🚩چهلم


سیاه بنواز      امروز

غزلواره‌ی سیاه

به  نامی کو    چهل‌روز پیش

جبّه‌ی خز پوشید و

                   دستارِ گلگون   
                        بر سر پیچید و

کامکار   بشد



هَزار نیز می‌داند

و در میان‌بندِ  جان و تن

همان نام را می‌خوانَد:



        ای اندوه!  ای اندوه!

            ای یار!

               ای تشنگیِ دیدار!


م. موُید
همچنان نیمروز دهم

با دوست گرامی دانشمندی معمولاً فرسته‌هایی رد و بدل می‌کنیم. این فرسته‌ها برای من مغتنم است و نشر بعضی از آن‌ها در گشت‌ها سودمند تواند بود؛ این است که بنا دارم، از این پس، برخی از فرسته‌های این دوست را با نام قلمی"ا. سرگشته" در گشت‌ها بگذارم.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

🔸از آمریکا🔸
دربارهُ اجلاس حزب جمهوری‌خواه

✍ا. سرگشته

ملاحظاتی پراکنده دربارهُ اجلاس حزب جمهوری‌خواه که جمعه پایان یافت و رسماً ترامپ را به عنوان کاندیدای حزب برای انتخابات ریاست‌جمهوری اعلام کرد. مردی نابکار، دروغزن و مجرم، که در ژانویهُ 2020 سعی کرد با حمله به مجلس نتایج انتخابات را تغییر بدهد، برای بار سوم کاندیدای یکی از دو حزب اصلی امریکا شده است و بعید نیست برای بار دوم رئیس‌جمهور شود.

● به نظر می‌رسد پوست‌اندازی حزب جمهوری‌خواه کامل شده است. از اعضای شاخص قدیمی کسی در اجلاس شرکت نداشت. مثلا از رجال موفق سیاسی سابق کسی نبود. رئیس‌جمهور (جورج بوش)، معاونان رئیس‌جمهور (دیک چینی و مایک پنس)، کاندیدای حزب (میت رامنی) رهبران شاخص مثل لیز چینی و جان بینر و پل رایان همه غایب بودند. دبیر اول سابق حزب، دانا مک‌دانیل، هم غایب بود. در جای او، عروس ترامپ، لارا، در رهبری حزب کنار دبیر اول قرار گرفته است.

● از نیروهای فکری شاخص حزب هم خبری نبود؛ کسانی مثل بیل کریستول، دیوید فرام، جورج ویل، کاندولیزا رایس غایب بودند. این‌ها از منتقدان پر سروصدای ترامپ شده‌اند.

● عده‌ُ زیادی از کسانی که در دولت ترامپ کار کرده بودند – مارک اسپر، جان کلی، میک مولوینی، دن کوتس، مارک شورت، جان بولتون (که در هشت اجلاس قبلی حاضر بود) و خیلی‌های دیگر – نیز غایب بودند؛ این‌ها هم به صف منتقدان ترامپ پیوسته‌اند.

● شماری از منتقدان سابق ترامپ در اجلاس شرکت داشتند، اما همه در برابر او کرنش کردند و دست او را بوسیدند و طلب بخشش کردند: نیکی هیلی (که ترامپ را دیوانه خطاب کرده بود)، تاکر کارلسون (که گفته بود از ته دل از ترامپ متنفر است و برای رسیدن روزی که اسمی از او نشنود ثانیه‌شماری می‌کند) یا حتی کاندیدای معاونت ریاست‌جمهوری ونس (که ترامپ را با هیتلر مقایسه کرده بود). در واقع روشن است که راه بقای سیاسی در صفوف حزب جمهوری درآمدن به رنگ ترامپ است. روشن شد که کدام آدم‌ها اندک اعتقاداتی دارند و چه کسانی فرصت‌طلب هستند و بندهُ قدرت.

● برای اولین بار یکی از رهبران اتحادیه‌ها (اتحادیهُ رانندگان کامیون) جزو سخنرانان حزب جمهوری‌خواه بود. تا کنون اتحادیه‌های کارگری، در کنار سیاهان، ستون فقرات حزب دموکرات بوده‌اند. سیاست‌های حزب جمهوری، هم در سطح ایالت‌ها و هم در سطح فدرال، نقش مهمی در تضعیف اتحادیه‌های کارگری داشته است. 

● موضوعات مورد علاقهُ حزب جمهوری‌، مثل مبارزه با سقط جنین و ازدواج هم‌جنس‌خواهان و تقویت بازار آزاد و کاهش مالیات، کمتر از گذشته مورد تاُکید قرار گرفت، اما موضوعاتی مثل افزایش تعرفهُ واردات و آغاز جنگ تجارتی و انتقاد از ناتو که جزو برنامه‌های این حزب نبود از سوی سخنرانان مطرح شد.

● برنامهُ حزب، از یک متن طولانی کسالت‌بار به یک متن کوتاه 16 صفحه‌ای که عمدتاً گزیده‌ای از سخنان ترامپ است تقلیل یافت. محور اصلی آن مقابله با مهاجران است. ترامپ مهاجران را "اشغال‌گر" می‌خوانَد و حضور آنها را با افزایش جرم و جنایت و مشکلات اقتصادی پیوند می‌زند و جلوگیری از مهاجرت را به یکی از محورهای برنامهُ سیاسی خود بدل کرده است. 


● حزب جمهوری‌خواه حزب ترامپ است. ترامپ یا منتقدانش را از حزب راند، یا آنها را به کرنش واداشت. آنچه به عامل وحدت‌بخش حزب بدل شده است، شخصیت ترامپ و وفاداری به او است، نه یک برنامهُ روشن سیاسی. حزب جمهوری‌خواه حول شخص ترامپ متحد شده است. در این اجلاس به روشنی می‌شد کیش شخصیت او را دید. سخنران‌ها دربارهُ برنامه صحبت نمی‌کردند، بلکه دربارهُ شخصیت ترامپ، و بیعت با رهبری، و اقتدا به قائد اعظم، سخن می‌رانند.

