حیوانات وحشی به نسبت سخت و پر دردسر بود. نیاز به آنها هم محدود به همان افراد نزدیک به محیط حیوانات بود. اکنون اگر شکار حیوانات آزاد باشد، با اسلحه دوربین‌دار می‌توان یک گله بز کوهی را در عرض مدت کوتاهی شکار کرد و طی چند روز حیات وحش را به کلی نابود نمود. بازار مصرف آن نیز ملی و جهانی است!!

🔘جهان پیشرفته به موازات این فن‌آوری‌ها و افزایش قدرت انسان، توانسته است شیوه‌های محدودکننده و بازدارنده و نیز فرهنگ احترام به محیط زیست و درک نیاز به آن را تقویت کند. اگر چنین مقررات و احترامی نباشد، به طور قطع زیباترین جاده‌های ایران یعنی جاده‌های شمال از فرط وجود کیسه‌های پلاستیکی و دیگر زباله‌ها به زشت‌ترین جاده‌ها و منظره‌ها تبدیل می‌شود که بعضاً شده است.

🔘همین واقعیت‌ها است، که بخشی از نیروهای اجتماعی را در دنیای جدید به تکاپو واداشته تا مهم‌ترین اولویت خود را حفظ محیط زیست قرار دهند، محیطی که با آلودگی آب، هوا، خاک، دریا، سر و صدا، حذف حیات وحش و... مواجه شده است، و احزاب سبز در اروپا بازتاب‌دهنده این خواست هستند.

🔘ولی در این میان یک نکته مهم وجود دارد. کشورهای پیشرفته به حدی از توسعه اقتصادی رسیده‌اند که می‌توانند برای محیط زیست هزینه کنند. در حالی که همین کشورها هنگامی که در مرحله پیشرفت اولیه بودند، محیط زیست را قربانی توسعه اقتصادی می‌کردند، نمونه‌اش هوای آلوده شهرهای اروپایی که بعضاً هزاران نفر در مدت کوتاهی قربانی آن شدند.

🔘این ایراد تا حدی قابل تأمل است، از این‌رو ضوابط محیط زیستی را چنان تنظیم کرد که در عمل مانع رشد متعارف اقتصادی نشود. ولی اینکه حد این قاعده را چه کسانی تعیین می‌کنند، قطعاً مدیران دولتی نیستند، باید در عرصه عمومی قادر به دفاع از این حد باشند.

🔘در هر حال مسأله شکار را می‌توان به طور کامل مستثنا کرد. زیرا این موضوع هیچ ربطی به توسعه اقتصادی ندارد، فقط ارضای نیاز عده‌ای خاص به قیمت نابودی حیات وحش است. باید بهترین قوانین حمایتی را برای محیط‌بانان کشور تدوین کرد و قاطعانه نیز آنها را اجرا کرد. مهم‌تر از آن باید محیط‌بانان حس کنند که حرفه آنان به شدت مورد احترام جامعه است و هر گونه تعرضی به آنان، تعرض به حقوق عمومی و مردم و جامعه است.

🔘امیدواریم قتل ناجوانمردانه این دو محیط‌بان آغازی باشد برای گام گذاشتن در این راه. متأسفانه هنوز رگه‌هایی قوی از توطئه‌پنداری در ساختار رسمی نسبت به حمایت از محیط زیست وجود دارد که وجود آن را باید به چالش کشید.

صحبت های یک طلبه خطاب به مسئولین:
اگه مرد هستین باید عذرخواهی کنین!
تو صف مرغ کرونا نیست؟ تو ترکیه کرونا نیست؟ تو سفرهای نوروزی کرونا نیست؟
فقط تو جمکران و اماکن مذهبی کرونا وجود داره؟!

@tadbirpress_ir

نامه غافلگیرکننده آیت‌الله خمینی درباره یک برنامه رادیویی
بازنشر یک یادداشت قدیمی
به بهانه درگذشت نویسنده سریال اوشین

