مستندِ «گفتن با نگفتن»
سینما و سانسور به‌روایتِ ناصر تقوایی

ناصر تقوایی، که از برجسته‌ترین فیلمسازانِ مستقلِ جریانِ روشنفکری است، در این فیلمِ مستندِ یک‌ساعته‌ی رادیو فردا به‌کارگردانی عارف محمدی تاریخِ سینمای ایران و دردسرهای همیشگی سانسور را بر اساسِ خاطراتش و از نگاهِ خود روایت کرده است‌.

منبع
@KhabGard

سرنوشت دردناک و تکراری موسیقی در خاورمیانه

آریانا سعید، خواننده افغان، بعد از ورود طالبان به کابل تصویری از خود منتشر کرد که با روسری و حجاب است. معلوم نیست که او حالا زنده است یا نه . تا همین چند روز پیش از اینکه آواز زن در ایران جرم است غمگین بود ولی حالا خود هدف قرار گرفته است .

@muzicbaz کانال موزیک باز

زن ستیزی خاورمیانه ، یکدست تر می شود .

@muzicbaz کانال موزیک باز

طالبان یکی از هنرمندان افغان را به رگبار بست

◾️طالبان، فواد اندرابی، خواننده مشهور را از خانه خود در روستای کیشن آباد اندراب بیرون کشید و رگبار بست.

◾️پسر وی قتل پدرش به دست طالبان را تایید کرد./فرارو

◾️ویدئویی از فواد اندرابی، خواننده مشهور افغان را ببینید:

https://fararu.com/fa/news/502703
@Fararunews

Germany ,1945

Indoors is death by plague
Outdoors is death by cold.
So where are we to be?
The sow has shat on the food.
The sow's my mum. I said:
O mother mine, o mother mine
What are you doing to me?

Bertolt Brecht


آلمان ، ۱۹۴۵

درون ِ خانه مرگ از طاعون
سرمای مرگ‌زا در بیرون.
آخر به کجا برویم؟
در غذا ماده‌ خوک ریده است.
ماده‌ خوک مادر من است.گفتم:
مادر ای مادرِ من
چه می‌کنی با من؟
برتولت برشت


#هومن_پناهنده
@gashthaa

🎧 سخنرانی آقای 👤#هومن_پناهنده 👆🏼
موضوع :
«تفکر نقادانه و رفتار اخلاقی در شبکه‎ های اجتماعی»
در نشستِ 💢 عصرانه های امید💢
🔆موسسه بامداد امید صبا🔆
ششم تیر ماه ۹۸

جناب هومن پناهنده از اندیشمندان و نو اندیشانی‌ست که در حوزهٔ نقادی و تفکر نقادانه دل‌مشغولی‌ها و تأملات بسیاری را داشته و در این مسیر خود به بر پایی کلاس‌ و جلساتی همت گماشته که باعث افزودن به دانش و مهارت‌های فکر کردن و نقادی سایر تفکرات از جانب مخاطبانش شده است.
در این فایل صوتی به تفکر نقادانه در حوزهٔ مهارت مواجهه با شبکه‌های اجتماعی را به نحو شایسته‌ای به شنوندگانش یاد می‌دهد.

@ omidesaba
www.omidesaba.com
https://t.me/tahlyleejtemaaey/13030
کانال #تحلیل_اجتماعی👆👆

