‍ 🔊فایل صوتی

نشست «بیایید فلسفه بورزیم»

با حضور:
هومن پناهنده
حسین شیخ‌رضایی
محمد کیوانفر

۲۱ مرداد ۱۳۹۳

نشست نقد و بررسی کتاب «بیایید فلسفه بورزیم: درآمدی بر تأمل انتقادی و گفت‌وگوی عقلانی» نوشته‌ ریچارد کریل به ترجمه‌ محمد کیوانفر در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.

🆔 @sokhanranihaa
🆔 @sokhanranihaa
🆑کانال سخنرانی ها
🌹

‍ 📝📝📝معیارهای نگاه سنجشگرانه در فضای مجازی

✍🏻حمیدرضا جلائی‌پور

✅چون حضور در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌‌های مجازی آزادتر و در دسترس‌تر از رسانه‌های کاغذی است، ما معمولا در هنگام اظهار نظر و اشتراک‌گذاری پست‌های خبری «وارسی» و «سنجش‌» کمتری انجام می‌دهیم-چون علی‌ا‌لاصول «سنجش» زحمت دارد. به همین دلیل ممکن است در فرایند این مشارکت‌ها در فضای مجازی هم «فریب بخوریم» و هم «فریب بدهیم» که هر دو آنها عملی ناواقع‌گرایانه و غیراخلاقی است.

✅هومن پناهنده نویسنده، مترجم و پژوهشگر در حوزه «اندیشه انتقادی» در سخنان ذیل 👇ضمن توضیح ویژگی‌های اندیشه انتقادی در زندگی روزمره، با ذکر مثال‌هایی به نقاط ضعف ما در هنگام کامنت‌ها و اشترک‌گذاری‌ها اشاره می‌کند. برای کاربران محترمی که در شبانه روز ساعتی را در فضای مجازی حضور دارند، گوش دادن به این سخنان سودمند است.
@hamidrezajalaeipoor
🆔@MostafaTajzadeh

ارث مادری، پدری یا هردو!


علی طایفی

مدتی است پس از‌ مرگ پدر، هنجارهای موجود مردانه بشدت آزارم می دهد: از سهم ارثیه دو‌ برابر پسران نسبت به دختران، از سهم یک هشتم مادر که همواره حقوقش مغفول بود، از مردان مدعی برابر خواهی که موقع ارث خواهی بر سهم دو برابر پسران بر دختران پای می کوبند تا عبارت ننگین و مشروعیت یافته شرعی و سنتی بنام "ارث پدری"!؟

آنچه‌ که بیش از همه آزار دهنده است اطلاق ارث‌ پدری به دارایی هایی است که محصول تلاش مشترک مادر‌ و‌ پدر است، دارایی های مادری که نه تنها در طول حیات وی بلکه پس از مرگ‌ او‌ نیز جایی دیده نشده و نمی شود. بنظرم شایسته و بایسته ترین تغییر فرهنگ عمومی آنجایی است که از این پس بهنگام‌ تسهیم ارث، از آن به "ارث مادری/پدری" یاد کنیم تا زشتی این غفلت از حق زن در مقام مادر و حقانیت مادر در دارایی های بازمانده از یک ‌زندگی مشترک از یاد نرود، اگرچه قانون نابرابر ارث همچنان بجای خود باقی است.

https://t.me/tahlyleejtemaaey

اثر جدید هنرمند ترک

با عنوانِ "دو دنیایی که ما در آن زندگی میکنیم"

آیا این عادلانه است؟!

🌿 @BestShortFilm

‍ 🔸درست در زمانی که مردم چین گوشت بستگان خود را برای سد جوع می خوردند، باور رفیق مائو به وفور محصول مانع از چاره گشایی بود. مردم به گفته مائو باید سخت کوشی و کنار آمدن با مشکلات را یاد می گرفتند، خود رفیق مائو و سایر رفقای حزبی و فرزندانشان اما ترجیح می دادند عمده وقت خود را با نگهبانانشان برای نوشیدن مشروب و صحبت در مورد دوست دخترهایشان صرف کنند. یک بار منشی رفیق "وانگ ونژونگ" به اوگفته بود:" اگر مردم بدانند که در حالی به قناعت و سختکوشی دعوت می شوند که رفقای حزبی اینطور زندگی میکنند، چه می شود"؟ و او (وانگ ونژونگ)پاسخ داده بود:"مردم اگر می توانستند تا بدین حد عمیق فکر کنند نیازی به انقلاب نبود...ما اینطور زندگی میکنیم چون زحمت هدایت آنهایی که مشکلات عمیق و ناتمامشان را به دست یک یا چند نفر ، ممکن می دانند بر گردن ماست، دانایی نیاز به رفاه دارد، نادانی نه".