نامه آیت‌الله خمینی غافلگیرکننده بود؛ به‌ویژه این بخش: «در‌‌صورتی‌که ثابت شود قصد توهین در کار بوده است، بلاشک فرد توهین‌کننده محکوم به‌‎ ‌‏اعدام است.»
ماجرا به یک برنامه رادیویی در 8 بهمن67 روز تولد حضرت زهرا که روز زن بود مربوط می‌شد. در بخشی از برنامه تهیه‌کننده گزارش از خانم‌ها درباره الگوی زنان ایرانی می‌پرسید. در میان جواب‌هایی که همه حضرت زهرا را معرفی می‌کردند یکی گفته بود الگوی زن ایرانی اوشین است. گویا وقتی گزارشگر گفته بود باید حضرت زهرا الگو باشد او دوباره تاکید کرد که الگوی امروز اوشین است.
اوشین شخصیت اول یک سریال معروف ژاپنی به نام سال‌های دور از خانه است. داستان دخترکی که از بچگی تا بزرگسالی‌اش فلاکت‌های فراوانی کشید اما مصمم با بیچارگی‌هایش مبارزه کرد و موفقیت‌هایی هم به‌دست آورد. پخش سریال در ایران همزمان است با سخت‌شدن زندگی در سایه جنگ. در سال‌هایی که صف‌های طولانی برای نفت و...، زندگی کوپنی و سختی‌های بسیار، گریبان خانواده‌های ایرانی را گرفته بود.
این سریال تنها محبوب مردم نبود که گویا مسوولین کشور هم به آن علاقه داشتند. در خاطرات هاشمی رفسنجانی اشاره شده که سریال را می‌دیده است و آن‌طور که آقای خامنه‌ای از قول احمد خمینی می‌گوید، امام نیز مرتب این سریال را می‌دیده است و آقای خامنه‌ای می‌گوید این سریال؛ «همه را جذب کرد... چون زندگی که آن شخص در فیلم دارد و آن کاری که او دارد می‌کند، درست مطابق با واقع است.»(28مهر70، ديدار با نويسندگان)
این محبوبیت که می‌توانست برای صداوسیمایی‌ها موفقیتی بزرگ محسوب شود به ناگاه به یک کابوس تبدیل شد. امام نوشته بود: «فردی که این مطلب را‌‎ ‌‏پخش کرده است تعزیر و اخراج می‌گردد، و دست‌اندرکاران آن تعزیر خواهند شد.» و در انتهای نامه آمده بود: «اگر بار دیگر از این‌گونه قضایا تکرار گردد، موجب تنبیه و توبیخ و مجازات‌‎ ‌‏شدید و جدی مسئولین بالای صداوسیما خواهد شد. البته در تمامی زمینه‌ها قوه قضاییه‌‎ ‌‏اقدام می‌نماید.»(صحيفه امام،ج21،ص251)
قوه قضاییه با سرعتی شگفت‌آور ماجرا را پی گرفت. به روایت محمد هاشمی مدیر وقت صداوسیما: «دادستان هم پنج، شش نفر از کارکنان را احضار کرد... احکامشان را هم همان روز صادر کردند که انفصال از خدمت، زندان، تعزیر و جریمه بود.» آن‌ها را روانه زندان قصر کردند. با رایزنی‌های فراوان، موسوی اردبیلی روز 12 بهمن برای امام نامه نوشت تا آن‌ها را عفو کند و با عفو امام آزاد شدند.
اما نکته این‌جاست: حرفی که آن مصاحبه‌شونده مطرح کرده است همان نتیجه‌ایست که ظاهرا هدف از پخش این سریال و نشان‌دادن الگویی از سخت‌کوشی برای ایرانیان بوده است. گاه حاکمان از نتیجه کاری ناراضی به نظر می‌رسند که آن نتیجه، محصول عملکرد خودشان است.
دعاگو عضو شورای سرپرستی صداوسیما درباره این سریال می‌گوید: «وقتي صداوسيما اين سريال را تهيه كرد، تغييراتي در اصل فيلم به‌وجود آورد تا براي خانواده‌هاي مسلمان ايراني جنبه بدآموزي نداشته باشد، براي مثال در فيلم صحنه شناي اوشين با لباس مخصوص يا مجالسي نشان داده شده بود كه صحيح نبود به نمايش درآيند. ما اين سريال را كنترل كرديم و سپس به نمايش درآورديم تا مردم از جنبه‌هاي آموزنده آن استفاده كنند.» دعاگو با اشاره به برخورد امام با ماجرای گزارش رادیو می‌گوید: «الحمدلله از آن تاريخ به بعد ديگر چنين موردي براي صداوسيما پيش نيامد.»
حقیقت این است كه الگوها با كار هنري خلق مي‌شوند نه با دستور و سخنراني. قدرت‌هاي بزرگ جهاني نيز كار خود را با فرهنگ پيش مي‌برند.
فيلم‌هايي مي‌سازند كه ناگزير از پخش آن هستيم و دلخوش به اين‌كه برخي صحنه‌هايش را حذف كرده‌ايم. فوتبال اروپا به مثابه يك فرهنگ چنان جایگاهی یافته كه نه تنها ناچار هستيم مسابقات تيم‌هايشان را كه اغلب نام شهرهايشان را با خود دارند پخش كنيم كه جذاب‌ترين برنامه‌ها را نيز درباره حواشي ليگ‌هايشان توليد مي‌كنيم و چند بار در هفته پخش مي‌كنيم. اين قدرت فرهنگي است كه رهبر جمهوری اسلامی را نيز به اين گله و شكايت مي‌رساند كه؛ «بچه‌های ما - نوه‌های بنده - اسم بازیکنان و ستاره‌های فوتبال دنیا را خیلی خوب بلدند، یکی‌یکی همین‌طور مکرر اسم این‌ها را می‌آورند؛ این طرفدار این است، آن طرفدار آن است، لباس نمی‌دانم فلان تیم فرنگی را این می‌پوشد، آن یکی لباس تیم دیگر را می‌پوشد، اما اسم مثلا فرض کنید که فلان دانشمند معاصر خودشان را نمی‌شناسند؛ اسم بیاوری نمی‌شناسند کیست.»(19آذر92، در ديدار با شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

