آهنگِ نفس، ترانه‌ای خوب دارد که از ترانه‌های مبتذلِ این روزها یک سر و گردن ادبی تر است. صدای صحیحِ مهدی یراحی، با تحریر‌های به جا و اصولی لطف ترانه را دو چندان کرده و در آخر تنظیمِ حرفه‌ای و ساده‌ی کار واقعا تحسین برانگیز است. تنظیم کار بسیار ساده و خلوت است، که فضای کار را بسیار صمیمانه کرده و در نهایت با قطعه‌ای متعادل و بسیار احساسی مواجه هستیم.

تنظیمِ کار که متشکل از یک گیتار و یک ویولون است و اصلا از شلوغ‌کاری‌های فضای تنظیمِ جو زده و سَمپل‌زده‌ی این روزهای موسیقیِ پاپِ ایران در آن خبری نیست واقعا به دل من نشست.

در این روزهای موسیقی، آنقدر سمپل و صدا در تنظیم (چوب چپان) می‌کنند که آهنگ جز انزجار چیزی برای مخاطب ندارد.

و در این بلبشو، تنظیمی چنین روان و ساده واقعا دلنشین است.

متنِ ترانه:

خیس میشم با تو هر شب، زیرِ بارونی که نیست
دستِتو محکم گرفتم تو خیابونی که نیست

باشم و عاشق  نباشم؟ کارِ آسونی که نیست
عاشقت میشم دوباره، عاشقِ اونی که نیست

من خدایی با تو اینجا از تو میسازم که نیست
باید هر شب روی رازی پرده بندازم که نیست

تو منو به بند کشیدی توی زندونی که نیست
عاشقت میشم دوباره، عاشقِ اونی که نیست

عاشقت میشم دوباره، عاشقِ اونی که نیست

این همه تصویرِ زیبا، تو زمستونی که نیست
با جنونِ هر شبِ من، جز تو مهمونی که نیست

نامه‌هامو پاره کردم، وقتی میخونی که نیست
هرچی اینجا با تو ساختم خوب میدونی که نیست

عاشقت میشم دوباره، عاشقِ اونی که نیست

غرق میشم تو سیاهِ موجِ موهایی که نیست
دورِ تو میگردم اینجا، دورِ مِیدونی که نیست

تو یه روزی برمیگردی، از خیابونی که نیست
عاشقم میشی دوباره، عاشقِ اونی که نیست
عاشقت میشم دوباره، عاشقِ اونی که نیست
عاشقت میشم دوباره، عاشقِ اونی که نیست

(آرش مهرابی)

@berkeye_kohan کانالِ برکه‌ی کهن

◾️مرا روزی که خشک‌اند آبشاران
یاد خواهی کرد◾️

#هومن_پناهنده
@gashthaa

🔴پیش‌بینی در علوم اجتماعی

🔺اعتماد ۱۴ شهریور ۱۴۰۲

✍️عباس عبدی

🔘پیش‌بینی در موضوعات اجتماعی و انسانی متفاوت از پیش‌بینی در موضوعات طبیعی و فیزیکی و شیمیایی است. برای مثال اگر میزان خلوص آب را داشته باشیم و در ارتفاع معینی از سطح دریا باشد، می‌توانیم با قطعیت پیش‌بینی کنیم که آن آب در چه دمایی به جوش خواهد آمد. وقایع این‌چنینی مستقل از پیش‌بینی ماست.

🔘ولی در حوزه‌های انسانی و نیز موجودات زنده اینگونه پیش‌بینی‌ها قطعیت ندارند. مثلاً برخی از پیش‌بینی‌ها در پزشکی اشتباه می‌شود، زیرا همه عوامل موثر در بیماری برای پزشک شناخته شده نیست، به علاوه آثار روحی و روانی بیمار نیز بر درمان بی‌تأثیر نیست.

🔘اگر پیش‌بینی از یک جامعه و یا رفتار یک فرد باشد، ماجرا به کلی تغییر می‌کند. مثلاً کسی پیش‌بینی وقوع انقلاب یا اعتراضات را در جامعه می‌کند، این پیش‌بینی می‌تواند در وقوع یا عدم وقوع آن پیش‌بینی موثر باشد. برای نمونه رهبران انقلابی، پیش‌بینی می‌کنند که وقوع انقلاب قطعی است، نه به این علت که به لحاظ علمی و تحلیلی به این نتیجه رسیده‌اند که انقلاب می‌شود، بلکه به این علت که می‌خواهند مردم را برای تحقق وقوع آن تهییج و بسیج کنند.