رفیق مائو و دوستانش درست در همان روزهایی که کنار استخر با مهمانان جنسی شان خوش می گذراندند جوانان را تشویق می کردند تا جامعه را در هم بشکنند و جامعه ای نو بسازند و مراقب نقشه های دشمنان و فرهنگ منحط بورژوازی باشند. مائو همیشه حامی دانشجویان تندرو دانشگاه پکن بود و همیشه می گفت:" من تلاش شما برای عدالت و شورش های بزرگ را تحسین می کنم".مزه شیرین عدالت طلبی دانشجویان پکن را رفیق مائو بیشتر از هرکسی چشیده بود چون این عدالت طلبی همیشه اعتراض علیه مخالفین رفیق مائو بود!

منبع:

The Private Life of Chairman Mao -Li Zhi-Sui
@sahandiranmehr

نویسنده‌ی کتاب بالا، لی ژی‌سویی، پزشک مخصوص صدر مائو بود و این کتاب را ،که زندگی‌نامه‌ی مائوست، پس از مهاجرت به آمریکا ،بر پایه‌‌ی یادآوری یادداشت‌های روزانه‌‌ی خود نوشت . او قبلاً ناچار شده‌ بود یادداشت‌هایش را نابود کند ،چون نگه‌داری آن را (در حالی که هنوز در خدمت مائو بود) پرمخاطره می‌شمرد.

منبع این یادداشت و اطلاعات ِ بیش از آن:
Wikipedia👉 Li Zhisui

#هومن_پناهنده
@gashthaa

محض رضای خدا این القاب افسون‌کننده را کنار بگذارید

۲۹ مرداد ۱۳۹۸  

محمدمجتهد شبستری
این روزها که نزاع عده‌ای برسر اموال و عناوین و مقامات دنیوی بالا گرفته و هر کس در این باره سخنی می‌گوید من هم سخنی دارم. سخن من این است که همهٔ این افراد که در این روزها چه در مقام طرفین دعوی و چه در کسوت ناصح و خیرخواه گونه‌ای با این نزاع درگیر شده‌اند و همگی لقب «آیت‌الله» یدک می‌کشند انسان‌هایی‌ند مانند سایر انسان‌های جامعه.
اگر گفته شود محمد یزدی و صادق لاریجانی، ناصر مکارم، احمد جنتی، حسین نوری‌همدانی و … چنین یا چنان گفته‌اند مردم می‌توانند دربارهٔ سخنان آن‌ها با توجه به اعمال آن افراد به‌راحتی داوری کنند. اما وقتی لقب «آیت‌الله» به این افراد می‌چسبانند و می‌گویند «آیت‌الله فلان چنین گفت» و «آیت‌الله بهمان چنان»، در این صورت پای خدا به میان کشیده می‌شود و عظمت و جلالت خداوند خرج مقاصد دنیوی این افراد می‌گردد و عموم مردم چون افسون‌زده می‌شوند قدرت تمیز و تشخیص حق و باطل را از دست می‌دهند. این القاب افسون‌کننده و ضد شفافیت هستند. محض رضای خدا و برای اینکه مردم افسو‌ن‌زده نشوند خواهش می‌کنم آقایان برای همیشه این القاب را کنار بگذارند و از علمای دین هم مانند سایر افراد جامعه، فقط با نام کوچک و عنوان خانوادگی سخن گفته شود. آن‌قدر خدا خرج مقاصد دنیوی اشخاص شده که سرمایهٔ معنوی جامعهٔ ما درحال نابودی است. چه کسانی مسئول این وضع اسف‌بار هستند؟!
منبع:وبسایت محمد مجتهد شبستری

فریبا عادلخواه

🔴سقوط قذافی؛ محصول نادانی یا خیانت؟

🔻منتشر شده در اعتماد ۲ شهریور ۱۳۹۸

🔴هشت سال پیش در چنین روزهایی مخالفان سرهنگ معمر قذافی با پشتیبانی هواپیماهای جنگی غربی وارد طرابلس و سپس کاخ قذافی مشهور به باب‌العزیزیه شدند و رسما حکومت قذافی برچیده و ساقط شد.

🔘اخیراً نیز ویدیویی منتشر شده است که نشان‌دهنده وضعیت مردم لیبی در زمان قذافی است. بخشی از این وضعیت تیتروار توضیح داده می‌شود.
▪ـ داشتن خانه حق مسلم همه بود
▪ـ پرداخت رقم قابل توجه برای شروع زندگی به افرادی که ازدواج می‌کردند.
▪ـ مجانی بودن هزینه آموزش و بهداشت
▪ـ افزایش باسوادی از ۲۵ درصد به ۸۳ درصد در حکومت قذافی
▪ـ پرداخت کمک‌هزینه به فارغ‌التحصیلان دانشگاهی که شغل مرتبط با رشته خود را پیدا نمی‌کردند
▪ـ پرداخت نقدی بخشی از درآمد نفت به مردم
▪ـ پرداخت هدیه قابل توجه برای هر زایمان
▪ـ در اختیار گذاشتن امکانات برای کسانی که قصد فعالیت کشاورزی داشتند
▪ـ فقدان بهره بانکی
▪ـ و...