● جنبه‌های نمایشی این اجلاس هم با داعیه‌های اخلاقی محافظه‌کاران هم‌خوان نبود. محافظه‌کاران که همیشه بر اهمیت خانواده و اخلاق مسیحی تاُکید می‌کنند، از قهرمان کشتی‌کج، هالک، خواستند تا قبل از ترامپ سخنرانی کند و جمعیت را برای سخنرانی او آماده کند. هالک هوگان، مثل خود ترامپ، شهره به فساد است و حتی فیلم روابط آنچنانی‌اش در فضای مجازی پخش شده است. او گفت ما همه ترامپی (Trumpites) شده‌ایم. او همچنین گفت که دوران جنون ترامپی (Trumpomania) فرارسیده است، که اشاره‌ای است به جنون کشتی‌کج (WrestleMania) که هالک خودش شهرت و ثروتش را مدیون آن است و مدتی هم ترامپ درگیر آن بود.

● بحث دربارهُ مشکلات احزاب سیاسی مدت‌ها است آغاز شده است. شرح آن فرصت دیگری می‌طلبد، ولی قدر مسلم این است که تا اینجای کار هر دو حزب از معرفی یک نامزد آبرومند و مقبولِ مردم ناتوان بوده‌اند. باید دید آیا در چند روز آینده حزب دموکرات می‌تواند بایدن را به ترک میدان راضی کند.*

*نوشته مربوط می شود به قبل از کنار رفتن بایدن.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

♦️احمد میدری، کپی کردن از دستاوردهای غربیها را مورد نقد قرار می‌دهد🔺

مشاهده در یوتیوب

@joreah_journal

www.instagram.com/joreah_journal

این یک خاطره را بگویم و بروم. نزدیک به نیم قرن پیش، می‌خواستم با یکی از دخترهای دانشکده‌ی مکانیک دوست بشوم. من هیچ‌وقت راه‌کار مناسب برای دوست شدن با دخترها و نشستن بر مسند پادشاهیِ قلب‌شان را یاد نگرفته‌ام. این‌که از کدام در وارد بشوم و سوار کدام اسب سفید بشوم و چطور صدایم را مثل یک عاشق دلخسته از حوالی پانکراس بدهم بیرون که دلشان را بلرزانم. این‌ها برای من از شخم زدن چهل هکتار زمین بایر-حوالی کوت‌عبداله- هم سخت‌تر بود. مع‌الوصف عزمم را جزم کردم تا دختر دانشکده‌ی مکانیک را گرفتار خودم کنم. فقط یک کار از دستم برمی‌آمد. آخرین روز ترم، یک نامه‌ی عاشقانه-حماسی برایش بنویسم و شماره‌ی تلفن خانه‌‌ی اهواز را پانویس کنم و توی خیابان جلفا-همان جا که ماتیز را پارک می‌کرد- بدهم دستش. بعد جلدی سوار قطار بشوم و بروم اهواز. بشینم روبروی تلفن قرمز توی اطاق پذیرایی و تمام تابستان زل بزنم بهش و منتظر بمانم تا عاشقم بشود و زنگ بزند بهم. دو ماهی روی این نقشه و نامه کار کردم. تمام سلول‌های خاکستری و سفید و سیاه مغزم را به کار انداختم و دو صفحه برایش نامه نوشتم. رومئو و مجنون و خسرو باید جلوی این نامه لنگ می‌انداختند. طوری که خودم هم آن را می‌خواندم، عاشق خودم می‌شدم. روز آخر ترم، برگه‌ی امتحان فلان را تحویل دکتر شجاعی دادم و مقتدارانه رفتم زیر درخت چنار آن طرف خیابان جلفا ایستادم تا رقم‌زننده‌ی آینده‌ی درخشانِ من، امتحانش را تمام کند و بیاید سوار ماتیز بشود و من نامه را بدهم بهش و خلاص. توی خیالم، تا بیاید، سه بار تا مراسم حنابندان و ماه عسل رفتم و برگشتم. بالاخره آمد. اما تنها نیامد. با یکی از پسرهای الدنگ دانشکده برق آمد. خوش و خرم سوار ماتیز شدند و از روی سفره‌ی عقد ما رد شدند و رفتند. من ماندم یک نامه‌ی نخوانده. همان‌جا پاره‌اش کردم و ریختم توی جوی آب خیابان جلفا و رفتم میدان راه‌آهن و قطار و الخ. بدون تلفن قرمز.

حالا بعد از نیم قرن، از همه‌ی ماجرا، فقط به آن نامه فکر می‌کنم. نامه‌های نخوانده و به مقصد نرسیده برای من از قرمه‌سبزی و انگور یاقوتی هم جذاب‌ترند. سال‌ها پیش داشتم مراسم گلدن گلوب را تماشا می‌کردم و اسپیلبرگ کاندیدای بهترین کارگردان شده بود. که خب انتخاب نشد و یکی دیگر که یادم نیست کی بود، شد بهترین کارگردان. آن لحظه من فقط یک فکر به ذهنم رسید. فکر کردم که اسپیلبرگ شب قبلش لابد یک یادداشت آماده کرده و گذاشته توی جیبش که اگر برنده شد، آن را پشت میکروفون بخواند. مثلا در آن از همه تشکر کند و بگوید رمز موفقیتش توکل به خدا بوده و کمک والدین و دود چراغ. اما حالا که برنده نشده، کاغذ یادداشت همان‌طور تا شده ماند ته جیب کت سیاهش. لابد از سالن که زده بیرون، یادداشت را بیرون آورده و جرش داده و ریخته توی جوی آب جلفای ایالات متحده. چی نوشته بود؟ خدا می‌داند.