تراژدی زیست حزبی من
منتشر شده در ماهنامه آینده نگر تیر ۱۴۰۰

 مسعود سپهر

  در سال ۱۳۵۴در رشته ریاضی از دبیرستان با معدل بالاتر از ۱۹و رتبه دو رقمی کنکورفارغ التحصیل شدم و می توانستم در همه رشته های پزشکی و مهندسی و علوم همه دانشگاه ها ادامه تحصیل دهم اما علی رغم تعجب و مخالفت بسیاری از اطرافیان رشته علوم سیاسی دانشگاه تهران را انتخاب کردم. در دوره دبیرستان فردی سیاسی و شدیداً نگران آینده کشور بودم و باهمان روحیه، برای خودم و دیگران استدلال می کردم مشکل کشور ما کمبود پزشک و مهندس نیست، نیاز ما افراد متخصص و دلسوز برای راهبری کلان کشور در جهت خیر عمومی است. در دوران دانشجویی فعالیتهای سیاسی دانشجوِیی دغدغه دائمی من بود اما با توجه به جو غالب  رادیکال قهرآمیز  بر فضای دانشجویی، پس از میزانی نزدیکی به سایرین علیرغم اذعان آنان  به توانایی تحلیلی و نظری من، وقتی می دیدند همراهی چندان با اعتراضات تند ومسلحانه ندارم یا در زمان اعتصاب حاضر به شکستن شیشه ها نیستم از من فاصله می گرفتند. وقتی انقلاب پیروز شد و همه  طعم آزادی را چشیدند گمان بردم اکنون در بهار آزادی، زمان گفتگو و کنش و مشارکت دموکراتیک همه مردم برای یافتن بهترین راه تعالی کشور است است. اما افسوس که از روز ۲۵ بهمن ۱۳۵۷ که دانشگاه دوباره باز شد و دانشجویان فعال مایشاء شدند، سهم خواهی ها با ادعای حق مطلق بودن همگان فرا رسید همه دهان ها برای سخن گفتن گشوده شد اما کم بودند گوش‌های شنوا. گفتگوِ شکل نگرفت تا گفتمان ها برجسته شوند و متاسفانه گفتمان غالب از چرخش چماق ها و لوله تفنگ متولد شد. روزی که به رشته علوم سیاسی آمدم آرمان من آن بود که با خلق  یا اشاعه ایده های توسعه گرا، بخش‌های بزرگی از مردم را را با خود همراه کنم یا به آنها بپیوندم و گام به گام نقشی برجسته تر از از یک پزشک یا مهندس برای مردم داشته باشم. با تعطیل شدن دانشگاه و شروع جنگ خشونت‌های خیابانی بعدی و هژمونی رهبری امام خمینی می بر من مسلم شد که امکان تداوم چنین پروژه‌ای منتفی است بنابر این این راه دیگری  برگزیدم و به همان مدرسه برگشتم که فارغ التحصیل آن بودم و به عنوان معلم و مدیر آن تا پایان جنگ برای ساخت نسل آینده تلاش کردم. دانش ،  آموزان آن دوره که اکنون از برجسته‌ترین متخصصان و مدیران کشور هستند اذعان دارند در آن  مدرسه علاوه بر دانش مدارا وعشق به دیگران را نیز آموخته اند..

 پس از جنگ این بار به عنوان عضو هیئت علمی و کار دانشگاهی از یک سو و با حضور در فضای مطبوعات و گروه‌های سیاسی در حال شکل گیری اصلاح طلبان از سوی دیگر،  سعی کردم کار سیاسی به مفهومی که ارسطو آن را شریف ترین فن نامید و نه آنگونه که فرصت طلبان سیاسی توصیفش می کنند، ادامه دهم. با همین تلاش های کوچک که در سراسر کشور آغاز شده بود افراد متفاوتی به مجلس پنجم راه یافتند و به دنبال آن آن حماسه دوم خرداد رقم خورد.  با خوشحالی گمان کردم این بار دیگر سیاست از مسیر گفتگو و نه از لوله های تفنگ و چرخش چماق ها جاری خواهد شد. از آن سال های طلایی بخش بزرگی از خود را مصروف کار حزبی کردم و علاوه بر عضویت و نایب رئیسی شورای مرکزی ریشه دار ترین حزب اصلاح طلب ایران، با تلاش فراوان این امر را به عنوان مهمترین دغدغه خود دنبال کردم به طوری که هم زمان علاوه بر مسئولیت حزب در مسئولیت شورای هماهنگی احزاب اصلاح طلب استان و خانه احزاب فارس گسترش تفکر و مرام حزبی را برای همه گرایش ها و سلیقه ها دنبال کردم و اما بعد.

 این مقدمه طولانی را گفتم تا مخاطب بدانند کسی که در مورد حزب در ایران سخن می گوید، هم به لحاظ نظری بالاترین درجه دانشگاهی در حوزه جامعه شناسی سیاسی ایران دارد و هم از کودکی کار حزبی و سیاسی خشونت پرهیز را مهمترین وظیفه خود می‌دانسته و در مقام عمل در بالاترین سطوح حزبی فعالیت کرده کرده است. اما با صد افسوس امروز با دفن خوشبینی های گذشته اعتقاد دارد حداقل تا ۳۰ سال دیگر دیدن یک نظام سیاسی دموکراتیک مبتنی بر آزادی و فعالیت احزاب متنوع در ایران رویایی دست نیافتنی است.

:امروز در میان متفکران سیاسی این باور که مطلوب ترین نظام سیاسی ممکن، نظامی دمکراتیک است که در آن

حقوق و آزادی های همه افراد اعم از اقلیت و اکثریت مطابق میثاق جهانی اعلامیه حقوق بشر  و با ضمانت اجرای محکم تضمین شده باشد.

                    حاکمان به صورت ادواری و موقت و مسالمت آمیز با رای اکثریت مردم در انتخاباتی آزاد و منصفانه برگزیده شده باشند.

 برای داشتن چنین نظامی با کارآمدی و شفافیت، شکل‌گیری نهادهای آزاد جامعه مدنی غیر قابل صرف نظر است. اگر افراد جدا از هم در نهادهای مدنی متشکل نشوند توده های انسانی جدا از هم، بهترین طعمه برای مردم فریبآن فرصت‌طلب هستند. احزاب سیاسی بالاترین تجلی تشکل  آزاد مردم در جامعه مدنی هستند و قدرت مردم را به شکل مسالمت آمیز  به حاکمیت و حاکمان منتقل می کنند.