🔘ابتدا این گزاره‌ها عجیب و شاید ساختگی به نظر می‌رسید. البته لیست خدمات و امکانات طرح شده در آن ویدیو بیشتر و جذاب‌تر از موارد فوق بود. یکی از دوستان که سفیر ایران در یکی از همسایگان لیبی بود، کلیت این ویدیو و وجود چنین خدماتی را تأیید کرد، بویژه از قول افرادی که در لیبی مأموریت داشتند.

🔘این شرایط حکایت از وجود جامعه‌ای آرمانی از حیث اقتصاد و رفاه می‌کند. رفاهی که در جوامع پیشرفته غربی نیز به ندرت مشابه آن دیده می‌شود. این‌گونه خدمات رفاهی قطعاً در کشوری مثل آمریکا وجود خارجی ندارد.

🔘پرسش این است که پس چرا لیبی به چنین روزی افتاده است که مردم آن نه تنها از این امکانات بی‌بهره هستند، بلکه مهم‌ترین نیاز که همان امنیت باشد را نیز از دست داده‌اند؟ آیا اقدام مردم لیبی در ضدیت با قذافی عملی احمقانه و نابخردانه بود؟ آیا مردمی پیدا می‌شوند که بر اساس اراده و آگاهانه، خود را از آن جامعه مطلوب و رفاه اقتصادی به این وضعیت ناهنجار پرتاب کنند؟ اگر رفاه مردم لیبی در زمان قذافی را با وضعیت مردم هندوستان مقایسه کنیم، چه نتیجه‌ای خواهیم گرفت؟

🔘هرچند قذافی فقط به دست مردم لیبی سقوط نکرد، و این حملات غربی‌ها بود که آنجا را دچار این بلا کرد، ولی در هر حال اگر غربی‌ها وارد نمی‌شدند و امکان سرکوب وجود می‌داشت، آیا قذافی حق داشت که مردم لیبی را سرکوب کند؟ آیا کسانی از مردم لیبی می‌دانستند که قیام آنان علیه قذافی به چنین وضعی منتهی خواهد شد؟ آیا آنان نمی‌دانستند و نادان بودند یا می‌دانستند و خائن بودند؟

🔘واقعیت این است که به احتمال فراوان مردم لیبی نمی‌دانستند به چنین سرنوشتی دچار می‌شوند، اصولاً امکان چنین فهمی نیز در رژیم بسته قذافی فراهم نبود. زیرا چنین فهم اجتماعی فقط محصول گفتگوی آزاد است. اگر گفتگوی آزاد در جامعه باشد، طبیعی است نیازی هم به براندازی رژیم‌ها نیست. بنابراین مردم لیبی براساس غریزه خود عمل کردند و علیه یک رژیم بسته و استبدادی قیام کردند و حتی به دلیل وجود همین استبداد است که پرچم غربی‌ها را در دست می‌گیرند و از حمایت آنان در آزادی کشورشان استقبال می‌کنند!! غافل از اینکه ماه عسل آزادی، حتی به یک ماه نیز نمی‌رسد، و واقعیت؛ خیلی زودتر از این که گمان کنند آن روی فاجعه‌بار خود را نشان می‌دهد.

🔘اگر تصویری دقیق و کامل از لیبی در آخرین سال حکومت قذافی یعنی در ۸ سال پیش را در کنار تصویری از واقعیت امروزی لیبی ارایه شود، هر تحلیل‌گری چنین روندی را محصول یکی یا ترکیبی از موارد زیر خواهد دانست.

▪۱ـ نادانی و جهل مردم
▪2ـ خیانت برخی از مردم
▪3ـ بدخواهی بیگانگان

🔘ولی به گمان من هر سه اینها محصول یک نظام استبدادی است. نظامی که مردم را در موقعیت‌های گلخانه‌ای نگهداری می‌کند. نظامی که تعهدات اخلاقی را زایل می‌کند و نظامی که حس خوش‌بینی به بیگانگان را نزد مردمش تقویت می‌کند. چنین نظامی حق ندارد که پس از سقوط طلبکار شود، زیرا مسئول و بدهکار اصلی این فرآیند تلخ و فاجعه‌بار است.

