مجتبی عبدالله نژاد (۱۳۴۸-۱۳۹۶) مترجم و نویسنده ای خوب-خوانده و با ذوق بود ؛ از اندک مترجمان ِ خوب ِ نسل خود.
او در نوشته ی زیر ، بی آن که کلی گویی کند و در مدح یک اثر از الفاظ ِ مبهم ِ "درخشان" ، " رشک انگیز" و ... استفاده کند، بر یکی از وجوه ِ دو متن تمرکز می کند و با تحلیل ِ آن ، برتری ِ یکی را بر دیگری ، به طور مشخص ،نشان می دهد .

#هومن_پناهنده
@gashthaa

❑ شاملو عاشق صداها بود

شاملو در تاریخ ادبیات ایران یگانه است. هیچ کس دیگری را نمی‌توان با او قیاس کرد. چند نسل از بهترین فرزندان ایران با شعر شاملو بزرگ شدند. با شعر شاملو عاشق شدند. با شعر شاملو زندگی کردند. با شعر شاملو مردند. ولی شعر تنها دستاورد او نبود. ‌حتی بزرگ‌ترین دستاورد او نبود. آن‌قدر دستاوردهای بزرگ دیگری داشت که اگر هم روزی آن شعرها ‌فراموش شود باز چیزی از ارزش و اعتبار او کم نمی‌شود. در تاریخ ادبیات ایران جایگاهی دارد که ‌دست کسی به آن ‌نمی‌رسد. گاهی فکر می‌کنم طبیعت ‌چقدر سخاوتمند بود که شاملو را به ما داد. با خود ‌شاملو هم سخاوتمند بود. چیزی را از او دریغ نکرد. ‌اقبال عمومی، هوش و حافظۀ سرشار، استعداد وافر، ‌شم غریزی بی‌نظیر، دوستان یکرنگ، همسر عاشق. ‌صدای استثنایی، سیمای باشکوه... آن سیمای باشکوه ‌خودش می‌تواند موضوع یک بحث نشانه‌شناسی در ‌تاریخ اجتماعی ایران باشد.

یکی از استعدادهای جوراجوری که شاملو داشت و من در جای دیگری با تفصیل بیشتر از آن سخن گفته‌ام، شناخت او از صداها بود. من کس دیگری را ندیده‌ام که به اندازۀ شاملو از صداها شناخت داشته باشد. اصلاً شعر شاملو شعر صداست. بسامد لغاتی مثل غرش و غریو و غوغا و آواز و زمزمه و نجوا و بانگ و هیاهو و فریاد و فغان به‌قدری در شعرش بالاست که به یکی از خصوصیات سبکی شعر او تبدیل شده. شاملو عاشق صدا بود. شما کس دیگری را پیدا نمی‌کنید که این‌قدر در شعرش صدا وجود داشته باشد. این قدر در شعرش اسم صوت وجود داشته باشد و همۀ این اسم‌ها را هم بجا و درست به کار برده باشد. از اسم‌های رایج مثل همهمه و هلهله و غلغله و قهقهه و چهچهه گرفته تا اسم‌هایی که انگار بیشتر دستاورد خودش بود. خودش آنها را ساخته بود، مثل رپ‌رپۀ طبل و داردار شیپور و غشغشۀ مسلسل و له‌له باد و لاه‌لاه سوز زمستانی و هرّای دیوانگان و امثال اینها. شعر شاملو پر از این صداهاست.
در نثر هم همین طور. در ترجمۀ «دون آرام» به‌قدری از این صداها وجود دارد که خواننده شگفت‌زده می‌شود. از خودش می‌پرسد شاملو چطور این همه صدا را می‌شناخت. به عقیدۀ من دستاورد شاملو برای نثر فارسی خیلی مهم‌تر از دستاورد او برای شعر فارسی است. خدماتی که برای نثر فارسی انجام داده، خیلی مهمتر از کاری است که در شعر فارسی کرده. ترجمۀ «دون آرام» دائرة‌المعارفی از لغات و تعبیرات فارسی است که در هیچ جای دیگری وجود ندارد. آمار نگرفته‌ام. ولی تصور می‌کنم اگر مجموع لغاتی را که در ترجمۀ «دون آرام» شاملو وجود دارد، با ترجمۀ به‌آذین یا بیگدلی خمسه از همین کتاب مقایسه کنیم، شاملو چند برابر آنها در ترجمه خودش لغت فارسی دارد. من الان قصد ندارم در خصوص همۀ وجوه این کتاب حرف بزنم. تأکیدم بر صداهاست. شما صداهایی را که در کار شاملو وجود دارد با کار به‌آذین مقایسه کنید تا ببینید این مرد چه استعداد بی‌نظیری در زبان فارسی داشت. قرن‌ها خواهد گذشت و کس دیگری را مثل او پیدا نخواهیم کرد. خیلی از این اسم‌ها را خودش ساخته یا اگر از قبل در زبان عامۀ مردم وجود داشته، وارد کتاب‌ها و فرهنگ‌ها نشده. برعکس به‌آذین که هر جا در متن اصلی اسم صوت به کار رفته، یا به‌ جای آن «صدا» و «خش‌خش» و این طور چیزها گذاشته یا تعبیر دیگری به‌کار برده که به‌کلی ‌غلط است و نشان می‌دهد استعدادی در زبان فارسی نداشته. حالا من چند فقره را مثال می‌زنم:

خرّۀ اسب (که به‌آذین به جای آن «خرناس» آورده)
وزوز زنبور (که به‌آذین به جای آن «خرخر» آورده)
زق‌زق دستۀ سطل (که به‌آذین به جای آن «خش‌خش» آورده)
لچّ‌ولچّ گل جاده که (به‌آذین به جای آن «صدا» آورده)
شرشر باران (که به‌آذین به جای آن «همهمه» آورده)
خش‌خش برگ (که به‌آذین به جای آن «همهمه» آورده)
چرقّ‌وچرقّ مال‌بند (که به‌آذین به جای آن «صدا» آورده)
ژیغ‌ژیغ چرخ‌های ماشین (که به‌آذین به جای آن «خش‌خش» آورده)
تاپ‌تاپ پا (که به‌آذین به جای آن «خش‌خش» آورده)
تق‌تق کفش (که به‌آذین به جای آن «صدا» آورده)
ماغ گاو (که به‌آذین به جای آن «خرناس» آورده)
غرش چرخ‌ها (که به‌آذین به جای آن «همهمه» آورده)
جرنگ‌جرنگ سکه (که به‌آذین به جای آن «سروصدا» آورده)
جلینگ‌جلینگ زنگوله (که به‌آذین به جای آن «صدا« آورده)
ملچ‌وملچ دهان (که به‌آذین به جای آن «سروصدا» آورده)
غش‌غش خنده (که به‌آذین به جای آن «صدا» آورده)

اینها را من فقط در بیست صفحه از کتاب پیدا کردم. ترجمۀ «دون آرام» پر از این صداهاست. شناخت این صداها یکی از استعدادهای مخصوص شاملو بود. قصد من این جا اشاره به استعداد شاملو در شناخت صداها بود.


‌
■ نویسنده: مجتبی عبدالله‌نژاد | وب‌سایت و کانال رسمی اینستاگرام احمد شاملو | صفحه‌ی رسمی اینستاگرام احمد شاملو:

@ShamlouHouse ■ www.shamlou.org ■ Instagram.com/shamlouhouse

بخشی از شعر "نوروز در زمستان" ، سروده‌ی احمد شاملو:

در معبرِ قتلِ عام
شمع‌های خاطره افروخته خواهد شد.
دروازه‌های بسته
به‌ناگاه
فراز خواهد شد.
دستانِ اشتیاق
از دریچه‌ها دراز خواهد شد.
لبانِ فراموشی
به خنده باز خواهد شد.
و بهار
در معبری از غریو
تا شهرِ خسته
پیش‌باز خواهد شد.

سالی
آری
بی‌گاهان
نوروز
چنین
آغاز خواهد شد.


#هومن_پناهنده
@gashthaa

فقیهان علیه قانون قیام کرده‌اند – وبسایت شخصی محمد مجتهد شبستری
http://mohammadmojtahedshabestari.com/%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF/

محمد دادکان،رئیس سابق فدراسیون فوتبال

‍ 🔴گفتگو با برنامه عصرانه شبکه افق
دوشنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۸

چندی پیش یکی از دوستان ِ حاضر در کلاس "تفکر نقادانه"ام ، به مناسبت تعریفی که من از رایج‌ترین شکل مغالطه‌ی "مصادره به مطلوب" داده بودم فرسته‌ای گذاشت و سوالی کرد. من هم جوابی دادم. هم فرسته‌ و سوال او و هم پاسخم را در زیر می‌آورم.
ضمناً منبع ِ این تعریف ِ مغالطه‌ی مذکور این کتاب است:

A Concise Introduction To LOGIC, 9th ed.

