‍ ✔️زند بر هر رگی فصاد صد نیش
ولی دستش بلرزد بر رگ خویش

✍️سهند ایرانمهر

این ویدیو را که دیدم به نظرم‌آمد که مناسبت خوبی است برای بازنشر و رجوع به گنجینه ادبیات‌مان، تا بدانیم خرد ایرانی براساس تجربه خود به آنچه که امروز رانتخواری یا آقازادگی می‌نامیم، چه نگاهی دارد.

نظامی گنجه‌ای در داستان خسرو و‌شیرین به قصد هرمز مبنی بر دادگستری و‌عدالت‌ورزی و سوگندی که برای تحقق آن‌می‌خورد، اشاره می‌کند:

سیاست را ز من گردد سزاوار
بر این سوگندهائی خورد بسیار
چو شه در عدل خود ننمود سستی
پدید آمد جهان را تندرستی

🔸اولین آزمون هرمز با تخطی فرزندش خسرو، اتفاق می‌افتد. او‌ با اسبش وارد‌کشت یک روستایی می‌شود، روی تخت خانه او می‌خوابد و بنای عشرت می‌گذارد و غوری غلامش غوره باغ رعیت را ضایع می‌کند. خبر « بی‌رسمی» فرزند را‌ به پدر می‌برند و‌سوگندش را یادآوری می‌کنند:

که خسرو و دوش بی‌رسمی نمود است
ز شاهنشه نمی‌ترسد چه سوداست
ملک گفتا نمی‌دانم گناهش
بگفتند آنکه بیداد است راهش
سمندش کشتزار سبز را خورد
غلامش غوره دهقان تبه کرد
شب از درویش بستد جای تنگش
به نامحرم رسید آواز چنگش

🔸به هرمز همچنین یادآوری می‌کنند که اگر این‌‌کار آقازاده را فردی عادی می‌کرد، پیرش را در‌می‌آوردی ولی معمولا صاحبان قدرت به رگ خویش که می‌رسند، سست می‌شوند:

گر این بیگانه‌ای کردی نه فرزند
ببردی خان و مانش را خداوند
زند بر هر رگی فصاد صد نیش
ولی دستش بلرزد بر رگ خویش

🔸هرمز به سوگندش عمل و فرزند را تنبیه می‌کند:

ملک فرمود تا خنجر کشیدند
تکاور مرکبش را پی بریدند
غلامش را به صاحب غوره دادند
گلابی را به آبی شوره دادند
در آن خانه که آن شب بود رختش
به صاحبخانه بخشیدند تختش
پس آنگه ناخن چنگی شکستند
ز روی چنگش ابریشم گسستند

🔸در اینجا، نظامی دست به مقایسه این روش دادگرانه با تبعیض و بی‌عداتی عهد‌و زمانه خود می‌زند:

سیاست بین که می‌کردند ازین پیش
نه با بیگانه با دردانه خویش
کنون گر خون صد مسکین بریزند
ز بند یک‌قراضه برنخیزند
کجا آن عدل و آن انصاف سازی؟
که با فرزند از اینسان رفت بازی

🔸نظامی همچنین دست به مقایسه تلخ آن حکمرانان گبر با حاکمان مدعی مسلمانی می‌زند:

جهان ز آتش پرستی شد چنان گرم
که بادا زین مسلمانی ترا شرم
مسلمانیم ما او گبر نام است
گر این گبری، مسلمانی کدام است؟
نظامی بر سرافسانه شو باز
که مرغ پند را تلخ آمد آواز

پایان
تدوین ویدیو: پیام پورفلاح ( کارتونیست)
@sahandiranmehr

صیانت که معنی‌اش آن باشد، لاجرم زنده‌گیری هم اینچنین است!
@sahandiranmehr

تلف شدن خرس قهوه‌ای بر اثر ضرب و جرح

اداره کل حفاظت محیط زیست استان اردبیل از تلف شدن یک قلاده خرس ‌قهوه‌ای در روستای کنازق شهرستان نمین خبر داد.

اهالی روستا با توسل به روش‌ها و رفتارهای نامناسب، پس از تعقیب و گریز و ضرب و جرح حیوان و از پا انداختن آن، با استفاده از ادواتی نظیر تراکتور، آسیب جدی به این جانور وارد کردند.

با توجه به شدت آسیب‌دیدگی حیوان از ناحیه ستون فقرات و خونریزی داخلی تلف شد.

@sahandiranmehr

عالم قاسم‌اف و علیرضا قربانی
هجدهمین جشنواره‌ی بین‌المللی موسیقی عرفانی،
سپتامبر ۲۰۲۱، قونیه - ترکیه.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

🖤 ارغوان این چه رازیست که هر بار بهار
با عزای دلِ ما می‌آید...