🔘بنابراین به این پیش‌بینی می‌گوییم، پیش‌بینی فعال. حالت عکس هم رخ می‌دهد، اگر جامعه واقعاً در مسیر انقلاب و فروپاشی باشد، پیش‌بینی عالمانه ممکن است، مسئولین را به تأمل وادارد و مسیر خود را تغییر دهند و امکان وقوع وضعیت پیش‌بینی شده را منتفی کنند. این از مهمترین دلایل در دفاع از آزادی بیان و تحلیل و خبر برای صاحبان قدرت و همه جامعه است.

🔘چند روز پیش برخی از طرفداران وضع موجود تصویری از روزنامه اعتماد را بازنشر کرده بودند که طی آن ۶۱ اقتصاددان در سال گذشته (خرداد ۱۴۰۱) پیش‌بینی تورم سه رقمی را کرده بودند و حالا با این مضمون مورد سوال واقع شده بودند که:
▪️«‏بدور از سیاسی سخن گفتن، خوب است بررسی شود این ۶١کارشناس محترم اقتصادی از فهم صحنه اقتصادی عاجز بوده و اشتباه کرده اند یا این هنر دولت بوده است که پیش بینی آنان (تورم سه رقمی) محقق نشده است. ‏پذیرش هر کدام حریت می‌خواهد»▪️

🔘اول از همه اینکه اگر دولت یا سیاست‌گذاران اقتصادی تحت تأثیر این هشدارها نبوده و سیاست خود را اصلاح نکرده باشند باید متأسف بود، و اگر بوده که بنا بر برخی شواهد احتمالاً چنین است، حتماً سعی کرده‌اند که در ادامه راه و سیاست‌های خود، تجدید نظر کنند و مانع از تحقق این پیش‌بینی شوند.

🔘بنابراین چنین اظهاراتی می‌تواند نقش بازدارنده در ادامه سیاست‌های غلط داشته باشد. از سوی دیگر اینکه اقتصاددانان براساس متغیرهای موجود چنین ارزیابی داشته‌اند، حرجی نیست حتی اگر اشتباه کرده باشند، در بدترین حالت یک علامت منفی در دانش اقتصادی آنان محسوب می‌شود ولی کسانی که وعده دادند؛ توجه کنید، «وعده دادن» یک شرط ضمن عقد است و ماهیت حقوقی و اخلاقی و سیاسی دارد و فراتر از یک پیش‌بینی ساده است؛ آنان وعده دادند که تورم را نصف و تک‌رقمی می‌کنند ولی حدوداً ۱/۵ برابر کردند؛ اکنون چه پاسخی دارند؟

🔘آیا اشتباه کردند؟ یا فریب دادند؟ یا ناتوان بودند؟ دیگرانی که براساس این وعده‌ها از شکل‌گیری این دولت حمایت کردند، چه پاسخی دارند؟ به علاوه این هنر دولت نیست که اجازه نداد‌ تورم سه رقمی شود. مثل این است که کسی بگوید من نمره ۱۸ می‌آورم ولی ناظران به او بگویند که با این وضعیت و پیشرفت تحصیلی تو نمره ۲ می‌آوری، البته او در نهایت ۶ می‌آورد و بعد خود را موفق نشان دهد!! او مردود است و نه قبول و نه هنرمند. کسانی هم که برای او کف می‌زنند، خودشان باید پاسخگو باشند.

🔘پس از انتشار این متن از جانب طرفداران وضع موجود، یک ویدیویی دیدم از یک دامدار که در مصاحبه با خبرنگار می‌گفت، سال آینده گوشت ۵۰۰ هزار تومانی را خواهید دید، در حالی که در زمان مصاحبه او گوشت حدود ۱۳۵هزار تومان بوده است.

🔘او خیلی روشن توضیح می‌دهد که چرا گوشت به این رقم می‌رسد. همکارش نیز توضیح می‌دهد که گوشت به نسخه تبدیل می‌شود یعنی صد گرم گوشت را به عنوان دارو در نسخه بنویسند تا درمان بیماری شود.
استدلال‌های آن فرد خیلی دقیق بود، ولی چون کسی توجه نکرد و یا او را مهم ندانستند، اقدامی هم نکردند، لذا گوشت به همان قیمت و حتی بیش‌تر هم رسیده است. حالا به این دامدار چه باید گفت؟ آیا می‌توان بی‌کفایتی را به دولت نسبت داد؟ آیا او را باید اقتصاددان قابل معرفی کرد؟

🔘متاسفانه یکی از مهمترین نقاط ضعف این دولت وجود طرفدارانی است که از منظر منطقی و رسانه‌ای بسیار ضعیف‌اند. شاید هم عملکرد موثری پیش روی آنان نیست که بتوانند دفاع کنند؛ بناچار از هر وضعی و با هر قیمتی دفاع می‌کنند نتیجه از این بهتر نمی‌شود.