چقدر حیف که این‌نامه‌ها قبل از خوانده شدن، پاره می‌شوند. یادداشتی که یک نفر می‌نویسدشان تا سر وقت موعدش آن را بخواند. ولی وقت موعدش نمی‌آید. یا یکی با ماتیز از رویش رد می‌شود. مثل نامه‌‌هایی که سربازها برای معشوق‌شان می‌نویسند و می‌گذارند توی جیب بغل‌شان. اما قبل از فرستادن، از غیب تیر می‌خورد توی همان جیب بغل و نامه و قلب طرف را شرحه‌شرحه می‌کند. این یادداشت‌ها برای آینده‌ای قشنگ نوشته شده‌اند. آینده‌ی قشنگی که هیچ‌وقت رخ نمی‌دهد. این یادداشت‌ها بعد از منقضی شدن‌شان، خواندنی‌تر هم هستند. نگاره‌ای هستند از آینده‌ای که می‌شد رقم بخورد اما رقم نخورد. آلترناتیو محقق نشده. به نظرم باید یک آرشیو درست کنیم و نامه‌های ته جوی آب خیابان جلفا را جمع کنیم و بخوانیم‌شان و ببینم دنیا چه رنگ‌های دیگری می‌توانست به خودش ببیند که ندیده است. والا.
#فهیم_عطار

@fahimattar

🔸از آمریکا🔸
دربارهُ اجلاس حزب دموکرات

✍ا. سرگشته

● اجلاس حزب دموکرات چند روز پیش به پایان رسید و کامالا هریس رسما نامزد حزب دموکرات شد. اولین نکته‌ُ جالب توجه این است که اجلاس‌های احزاب از محل بحث و گفتگو دربارهُ سیاست‌های حزبی و مسائل ملی و بین‌المللی به یک شوی کامل تلویزیونی بدل شده است که تقریبا هیچ حرف جدی در آن مطرح نمی‌شود. اجلاس محلِ ایجاد شور و هیجان عمومی و حزبی و نمایشی از رنگ و نور و تصویر و صدا شده است. پیش‌تر تلویزیون ماهیت اجلاس‌ها و فرایند سیاسی را تغییر داد و امروز هم شبکه‌های اجتماعی تحول جدیدی ایجاد کرده‌ است. نمونه‌ای از تاثیر ناخواستهُ تحول تکنولوژیک در سیاست، که لزوما مثبت نیست.

● گرچه حرف جدی مطرح نشد، با این حال مقایسهُ اجلاس دموکرات‌ها با جمهوری‌خواهان خالی از نکته نیست.

● برخلاف اجلاس حزب جمهوری‌خواه که غایبان بیشتر جلب توجه می‌کردند تا حاضران، شخصیت‌های برجستهُ حزب دموکرات در اجلاس شرکت کرده بودند: از رییس جمهورهای سابق مثل بیل کلینتون و باراک اوباما، تا رهبران سابق و فعلی کنگره و نمایندگان طیف‌های مختلف سیاسی مثل برنی سندرز و آلکساندرا اوکازیو کورتز و سیاست‌مداران صاحب ثروت مثل جی بی پریتزکر. شخص مهمی غایب نبود.

● نه تنها همهُ دموکرات‌ها شرکت داشتند، بلکه عدهُ زیادی از جمهوری‌خواهان سابق و کسانی که قبلاً برای ترامپ کار کرده بودند در اجلاس سخنرانی کردند. عدهُ زیادی از آنها بر عیب‌های شخصی ترامپ و دورویی و دروغ‌گویی او تاکید کردند. کسی گفت ترامپ همیشه در خفا هوادارانش را مسخره می‌کند. البته همهُ این نکات قبلا بارها و بارها گفته شده است.

● تفاوت دیگر پررنگ بودن کیش شخصیت ترامپ در اجلاس جمهوری‌خواهان بود، در حالی که در اجلاس دموکرات‌ها یک فرد خاص مورد تاکید نبود. طیف وسیعی از آدم‌ها و سلیقه‌های سیاسی مطرح شدند.

● چهره‌های فرهنگی حاضر در اجلاس دموکرات‌ها آدم‌های شاخص‌تری بودند. در حالی که در اجلاس جمهوری‌خواهان نگاه‌ها به کشتی‌گیر حرفه‌ای هالک هوگان بود، در اجلاس دموکرات‌ها اوپرا وینفری سخنرانی کرد. شور و هیجان شرکت‌کنندگان هم بیشتر بود.

● تفاوت دو کاندیدا و داستان زندگی آنها هم جلب نظر می‌کند. در یک سو، آدمی است که در خانواده‌ای ثروتمند به دنیا آمد و در ناز و نعمت بزرگ شد و بارها و بارها اعلام ورشکستگی کرد و شهرتش به فسق و فساد و دروغ است. در سوی دیگر، زنی است فرزند پدر و مادری مهاجر، توسط مادر بزرگ شد، و با کار و کوشش شخصی تحصیلاتش را تمام کرد و وارد دادستانی شد. این هم از طنز روزگار که ترامپ خودش را صدای محرومان و مستضعفان آمریکا می‌داند.

از این مقایسه‌ها گذشته، چند نکتهُ پراکندهُ دیگر هم به نظرم می‌رسد. در خاطرهُ دموکرات‌ها شهر شیکاگو، محل برگزاری اجلاس، سابقهُ بدی دارد. سال 1968 در جریان اجلاس و در اوج رقابت‌های انتخاباتی تظاهرات ضد جنگ بسیار گسترده‌ای در این شهر برگزار شد که به خشونت و ناآرامی انجامید. نیکسون با وعدهُ باز گرداندن آرامش توانست حریف قدر خود مک‌گاورن را شکست بدهد. اما این ماجرا امسال تکرار نشد. تظاهرات مدافعان فلسطین کوچک و کم‌رمق بود. در خلال سخنرانی‌ها یکی دو بار اعتراض کوچکی کردند که دیده نشد. حزب دموکرات هم آنها را نادیده گرفت و اجازهُ سخنرانی به مدافعان فلسطین نداد. کامالا هریس اشارهُ گذرایی کرد که مردم غزه حق زندگی در صلح دارند. کل سالن برایش کف زدند و تشویقش کردند. گزارش‌گری گفت بیشترین هیجان در حین سخنرانی همین لحظه بود؛ نکتهُ مهمی که اهمیت این موضوع برای بدنهُ حزب دموکرات را نشان می‌دهد. اما قبل از این جمله او بر ایستادن آمریکا در کنار اسرائیل و حق اسرائیل برای دفاع از خود تاکید کرده بود. در واقع، یکی به نعل زد و یکی به میخ.