احزاب نماینده خواستها و علایق و دیدگاه های بخش های مختلف جامعه هستند که با جمع بندی و عرضه این خواسته ها، از یک سو با جذب افراد حمایت و رای بیشتری کسب می کنند و از سوی دیگر با انتقال آن به قدرت زمینه تحقق آنها را فراهم می نمایند.

 به داستان زندگی خود برگردم. در سال های رویایی اصلاحات،  روزی نبود که جوانی برای پیوستن به حزب مراجعه نکند. هیچ هفته ای بدون برگزاری جلسه پرشور با مشارکت گروه های مختلف اجتماعی سپری می شد. مقاله ای که در نشریه چاپ می شد بدون بازخوردهای مثبت و منفی فراوان نبود. اما کم‌کم ورق برگشت،چرا؟

 چون قاعده بازی دموکراسی نهادینه نشده بود و گروهی که شانس خود را برای جلب رای اکثریت با قواعد بازی دموکراتیک در حد صفر می دیدند، به تدریج قاعده بازی را به هم زدند. حفظ قاعده بازی دموکراتیک نیازمند نهادهایی است که در ایران وجود نداشت. نخست آن که در تعریف دولت گفته اند: نهاد انحصاری کاربرد مشروع زور. یعنی فقط این نهاد می تواند اسلحه و زندان و... داشته باشد و به کار بندد اما شرط این حق انحصاری کنترل این قدرت توسط مردم و با دقیق ترین نظارت ها و ضمانت اجرای قانونی است. مثلاً اگر نیروهای امنیتی یک کشور شبانه وارد خانه افراد شوند و آنها را کار به آجین  کنند، دیگر دولت نیستند. از مافیا هم بدترند چون نه تنها همان کار مافیا را با مخالفان خود را انجام داده‌اند بلکه در قدرتی که به امانت توسط مردم به دست آنها سپرده شده است خیانت کرده‌اند. در نظام های دموکراتیک قانون و قوه قضاییه مهمترین نهاد حافظ قواعد بازی دموکراتیک است. وقتی قانونگذار در ایران برای سالها از تعریف جرم سیاسی و تشکیل هیئت منصفه مظهر افکار عمومی عاجز است و بر خلاف نص قانون اساسی، دادگاههای ویژه‌ای به نام انقلاب و روحانیت تنها گوش به فرمان همان نهادهای امنیتی هستند، فعالیت حزبی بسیار دلهره آور می شود.

 در همه دنیا کسانی که میخواهند  سیاستمدار حرفه ای شوند مثل همه گروه های حرفه ای دیگر معدود هستند. آنها هم انسان های معمولی هستند که نیازهای همه انسان های دیگر را دارند . قرار نیست هر کس وارد سیاست می شود چریک باشد و همیشه یک قرص سیانور زیر زبان خود خود آماده داشته باشد. اگر صحنه سیاست به لحاظ حرفه ای ریسکی بالاتر یا امتیازاتی کمتر از حرفه های دیگر ر داشته باشد ، تنها سه گروه ممکن است وارد عرصه سیاست شوند: نخست فرصت طلبان و اعضای حزب باد و مستعدان رانت خواری و ریزه خواری و پاچه خواری. دوم شهادت طلبان پیرو مشی چریکی و ایثارگران مطلق. سوم: افراد درجه چند می که کار دیگری پیدا نکرده اند و از سر حادثه به این دامگه افتاده‌اند. اگر سیاست شریف ترین فن است است که مهم ترین ماموریت را در جامعه دارد، جایگاه شریف ترین و اخلاقی ترین افراد با بالاترین توانایی های علمی و مدیریتی است. من در کارنامه کاری خود این فرصت را داشتم که مدتی به عنوان استاد مهمان سیاست در دانشگاه هاروارد تجربه بیاندوزم. گفتنی نیست که هاروارد مشهورترین و مهمترین مرکز علم سیاست در جهان است است. ورود به این رشته در این دانشگاه رقابتی ترین عرصه در میان همه دانشگاه های دنیاست. با دانشجویان بسیاری در این دانشگاه صحبت کردم و همه به دلیل عشق به سیاست اعم از نظری یا عملی وارد این حوزه شده بودند و مطمئن بودند اگر تلاش کنند می توانند به مدارج عالی مورد نظر خود برسد. آن گروه که در فکر سیاست عملی بودند و در آرزوی خود نماینده یا سناتور یا رییس جمهور یا دیپلمات شدن را تصور می کردند از همان سال اول دانشگاه وارد کمپین های انتخاباتی احزاب و نهادهای مدنی دانشجویی سایر فعالیت‌های سیاسی و قلمی می‌شدند و هر روز با شرکت در دهها واقعه و مراسم سیاسی مثل سخنرانی ها و راهپیمایی ها و اعتراضات و مانند اینها خود را نشان می دادند و مثلاً در سال سوم دستیار انتخاباتی یک سناتور بودند. به عبارت دیگر راه سیاستمدار شدن از مسیر احزاب و کاملاً روشن و در دسترس بود. درست مثل یک نفر که وارد رشته پزشکی می شد و مسیر خود را به روشنی دنبال می کرد. من که سال‌ها به عنوان استاد در رشته علوم سیاسی در ایران کار کرده بودم وقتی وضعیت آنها را با دانشجویان خودم در ایران مقایسه می کردم، بی اختیار به یاد این بیت سعدی می افتادم که:  توکی به دولت ایشان رسی که نتوانی       همان دو رکعت و آن هم به صد پریشانی