مدیر سابق صداوسیما در آنتن زنده: اگر من مسئول بودم، اعترافات اجباری سپیده رشنو را پخش نمی‌کردم

داروغه‌زاده:

♦️اگر من در صداوسیما بودم، اعترافات اجباری سپیده رشنو را پخش نمی‌کردم. لج مردم را در نمی‌آوردم.

♦️صداوسیما باید نگاه ملی داشته باشد و بین اصلاح‌طلب و اصولگرا تفاوتی قائل نباشد.

♦️قرار شد سلبریتی‌های حامی روحانی در سال ۹۶ تنبیه بشوند.

♦️جناحی در کشور که امروز جریان سلبریتی‌ستیزی راه انداخته، در هر رقابتی که می‌خواهد وارد شود رقیبش را حذف می‌کند.

♦️این جناح وقتی می‌خواهد وارد مجلس شود می‌گوید شورای نگهبان کمک کند تا رقبای من حذف شود.

♦️احمدی‌نژاد ۸ سال رئیس‌جمهور ایران بود و هر روز تشویش اذهان عمومی می‌کند.

@hammihanonline

🎥 کوشکی به افراد معروف اهانت می‌کند تا معروف شود!

🔹داروغه‌زاده، از مدیران سابق صداوسیما:
🔹صداوسیما کوشکی را می‌آورد روی آنتن و او به علی دایی توهین می‌کند.
🔹یکی از راه‌های سلبریتی شدن، اهانت به افراد معروف است  و کوشکی چنین اقدامی می‌کند.
⚽️ @Sporte_Fouri

🎥 حمله صادق کوشکی به علی‌دایی و فردوسی‌پور!

کوشکی:
🔹باید ببینیم آیا کسی ۶ دهه پس از مرگ علی دایی او را می‌شناسد؟

🔹فردوسی‌پور توانمند نبود؛ گستاخ بود. مدیر رسانه او عقلانیت نداشته است. رئیس صداوسیما تدارکات‌چی او بود.

🔹رئیس صداوسیما از او حساب می‌برد. فردوسی‌پور درواقع رئیس صداوسیما بود.

🔹ما در سینما و رسانه ملی با پدیده افسارگسیختگی چهره‌های «پرواربندی‌شده» روبرو بودیم.


@tv1irib_sima

علایق سایمون شرکلیف سفیر انگلیس در تهران
@EcoBizDaily

🔗 Azadeh Mokhtari (@AzadeMokhtari)

🔴 تیمور گرگین، روزنامه‌نگار، طنزپرداز، شاعر و ترانه‌سرای معاصر ایران شامگاه چهارشنبه در ۹۰ سالگی در منزل شخصی خود در شهرستان خمام استان گیلان درگذشت.

💢 آقای گرگین، متولد ۱۳۱۳ در روستای چولاب از توابع کوچ‌اصفهان بود و ترانه محلی «بنفشه گل» را سروده که ناصر مسعودی آن را خوانده و بسیار معروف شده است.

📌نخستین کار او در سال ۱۳۲۸ «مورچه رشتی» نام داشت که در نشریه چلنگر چاپ شد. از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۷۱ در موسسه و روزنامه اطلاعات او بین سال های ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۷ با روزنامه همشهری نیز همکاری داشت. او پس از درگذشت همسرش، از تهران به خمام مهاجرت کرده بود.

📌 آیین تشییع تیمور گرگین صبح جمعه در قطعه هنرمندان آرامستان شهر خمام برگزار می‌شود.