- سخنان محمد هاشمي از مصاحبه‌اش با تاريخ ايراني و سخنان دعاگو از مصاحبه با سايت نهاد نمايندگي رهبري در دانشگاه‌ها است.
https://t.me/jafarshiralinia

🗒چند پرسش از دکتر علی مطهری در حوزهٔ آزادی‌های اجتماعی

✍🏻محمدرضا جلائی‌پور

📌سلام آقای مطهری. امشب در گفتگویتان در کلاب‌هاوس دربارهٔ حجاب اجباری و آزادی‌های اجتماعی سخنانی گفتید که با این‌که بارها از زبانتان شنیده بودیم باز هم مایهٔ تعجب و تاسف شد.

📌دربارهٔ حد و شکل حجاب در عصر پیامبر میان اسلام‌شناسان و فقها اتفاق نظر کاملی وجود ندارد و امروز با تکثر آراء فقهی در این زمینه مواجهیم. چگونه با این میزان اطمینان حد خاصی از حجاب را واجب مسلم شرعی می‌دانید؟

📌 حتی اگر روی شکل و حد حجاب میان فقها اجماعی وجود داشت، اجماع فقهای سنتی این است که در عصر پیامبر و امامان این حکم شرعی تحمیل نمی‌شده و مثل بسیاری از واجبات شرعی (از جمله نماز) داوطلبانه و بدون تحمیل توسط مومنان انجام می‌شده است. حکم شرعی‌ای که پیامبر تحمیل نمی‌کرده را بر چه اساسی شایستهٔ تحمیل می‌دانید؟

📌حتی اگر فرض کنیم بر خلاف این اجماع، شکل و حد خاصی از حجاب توسط حکومت پیامبر تحمیل می‌شده است و فرض کنیم اکثر شهروندان جامعهٔ ما حامی اجبار حجابند، در جامعهٔ متکثر امروز که صرفا از باورمندان شکل خاصی از یک شریعت تشکیل نشده است تحمیل حجاب به اقلیتِ فرضی نارواست، چون خلاف عدالت و ناقض حقوق و آزادی‌های اساسی بخش قابل توجهی از شهروندانی است که پیرو آن سبک باور و دینداری نیستند. طبق چه مبنایی اکثریت فرضی حق دارد آزادی‌های اساسی اقلیت فرضی را نقض کند؟

📌 از قضا حامیان اجبار حجاب حتی دیگر اکثر شهروندان ایران نیستند. نظرسنجی‌های معتبر متعددی (از جمله مورد تایید مرکز پژوهش‌های مجلس و مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌ جمهوری و ایسپا) نشان می‌دهند که در چند سال اخیر حامیان اجبار حجاب دیگر اکثریت نیستند و کمتر از ۵۰ درصد جامعه‌ شده‌اند، در عین این‌که هنوز بیشتر شهروندان ایران حامی حجاب اختیاری و غیرتحمیلی‌اند. چرا اقلیت حق دارد قانونی را بر کل جامعه تحمیل کند؟