🔘نمی‌دانم الآن مردم لیبی درباره این سقوط چگونه فکر می‌کنند. ولی سی سال بعد که استخوان‌های قذافی هم پوسید، در آن زمان مردم لیبی کمتر خاطره‌ای از رفتارهای ابلهانه و مغرورانه و تحقیرآمیز و مستبدانه او نخواهند داشت، و چون بعید است که جامعه لیبی به این سادگی‌ها روی خوش روزگار را ببینند در نتیجه ان مردم حسرت دوران قذافی را خواهند خورد غافل از این که نظام و ساختار او منشا اصلی یا مهم این بحران بوده است.

ویدیوی مربوط به لیبی و قذافی که عباس عبدی در نوشته‌ی بالا به آن اشاره می‌کند.👇

▪️نظر #مارتین_هایدگر فیلسوف آلمانی قرن بیستم در مورد زندگی شهری و علت روستانشینی اش

▫️تصاویری کمیاب از مارتین هایدگر


@art_philosophyy

چرا به ایران برگشتم / نوشته یکی از دوستانم

از یکی از دوستانم که سه سال پیش با شوهر و دو بچه یک و ۵ ساله (و بعد از ۱۴ سال زندگی در کانادا) به ایران برگشت، خواستم دلیلش برای برگشت به ایران را بنویسد:

«ما سال ۸۱ دو نفری در ابتدای زندگی مشترکمون به کانادا رفتیم و ۱۴ سال بعدش در سال ۹۵ خانواده چهار نفریمون به ایران برگشت. از روز اول بازگشت طبیعتا خیلی زیاد باید به این دست سؤال‌ها جواب می‌دادم که چرا برگشتین؟ اونجا بهتر نبود؟ یا حتی واقعا با خودت چی فکر کردی که برگشتی؟ یواش یواش یاد گرفتم که فقط جاهایی جواب واقعی بدم که دوست دارم جواب بدم! وگرنه راحت لبخند بزنم و بعضا متلکی هم به خودم بندازم تا دل طرف خنک بشه و رد بشم. اما وقتی که خواستم هم خلاصه بگم و هم خیلی صادقانه حس خودم رو برسونم این رو گفتم: من از اونایی هستم که اگر یک هفته در هتل پنج ستاره با بهترین خدمات و راحت‌ترین تخت بمونم باز هم آخرش دلم برای خونه خودم تنگ میشه و از هیجان شب اولی که بخوام توی تخت خودم بخوابم ضربان قلبم بالا میره! برای من کانادا همون هتل بود حالا البته پنج ستاره هم نبود اما ته تهش هتل بود و ایران خونه‌مه. همین قدر ساده. خیلی‌ها دور و برم این استعداد رو داشتن که در عرض چند سال اونجا رو برای خودشون خونه کنند اما من این استعداد و تمایل رو نداشتم و شاید خیلی جاها لزومی ندیدم که تلاش مضاعفی کنم و خوب فکر می‌کنم که چهارده‌ سال کافی بود برای اینکه بفهمم این اتفاق در من نخواهد افتاد. برای من آرامش سطحی که تحت تاثیر آرامش جامعه بود در کانادا بیشتر بود اما اون جنس آرامش عمیقی رو که اینجا دارم اونجا نداشتم. اینجا همه چیز برام پررنگ‌تر و پرحس‌ترن و البته که این پررنگی به این معناست که خیلی چیزها هم بدرنگن اما بدرنگی‌ها رو خوشرنگیهاش می‌سوزونه برام. برای من اینجا زندگی واقعی‌تره و این شاید به این معناست که رنجهاش عمیق‌تره اما به همون اندازه لذتهاش هم شدیدتره و این در مجموع حس بهتری به من میده.
حتی در کارم هم این تفاوت برام عمیقه. من هم در کانادا درس دادم و هم در ایران در هر دو جا هم یک محتوا رو به دانشجویانی تقریبا همسان درس دادم. در کانادا هم درس دادن رو دوست داشتم اما حسی که اینجا تجربه می‌کنم و ارتباطی که می‌تونم با دانشجویانم بسازم به هیچ عنوان قابل مقایسه نیست. می‌دونی، مثل اینکه آدم هر چقدر هم بچه‌ها رو دوست داشته باشه تا خودش بچه‌ نداشته باشه نمی‌فهمه چقدر میشه یک بچه رو دوست داشت. یک جوری برام فکر و حس تک تک این بچه‌ها مهمه و هر اثرگذاری‌ای هر چند کوچک من رو به اوج میبره.
اما یک سوال دیگه‌ای که خیلی مطرح میشه و برای خود منم مهم بوده اینکه بچه‌هات چی؟ اونجا براشون بهتر نبود؟ راستش میشه خیلی فلسفی شد و مقاله نوشت در باب اینکه بهتر یعنی چی کلا؟ آیا مثلا کسی که در هاروارد از بهترین اساتیده اما تهش آدم خوشحال و راضی‌ای نیست بهتره از یک‌ کارمند ساده در سمنان که با خودش خوشحاله؟ خوب به نظر من نه. من هر چقدر که فکر کردم و خوندم به این نتیجه رسیدم که دوست دارم بچه‌هام خوشحال باشن و به نظرم اومد که رابطه عمیق و معنادار داشتن با خانواده یکی از عوامل مهم شاد بودنه. و حداقل در مورد ما این تنها با ایران بودن میسر بود. من به این نتیجه رسیدم قطعا با ایران اومدن شانس مثلا به هاروارد رفتن بچه‌هام رو کم می‌کنم ( از بین نمی‌برم) اما در عوض از دید خودم تجربه‌ها و احساساتی بهشون هدیه میدم که از دید من خیلی ارزشمنده. حس کنار خاله و مادربزرگ و پدربزرگ بودن، شناختن ایران به عنوان جایی که ریشه‌هاشون در اونجاست.
و البته که در مورد بچه‌ها این بحث هم بود که از نظر من مادر و پدر شاد و راضی داشتن بیش از هر چیزی برای بچه‌ها مهمه و نتیجتا مهم بود ما جایی بشیم که من و پدرشون شادتریم. و البته نهایتا و شاید از همه مهمتر به نظر من میاد که من اول در قبال خودم مسئولم و بعد بچه‌هایم. و‌ در اون معادله هدف پیچیده وزن خودم باید بیش از بچه‌ها باشد گرچه که اونا هم وزن زیادی دارن.
تهش حالا که بهش نگاه میکنم من نه اهداف وطن‌پرستانه و عالی داشتم و نه با سیستم کانادا هیچ مشکلی داشتم. تنها اومدم چون فکر می‌کردم ایران بهم بیشتر خوش می‌گذره و هنوزم بعد از سه سال با همه بالا و پایینهاش ایران بهم بیشتر خوش‌تر می‌گذره. هیچ تضمینی هم در باب آینده نیست روزی اگر کفه ترازو به سمت جای دیگه‌ای سنگین شد می‌روم.»
.