به اطّلاع همراهان عزیز می‌رسانم که متأسفانه استاد اسلامی نُدوشن درگذشتند.

⚫️ صفیرِ سیمرغِ فرهنگِ ایران حزین گشت⚫️

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

استاد محمد علی اسلامی‌ نُدوشن از نثر‌نویسانِ برتر معاصر بود؛ شمارِ نثر‌نویسانی در ترازِ او شاید از انگشتان یک دست بیشتر نباشد.

🔹بنی‌آدم اعضاءِ... .

#هومن_پناهنده
@gashthaa

برسد به دست آقای پرویز پرستویی، خیرین و دلسوزان مراکز نگهداری افراد معلول و سالمند

جناب آقای #پرستویی
از این که با نیت خیر و مهربانی، باعث «نجات» یکی از اهالی سرشناس کهریزک (آقای #رضا_رویگری) شدید، از شما تشکر می‌کنم اما می‌خواهم توجه شما را به نکته‌ای حیاتی جلب کنم.
گزارش ناراحت‌کننده آقای رویگری از #زندگی_در_کهریزک واقعیتی است که نه فقط در این مرکز، که در همه #موسسات_نگهداری افراد #معلول و #سالمند وجود دارد. مدل نگهداری موسسه‌ای، شیوه‌ای سنتی و براساس مراقبت دائمی، قطع ارتباط با دنیای بیرون و داشتن قَیم است؛ به طوری که ساکنان، دیگر هیچ اختیاری بر زندگی و تصمیم‌های خود ندارند و با آنها مانند انسان‌هایی بی‌ارزش و بدون صلاحیت برخورد می‌شود. به دلیلِ همین فضای بسته و از دست رفتن حقوق اولیه انسانی در مراکز نگهداری، کابوس بسیاری از افراد دارای معلولیت، سالمندان و خانواده‌های آنها این است که روزی خودشان یا عزیزشان مجبور به زندگی در این مراکز شوند؛ مکان‌هایی که به مراتب وحشتناک‌تر از کهریزک‌اند و هر روز خبری از #شکنجه، #آزار و تجاوز از آن جاها به بیرون درز می‌کند.
روش نگهداری موسسه‌ای سال‌هاست که در کشورهای مختلف منسوخ شده است. کنوانسیون جهانی حقوق افراد دارای معلولیت ۲۰۰۶ که ایران نیز به آن پیوسته، بارها خواستار «موسسه‌زدایی» یا بستن این مراکز مراقبتی شده و از دولت ایران خواسته است که به جای این نوع مراقبت‌های غیرانسانی، روش «ارائه خدمات حمایتی مبتنی بر جامعه» را پیاده کند؛ که بر اساس آن، فرد در مکان‌های کوچکتری زندگی می‌کند؛ اجازه دارد در جامعه حضور و مشارکت داشته باشد؛ از مراکز تفریحی و خدماتی (مانند مراکز فنی و حرفه‌ای، تحصیلی، کاری و غیره) استفاده می‌کند؛ می‌تواند کار کند و برای خودش و زندگی‌اش تصمیم بگیرد؛ و با او مانند یک زندانی یا مجرم رفتار نمی‌شود.
در سایه کنوانسیون جهانی، موسسه‌های زیادی در کشورهای اروپایی بسته شده‌اند. حتی در یونان که در سال‌های اخیر، با بحران‌های اقتصادی فراوانی روبرو بوده، مراکز نگهداری یکی پس از دیگری در حال بسته شدن هستند و جای آنها را مراکز کوچک حمایتی گرفته‌اند.
من به عنوان کنشگری که بیشتر عمر خود را در حوزه حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت فعالیت کرده‌ام، از شما که پیشتاز کمک به اهالی کهریزک بوده و هستید، خواهشمندم که از نفوذ خود برای ایجاد تغییری بزرگ در سیستم ضدانسانی مراقبتی و حرکت به سمت روش حمایتی استفاده کنید. نجات یک نفر کار ارزشمندی است اما تلاش برای تغییر سیستمی غلط، روح و جسم هزاران نفر را نجات خواهد داد.
بااحترام
نگین حسینی
@neginpaper

همه دانند که بر دست شهان بوسه خطاست
لایق بوسه فقط دست و سر و پای شماست

روز معلم بر آموزگاران عرصه‌ی خرد و راستی و دادپروری مبارک باد.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

مکث، تعجب، تعظیم!