📌 امشب گفتید که زن‌های اروپایی اکثرا به مردهای آفریقایی رو می‌آورند. این خلاف واقع است. هنوز اکثر زنان اروپایی سفیدپوست یارها و همسرانشان را از میان اروپاییان سفیدپوست انتخاب می‌کنند. اما حتی اگر چنین نمی‌کردند لزوما علت و معنایی که شما ‌گفتید را نداشت. این جملهٔ شما، صرف نظر این‌که واقعیت ندارد، حاوی نوعی تحقیر و نژادپرستی نسبت به تیره‌پوستان غیراروپایی یا بالعکس نسبت به سفیدپوستان اروپایی نیست؟

📌امشب گفتید مردی که کنار دریا با دیدن زنان شناگر تحریک نمی‌شود بیمار است. کدام مطالعهٔ علمی این را تایید می‌کند؟ از قضا بر عکس، آیا سکسولوژیست‌‌ها تایید نمی‌کنند که تحریک شدن افراطی با دیدن بخشی از مو و تن زنان ناشناس نشانهٔ حدی از انحراف یا عدم سلامت یا لااقل محرومیت جنسی است؟ ضمنا توصیف‌تان از تحریک‌پذیری افراطی مردهای ایرانی نوعی توهین به آن‌ها و با فرض گرفتن محرومیت جنسی‌شان نیست؟

📌 بسیاری از اظهارات شما دربارهٔ حجاب اجباری و وضعیت مناسبات جنسی و آزادی‌های اجتماعی در ایران و جوامع دیگر از جنس باورهای عامیانهٔ شایعی است که نه‌تنها متکی به داده‌های تجربی و مطالعات علمی نیست، بلکه مطالعات معتبر پرشماری نقیض آن را تایید می‌کنند. چرا نیاز نمی‌بینید در اظهاراتی با این قاطعیت و با این میزان مخاطب به شواهد تجربی توجه بیشتری کنید؟

📌آیا می‌توانیم امید داشته باشیم شما کسری از حقیقت‌جویی و آزادگی تحسین‌برانگیز‌ی که در حوزهٔ مسائل سیاسی نشان می‌دهید را برای آگاهی از استدلال‌ها، واقعیات و مطالعات تجربی معتبر در حوزهٔ امر جنسی و آزادی‌های اجتماعی هم نشان بدهید و کمتر از قبل سخنان جنسیت‌زدهٔ تعجب‌وتاسف‌آور از شما بشنویم؟ آیا عدالت و آزادی‌ صرفا در حوزهٔ سیاسی مصداق و مطلوبیت دارد و در حوزهٔ اجتماعی ندارد؟

#امتداد
@emtedadnet

روزها در راه روز‌نوشت‌های پس از انقلاب و دوران هجرت مسکوب را در بر می‌گیرد. در حال و هوای عشق و جوانی روزنوشت‌های دههٔ چهل و ایام تجرد بین ازدواج نخست و‌ دومش را شامل است.
کتاب مدتها‌ تجدیدچاپ‌ نشدهٔ "کارنامهٔ ناتمام" اما شامل گفت‌وگویی مفصل است دربارهٔ سال‌هایی که مسکوب توده‌ای بود و گفت‌وگوی بلندی است با مسکوب در نخستین سفرش به ایران پس از انقلاب که شبیه گفت‌وگوی مجلهٔ کتاب امروز، بحثی عمومی است که مصاحبه‌گران همگی دوستان سرشناس و فرهیختهٔ مسکوب هستند و مسکوب در آن گزارشی از افکار خود می‌دهد حدود دو دهه پس از گفت‌وگو با مجلهٔ کتاب امروز.
در گفت‌وگوی علی بنو‌عزیزی روایت صادقانهٔ مسکوب از جهلش نسبت به جامعهٔ پیش از انقلاب و تحولات آن و غافلگیری در مقابل انقلاب بسیار جالب است.

قدح‌های نهانی این کتاب را برای بهره‌گیری علاقه‌مندان مسکوب منتشر می‌کند و به محض تجدید چاپ دست‌نخورده و کامل آن، این نسخه را حذف خواهد کرد.
‌

فرسته‌ی مربوط به نشریه‌ی "رود" را امروز دیدم، اما ماهی را هر وقت از آب بگیریم تازه است.👇