نوشته‌ی:
Patrick J. Hurley

#هومن_پناهنده
@gashthaa

سلام آقای پناهنده.
وقت بخیر.
بین بچه‌ها اختلاف نظر هست که این استدلال مصداق مصادره به مطلوب هست یا خیر؟ اگر فرصت کردید توضیح می‌دید لطفا؟
H

در استدلالی ۱) اگر مقدمه‌ای لازم ناگفته بماند(و مقصود از مقدمه‌ی لازم آن است که اگر نباشد،استدلال مزبور به نتیجه اش منتهی نمی‌شود) و ۲)اگر مقدمه‌ی ناگفته قابل‌ مناقشه باشد به این معنی که حتی اگر پذیرفتنی(= درست) هم می‌بود، مخاطب ِ استدلال،پس از استدلال است که احیاناً آن را می‌پذیرد،باری در‌ این صورت،رایج‌ترین شکل ِ مغالطه‌ی " مصادره به مطلوب" رخ می‌دهد. اظهار نکردن مقدمه‌ای لازم و(در عین حال) قابل مناقشه ترفندی است که با آن می‌توان از زیر بار اثبات گزاره‌ای که اثبات آن چندان هم آسان نیست شانه خالی کرد و چه بسا مخاطب را هم قانع ساخت که استدلال به نتیجه‌ی مطلوب رسیده است.
اکنون برویم به سراغ استدلال ِ اصلی پست ِ بالا. این استدلال را می‌توان در مرحله‌ی اول ،چنین بازسازی کرد:
مقدمه‌ی الف) گفت‌وگو با گروهی سودمند است که
اراده‌ی معطوف به حل مشکل داشته
باشد.
نتیجه) هر صحبتی با این حکومت اتلاف وقت
است(یعنی سودمند نیست).

کمی دقت بر ما آشکار می‌کند که در این استدلال نیز، برای رسیدن به نتیجه‌ی مورد نظر ِ استدلال کننده، مقدمه‌ی "الف" هرچند لازم است،اما کافی نیست و گزاره‌ای دیگر نیز باید به آن افزود. آن گزاره‌ی لازم که آن را مقدمه‌ی "ب" می‌نامیم این است:
مقدمه‌ی ب) این حکومت اراده‌ی معطوف به حل
مشکل ندارد.

بر این اساس، در مرحله‌ی دوم، با افزودن مقدمه‌ی بیان نشده، استدلال مزبور را به این شکل بازسازی می‌کنیم:

مقدمه‌ی الف) گفت‌وگو با گروهی سودمند است که
اراده‌ی معطوف به حل مشکل داشته
باشد.
مقدمه‌‌ی ب ) این حکومت اراده‌ی معطوف به حل
مشکل ندارد.
نتیجه ) هر صحبتی با این حکومت اتلاف وقت
است(یعنی سودمند نیست).

چنانکه پیداست گزاره‌ی "ب" که در استدلال اصلی بیان نشده و وجودش برای رسیدن به نتیجه‌ی مطلوب ِ استدلال‌کننده لازم است،قابل مناقشه نیز هست. و نه فقط قابل بحث و مناقشه است و به آسانی پذیرفتنی نیست، بلکه حتی می‌توان گفت که میزان پذیرفتنی بودنش بیش از نتیجه‌ای نیست که بناست با این مقدمه(همراه با مقدمه‌ی "الف") اثبات شود(حال آن که اصل این است که مقدمه یا مقدمات ِ استدلال قوی‌تر از نتیجه باشد ؛ به بیانی دیگر،دلیل باید قوی‌تر از مدعا باشد).
البته نباید به راه خطا رفت و تصور کرد اشکال ِ استدلال ِ اصلی این است که گزاره‌ای ناپذیرفتنی یا نادرست را ناگفته گذاشته،زیرا ما نمی‌دانیم که گزاره‌ی"ب" لزوماً نادرست است ؛ درستی یا نادرستی ِ آن پس از بحث است که معلوم می‌شود . باری اشکال استدلال این است که در آن، پیش از بحث و تحقیق و اثبات، درستی گزاره‌ی "ب" (با ناگفته ماندنش) مسلّم شمرده شده است.
بر پایه‌ی همه‌ی آنچه تا اینجا گفتیم می‌توان نتیجه گرفت که استدلال مذکور در فرسته‌ی بالا مصداق ِ "مصادره به مطلوب" است.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