به نظرم مهم‌ترین تفاوت دو حزب در عرصهُ داخلی به تصور آنها از نقش دولت برمی‌گردد. حزب جمهوری‌خواه از زمان ریگان به این اعتقاد رسیده است که دخالت‌های دولت اوضاع را بدتر می‌کند و دولت را باید کوچک و کوچک‌تر کرد. اما حزب دموکرات کار حکمرانی را جدی می‌گیرد و معتقد است دولت نقش مهمی در بهبود زندگی مردم دارد و کشور قدرتمند بدون دولت و دستگاه اداری مقتدر ممکن نیست.

نکتهُ دیگر پارادوکس پیش ِ روی دموکراسی‌ها است. همهُ احزاب بر وحدت ملی تاکید می‌کنند، اما وقتی در خلال انتخابات هر دو طرف سعی می‌کنند طرف مقابل را به شیطان مجسم تبدیل کنند، چطور می‌شود وحدت ملی را تقویت کرد؟ برای کشاندن مردم به پای صندوق و گرم کردن تنور انتخابات، ترس و نفرت از طرف مقابل لازم است. چطور می‌شود هم از طرف مقابل ترسید و هم با او متحد شد و همکاری کرد؟ این سوالی است پیش ِ روی همهُ حکومت‌ها.👇

#هومن_پناهنده
@gashthaa

👆نکتهُ آخر این که گر چه جمهوری‌خواهان در اجلاس خود جشن پیروزی گرفته بودند، اما با آمدن کامالا هریس وضعیت تغییر محسوسی کرده و امروز بخت دموکرات‌ها برای پیروزی بیشتر است. با این حال، پیروزی قطعی نیست. تکلیف انتخابات در روز انتخاب و در چند ایالت مشخص می‌شود. امکان تقلب در انتخابات ایالات منتفی نیست. با قاطعیت می‌توان گفت اگر ترامپ شکست بخورد، زیر بار شکست نخواهد رفت و همراه او نیمی از مردم آمریکا پیروزی طرف مقابل را نخواهند پذیرفت. خلاصه، سکه هنوز در آسمان است و هزار چرخ خواهد خورد.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

🔻حسین‌ علایی: کارکنان نیروی انتظامی آموزش رفتار درست با مردم را ببینند

حسین علایی، فرمانده پیشین نیروی دریایی سپاه:

با انتشار خبر کشته شدن آقای محمد میرموسوی پس از بازداشت توسط پلیس لاهیجان که گفته می شود بر اثر کتک کاری برخی از افراد پلیس رخ داده است، این سوال در ذهن بعضی از مردم بوجود می آید که چرا هر از چند گاهی چنین اتفاقاتی رخ می دهد؟

همین چند وقت پیش هم بود که یک خانم جوان بر اثر تیراندازی پلیس به حالت کما فرو رفت و هنوز خانواده وی نگران سلامت جانش هستند.

در پائیز سال ۱۴۰۱ هم همه دیدند که ماجرای مهسا امینی که در بازداشتگاه پلیس اتفاق افتاد چه بلایی بر سر کشور درآورد و علاوه بر کشته شدن تعدادی از مردم در خیابانها در اعتراض به آن ماجرا، کم حجابی خانم ها گسترش یافت و تمام ارکان کشور گرفتار آن رفتار پلیس شدند.

شاید این اتفاقات مسئولین کشور را متوجه این موضوع کرده باشد که باید کارکنان نیروی انتظامی از صدر تا ذیل همگی آموزش رفتار درست با مردم و در شرایط عصبی سخت را ببینند تا با حفظ آرامش خود، موجب آرامش و آسایش جامعه نیز بشوند.

آنها حتی باید آموزش چگونگی سخن گفتن و گفتار را هم ببینند تا با نحوه سخن گفتن و با بهره گیری از جملات زیبا و کلمات نرم، موجب تسکین مردم شوند.

همین چند شب پیش پیاده از خیابان پاسداران نبش اخوان عبور می کردم، دیدم خودروی پلیس مسیر مستقیم را بسته است و خودروها را وادار می کند تا از یک خیابان فرعی حرکت کرده و از کوچه بعدی خود را به خیابان اصلی برسانند، در حالی که در خیابان اصلی ترافیکی وجود نداشت ولی این اقدام پلیس موجب قفل شدن تردد در تمامی خیابان های فرعی اطراف شده بود.

جلو رفتم و با سلام به فرمانده خودروی پلیس گفتم که اگر راه را باز کنید، ترافیک برطرف می شود. او گفت برو پی کارت ما کار خودمان را بلدیم.

من هم تشکر کردم و رفتم و از دور وضعیت را تماشا می کردم. پس از مدتی که خیابان اصلی هم قفل شد، خودروی پلیس مجبور شد تا از جلوی عبور و مرور خودروها کنار برود و اجازه دهد تا راه باز شود.

بنابراین خوبست با تغییر دولت در ایران، تغییری هم در رفتار و گفتار پلیس پدید آید و رفتار و گفتار خشونت آمیز از سوی بعضی از افراد خدوم پلیس به رفتار و گفتار تولید کننده مهربانی تبدیل شود. باید توجه داشت که با زبان نرم می‌توان مار را نیز از سوراخش بیرون کشید./جماران


#تحلیل_زمانه
🌍 @TahlilZamane

🔺...شد زاهد و عابد و مسلمانا🔺

#هومن_پناهنده
@gashthaa

کاظم برگ‌نیسی ، محقق و مترجم، متولد شهریور ۱۳۳۵، در تیر ۱۳۸۹ در سانحه‌ای بی‌معنی از میان ما رفت.
یادداشت زیر را به آن مناسبت نوشته بودم؛‌ و حکایت همچنان باقی.