 در سال های پس از دوم خرداد، روزی یکی از دانشجویان به اتاق من آمد و گفت: شما که آدم خوبی هستی حزب شما هم که حرفهای خوبی میزند، با هم که دانشجویان علوم سیاسی هستیم، چرا کمتر کسی دور و بر شما می آید؟ گفتم برای اینکه اکثر آدم ها می خواهند زندگی کنند. اگر امروز دور من جمع شوند روی آینده خود قمار کرده‌اند. قرار نیست همه قهرمان و از خود گذشته باشند.

اگر عضویت   همه احزاب در ایران مثل عضویت در بسیج بود که در آن امید به حمایت شغلی و سیاسی در آینده، تایید صلاحیت در در همه مراحل زندگی پیشرو و سیاست ورزی، اردو و تفریح و حتی در آمد جمعی و مانند اینها تضمین شده بود، اطراف من هم اکنون شلوغ بود.

  سوم آنکه فرهنگ سیاسی ما پدر سالار است، که از گذشته همچنان رسوبات آن باقی مانده است. حتی اگر حزبی هم تشکیل شود بر مدار فردی فرهمند میچرخد. همه منتظر ظهور منجی هستند و هر چند داستان سیمرغ را همه خوانده یا شنیده اند باور نداریم خود یکی از سی مرغ هستیم. رابطه مرید و مراد همیشه بر اصل برابری انسان ها  غلبه می کند در حالیکه باور به برابری بنیاد مردم سالاری است.

  تراژدی زیست حذبی من، با حبس و بند ادامه یافت  و آنجا بود که فهمیدم نسلی و نسل ها باید عوض شوند تا آنان که مزه شیرین قدرت را  چشیده اند ، از صحنه خارج شوند، شاید فرزندان آنها به ضرورت تن دادن به قواعد بازی دموکراسی باور کنند. 

🔸شعر ناگفتن به از شعری که باشد نادرست🔸

#هومن_پناهنده
@gashthaa

❇️ *فابینگ چیست و چگونه روابط اجتماعی و شخصی ما را تهدید می‌کند؟*

وقتی از سرکار خسته به منزل بر می گردید و سر میز یا سفره شام همسر یا فرزند شما سرش را در گوشی تلفن همراهش کرده و با کلمات مبهم به شما پاسخ می دهد گرفتار فابینگ هستید. وقتی در مهمانی ها و دورهمی های دوستانه یا فامیلی بعد از سلام و احوالپرسی اولیه هر کس به گوشی همراهش مشغول می شود گرفتار فابینگ هستید. وقتی که در روابط عاطفی و زناشویی با شریک یا همسر خود به کافه ای رفته اید یا در منزل نشسته اید و یکی از شما مدام گوشی تلفنش را چک می کند گرفتار "فابینگ" شده اید.

یک مطالعه نشان داد که بیش از 17 درصد افراد حداقل چهار بار در روز در حضور دیگران و به هنگام صحبت با آنها دزدکی تلفن‌شان را چک می‌کنند. تقریباً 32 درصد افراد نیز  دو تا سه بار در روز فابینگ می‌كنند.

اگرچه شاید این رفتار چیز مهمی به نظر نرسد، اما تحقیقات نشان می‌دهد که فابینگ می‌تواند به روابط و سلامت روان شما آسیب برساند. 

🔺 فابینگ (Phubbing) چیست؟

عمل نادیده گرفتن کسی که با شما صحبت می کند با توجه و نگاه کردن به تلفن همراه خود
یا به عبارت ساده تر: بی‌اعتنایی به دیگران با نگاه کردن به تلفن همراه.