#عبدی_مدیا
🆔 @AbdiMedia

⬛️در تاثیر تربیت⬛️

منبع ویدیو: کانال فرارو

#هومن_پناهنده
@gashthaa

برای داشتن تصویری واقع‌بینانه از صحنه‌ی سیاست کشور در حال حاضر و برای تحلیل وضعیت گروه‌های سیاسی درون و بیرون ایران شنیدن فایل صوتی زیر بسیار مددکار است.
مشکلِ کیفیت نسبتاً نامطلوب صدا، بعد از حدود نیم ساعت برطرف می‌شود.
👇👇👇

فایل صوتی برنامه‌ام در کلاب هاوس صدای‌نو دربارهٔ وزن و موقعیت براندازان، اصلاح‌طلبان، اصول‌گرایان و راه عبور از مشکلات کنونی
@ahmadzeidabad

«نظریه و جنبش»

برای خفتگان بر تخت پروکروستس


رابطۀ «نظریه» با «جنبش سیاسی‌ـ‌اجتماعی» رابطۀ روح با جسم است. وجه افتراق شورش با جنبش همین است که در یک حرکت اجتماعی چقدر نظریه وجود داشته باشد: هر چه یک حرکت اجتماعی نظریه‌دارتر باشد، جنبش‌تر است و در نتیجه ماندگاری و احتمالاً دستاورد بیشتری هم خواهد داشت. حرکت اجتماعی بدون نظریه، مانند سفر اکتشافی بدون آذوقه است. همان‌گونه که بدون آذوقۀ کافی اکتشافگران دیر یا زود وسط دریا، بیابان یا کوهستان تلف خواهند شد، حرکت اجتماعی بدون نظریه ــ یا با ضعف نظریه ــ نیز دیر یا زود در گسل‌ها و شکاف‌های اجتماعی پراکنده و گم خواهد شد. اهمیت نظریه در همین ویژگی مهم نهفته است ــ و نیز اینجاست که مشخص می‌شود مروجان نظریه‌های موهوم چه نقش مخربی ایفا می‌کنند.

با این مقدمه می‌خواهم به یک آسیب در فضای نظری جنبش‌های اجتماعی ایران اشاره کنم. واقعیت این است که دوران نظریه‌های سترگ و مطلق گذشته است؛ یعنی دوران ایدئولوژی‌های مطلق‌نگر و جهان‌بینانه که مدعی سعادت کامل برای بشر بودند گذشته است. تردیدی ندارم که دلیل پیروزی انقلاب ۵۷ دقیقاً همین بود که همۀ ایدئولوژی‌های خوشدست عصر خویش را در خود جمع کرده بود؛ ایدئولوژی‌هایی که در حکم «نظریه» وارد جنبش اجتماعی شده بودند و چنان ادعاهای گزاف، مطلق و شک‌ناپذیری داشتند که از شهروندانی کاملاً عادی و متوسط، رزمندگانی روئین‌تن و تسلیم‌ناپذیر می‌ساختند. نیازی به یادآوری نیست که حتی ته‌مانده‌ای از آن ایدئولوژی‌ها نیز تا به امروز برای مهار همۀ جنبش‌های مخالف بعدی کفایت می‌کرده است.

حال، در این دوران تنگدستیِ نظری، یک آفت بزرگ هم گریبانگیر ما شده است و آن اینکه برخی نظریه‌های مد روز غرب از سوی برخی کنشگرانِ ــ به‌ویژه کنشگران خارج‌نشین ــ در جنبش‌های اجتماعی ایران تزریق می‌شود. این کنشگران که عموماً در یکی دو دهۀ اخیر دسترسی خوبی هم به رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور داشته‌اند، نظریه‌ها و رویکردهایی را به فضای سیاسی و اجتماعی ایران پمپاژ کرده‌اند که هیچ پیوند ماهوی و معرفت‌شناختی با حرکت‌های داخل ایران نداشته است. نتیجۀ این مداخلۀ نابخردانه چیزی جز سوزاندن سرمایه‌های اجتماعی نیست و نمونه‌های این سوءاستفاده‌ها و آدرس‌های نادرست را در همین یک سال اخیر فراوان دیده‌ایم.