شاعرِ شک؛ فیلسوفِ انکار مصاحبه با ضیا موحد در پیرامون خیام و افکارش مجله‌ی آنگاه تابستان ۱۳۹۷ ویژه‌نامه‌ی خیام @philosopherin

📝 عنكبوت‌های عادت
سید حسن اسلامی‌اردكانی

هر روز صبح كه به آبدارخانه دانشگاه می‌روم، می‌بینم معمولا چراغ آن روشن است و كسی در آن نیست. اولین كاری كه می‌كنم چراغ را خاموش می‌كنم. اولا برای صرفه‌جویی در انرژی و ثانیا برای آنكه كمی خودم را عادت بدهم تا در تاریكی نیز كار ساده‌ای چون برداشتن آب یا شستن لیوان را انجام دهم. گاه در این حال «دست» كسی وارد آبدارخانه می‌شود، بر دیوار می‌لغزد و در پی كلید چراغ می‌گردد و آن را روشن می‌كند. اما صاحب دست با دیدن من پا پس می‌كشد و كمی جا می‌خورد. سپس می‌پرسد چرا چراغ را روشن نمی‌كنم. این نوعی عادت است كه كمابیش داریم. یعنی آموخته‌ایم كه وارد هر جایی شدیم، اول چراغ را روشن كنیم. گرچه نور كمابیش باشد و بتوان پیش روی خود را دید.

جمله معروفی به ارسطو منسوب است كه «ما برآیند كاری هستیم كه مكرر انجام می‌دهیم. در نتیجه كمال یا فضیلت یك عمل نیست، بلكه یك عادت است.» اینجاست كه اهمیت رفتارهای خیلی ساده و عادات پیش‌‌ پاافتاده در شكل‌دهی‌‌ شخصیت ما آشكار می‌شود. ما نخست كاری را از سر ضرورت و برای رفع نیازی انجام می‌دهیم. اما آرام‌‌آرام آن كار را بدون توجه و آگاهی انجام می‌دهیم و اندك‌اندك مقصود و كاركرد آن را فراموش می‌كنیم.از سویی نیازمند تشكیل عادات خاصی هستیم تا در زمان و انرژی خود صرفه‌جویی كنیم، زیرا اگر قرار باشد برای هر كار خردی فكر و برنامه‌ریزی كنیم، عملا كل زندگی ما درگیر مسائلی از این دست خواهد شد. اما از سوی دیگر برخی عادات در درازمدت چونان تارهای عنكبوتی ضخیم و ضخیم‌تر می‌شوند و دست و پا و آزادی عمل ما را می‌گیرند.