فرشاد اسماعیلی:
«مردم جسد یخ زده آزاد خسروی کولبر ۱۷ ساله را پیدا کرده بودند، اما برادر کوچکتر ۱۴ ساله، مفقود بود. امید داشتند فرهاد زنده باشد. این مردم مریوان و سروابادند که ۳ روز در جستجوی فرهاد خسروی اینگونه کوه ها را زیرپا گذاشتند. امروز بالاخره فرهاد را، جسد فرهاد ۱۴ ساله کولبر را یافتند.»

https://twitter.com/esmailifarshad/status/1207984365319467008

رواست گر من از این غصه خون بگریم خون
سزاست گر من از این غصه زار گریم زار

داستان این دو برادر نفسم را بریده. چه نام‌های زیبایی دارند: آزاد و فرهاد. اشک و بغض تماشای تصویر فرهاد چهارده‌ساله یک ساعت است امانم نمی‌دهد و نمی‌توانم کار دیگری کنم. جزئیات داستان‌شان چه غمی بر دل آوار می‌کند: دو برادر در سنینی که نباید کار کنند، برای نان، در این هوای سرد کوهستان مجبور به کولبری‌اند؛ کار جان‌فرسا و پرخطری که هیچ بزرگسالی هم نباید مجبور به انجامش باشد. چه غمی دارند مردم مریوان که سه روز در این هوای سرد به امید یافتن فرهاد کوهستان را گشتند و تن هم‌شهری زیبا و جوان‌شان را بی‌جان یافتند. هم‌کلاسی‌هایش می‌گویند آرزو داشته با پول کولبری‌اش لباس ورزشی بخرد. زندگی‌جو و اهل فوتبال بوده و طرفدار رئال. چه معرفتی هم داشته که کاپشنش را روی بدن برادرش آزاد کشیده و وقتی پیکرش را در گردنهٔ ژالانهٔ هورامان پیدا می‌کنند کاپشنی به تن نداشته. پدر و مادرشان معلول بوده‌اند و ناتوان از تامین مخارج زندگی و کمک‌هزینهٔ بهزیستی هم کفایت معاششان را نمی‌کرده. مریوانی‌‌ها در تشییع دو برادر نان به دست گرفتند و روی تابوتش نان گذاشتند. چه تکان‌دهنده. چه غم‌بار. چه بیدارکننده. تمرکزگرایی در تهران و شهرهای بزرگ، بی‌توجهی به سیاست‌های جایگزین پیشنهادشده برای حل ریشه‌ای مساله‌ٔ کولبری، کم‌توجهی دولت و همه‌ٔ جریان‌های سیاسی به اقتضائات متوازن‌سازی و عادلانه‌کردنِ توسعه و ضعف دولت و همه‌ٔ جریان‌های سیاسی در توجه به سیاست‌های رفاه عدالت‌گستر از جمله علل رفع‌شدنی این مصائب نفس‌گیر اند. چرا صداوسیما مراسم تشییع فرهاد و آزاد که میلیون‌ها هم‌وطنشان را عزادار کرده مستقیم پخش نکرد؟ چرا صدای پدر و مادر فرهاد و نیمی از هم‌روستایی‌هایشان که فقیر و کولبر ند را منعکس نمی‌کند؟ چرا علاوه بر موج غم و همدردی‌ای که از سراسر ایران شبکه‌های اجتماعی را فرا گرفته، رئيس جمهور هم پیام تسلیت نمی‌دهد؟ مگر فقط باید برای فوت مشاهیر مرکزنشین پیام تسلیت داد؟ کاش به تسلیت هم اکتفا نکند و کمیته‌ای برای بررسی و کمک به اجرای فوری سیاست‌های حل ریشه‌ای مسالهٔ کولبری تشکیل دهد. کاش معاون اول رئيس جمهور و دبیران کل احزاب در این زمینه بیانیه بدهند و در مراسم ختم فرهاد و آزاد خسروی شرکت کنند و بگویند برای پیشگیری از چنین مصائبی چه برنامه‌ای دارند. کاش متخصصان، دانشگاه‌ها و اندیشکده‌ها و رسانه‌ها برای پیشنهادات سیاستیِ کاهنده‌ٔ فقر و بیکاری در این شهرها و روستاهای مرزی و پیشگیری‌کننده از کولبری و قربانی گرفتن‌اش در همین هفته‌ها فعال‌تر شوند. ‌جامعهٔ مدنی، دولت و شهروندان ایران حق ندارند بسیج نشوند تا دیگر کسی برای نان جان ندهد.