🔺مرگِ " کاظم برگ‌نیسی"، نشانی از سبک زندگی پرخطر ایرانیان
✍هومن پناهنده

بنابر آمار رسمی، هر سال در ایران هزاران نفر در اثر حوادث رانندگی کشته و مجروح می‌شوند. گاهی به طور رسمی یا غیررسمی می‌شنویم که در نتیجهُ سهل‌انگاری در معالجه یا نگهداری بیماران در بیمارستان‌ها، خانواده‌هایی داغدار شده‌اند، و حالا چند سالی است که به‌برکت وجود موتورسیکلت‌ها پیاده‌رو خیابان‌ها هم دیگر جای امنی نیست. هرکسی که فرزند خردسالی دارد می‌داند که دیگر با خیال راحت نمی‌تواند فرزندش را در پیاده‌رو رها کند تا او در عالم کودکی‌اش جست‌وخیز و بازی کند یا زیگزاگ راه برود، چون هر لحظه ممکن است موتوری مثل گراز به فرزندش حمله کند. کودک که سهل است، بزرگ‌ترها هم از این خطر در امان نیستند.
شنیده‌ایم و دیده‌ایم برای خارجی‌هایی که به ایران می‌آیند یا ایرانیانی که سال‌ها در خارج زندگی کرده‌اند، به دلیل بی‌توجهی رانندگان خودروها، عبور از عرض خیابان کاری مخوف است. این از وضع خیابان. سقف خانه‌ها هم پناهگاه چندان مستحکمی نیست؛ بی‌اعتنایی به نکات ایمنیِ مربوط به ساخت‌و‌ساز، خانه‌ها را هم تبدیل به جایی ناایمن کرده‌ است. هنوز هم شاهدیم بعضی‌ها وقتی سوار ماشین و موتور می‌شوند با اکراه از کمربند و کلاه ایمنی استفاده می‌کنند و این تازه بخشی از ماجرا است و خطرهای دیگری نیز در کمین است. در یک کلام، زندگی ما ایرانیان‌ گویی بیش از حد خطرناک است.
اما دربارهُ "کاظم برگ‌نیسی" و خاموشی جانگدازش. برگ‌نیسی مدتی پیش به شهرستانی نزدیک تهران نقل مکان کرده‌ بود و پس از سال ها به این آرزویش رسید که دیگر در کارتن‌های مقوایی دنبال کتاب‌هایش نگردد، بلکه آنها را از قفسهُ کتابخانه‌اش بردارد. او می‌خواست در این فراغت نسبی به ترجمهُ قرآن مجید بپردازد؛ کاری که مدت‌ها برایش نقشه کشیده‌ بود و ذهنش را مشغول آن کرده‌ بود (و با توجه به سال‌ها دانش‌اندوزی و احاطه‌اش بر ادبیات قدیم و جدید عرب چه‌بسا از این رهگذر محصولی طرفه نصیب فرهنگ ایران می‌کرد). اما آنچه نباید می‌شد، شد.
از قرار معلوم، چند روز پیش، او به قصد ترک دفتر کارش، می‌رود که سوار آسانسور ساختمان شود. برگ‌نیسی در طبقهُ ششم است. آسانسور خراب است، اما درِ آسانسور قفل نیست و اتاقک آسانسور در طبقهُ اول منتظر او است. برگ‌نیسی در را باز و لحظه‌ای بعد سقوط می‌کند و جامی که عقل آفرین می‌زندش به همین سادگی به زمین می‌خورد و می‌شکند. او را به تهران می‌آورند و بیمارستان مجهزی در شمال شهر از پذیرشش سر باز می‌زند، ظاهراً با این عذر که مرگ احتمالی او مایهُ بدنامی بیمارستان خواهد شد. ناچار او را به بیمارستانی با کیفیت پایین‌تر منتقل می‌کنند و سرانجام پس از چند روز طومار یک زندگی درهم می‌پیچد.‌ شگفت اینکه بلای بی‌دقتی و کوتاهی در انجام وظیفه ، پس از مرگ هم دامن قربانی‌اش را رها نمی‌کند و در گواهی فوت و روی پلاک سردخانه به جای برگ‌نیسی  می‌نویسند: "بزرگ‌نیسی" و همین باعث تاُخیر در تحویل جنازه می‌شود.
ظاهراً در درجهُ اول سهل‌انگاری تعمیرکارِ آسانسور و بعد عدم احساس مسوولیت کسانی که در ساعات حیاتی پس از حادثه او را به بیمارستان‌شان راه ندادند و در مرحلهُ سوم کیفیت پایین درمان در بیمارستانِ بعدی علت این فاجعه بوده، اما نکته این است که وقتی به تابلوی زندگی ایرانیان در مقیاسی وسیع نگاه می‌کنیم و مواردی را که به عنوان مشتی نمونهُ خروار در ابتدای این نوشته آمد به خاطر می‌آوریم، می‌بینیم قضیه ریشه‌دارتر از این حرف‌ها است و سهل‌انگاری و ضعف اخلاقیِ این یا آن فرد، صرفاً علت قریبِ فاجعه است و علت بعید همان سبک زندگی ما است که آمیخته به سهل‌انگاری، بی‌خیالی، بی‌دقتی و بی‌باکیِ نابه‌جا است و این دیگر مسئلهُ فرهنگی کلان است و صرفاً به ضعف این یا آن فرد خاص مربوط نمی‌شود.
اگر برگ‌نیسی، که متولد ۱۳۳۵ بود، دچار این حادثه نمی‌شد احتمالاً سال‌های بسیار فرصت داشت که میوه‌های خوش‌ عطر و بو نصیب فرهنگ سرزمینش کند و حیف که چنین نشد.
اما حیف‌تر، نفسِ از دست رفتن یک انسان است و لرزیدن چهار ستونِ خانهُ  همسر و فرزندانش. باری جنبه‌ای از فرهنگ ایران چنین فرزندی را در دامن خود پروراند، اما جنبهُ دیگر همین فرهنگ جان او را گرفت. ما ایرانیان سخت نیازمند دقت بیشتر، احتیاط و انضباط بیشتر و حس مسئولیت بیشتریم. بد نیست مقصودم را از دقت، حس مسئولیت و... با مثالی روشن کنم. دوستی تعریف می کرد که در کارخانه‌ای در آلمان بنا بود کارگری ایرانی با همکار آلمانی‌اش تعدادی میل چدنی را از جایی به جای دیگر منتقل کنند. یکی از میله‌های کارگر ایرانی به زمین می‌افتد، اما ظاهراً آسیبی نمی‌بیند. با این حال، مرد آلمانی به او می‌گوید گزارش این اتفاق را به سرکارگر بدهد و وقتی کارگر ایرانی موضوع را بی‌اهمیت می‌شمرد، طرف آلمانی به او تذکر می‌دهد که شاید قرار باشد👇