سال‌ها پیش نوشته‌ای از آقای هومن پناهنده با این عنوان خواندم: «عنكبوت‏های عادت اگر بگذارند» (ماهنامه زنان، شماره 100، سال 12، خرداد 1382، ص174) كه در ذهنم خوش نشست. ایده اصلی این نوشته كوتاه آن بود كه روانشناسان اجتماعی به ما می‏گویند كه در امر تفكر آدمیان را از كلیشه‌ها گزیری نیست و لازمه صرفه‌جویی در اندیشیدن، بهره‌گیری از كلیشه‌هاست. پس كلیشه‌ها مفیدند و آنچه زیان‌بار است، ساده‏اندیشی ما در كاربرد آنهاست. كلیشه‌ها مثل راه‌های میانبرند كه باید مراقب باشیم باعث نقض غرض نشوند و ما را از مقصدمان دور نكنند. آنها را باید در مواقع و مواردی كه ضروری احساس می‌كنیم به طیب‌خاطر جرح و تعدیل كنیم و نگذاریم تارهای عنكبوت عادت بر گرد اندیشه‌مان چنان بتنند كه نگاه‌مان تیره و تار شود. گرچه ایشان بحث را در سیاق دیگری مطرح كرده بود، اما آنچه در اینجا بدان اشاره كردم بی‌شباهت به آن نیست.

عادت‌ها مفید هستند به شرط آنكه همواره در خدمت هدف ما باشند نه آنكه خود هدفی باشند راهبر زندگی ما. عادات ما نیز مانند زبان نیازمند خانه‌تكانی است.

ستون #در_ستایش_جزییات / صفحه آخر روزنامه اعتماد، 6 شهریور 1398

@hassan_eslami
www.hassaneslami.ir

‍ ✍️بخشی از نوشتۀ مهدی شادمانیِ عزیز

✅«اولش به من گفتند زود خوب می‌شوی اما این طور نبود. بعداً گفتند که شش ماه بیشتر زنده نیستی. حالا الان شوخی دکترها با من این شده که هر شش ماه می‌آیند و می‌گویند: تو چرا هنوز زنده‌ای؟ الان شش‌تا شش ماه است که من زنده‌ام.

✅من همیشه برای پول دویده‌ام. اما امروز، پول نجاتم نمی‌دهد. از بچگی دوست داشتم ماشین خوب و خانه خوب داشته باشم و بچه‌هایم زندگی خوبی داشته باشند. اتفاقاً به همه آنها رسیدم اما وقتی متوجه بیماری‌ام شدم، از خوم پرسیدم که تا به حال چه چیزهایی در زندگی مرا خوشحال کرده است؟ یا چطور توانسته‌ام برای دیگران خوشحالی ایجاد کنم؟

✅بیماری‌ام پیشرفت کرد و فهمیدم پول نمی‌تواند بیماری من را درست کند. اگر نمی‌تواند، پس یعنی من راه را اشتباه می‌رفته‌ام ... وقتی به این نتیجه رسیدم که پول در شرایط فعلی کمکی به من نمی‌کند، بیشتر فکر کردم و دیدم فقط لحظاتی که در آن خندیده‌ام یا خوشحالی ایجاد کرده‌ام، لحظه‌های پرافتخار زندگی‌ام بوده است.

✅با خودم که فکر کردم دیدم من بزرگ شدن «آوا» دخترم را ندیدم. چون دائم در حال کار کردن بودم. البته باید کار می‌کردم چون ما به پول احتیاج داشتیم اما نه آن‌قدر که بزرگ شدن بچه خودم را نبینم. اما دربارۀ «آراد» پسرم قضیه فرق کرد. چون همزمان با حضور آراد در زندگی‌مان، بیماری‌ام زمین‌گیرم کرد. در خانه بودم؛ آراد را در بغلم می‌گرفتم و با او کارتون تماشا می‌کردم. با او حرف می‌زدم، ‌ رنگ‌ها را به او یاد می‌دادم و این به حدی لذت‌بخش بود که از خودم می‌پرسیدم خدایا من چه چیزی را از خودم دریغ می‌کردم برای اینکه چه چیزی را به دست بیاورم؟ به این نتیجه رسیدم که وقتی می‌توانم این خوشحالی‌ها را در خانه داشته باشم چرا نباید برای این فرصت شاکر باشم؟

✅این جمله را واقعاً می‌گویم که سرطان نجاتم داد. من اول آمبولی ریه کردم و بعد سرطانم مشخص شد. ممکن بود در آمبولی ریه از دنیا بروم و این فرصت را پیدا نکنم. خداوند به من یک بیماری داد و یک طول عمر دو سال و نیمه و این زمان برای من خیلی پربار بود. دردها باعث می‌شد بیشتر شکرگزار باشم ...»