🔺 *نیروی محرک این احساسات چیست؟*
فابینگ 4 نیاز اساسی انسان را تهدید می کند این نیازهای اصلی عبارتند از:
احساس تعلق داشتن
اعتماد به نفس
زندگی معنا دار
احساس کنترل داشتن
وقتی کسی پیش شما با تلفنش مشغول می‌شود، شما ممکن است احساس طردشدن و محروم شدن از مصاحبت او را بکنید. این می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر سلامت روان شما داشته باشد.
تحقیقات همچنین نشان می دهد افرادی که دچار فابینگ هستند تمایل زیادی دارند تا تلفن‌شان همیشه در دسترس باشد تا با شبکه رسانه‌های اجتماعی ارتباط برقرار کنند و به این وسیله خلاء ارتباط حضوری یا رودررو را پر کنند. این شروع یک چرخه معیوب است.

🔺 *سه نشانه دچار بودن به فابینگ به این شرح است:*

1⃣ همزمان دو مکالمه دارید، یکی از طریق تلفن و و یکی با شخص روبرویتان. شما به احتمال زیاد هیچکدام از این دو مکالمه را با موفقیت انجام نمی دهید و مطمئناً فیوب "Phub" (دچار فابینگ) هستید.

2⃣ سرمیز یا سفره غذا یا دیگر موقعیت‌های اجتماعی با تلفن خود مشغول می‌شوید. قرار دادن تلفن کنار بشقاب غذا علامت هشداری است که نشان می دهد به زودی ارتباطات خانوادگی تان دچار اختلال خواهد شد.

3⃣ یادتان باشد، حتی لازم نیست تلفن خود را در حین مکالمه لمس کنید تا روی رابطه شما تأثیر منفی بگذارد. یک مطالعه نشان داده است که تنها وجود تلفن در دستان یا کنار شما باعث می‌شود همسر، فرزند، خانواده یا دوستان و همکارانتان کمتر با شما ارتباط برقرار کنند. 

بدون چک کردن تلفن نمی توانید شام، نهار یا صبحانه تان را تمام کنید. این نشانه‌ای از دلهره و ترسی واقعی در شماست.  ترسِ از دست دادن تماس، پیام یا پست جدیدی در شبکه های اجتماعی. 

🔺 *سه راه برای جلوگیری از فابینگ شدن:*

۱- غذایتان را بدون تلفن بخورید.
۲- تلفن را از دسترس خود دور کنید.
۳- خود را به چالش بکشید.

منبع :انجمن آسیب شناسی ایران

#هومن_پناهنده
@gashthaa

♦️احمد مسعود، فرمانده مقاومت ضدطالبان در دره پنجشیر، در خطاب به نیروهای طالبان که در جریان جنگ در منطقه خواک و گلبهار در چهار روز گذشته در نزدیکی ولایت پنجشیر اسیر شده بودند، می‌گوید: «پنجشیر خانه شماست و شما می‌توانید تا زمانی که می‌خواهید در پنجشیر بمانید.»
@indypersian

⭕️شکست پروژه سیاسی غرب در افغانستان

📌سنت‌گرایی و باورهای ویژه مردم افغانستان را نمی‌توان به آسانی در قالب دموکراسی غربی قرار داد


♦️تردیدی نیست که گسترش دامنه افراط‌گرایی دینی و سیاسی که منجر به ظهور گروه‌های تروریستی در جهان شده بود، عامل اصلی حوادث ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به شمار می‌رود که ایالات متحده را با فاجعه بزرگی روبه‌رو کرد. البته هدف از این گفتمان، اتهام وارد کردن به تدین و دین‌باوری نیست بلکه اشاره‌‌ای به پدیده سیاسی‌شدن دین است.
📝ادامه مطلب…


@indypersian 📍

چو بر تن چيره گردد دردمندی
فرود آيد سهی سرو از بلندی

نشايد کرد خود را چاره کار
که بيمار است رای مرد بيمار

سخن در تندرستی تندرست است
که در سستی همه تدبیر سست است

(خسرو شیرین نظامی)

وقتی اندیشۀ مرد بیمار، بیمار باشد، حال اندیشۀ جامعۀ بیمار چگونه است؟

ویدئوی بالا را دوست سوسیالیستی برایم فرستاده که در راه پای‌بندی به مرامش، در زندگی رنج بسیار کشید. من هم لازم دیدم چند سطری برایش بنویسم، که در اینجا می‌آورم:

سلام آقای...گرامی
این سرباز آمریکایی سخنِ حق می‌گوید، اما نکته‌ای هست که اهمیتش کم نیست و آن این است که خود این اعتراض و انتقادِ به‌حق و فریاد دادخواهی را تقریباً فقط در جامعه‌ی مدنیِ کشورهای لیبرال غربی می‌توان به صدای بلند علیه حاکمان ادا کرد و همچنان سرِ سالم بر بدن داشت(البته همیشه استثنا هست) و این دستاورد کمی نیست. من نمی‌خواهم این مصونیت نسبیِ منتقدان و معترضان را در این کشورها به حُسن نیت حاکمان‌شان نسبت بدهم. شاید بتوان این مدارا را تا حدی ناشی از فرهنگی جاافتاده و بیشتر ناشی از توازنِ قوای سیاسی دانست که اجازه‌ی شلتاق کردن را به حکام نمی‌دهد. به هر حال، علتش هر چه باشد، خودِ آن دستاورد کمی نیست و چه بسا همین امتیاز است که نخبگان کشورهای دیگر، حتی سوسیالیست‌هایشان را جذب این کشورها می‌کند. امیدوارم روزی جامعه‌ی آمریکا و همه‌ی جوامع به نقطه‌ی بهینه‌ای برسند که عدالت هم به این دستاورد بزرگ یعنی "مصونیتِ شهروند منتقد و معترض" افزوده شود.
من این ویدئو را برای دوستانی فرستادم، البته همراه با بیان نکته‌ی مذکور در بالا، تا، دور از جناب شما، متهم به بی‌خبری، یا از آن بدتر، بی‌انصافی نشوم. باقی بقایتان.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

نامهٔ جمعی از اهل فلسفه در اعتراض به اخراج استاد فلسفه

🔹در جهان جدید، آزادی دانشگاهی از ارکان نظم اجتماعی است، قاعده‌ای که طبق آن فرد دانشگاهی علی‌الاصول اجازه و مصونیت به چالش کشیدن دیدگاه‌های پذیرفته‌شده و رایج را دارد و می‌تواند دیدگاه‌هایی مناقشه‌برانگیز در حوزه‌ کار خود عرضه کند. آزادی ابراز عقیده در محیط علمی در تاریخ ما نیز ریشه دارد و از سنت‌های دیرینه در حوزه‌های علمیه و حلقه‌های تدریس، حتی بر سر موضوعاتی مانند وجود باری، بوده است. بر این اساس، ارباب قدرت نه‌تنها حق اعمال فشار به‌منظور اثرگذاری بر محتوای سخن فرد دانشگاهی را ندارند، بلکه باید فضا را برای تبادل افکار و نظرات در محیط‌های علمی فراهم آورند تا مناقشه‌های علمی در محیط‌های طبیعی خود، و نه با دخالت عناصر اثرگذار بیرونی، حل‌وفصل شوند.

🔹فیلسوفان، به تأسی از پدر معنوی خود، سقراط، خرمگسانی برای برهم‌زدن چرت خواب‌آلودگان‌اند، تا آنجا که اهل شهر را با به پرسش کشیدن مسلّم‌ترین مسلّمات از کوره به در کنند. امروز هم در نظام‌های دانشگاهی، رشته‌ای که در آن طرح پرسش از فراهم آوردن پاسخ ارزشمندتر است همان فلسفه است، و ارباب قدرت باید بدانند که میان کارآمدی دولت‌ها و میزان پذیرندگی و رواداری آنان در قبال اهل علم، به‌ویژه فیلسوفان، که کارشان نقادی و تحقیر حماقت است، تناظری وجود دارد.

🔹بنابراین ملاحظات، ما، جمعی از معلمان و دانش‌آموزان فلسفه، به عنوان وظیفه دانشگاهی و مدنی خود، خواستار آن‌ایم که حکم تأسف‌بار محرومیت دکتر بیژن عبدالکریمی، استاد فلسفه، از ادامه خدمت دانشگاهی لغو شود. به باور ما، فارغ از شخصیت علمی و عمومی دکتر عبدالکریمی و دیدگاه‌های او، این حکم نقض آشکار آزادی دانشگاهی است. نظام حکمرانی وظیفه‌ای جز فراهم آوردن زمینه تضارب آرا ندارد و خود در مقام داور مسابقه نباید به نفع یکی از طرفین اختلاف‌نظرهای علمی به صحنه وارد شود. بی‌تردید رواج چنین مداخله‌هایی، که متأسفانه مسبوق به سوابقی نیز هست، به رشته فلسفه و شخصی خاص محدود نخواهد شد و تضعیف نهاد شکننده علم را در کشور ما در پی خواهد داشت.

🔹بعدالتحریر: در آستانه انتشار این بیانیه خبر رسید که رییس محترم دانشگاه آزاد اسلامی دستور تجدیدنظر در حکم دکتر عبدالکریمی را صادر کرده است. امیدواریم نتیجه این تجدیدنظر انتظار معترضان را برآورده سازد و حاصل این ماجرا مصون ماندن حریم دانشگاه از چنین تعرضاتی در آینده باشد.

@eudemonia

https://etemadonline.com/content/513225

بیست سال پیش و درپی کشته‌ شدنِ احمد شاه مسعود، در یکی از روزنامه‌ها مطلبی نوشتم و آنجا در توصیف او عبارتِ "رزمنده‌ی ناگزیر" را آوردم. گویا اکنون این صفت درباره‌ی فرزندِ آن فرماندهِ بزرگ هم صدق می‌کند.