✍هومن_پناهنده
@gashthaa

👆از آن میله در جایی استفاده شود که حتی به اندازهُ یک مو هم نباید تَرَک‌خوردگی داشته‌ باشد.
باری، در مورد خودمان اولاً باید ببینیم این حالت باری‌به‌هر‌جهت و بی‌خیالی از کجا آب می‌خورد و ثانیاً باید فکری به حال خودمان بکنیم. آموزش رسمی و غیررسمیِ ما باید کاری بکند که فرزندِ آن تعمیرکارِ سهل‌انگار، آن ساختمان‌سازِ بی‌خیال، آن موتورسوار بی‌باک و آن پزشک بی‌تعهد، سال‌ها بعد پا جای پای پدرش نگذارد.

🔶منتشر شده در روزنامهُ "شرق"، هفتم مرداد ۱۳۸۹.

✍هومن_پناهنده
@gashthaa

🔺به سودای بهشت، یک‌راست به سوی جهنم🔺
✍ا. سرگشته

دوستی جوان به خانه‌مان آمد؛ دانشجوی دکترا که بیش از نیمی از عمرش را در خارج از ایران گذرانده. از جمله در انگلیس، آلمان، کانادا، آمریکا و مکزیک زندگی کرده و به کشورهای دیگری هم سفر کرده است. جز فارسی، انگلیسی و مقداری اسپانیایی و عربی می‌داند. سری پرشور و دائم در کتاب دارد. مدام بحث می‌کرد. از جمله گفت "تو در اینجا [آمریکا] به ساحل امن رسیده‌ای و آرمان‌هایت را فراموش کرده‌ای اما طبقهُ کارگر از این لاکشری برخوردار نیست که منتظر بماند تا ببیند آینده چه می‌شود. طبقهُ کارگر باید قدرت را به دست بگیرد و وظیفهُ ما روشنفکران کمک رساندن به بشریت است برای پیدا کردن راه حل رادیکال به مسائل عاجل عالم."

همان حرف‌های کلیشه‌ای؛ همان تهمت‌ها به دیگرانی که مثل ما فکر نمی‌کنند؛ همان توهُم که جهان تا امروز معطل مانده بوده که من برسم و نسخهُ رهایی پیشش بگذارم؛ و همان تصور که این بار که انقلاب کردیم سوسیالیسم حقیقی را بنا می‌کنیم. "یک یا لنین دیگر تا سوسیالیسم‌ نمانده"! وقتی پرسیدم اقتصاد سوسیالیستی چطور اداره می‌شود، گفت "با تلفنِ همراه به سازمان مرکزی پیامک می‌زنیم که به فلان کالا احتیاج داریم و آن وقت همه باهم راُی می‌گیریم و هر کالایی که بیشتر راُی آورد همه دست به دست می‌دهیم و آن را تولید می‌کنیم"!

با او نه می‌شد بحث نکرد‌ (چون رو در رو بودیم و مثل همهُ روشنفکران از بام تا شام یک بند حرف می‌زد و ول کن ماجرا نبود) و نه می‌شد بحث کرد (چون میلی به شنیدن نداشت و تکلیفش با خودش و دنیا و دیگران روشن بود و هر کس مثل او فکر نمی‌کرد خرده‌بورژوای وامانده و خودفروخته بود). به من گفت "مثل همهُ استالینیست‌های پشیمان فاشیست شده‌ای!" من هم پرت و پلاهایی گفتم. مثلا این که چیزی به نام "بشریت" وجود خارجی ندارد؛ و مسائل عالم "راه حل" ندارد؛ و شاه‌کلیدی نیست که همهُ درها را باز کند؛ و همهُ نهادها و چاره‌جویی‌های انسانی چند صباحی کار می‌کنند و بعد از کار می افتند. گفتم اساسا تصور مارکس از "تکامل" خطا بود و انسان‌شناسی مارکسی خطاهای اساسی دارد و به‌تَبًع آن سیاست‌ورزی مارکسیستی هم دچار خطاهای اساسی است.

سر و ته حرف‌هایش با هم نمی‌خواند. از سویی می‌گفت باید دولت‌ها را تقویت کرد، از طرفی از دنیای بدون مرز سخن می‌گفت. از طرفی از جاسوسی احزاب کمونیست به نفع شوروی دفاع می‌کرد، از طرف دیگر از اهمیت حاکمیت قانون حرف می‌زد. معلوم بود راجع به این مسائل دقيق فکر نکرده است. این هم معلوم بود که درهُ میان ما عریض‌تر از آن است که با این قبیل بحث‌ها بشود پلی بر آن زد، خاصه این که نه او مرا قبول داشت و نه من او را. دست آخر به او توصیه کردم آثار هابسبام را بخواند، که گفت خوانده است.