نمی‌توان ایران و جنبش‌های ایرانی را با فضای روز اروپا و غرب فهمید و تفسیر کرد. ایران را باید از طریق خود ایران شناخت. نظریه‌ای که ریشه در شناخت دقیق و درست جامعۀ ایران نداشته باشد و مبتنی بر مقتضیات آن نباشد، قلمه زدن شاخۀ آلبالو به کاکتوس است. در فضای سیاسی اروپا و آمریکا ــ که سالهاست محل زندگی و فعالیت این کنشگران مهاجر ایرانی است ــ مباحثی مطرح است که ریشه در همان جوامع دارد. این مباحث خود را در پدیده‌هایی مثل «فرهنگ کنسل» (Cancel Culture)، مباحث فمینیستیِ روز، «نزاکت سیاسی» (Political Correctness)، «مبارزان عدالت اجتماعی» (Social Justice Warrior) و «ووک» (Woke) نشان می‌دهد. این مطلب جای آن نیست که تک‌تک این مباحث را باز کنم، فقط مسئله‌ام این است که برخی کنشگران ایرانی آگاهانه یا ناآگاهانه تحت تأثیر این جریان‌های روز اروپا و آمریکا قرار دارند و در نتیجه ادبیات، مفاهیم و نظریه‌هایی را به جامعۀ ایرانی تلقین می‌کنند که یا اصلاً مسئلۀ جامعۀ ایرانی نبوده یا صرفاً مسئله‌ای حاشیه‌ای بوده است.

(ادامه در پست بعدی...)

@tarikhandishi  |  تاریخ‌اندیشی

(ادامه از پست پیشین)

این اروپائیزه کردن نظریۀ کنش اجتماعی، چه از سوی کنشگرانی در داخل و چه در خارج باشد، نتیجه‌ای مگر گمراه کردن و خشکاندن جنبش اجتماعی در ایران نیست. نداشتن نظریه بهتر از داشتن نظریۀ ناجور ــ ناسازگار ــ است. برای مثال در همین یک سال اخیر دیدیم چه تصورات، مفاهیم و دسته‌بندی‌های بی‌ربطی را به جنبش اجتماعی در ایران نسبت می‌دادند که می‌شد زیانبار بودن آنها را به آسانی تشخیص داد ــ زمخت‌ترین آنها شاید آنجا بود که می‌گفتند جنبش اخیر الّا و بلّا «زنانه» است و حتی واژۀ «مرد» و «میهن» را می‌خواستند سانسور و سرکوب کنند! دلیل این پدیده هیچ نبود مگر تزریق نظریه‌هایی که ریشه در شناخت جامعۀ ایران نداشت. حتی مسئلۀ زنان در ایران را باید با مناسبات ایران فهمید، نه با دغدغه‌های فمینیستی روز اروپا (یعنی حتی اگر رویکردی فمینیستی داریم، باید بیشتر فمینیسم کلاسیک باشد تا فمینیسم روز). آنها به جای اینکه پدیدۀ اجتماعی را بشناسند و سپس برای آن جامه‌ای نظری بدوزند، جامه‌ای نظری از قبل آماده داشتند و می‌خواستند ــ و می‌خواهند ــ به زور تن پدیدۀ اجتماعی کنند.

کاری که این کنشگران کژاندیش می‌کنند همانی است که پروکروستِس با رهگذران می‌کرد. در اساطیر یونان، پروکروستس راهزنی بود که رهگذران را به خانه‌اش می‌برد و بر تختش می‌خواباند. اگر قد آنها کوتاه‌تر از تخت بود آنقدر با چکش بر بدن آنها می‌کوفت تا اندازۀ تخت شوند و اگر قد آنها بلندتر از تخت بود پاهایشان را می‌برید تا اندازۀ تخت شوند. این کنشگران هم جنبش اجتماعی را بر نظریه‌شان می‌خوابانند و پیکرش را می‌کوبند و می‌بُرند تا اندازۀ نظریه‌شان شود. روش پروکروستِسی هر جا باشد، فرجامش مرگ قربانی است.

اگر هم بخواهم به اندازۀ فهم خودم توضیح دهم که ریشۀ این مشکل کجاست، جوابم این است که برای طرح نظریه دربارۀ جامعۀ ایران باید تاریخ و سیاست ایران را شناخت. این شناخت سواد می‌خواهد. واقعیت این است که این کنشگران حس نمی‌کنند به چنین سوادی نیاز دارند. متأسفانه مخاطبانشان هم چنین نیازی را حس نمی‌کنند و به این ترتیب تأیید و ارکستری دوجانبه میان آنها پدید می‌آید. مسئلۀ دوم این است که این کنشگران برای جلب نظر و حمایت بنیادها، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و مؤسسات غربی به زبان آنها سخن می‌گویند؛ به عبارتی، گفتمان و نظریه‌های مطلوب آنها را می‌پذیرند. برای مثال، مسائل مربوط به دگرباشان جنسی و گفتمان کوئیری برای غربی‌ها ــ و مؤسساتشان ــ جذاب‌تر و قابل‌فهم‌تر از مسائل جامعه‌شناختی خود ایران است. پس اگر کسی بتواند دغدغۀ مردم ایران را به این رنگ و لعاب بیگانه عرضه کند، شانس بالاتری برای جذب توجه و کمک خواهد داشت تا اینکه بخواهد بر اساس نظریه‌ای درون‌زاد و بومی به مسائل ایران نگاه کند. یا برای مثال، مفهوم «تبعیض» در غرب بسیار جذاب‌تر است و برایشان تداعی‌کنندۀ همان دعواهایی است که خودشان صبح تا شب در فضای سیاسی و اجتماعی دارند.