◽️سال‌ها قبل وقتی که به « خارج» سفر می‌کردم و در آنجا وارد فروشگاه‌های کوچک می‌شدم فروشنده با لبخند می‌گفت " سلام، خوش اومدین". همیشه چند بار با دقت به پشت سرم نگاه می‌کردم چون مطمئن نبودم که طرفِ صحبت فروشنده من باشم. می‌گفتم که احتمالأ بعد از من فرد دیگری وارد شده است و به‌یقین آشنای فروشنده است که او به گرمی به او سلام می‌کند. ولی حدس من اشتباه بود. وقتی چیزی نمی‌خریدم سعی می‌کردم یواشکی و بی‌سر‌و‌صدا مغازه را ترک کنم. هنوز پایم را از فروشگاه بیرون نگذاشته، باز صدایی پشت‌سرم می‌شنیدم که با مهربانی می‌گفت" روز خوبی داشته باشید. خداحافظ". هول و ولا مرا می‌گرفت و به تندی و غضبناک می‌گفتم «یس یس! » راستش را بخواهید برایم عجیب بود.

بعد‌ها کم‌کم به محیط‌های دیگر «خارج » هم رفتم و باز احترام دیدم. حتی توهین‌هایشان هم محترمانه بود! و راستش را بخواهید توهین‌های آن‌ها دقیقاً مانند احترام‌های ما به یکدیگر بود. در آنجا رفته‌رفته احترام به خودم را پذیرفتم و با آن کنار آمدم. به این نکته دقت کنید. پذیرفتن احترام به خود اصلاً آسان نیست. همانطور که بی احترامی رنج آور است احترام دیدن هم می تواند رنج آور باشد. دیگر آنکه فقط « احترام گذاشتن» نیست که نیاز به یادگیری یا آموزش دارد بلکه درباره ظرفیت «احترام دیدن» هم باید آموزش دید. آنجا فهمیدم که من برای «احترام دیدن» به خوبی تعلیم ندیده و تربیت نشده بودم. من آستانۀ مشخصی برای احترام دیدن داشتم. تحمل من برای احترام دیدن حد و اندازه داشت.

یکی از رفتار‌هایی که از رانندگان کشور‌های « خارج» آموختم ایستادن آنان نزدیکی خط عابرپیاده و در مواردی اشاره به عابر پیاده برای رد شدن از عرض خیابان است. بعضی از رانندگان در « خارج» برای انتقال این پیام به عابر، از دست و لبخند استفاده می‌کردند. در این خصوص هم احترام به خودم را پذیرفتم. اصلاً آسان نبود. اوایل پیش می‌آمد که وسط خیابان و روی خط عابر پیاده بأیستم و هاج و واج به رانندگانی که به من احترام می‌گذارند نگاه کنم. فکر می‌کردم که به یقین دوربین مخفی باشد، یا اینکه یک کمپانی ماشین‌سازی دارد اولین ماشین بدون راننده خود را آزمایش می‌کند تا ببیند که واکنش ماشین به یک جسم زنده در خیابان چیست؟ ! حدس من اشتباه بود. یک راننده بالغ و عاقل در ماشین نشسته بود و با لبخند به من نگاه می‌کرد و البته من با تعجب و اندکی خشمگین به او خیره می‌شدم. در هر صورت، سخت بود ولی با احترام به خودم کنار آمدم. خشمم از این بود که « لعنتی، نکن این کارو، من تحمل‌شو ندارم. چرا به من این قدر احترام می‌ذاری؟ » به تدریج احساس کردم که احترام مانند هوای تازه‌ای است که به زور دارد وارد شش‌های کثیف من می‌شود. شش‌هایی که سال‌ها به دودی به نام بی‌احترامی عادت کرده بودند. وقتی احترام دیدن را باور کردم چقدر حس خوبی داشتم. نگاهم به زندگی مثبت‌تر شد. اعتماد بنفسم افزایش یافت. آدم‌ها را بیشتر دوست داشتم.