خداوند این نعمت را به مردم ایران ارزانی کرد که به یمن انقلاب فرخندهُ اسلامی از اسلام حداکثری دست بشوید. امیدوارم زلزله‌ای دیگر لازم نباشد تا روشنفکران چپ ما هم از سیاست‌ورزی حداکثری و جستجوی "راه حل رادیکال برای مسائل بشریت" دست بشویند.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

#الف

🏷 حرکت بعدی؟

🖊 شورای سردبیری:
حکومت‌ها معمولا به یکی از این دو وضعیت دچارند: یا می‌خواهند وضع موجود را حفظ کنند ولی نشان‌دهند دارند تعییراتی می‌دهند یا می‌خواهند وضع موجود را تغییر دهند ولی به‌دلایلی تلاش دارند نشان‌دهند وضع موجود حفظ شده و در بر همان پاشنه‌ی سابق می‌چرخد!
در ماه‌های اخیر رفتار متعارض حکومت در ایران این پرسش را پدید آورده که با کدام‌یک از دو موقعیت روبروییم و بنابراین موضع ما نسبت به آنچه پیش چشم است، چه می‌باید باشد؟ این سردرگمی حتی در بین اهل‌دقت و تحلیل سیاسی هم مشاهده می‌شود. یادداشت اخیر آقای آخوندی که پس از کناررفتن از امور اجرا در سال‌های اخیر روی درک اوضاع و راه‌جویی تمرکز کرده، نمونه‌ای از این سردرگمی است.
واقعش را بخواهیم، همه‌ی حکومت‌ها معمولا مایل به سامان‌دادن وضعیتشان در جهت مثبت‌اند و بخشی از این سامان‌یابی را هم بهبود نظر جامعه‌شان درباره‌ی آن‌ها و افزایش سطح رضایت آن می‌دانند. پرسش بنیادی در اینجا این است که رفتار جمهوری‌اسلامی در نزدیک به سه ماهه اخیر کدام است؟ می‌خواهد همین را که هست حفظ کند و روکار بنای خود را خوشگل کند و یا متوجه به فرونشست زمینی که بر آن زعامت به‌پاکرده و ترک‌های اساسی‌اش است و می‌خواهد با تعمیرات اساسی استحکام و پایداری بنا را تضمین کند؟

متن کامل را در instant view بخوانید.

🆔@jameeno

مشکل اصلی اینجاست!

من معمولاً در ایام تعطیلات تن به سفر بخصوص به منطقهٔ شمالی کشور نمی‌دهم اما امسال گویی نیرویی اغواگر در درونم، قوهٔ تدبیرم را مختل کرد و دعوت یکی از بستگان را برای سفر به رامسر پذیرفتم.
از آنجا که جادهٔ چالوس تکلیفش روشن بود، ظهر دوشنبه از طریق جادهٔ شهریار، صفا‌دشت، اشتهارد خود را به بزرگراه غدیر رساندیم تا از آنجا وارد بزرگراه تهران-قزوین شویم.
چشمتان روز بد نبیند! بعد از 12 ساعت رانندگی به ده کيلومتري امام‌زاده هاشم در جاده قدیم قزوین-رشت رسیدیم. در آن نقطه اما برخی رانندگان با عبور از لاین خودروهای روبرو، جاده را چنان بند آورده بودند که به طور کامل قفل کرده بود. به مدت 2 ساعت مطلقاً راه پس و پیش نداشتیم تا اینکه برخی شهروندان با فریاد و هیاهو و خواهش و التماس، در حاشیهٔ خاکی لاین دست‌چپ، مسیر باریکی گشودند تا حداقل رانندگان خواهان بازگشت، راه گریزی از مهلکه پیدا کنند.
ما هم به ناچار به سمت رستم‌آباد برگشتیم اما نه حتی اینچ اینچ که پس از هر پنج دقیقه توقف یک اینچ!
رستم‌آباد غرق در ماشین و مسافر بود و چیز دندانگیری مثل نان هم آن موقع شب پیدا نمی‌شد. در اذان صبح موفق شدیم چادری را در پارک کوچکی در کنار چادر ده‌ها خانوادهٔ دیگر علم کنیم. خلاصه پس از 28 ساعت به مقصد رسیدیم!
ازدحام خودروها، بی‌فرهنگی در رانندگی و مسدود کردن لاین مقابل، عدم کشش جاده‌ها، دود کردن بی‌وقفهٔ بنزین و گازوئیلِ تقریباً مفت، کلافگی و اعصاب‌خردی مسافران، مستأصل شدن پلیس راه و عدم حضور آن در برخی‌گره‌گاه‌های ترافیکی و.... بخشی از مشکلاتی بود که به عینه خودنمایی می‌کرد. ابعاد مشکلات ناشی از عدم توسعهٔ لازم بخصوص توسعهٔ تکنولوژیک و فرهنگی در این نوع سفرها خود را نشان می‌دهد. گره‌های اصلی مشکلات کشور اینهاست. مسئولان بینند و از بند نقش ایوان خود را رها سازند.
اگر فرصتی دست داد مشاهداتم از رفتار و واکنش مردم در راهبندان کور را خواهم نوشت.
#احمد_زیدآبادی
@ahmadzeidabad

🖋 این تصویرِ پلِ خواجو است در سال ۱۳۰۵. من امروز ساعت‌ها به این تصویرِ ساده نگاه کردم و... .
لحظه‌ای بنشینید و تماشا کنید!
حتی در این عکسِ سیاه‌و‌سفیدِ کم‌کیفیت هم خروشِ زنده‌رود آنچنان آشکار است که گویا صدای امواجش از قریب به صد سال دورتر به گوش آدمی می‌رسد.
آقایان! عالی‌منصبان!
با زنده‌رود چه کردید که دیگر بویِ زندگی نمی‌دهد؟
نیستید و نمی‌بینید؟، یا می‌بینید و نادیده می‌گیرید که مدتهاست به جای پیچ‌و‌خمِ امواجش، تَرَک‌های تنش را به نظاره نشسته‌ایم؟
مسؤولان محترم!
خبر واضح و دردناک است، اگر گوشی برای شنیدن باشد: «زنده‌رود دارد می‌میرد!» و مرگ زنده‌رود یعنی مرگ اصفهان؛ و کیست که نداند از بین رفتنِ نصف‌ِجهان یعنی چه؟!
خبر خودِ فاجعه است: «زنده‌رود دارد می‌میرد!» لطفاً پیش از آن که کارِ این بیمار از دست بشود طبیبِ حاذقی بر بسترش حاضر کنید. و اگر امروز نیامدید و احیایش نکردید، لطفاً فردا نیایید و‌ بر سرِ میّتش فاتحه نخوانید!!!
#منیره_امیری

@talar_ayne

می‌رود تنها به راهی دور، اینک زنده‌رود
آفتابش با غبار اندوده، مهتابش به دود
روزگاری بود و با او بود گل‌ها در کنار
آفتابی بود و مهتابی و او تنها نبود

منوچهر نیستانی (۱۳۱۵-۱۳۶۰) پیش از انقلاب، غم ِ این داشت که زنده‌رود تنها شده است. اما حالا زنده‌رود تنها نیست، چون دیگر نیست.