https://www.instagram.com/p/B6VDdKalSxg/?igshid=1f9cv3z6dkgsz

@jalaeipour

آیدین سیارسریع در اینستاگرامش نوشته است :

"مقامات و مسئولان دور هم که جمع میشن میگن دیگه امسال مردم رفتنی هستن."

به یاد نمی‌آورم که در سال‌های اخیر طنزی چنین قدرتمند خوانده‌ باشم.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

بچّه کُرد
( اختصاصی زیتون)

نه باری که دیگر بلغزد زپشتش
نه سرما، نه سوزی که کوبد به مشتش
 
نه خاکی که دیگر به زلفش نشیند
نه بیم فشنگی که صبحش بچیند
 
نه دیگر غمِ بار و راه و غمِ زندگی
نه بازوی فرسوده و دَم به دَم مُردگی
 
نه شیرین نانی، نه آهِ همیشه
نه کوهی، نه فرهادِ راهی، نه تیشه
 
نه آن کهنه جامه، قبای برادر
که فرهاد یخ زد به پای برادر
 
که سردَ ست، سردَ ست و آهی نمانده ست
که راهی بجز کُرد ماندن نمانده ست
 
من و برف و کوه و چنین پای تُرد
نگویید فرهاد رفت و نانی نخورد

ستم سربسر کرد و "آزاد" مُرد
و رویای "فرهاد"، همان بچّه کُرد !

جمشید فرجی

ماریو‌ساندوال استاد آرژانتینی ‌تبار دانشگاه سوربن فرانسه که نزدیک به ۱۴ سال در فرانسه زندگی می‌کرد به اتهام‌مشارکت در شکنجه مخالفان در دوران حکومت نظامیان در آرژانتین دستگیر شد.

@sahandiranmehr

https://www.google.com/amp/s/amp.theguardian.com/world/2019/dec/22/argentina-sorbonne-accused-torturer-mario-sandoval

ایرانِ فرهنگی

نورعلی تابنده

@naghdehaal

تفکر نقادانه
دورجدید:آشنایی با مفاهیم جدید


عقلانیت و معقولیت

با حضور:
دکتر حسین بیات

شنبه 7دی ماه،ساعت 18

خیابان انقلاب،خیابان وصال،کوچه نایبی، پلاک 23، باشگاه اندیشه


@bashgahandishe

منتشر شد
@hashembanapourwebsite
. مرکز پخش . تهران
میدان انقلاب . کوچه مهدی زاده تلفن
66565569

ترجمه‌ی خلاصه‌ای از سفرنامه‌ی گالیور که در عهد مظفرالدین شاه صورت گرفته.

پنجم دیماه سالروز شهادت برادرم حسین جلائی‌پور.

@hamidrezajalaeipoor

زبان حال مرحوم مادر درباره حسین:👇
https://www.instagram.com/p/B6GjIbXJLuO/?igshid=16tp9zx5fvoot

سرتاسر دشت خاوران سنگی نیست
کز خون دل و دیده بر او رنگی نیست*

سخن مادر حمیدرضا جلائی‌پور،که سه فرزندش را در سالیانی دور و در راهی خونبار از دست داده، حتی اکنون نیز دلم را به درد می‌آورد و این تقدیر ِ خونین هنوز گریبان ِ فرزندان و مادران ِ این دیار را رها نکرده. من با همه‌ی مهری که به این مادران دارم از رویارویی و چشم در چشم شدن با آنان همواره گریخته‌ام؛حقیقتاً زَهره‌اش را ندارم،چون یک بار مادری را دیدم که فرزندش را برای رفتن به جبهه‌ی جنگ ایران و عراق بدرقه می‌کرد و هنوز پس از حدود ۳۵ سال، یادآوری حالت آن مادر، باری سنگین از عزا و اندوه بر دلم می‌گذارد.

*از ابوسعید ابوالخیر

#هومن_پناهنده
@gashthaa