دوستان من. سطر‌های قبلی را با چاشنی طنز همراه کردم. هر چند خوب می‌دانید که حقیقتی تلخ است. ولی می‌خواهم نکته دیگری بگویم. معمولاً وقتی در خیابان‌های شهر‌های مختلف کشور رانندگی می‌کنم سعی‌ام آن است تا رفتار خوب رانندگان « خارج» را تقلید کنم. معمولاً چند متر مانده به خط‌کشی عابر پیاده از سرعتم می‌کاهم، کامل توقف می‌کنم و با تکان دادن محترمانه دستانم، به عابر پیاده می‌گویم که بفرماید. سعی می‌کنم نوع ایستادنم همین معنی «بفرمایید» را منتقل کند نه «گمشو برو دیگه! »

تاکنون با عابری مواجه نشده‌ام که نأیستد، اول تعجب نکند و بعد از مکثی کوتاه از من تشکر نکند. بعضی از هموطنانم آنقدر در وسط خیابان می‌ایستند، و تعظیم و تشکر می‌کنند که داد و فریاد ماشین‌های پشت‌سر و حتی گاهی اوقات خود من هم درمی آید. باورتان می‌شود که بعضی‌ها در پاسخ به احترام من، رو به ماشین تعظیمِ ژاپنی می‌کنند؟ حتی در شهر‌های کوچک، زنان که ممکن است ملاحظاتی داشته باشند مکث می‌کنند، لبخند می‌زنند و به نشانه تشکر دستشان را روی سینه‌شان می‌گذارند.

آنچه من انجام می‌دهم رفتاری معمولی در بسیاری کشورهاست. ولی چرا ما به وضعیتی رسیده‌ایم که اینقدر در مواجهه با رفتار ساده‌ای نظیر توقف احترام‌آمیز یک راننده پشت خط عابر اینقدر تعجب می‌کنیم؟ علیرغم هر پاسخی به این سوال، آنچه مهم است نتیجه است که در این مثال انتقال حس شیرین «محترم بودن» به آدمهاست.

تعظیم و تشکر عابران در مقابل ماشین یک تاریخ را برایم تداعی می‌کند. این رفتارِ کوچک، نشانه است نشانه. این رفتار بیانگر تاریخی مملو از بی‌احترامی حاکمان این کشور به مردم، بی‌احترامی نهاد‌های حکومتی به انسان‌ها و در نتیجه، بی‌احترامی «مردم احترام‌ندیده» به یکدیگر است.
🔺فردین علیخواه|گروه جامعه‌شناسی دانشگاه گیلان
_______________
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
✅کانال: @fardinalikhah

از رودی مَتی، ایران‌شناس آمریکایی، درباره‌ی روحیات ایرانیان سوال می‌کنند و او اشاره‌وار نکاتی می‌گوید.

🔹درباره‌ی آن دخترِ سخنران

🖌هومن پناهنده

تجربه‌ی زندگی ندارد، سختی ندیده، شکرِ خدا تکیده و فرسوده نیست، نشاط و طراوت دارد، نمی‌داند جیبِ خالیِ کسی که چند دهانِ باز و شکم گرسنه منتظر همتِ او هستند چه کوفتی است، نمی‌داند که سیاست بازیچه‌ی کودکان نیست، بازی با دم شیر است. به لبخندش، وقتی که تشویقش می‌کنند، توجه کنید؛ این لبخندِ از سرِ شعف، واکنش کسی نیست که کمرش زیر بار زندگیِ تهی از معنایش خم شده، روحِ مجروحش توانِ ادامه دادن ندارد و خسته و خون‌آلود، صرفاً از سرِ اضطرار، اقدامِ سیاسی می‌کند و سیاست برایش مایه‌ی لذت نیست، تلاشی است نومیدانه و چه‌بسا انتحاری برای خلاص شدن از وضعیت نفرین‌شده‌ای که تهیدستی و رنج و سرشکستگی مشخصه‌ی آن است. باری، این ندانستن‌ها عیبِ این دختر نیست، محدودیت اوست، محدودیتِ خجسته‌ی هر جوانی است که جوانی کردن حق اوست و حق اوست که در عنفوان جوانی از عمق و دامنه‌ی فلاکتی که بسیاری از میانسالان و پیران درگیر آن‌اند بی‌خبر بماند و بتواند با شعف، از ژرفترین لایه‌ی وجودش لبخندی بزند که وقتی نمره‌ی الف می‌گیرد، می‌زند. اما مبادا دست کمش بگیرید، اگر اقیانوسی از آنها تشکیل بشود، آن‌گاه اعمالِ از سرِ بازی‌شان، درست یا نادرست، اثر وضعی و واقعی خواهد داشت، چنانکه در سال ۵۷ داشت و این باید ما را به فکر فرو ببرد.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

توییت دکتر محسن برهانی
دکترای حقوق جزا و جرم شناسی؛ عضو هیأت علمی دانشگاه تهران

✔️پانوشت:
خدای را به می‌ام شست و شوی خرقه‌کنید
که من نمی‌شنوم بوی خیر از این اوضاع

ببین که رقص‌کنان می‌رود به ناله چنگ
کسی که رخصه نفرمودی استماع سماع
حافظ
@sahandiranmehr