✍هومن پناهنده
@gashthaa

از بین رفتن طبقه متوسط یعنی انقلاب

الف. نوشاد

آمارها و رویدادها نشان می‌دهد، طبقه متوسط ایران در حال حذف شدن است. به نظر می‌رسد که این آمار درست باشند و ایران در حال تقسیم شدن به یک اکثریت فقیر و یک اقلیت ثروتمند و بقول روس‌ها الیگارش است.

یک استدلال عجیب هم در این احوال برخی اوقات از جانب اپوزیسیون ج ا دیده می‌شود. این استدلال می‌گوید که الیگارشی رانتی به عمد می‌خواهد مردم را فقیر کند تا مطالبه گری سیاسی فراموش شود و مردم گرفتار غم نان شوند. همان سخنی که به آغامحمد خان نسبت می‌دهند. "رعیت باید هر ده خانه یک دیگ داشته باشد و ... ."

این استدلال به نظر درست می‌آید، اما در بستر همان روایات سنتی و داستانی. این حرف به لحاظ علمی احمقانه است.
رانتخواران نامحترم هم اگر واقعا چنین حسابی کرده‌اند، نشان می‌دهد که علاوه بر حرام‌خواری و پستی، باید آنها را احمق هم نامید.

چنین سخنی مربوط به عصر کشاورزی و جامعه روستایی با روستاهای پراکنده است. در جامعه‌ای که ۹۰ درصد آن کشاورز هستند، طبیعی است که با فقیر شدن جامعه توان عمل از دست می‌رود.
روستاهای پراکنده توان بسیج ندارند؛ علاوه برآن که کشاورزی حداقلی از قوت لایموت به آنها می دهد که زنده بمانند و به قول معروف از جان گذشته نشوند.

اما در جامعه مدرن شهری با شهرهای چند میلیون نفری، افق این وضعیت انقلاب است نه سکوت. جمعیت‌های میلیونی امکان آن را ندارند تا در خانه زنده بمانند و قوت لایموت داشته باشند؛ به ناچار آنها دیر یا زود خیابان‌ها را پر می‌کنند.

درست است که جوامع مرفه و طبقات متوسط مطالبه‌گری سیاسی دارند، اما هرگز برانداز و انقلابی نمی‌شوند. آنها اصلاح طلب هستند؛ مشابه رویدادهای سال ۷۶ تا ۸۸.
اما جامعه شهری فقیر مطالبه گری سیاسی برایش بی‌معناست و مستقیم به سمت براندازی می‌رود. رویدادهای ایران از دیماه ۹۶ به بعد همین روند را نشان می‌دهد.


@A_pajhohi

🔸تا جایی که به بیان صرف واقعیت مربوط می‌شود زوال تدریجی طبقهُ متوسط ظاهراً امری محرز است، اما این نحو تفسیر قاطعانهُ این واقعیت و پیش‌بینی ِ غیب‌گویانه دربارهُ وقوع انقلاب (و نه مثلاً وقوع صرفاً شورش‌های کور و فروپاشی اجتماعی) شرط تحقیق نیست، ولی، خُب، چنین بیان قاطع ِ پیشگویانه در بازار شبکه‌های اجتماعی خریدار دارد و توقع داوری عمیق و محققانه از غالب نویسندگان این شبکه‌ها شاید با ماهیت این شبکه‌ها و خیلِ انبوهی از مخاطبانشان تناسب نداشته باشد.

✍هومن پناهنده
@gashthaa

در بارۀ نامۀ فائزۀ هاشمی رفسنجانی

فائزۀ هاشمی با انتشار نامه‌ای از داخل زندان به موضوعاتی اشاره کرده است، که برای هر زندان‌کشیدۀ باتجربه و مستقلی، طنینی آشنا دارد. خانم هاشمی با نوشتن این نامه، شجاعت بی‌مانندی از خود نشان داده است. چنین حرکتی شجاعتی فراتر از به چالش کشیدن مخوف‌ترین دولت‌ها را طلب می‌کند و فقط کسانی ارزش و اهمیت آن را فهم می‌کنند که تجربه‌ای مشابه داشته باشند.
در زندان‌های دوران پهلوی هم داستان همین بوده است، اما قربانیان این شیوه‌ها، عمدتاً از سر محافظه‌کاری اما با پوشش مصلحت‌گرایی و پیشگیری از "سوءاستفادۀ رژیم" روی مشکلات خاک می‌ریختند و تمام بدسگالی‌ها را به "فشار زندان" نسبت می‌دادند. به همین دلیل، پس از آنکه درهای زندان گشوده شد، مردم عادی، تک تک زندانیان سیاسی را بر دوش‌های خود گرفتند و با شور و شوق آنان را در شهر چرخاندند، غافل از آنکه چند ماه بعد، برخی از همین "قهرمانان" از شدت جاه‌طلبی شخصی و گروهی، به روی هم اسلحه خواهند کشید و به جای آزادی و دمکراسی و عدالت، جامعه را غرق خشونت و خونریزی خواهند کرد.
خانم هاشمی باید منتظر تندترین حمله‌های لفظی از هر سو عیله خود باشد، اما شجاعت اخلاقی و سیاسی او که "صدای بی‌صدایان واقعی" شده است، نزد خداوند بی‌اجر نخواهد ماند.
#احمد_زیدآبادی
@ahmadzeidabad