#هومن_پناهنده
@gashthaa
👇👇👇👇👇

🔸رزمنده‌ی ناگزیر
(به یاد احمد شاه مسعود)

✍هومن پناهنده

زمانی در مصاحبه‌ای، خبرنگاری از ورزشکاری ثروتمند پرسیده بود:
"شما که از فقر به غنا رسیده‌اید درباره‌ی وضعیت امروزتان چه احساسی دارید؟"
در جواب او جمله‌ای وجود داشت گویای نکته‌ای گرانبها:
"رابطه‌ی من با پول رابطه‌ای عمیق نیست."

این که آن مرد راست گفت یا نه در اینجا موضوع مهمی نیست، اما مهم این است که اساساً این امکان هست - گرچه به شکلی استثنایی- که کسی با چیزی دایم سر و کار داشته باشد، ولی به رغم این ارتباطِ مستمر،دلسپرده و آلوده‌ی آن نباشد. باید پذیرفت که، بنا بر قاعده، بسیار دشوار است که آدمی با چیزی بسیار در تماس باشد و نه با آن، بلکه با چیزی بهتر از آن "رابطه‌ی عمیق" برقرار کند. معمولاً در چنین شرایطی، ایجاد فاصله‌ی عاطفی مشکل و چه بسا محال می‌شود. به طور معمول، ثروتمندان با ثروت، قدرتمندان با قدرت و... جنگاوران با جنگ "رابطه‌ی عمیق" برقرار می‌کنند و معنای زندگی‌شان را به ترتیب در ثروت و قدرت و جنگ می‌یابند.کمتر کسی است که همچون سلیمان، باهمه حشمت، حتی به موری بی‌زور به احترام نظر کند و جمال معنوی‌اش بر آن همه جلال دنیوی‌اش بچربد. انسان‌های دارای توان معمولی همان بهتر که هوای مُلک سلیمان و هوس راه رفتن بر لبه‌ی تیغ به سراغ‌شان نیاید. این همچون آرزوی غرقه گشتن در آب و آغشته نشدن به آب است که موقعیت تناقض‌آمیزی است و غالباً عاقبتش جز شکست نیست. این است که عقل حکم می‌کند آدمیان تا می‌توانند با طمع خام توفیق، پا در این راه پر خار و خارا و آکنده از تناقض نگذارند و بگذارند تنها آشنایان ره عشق در این بحر عمیق غوطه بخورند. آن که پا در چنین راهی می‌نهد هم در آغاز دارای مایه و گوهری برتر است و هم در جریان کشاکش، وجودش جلایی افزون‌تر می‌یابد و اصلاً گویا چهره‌ی انسان‌ها در گیر‌ودار همین موقعیت‌های تناقض‌آمیز است که تابناک و تابناک‌تر می‌شود.
جنگاوری را در نظر بگیرید که در بیرون با رشادت می‌جنگد، اما با تمام وجود دلسپرده‌ی صلح است، پس گرچه به جدّ، اما با اکراه می‌جنگد. موقعیت تناقض‌آمیز او موقعیت کسی است که به حکم تقدیر نقشی را ماهرانه اما ناخواسته و به‌ناچار ایفا می‌کند و بنابراین به‌رغم آن مهارت، کل موقعیت را ناروا و سزاوار نفرین می‌شمرد. ایفای نقش ماهرانه‌اش در آن صحنه‌ی شوم سبب نمی‌شود که خودآگاه یا ناخودآگاه در بُن ضمیرش دوستدار آن موقعیت مرگزا باشد. به‌ گمان من، همین دوگانگیِ تراژیک، چهره‌ی رزمنده‌ی راستینِ راه صلح را از جنگنده‌ی عادی متمایز می‌کند. جنگنده‌ی عادی که طبعاً به‌وفور هم یافت می‌شود در نقش جنگاوری‌اش خوش می‌نشیند و بدان دلخوش است، با آن خو می‌گیرد و "رابطه‌ی عمیق" لذت‌جویانه و زیباشناختی با کشتن و کشته‌ شدن برقرار می‌کند و همین رابطه‌ی عاشقانه چه بسا پایان جنگ را به آغاز ملالت‌ها و کسالت‌های او بدل کند، اما رزمنده‌ی راه صلح، چریک ناگزیر و دلچرکینی است که از بودن در وضعیت جنگی، دستخوش درد و دریغ است، چرا که این موقعیت او را وا می‌دارد با کسانی نامهربان باشد، بر سر ِ کسانی فریاد بکشد، و در بدترین حالت کسانی را به دیار عدم بفرستد و او این همه را نمی‌خواهد. سخنِ برشت زبان حال اوست:

فریاد بر ضد بیداد صدا را خشن می‌کند
دریغا ما که می‌خواستیم جهان را مهربان کنیم
خود نتوانستیم مهربان باشیم

او مشتاق و منتظر روزی است که هیاهوی کودکان شاد جای نعره‌ی جنگ، و میلاد جای مرگ بنشیند، گیرم در صلحِ چنان روزی، او خود که خبره‌ی جنگ بوده دیگر چندان به کار صلح نیاید، اما شادی و نشاطِ زندگی را بهای مناسبی برای بیکارگی خود می‌یابد.