نتیجۀ این شناخت معیوب و پذیرش نظریه‌های ناسازگار چیزی جز پمپاژ و تلقین نظریه‌های بیگانه به جامعۀ ایران نیست. در این میان اگر هم بخش عمدۀ جامعه یا جنبش اجتماعی ایران این نظریۀ غریبه و بی‌ربط را نپذیرد، طبعاً از سوی این کنشگران انکار می‌شود. با همین رویکرد، جنبش اجتماعی را مانند کیکی میان خود تقسیم می‌کنند و به عبارتی آن را «اقلیتی‌سازی» می‌کنند. کار به جایی می‌رسد که برای مثال «اقلیت» عجیب و ناشنیده‌ای مثل «ملت گیلک» می‌سازند و می‌گویند این ملت گیلک با ترفندِ «توریستی‌انگاریِ گیلان» زیر ستم «مرکز» له شده است! حال صلاح ملت گیلک چیست؟ لابد جنگیدن با تهران؟! خود گیلانی‌ها احتمالاً بیشتر از دیگران از چنین نظریه‌هایی تعجب می‌کنند (اگر شک دارید به چنین چیزی نگاهی به صفحۀ می‌تو بیندازید). بیچاره جنبشی که از بد روزگار بر تخت پروکروستس اینان بخوابد...

مهدی تدینی

@tarikhandishi  |  تاریخ‌اندیشی

✅پیامدهای «بوسه ممنوعه» بالاخره روبیالس را ناچار به استعفا کرد

رئیس فدراسیون فوتبال اسپانیا، لوئیس روبیالس، به دلیل پیامدهای «بوسه ممنوعه» بر لب جنی هرموسو پس از برتری اسپانیا در جام جهانی ۲۰۲۳ استعفا داد.

او بعد از اعتراف به اینکه به دلیل افزایش فشارها نمی‌تواند به کار خود ادامه دهد، تصمیم به استعفا از ریاست فدراسیون فوتبال اسپانیا گرفت.
@Sahamnewsorg

سروایرانشهر

‍ ‍ احمد شاه مسعود:

تمام جنگ ما از برای حفظ همین ادبیات (فارسی) است...!

ترانه #احمد_شاه_مسعود

ازشفق سیه‌پوش

هنوز کوره آهنگران هندوکش
بیاد آمدن کاوه داغ می گردد

و سایه‌سار بجا مانده از توهم دود
به یمن همت گامش چراغ می‌گردد

مرا به ساحت یک انقلاب تازه ببر
که از گلوی سحر، بند شب باز کنم

و در حوالی بی‌بند آسمان چندی
سرود پر زدنم را دوباره ساز کنم

به اقتضای شب از نور دور مانده‌ایم
تو نیستی که چنین بی حضور مانده‌ایم

به این شکست فرومانده شرم کافی نیست
به صبح در دل شب مانده شرم کافی نیست

به هیچ در پی تاریخمان تلف شده‌ایم ببخش که چنین پست و ناخلف شده‌ایم

18شهریور سالگرد شهادت رستم ایرانشهر

#Sarveiranshahr1mrahmati

در مصراع سوم خواننده می‌گوید: "توهم دور"، و نه( آنچنان که نوشته شده): "توهم دود".

🔸رزمنده‌ی ناگزیر
(به یاد احمد شاه مسعود)

✍هومن پناهنده

زمانی در مصاحبه‌ای، خبرنگاری از ورزشکاری ثروتمند پرسیده بود:
"شما که از فقر به غنا رسیده‌اید درباره‌ی وضعیت امروزتان چه احساسی دارید؟"
در جواب او جمله‌ای وجود داشت گویای نکته‌ای گرانبها:
"رابطه‌ی من با پول رابطه‌ای عمیق نیست."

این که آن مرد راست گفت یا نه در اینجا موضوع مهمی نیست، اما مهم این است که اساساً این امکان هست - گرچه به شکلی استثنایی- که کسی با چیزی دایم سر و کار داشته باشد، ولی به رغم این ارتباطِ مستمر،دلسپرده و آلوده‌ی آن نباشد. باید پذیرفت که، بنا بر قاعده، بسیار دشوار است که آدمی با چیزی بسیار در تماس باشد و نه با آن، بلکه با چیزی بهتر از آن "رابطه‌ی عمیق" برقرار کند. معمولاً در چنین شرایطی، ایجاد فاصله‌ی عاطفی مشکل و چه بسا محال می‌شود. به طور معمول، ثروتمندان با ثروت، قدرتمندان با قدرت و... جنگاوران با جنگ "رابطه‌ی عمیق" برقرار می‌کنند و معنای زندگی‌شان را به ترتیب در ثروت و قدرت و جنگ می‌یابند.کمتر کسی است که همچون سلیمان، باهمه حشمت، حتی به موری بی‌زور به احترام نظر کند و جمال معنوی‌اش بر آن همه جلال دنیوی‌اش بچربد. انسان‌های دارای توان معمولی همان بهتر که هوای مُلک سلیمان و هوس راه رفتن بر لبه‌ی تیغ به سراغ‌شان نیاید. این همچون آرزوی غرقه گشتن در آب و آغشته نشدن به آب است که موقعیت تناقض‌آمیزی است و غالباً عاقبتش جز شکست نیست. این است که عقل حکم می‌کند آدمیان تا می‌توانند با طمع خام توفیق، پا در این راه پر خار و خارا و آکنده از تناقض نگذارند و بگذارند تنها آشنایان ره عشق در این بحر عمیق غوطه بخورند. آن که پا در چنین راهی می‌نهد هم در آغاز دارای مایه و گوهری برتر است و هم در جریان کشاکش، وجودش جلایی افزون‌تر می‌یابد و اصلاً گویا چهره‌ی انسان‌ها در گیر‌ودار همین موقعیت‌های تناقض‌آمیز است که تابناک و تابناک‌تر می‌شود.
جنگاوری را در نظر بگیرید که در بیرون با رشادت می‌جنگد، اما با تمام وجود دلسپرده‌ی صلح است، پس گرچه به جدّ، اما با اکراه می‌جنگد. موقعیت تناقض‌آمیز او موقعیت کسی است که به حکم تقدیر نقشی را ماهرانه اما ناخواسته و به‌ناچار ایفا می‌کند و بنابراین به‌رغم آن مهارت، کل موقعیت را ناروا و سزاوار نفرین می‌شمرد. ایفای نقش ماهرانه‌اش در آن صحنه‌ی شوم سبب نمی‌شود که خودآگاه یا ناخودآگاه در بُن ضمیرش دوستدار آن موقعیت مرگزا باشد. به‌ گمان من، همین دوگانگیِ تراژیک، چهره‌ی رزمنده‌ی راستینِ راه صلح را از جنگنده‌ی عادی متمایز می‌کند. جنگنده‌ی عادی که طبعاً به‌وفور هم یافت می‌شود در نقش جنگاوری‌اش خوش می‌نشیند و بدان دلخوش است، با آن خو می‌گیرد و "رابطه‌ی عمیق" لذت‌جویانه و زیباشناختی با کشتن و کشته‌ شدن برقرار می‌کند و همین رابطه‌ی عاشقانه چه بسا پایان جنگ را به آغاز ملالت‌ها و کسالت‌های او بدل کند، اما رزمنده‌ی راه صلح، چریک ناگزیر و دلچرکینی است که از بودن در وضعیت جنگی، دستخوش درد و دریغ است، چرا که این موقعیت او را وا می‌دارد با کسانی نامهربان باشد، بر سر ِ کسانی فریاد بکشد، و در بدترین حالت کسانی را به دیار عدم بفرستد و او این همه را نمی‌خواهد. سخنِ برشت زبان حال اوست:

فریاد بر ضد بیداد صدا را خشن می‌کند
دریغا ما که می‌خواستیم جهان را مهربان کنیم
خود نتوانستیم مهربان باشیم

او مشتاق و منتظر روزی است که هیاهوی کودکان شاد جای نعره‌ی جنگ، و میلاد جای مرگ بنشیند، گیرم در صلحِ چنان روزی، او خود که خبره‌ی جنگ بوده دیگر چندان به کار صلح نیاید، اما شادی و نشاطِ زندگی را بهای مناسبی برای بیکارگی خود می‌یابد.