ولی آنچه تا اینجا گفته آمد ربطش با احمد شاه مسعود چیست؟ حقیقت این است که این‌ها تماماً مربوط به او و به یاد او بود*. از سال‌ها پیش ، من هم مثل بسیاری از ایرانیان کمابیش در جریان تحولات افغانستان بوده‌ام.از همان ایام از میان آدم‌های ریز و درشتی که در معرکه‌ی آن دیار نابختیار درگیر نبرد بودند چهره‌ی یک تن توجهم را جلب کرده بود و او کسی نبود جز احمد شاه مسعود. می‌دیدم که این یکی گویا از جنس دیگری است؛ با ثبات ِ قدم، در طی دورانی طولانی، از هنگام حضور ارتش سرخ تا بعد و بعدها با پایداری به وظیفه‌ای که فلک غدّار بر دوشش نهاده بی‌صدا و بی‌ادا عمل می‌کند؛ رفتار سیاسی‌اش دستخوش نوسان غیر اصولی نیست؛ هنگام مصاحبه متین و آرام و شمرده و آن هم درباره‌ی "صلح " سخن می‌گوید و اهل ناسزا گفتن به این و آن هم نیست. به این ترتیب، آرام آرام طرحی از سیمای این فرماندهِ جنگ در ذهنم پرداخته شد و به دلم نشست. بعدها هر وقت فرصتی دست می‌داد تا درستی یا نادرستی طرحم را وارسی کنم هر چه شنیدم و دیدم موید گمان اولیه‌ام درباره‌ی شایستگی او بود.

(ادامه در فرسته‌ی بعدی👇👇👇)

(ادامه‌ی فرسته‌ی قبل👆👆👆)

یک بار از مردی افغان شنیدم که فرمانده مسعود خودش همیشه در مهلکه‌های جنگ حاضر است و پنجه در پنجه‌ی مرگ می‌افکند و چنان نیست که فارغ‌البال، دور از هنگامه‌ی آتش و خون و همچون عقل کل، دیگران را فقط به صدور فرمان مفتخر کند. یکی دو باری هم کسانی از دلبستگی او به مرحوم شریعتی و به‌ویژه کتاب کویرش برایم صحبت کردند.باری این‌ها همه از حضور مردی دیگرگونه در صحنه‌ی نظامی و سیاسی افغانستان خبر می‌داد.
بی‌گمان به گواهی شواهد و قرائن احمد شاه مسعود آرزومند بود صلح را در افغانستان و افغانستان را در صلح ببیند. او دوستدار زندگی بود، اما تقدیر برایش چنین رقم زده بود که به عشق زندگی، از نزدیک -بسیار نزدیک- چشم در چشم مرگ بدوزد و حتی برای زندگی بمیرد. در مراسم تدفین ِ مسعود در دره‌ی پنجشیر(که قسمت کوتاهی از آن از تلویزیون پخش شد) پسر سیزده ساله‌ی او از جمله گفت: " من می‌خواهم راه پدرم را ادامه دهم." من تردید ندارم که احمد شاه مسعود در نوازش‌های پدرانه‌اش،در گوش فرزند دلبندش، همواره راه صلح‌ و صفا -و نه جنگ و مرگ- را با محبت تبلیغ می‌کرد.
نمی‌دانم،شاید شکل ِ رفتن او از جهان فانی معنایی نمادین داشته باشد. آیا لازم بود پرواز این چریک ِ دلچرکین ِ آتش به جان،از خاک به افلاک،پروازی آتشین باشد؟نمی‌دانم. اما شعری می‌دانم از شاعری افغان. این شعر را سالیانی بس دور خوانده بودم و بیتی از آن هرگز از یادم نرفت. وقتی با خبر شدم که فرمانده مسعود از میان ما رفت باز هم آن بیت از باب تسلی بخشیدن به خاطری خسته به سراغم آمد که این است:
آتشی کاندر نهاد ما فتاد
گرچه ما را سوخت اما زنده باد


*طرح "رزمنده‌ی ناگزیر" کسان دیگری را هم به یادم می‌آورد، از جمله:مرحوم مصطفی چمران.

(منتشر شده در روزنامه‌ی "نوروز" ، دوشنبه ۲ مهر ۱۳۸۰)

#هومن_پناهنده
@gashthaa