ولی آنچه تا اینجا گفته آمد ربطش با احمد شاه مسعود چیست؟ حقیقت این است که این‌ها تماماً مربوط به او و به یاد او بود*. از سال‌ها پیش ، من هم مثل بسیاری از ایرانیان کمابیش در جریان تحولات افغانستان بوده‌ام.از همان ایام از میان آدم‌های ریز و درشتی که در معرکه‌ی آن دیار نابختیار درگیر نبرد بودند چهره‌ی یک تن توجهم را جلب کرده بود و او کسی نبود جز احمد شاه مسعود. می‌دیدم که این یکی گویا از جنس دیگری است؛ با ثبات ِ قدم، در طی دورانی طولانی، از هنگام حضور ارتش سرخ تا بعد و بعدها با پایداری به وظیفه‌ای که فلک غدّار بر دوشش نهاده بی‌صدا و بی‌ادا عمل می‌کند؛ رفتار سیاسی‌اش دستخوش نوسان غیر اصولی نیست؛ هنگام مصاحبه متین و آرام و شمرده و آن هم درباره‌ی "صلح " سخن می‌گوید و اهل ناسزا گفتن به این و آن هم نیست. به این ترتیب، آرام آرام طرحی از سیمای این فرماندهِ جنگ در ذهنم پرداخته شد و به دلم نشست. بعدها هر وقت فرصتی دست می‌داد تا درستی یا نادرستی طرحم را وارسی کنم هر چه شنیدم و دیدم موید گمان اولیه‌ام درباره‌ی شایستگی او بود.

(ادامه در فرسته‌ی بعدی👇👇👇)

(ادامه‌ی فرسته‌ی قبل👆👆👆)

یک بار از مردی افغان شنیدم که فرمانده مسعود خودش همیشه در مهلکه‌های جنگ حاضر است و پنجه در پنجه‌ی مرگ می‌افکند و چنان نیست که فارغ‌البال، دور از هنگامه‌ی آتش و خون و همچون عقل کل، دیگران را فقط به صدور فرمان مفتخر کند. یکی دو باری هم کسانی از دلبستگی او به مرحوم شریعتی و به‌ویژه کتاب کویرش برایم صحبت کردند.باری این‌ها همه از حضور مردی دیگرگونه در صحنه‌ی نظامی و سیاسی افغانستان خبر می‌داد.
بی‌گمان به گواهی شواهد و قرائن احمد شاه مسعود آرزومند بود صلح را در افغانستان و افغانستان را در صلح ببیند. او دوستدار زندگی بود، اما تقدیر برایش چنین رقم زده بود که به عشق زندگی، از نزدیک -بسیار نزدیک- چشم در چشم مرگ بدوزد و حتی برای زندگی بمیرد. در مراسم تدفین ِ مسعود در دره‌ی پنجشیر(که قسمت کوتاهی از آن از تلویزیون پخش شد) پسر سیزده ساله‌ی او از جمله گفت: " من می‌خواهم راه پدرم را ادامه دهم." من تردید ندارم که احمد شاه مسعود در نوازش‌های پدرانه‌اش،در گوش فرزند دلبندش، همواره راه صلح‌ و صفا -و نه جنگ و مرگ- را با محبت تبلیغ می‌کرد.
نمی‌دانم،شاید شکل ِ رفتن او از جهان فانی معنایی نمادین داشته باشد. آیا لازم بود پرواز این چریک ِ دلچرکین ِ آتش به جان،از خاک به افلاک،پروازی آتشین باشد؟نمی‌دانم. اما شعری می‌دانم از شاعری افغان. این شعر را سالیانی بس دور خوانده بودم و بیتی از آن هرگز از یادم نرفت. وقتی با خبر شدم که فرمانده مسعود از میان ما رفت باز هم آن بیت از باب تسلی بخشیدن به خاطری خسته به سراغم آمد که این است:
آتشی کاندر نهاد ما فتاد
گرچه ما را سوخت اما زنده باد


*طرح "رزمنده‌ی ناگزیر" کسان دیگری را هم به یادم می‌آورد، از جمله:مرحوم مصطفی چمران.

(منتشر شده در روزنامه‌ی "نوروز" ، دوشنبه ۲ مهر ۱۳۸۰)

#هومن_پناهنده
@gashthaa