🆔@MostafaTajzadeh

‍ 🔸"مسعود به اشعار سیمین بهبهانی علاقه داشت ...اغلب اوقات نا امید به خانه می آمد و می پرسید: "پری آیا فکر می کنی من جنگ را دوست دارم؟"
" آیا گمان می کنی من در روح و روانم یک جنگجو هستم؟"
"من از جنگ متنفرم، از آزار یک حیوان متنفرم چه رسد به بد رفتاری با یک انسان. تصورش را بکن گمان می کنی که روزی برسد که ما زندگی طبیعی داشته باشیم؟"

🔸(درآخرین دیدار)هنگامی که به تراس رفتم، دوربین را از دستم گرفت و از من خواست سوار الاکلنگ(اندل چو) شوم و از من فیلم گرفت، بعد از بچه ها فیلم گرفت و در آخر او بالای الکلنگ(اندل چو) رفت و من از او فیلم گرفتم. از صنوبر خواست برایمان چای بیاورد. بعد به نوبت با احمد، فاطمه، مریم، عایشه، نسرین، زهره (فرزندان مسعود) و با بچه های صنوبر فیلم گرفتیم. زیر درختان، هوا عالی بود. پایان تابستان بود و پایان زندگی او."

🔹 احمد شاه مسعود، روایت صدیقه مسعود(همسر)
گردآورندگان: شکیبا هاشمی و ماری فرانسواز کولومبانی
برگردان: افسر افشاری
تهران، نشر مرکز
امروز زادروز احمد شاه مسعود است.
@sahandiranmehr

🔸رزمنده‌ی ناگزیر
(به یاد احمد شاه مسعود)

✍هومن پناهنده

زمانی در مصاحبه‌ای، خبرنگاری از ورزشکاری ثروتمند پرسیده بود:
"شما که از فقر به غنا رسیده‌اید درباره‌ی وضعیت امروزتان چه احساسی دارید؟"
در جواب او جمله‌ای وجود داشت گویای نکته‌ای گرانبها:
"رابطه‌ی من با پول رابطه‌ای عمیق نیست."

این که آن مرد راست گفت یا نه در اینجا موضوع مهمی نیست، اما مهم این است که اساساً این امکان هست - گرچه به شکلی استثنایی- که کسی با چیزی دایم سر و کار داشته باشد، ولی به رغم این ارتباط ِ مستمر،دلسپرده و آلوده‌ی آن نباشد. باید پذیرفت که ،بنا بر قاعده، بسیار دشوار است که آدمی با چیزی بسیار در تماس باشد و ،نه با آن، بلکه با چیزی بهتر از آن "رابطه‌ی عمیق" برقرار کند. معمولاً در چنین شرایطی،ایجاد فاصله‌ی عاطفی مشکل وچه بسا محال می‌شود. به طور معمول ، ثروتمندان با ثروت،قدرتمندان با قدرت و... جنگاوران با جنگ "رابطه‌ی عمیق" برقرار می‌کنند و معنای زندگی‌شان را به ترتیب در ثروت و قدرت و جنگ می‌یابند.کمتر کسی است که همچون سلیمان، باهمه حشمت،حتی به موری بی‌زور به احترام نظر کند و جمال معنوی‌اش بر آن همه جلال دنیوی‌اش بچربد. انسان‌های دارای توان معمولی همان بهتر که هوای مُلک سلیمان و هوس راه رفتن بر لبه‌ی تیغ به سراغ‌شان نیاید. این آرزوی غرقه گشتن در آب و آغشته نشدن به آب است که موقعیت تناقض‌آمیزی است و غالباً عاقبتش جز شکست نیست. این است که عقل حکم می‌کند آدمیان تا می‌توانند با طمع خام توفیق، پا در این راه پر خار و خارا و آکنده از تناقض نگذارند و بگذارند تنها آشنایان ره عشق در این بحر عمیق غوطه بخورند.آن که پا در چنین راهی می‌نهد هم در آغاز دارای مایه و گوهری برتر است و هم در جریان کشاکش،وجودش جلایی افزون‌تر می‌یابد و اصلاً گویا چهره‌ی انسان‌ها در گیر‌ و دار همین موقعیت‌های تناقض‌آمیز است که تابناک و تابناک‌تر می‌شود.
جنگاوری را در نظر بگیرید که در بیرون با رشادت می‌جنگد، اما با تمام وجود دلسپرده‌ی صلح است، پس گرچه به جدّ ،اما با اکراه، می‌جنگد. موقعیت تناقض‌آمیز او موقعیت کسی است که به حکم تقدیر نقشی را ماهرانه اما ناخواسته و به‌ناچار ایفا می‌کند و بنابراین به‌رغم آن مهارت،کل موقعیت را ناروا و سزاوار نفرین می‌شمرد.ایفای نقش ماهرانه‌اش در آن صحنه‌ی شوم سبب نمی‌شود که خودآگاه یا ناخودآگاه در بُن ضمیرش دوستدار آن موقعیت مرگزا باشد. به‌ گمان من،همین دوگانگی ِ تراژیک،چهره‌ی رزمنده‌ی راستین ِ راه صلح را از جنگنده‌ی عادی متمایز می‌کند.جنگنده‌ی عادی که طبعاً به‌وفور هم یافت می‌شود در نقش جنگاوری‌اش خوش می‌نشیند و بدان دلخوش است،با آن خو می‌گیرد و "رابطه‌ی عمیق" لذت‌جویانه و زیباشناختی با کشتن و کشته‌شدن برقرار می‌کند و همین رابطه‌ی عاشقانه چه بسا پایان جنگ را به آغاز ملالت‌ها و کسالت‌های او بدل کند،اما رزمنده‌ی راه صلح،چریک ناگزیر و دلچرکینی است که از بودن در وضعیت جنگی،دستخوش درد و دریغ است،چرا که این موقعیت او را وا می‌دارد با کسانی نامهربان باشد،بر سر ِ کسانی فریاد بکشد، و در بدترین حالت کسانی را به دیار عدم بفرستد و او این همه را نمی‌خواهد. سخن ِ برشت زبان حال اوست:

فریاد بر ضد بیداد صدا را خشن می‌کند
دریغا ما که می‌خواستیم جهان را مهربان کنیم
خود نتوانستیم مهربان باشیم

او مشتاق و منتظر روزی است که هیاهوی کودکان شاد جای نعره‌ی جنگ، و میلاد جای مرگ بنشیند ، گیرم در صلح ِ چنان روزی، او خود که خبره‌ی جنگ بوده دیگر چندان به کار صلح نیاید،اما شادی و نشاط ِ زندگی را بهای مناسبی برای بیکارگی خود می‌یابد.

ولی آنچه تا اینجا گفته آمد ربطش با احمد شاه مسعود چیست؟ حقیقت این است که این‌ها تماماً مربوط به او و به یاد او بود*. از سال‌ها پیش ، من هم مثل بسیاری از ایرانیان کمابیش در جریان تحولات افغانستان بوده‌ام.از همان ایام از میان آدم‌های ریز و درشتی که در معرکه‌ی آن دیار نابختیار درگیر نبرد بودند چهره‌ی یک تن توجهم را جلب کرده بود و او کسی نبود جز احمد شاه مسعود.می‌دیدم که این یکی گویا از جنس دیگری است؛ با ثبات ِ قدم، در طی دورانی طولانی،از هنگام حضور ارتش سرخ تا بعد و بعدها با پایداری به وظیفه‌ای که فلک غدّار بر دوشش نهاده بی‌صدا و بی‌ادا عمل می‌کند ؛ رفتار سیاسی‌اش دستخوش نوسان غیر اصولی نیست؛ هنگام مصاحبه متین و آرام و شمرده و آن هم درباره‌ی "صلح " سخن می‌گوید و اهل ناسزا گفتن به این و آن هم نیست.به این ترتیب، آرام آرام طرحی از سیمای این فرمانده ِ جنگ در ذهنم پرداخته شد و به دلم نشست.بعدها هر وقت فرصتی دست می‌داد تا درستی یا نادرستی طرحم را وارسی کنم هر چه شنیدم و دیدم موید گمان اولیه‌ام درباره‌ی شایستگی او بود.

(ادامه در فرسته‌ی بعدی👇👇👇)

(ادامه‌ی فرسته‌ی قبل👆👆👆)

یک بار از مردی افغان شنیدم که فرمانده مسعود خودش همیشه در مهلکه‌های جنگ حاضر است و پنجه در پنجه‌ی مرگ می‌افکند و چنان نیست که فارغ‌البال، دور از هنگامه‌ی آتش و خون و همچون عقل کل، دیگران را فقط به صدور فرمان مفتخر کند. یکی دو باری هم کسانی از دلبستگی او به مرحوم شریعتی و به‌ویژه کتاب کویرش برایم صحبت کردند.باری این‌ها همه از حضور مردی دیگرگونه در صحنه‌ی نظامی و سیاسی افغانستان خبر می‌داد.
بی‌گمان به گواهی شواهد و قرائن احمد شاه مسعود آرزومند بود صلح را در افغانستان و افغانستان را در صلح ببیند. او دوستدار زندگی بود، اما تقدیر برایش چنین رقم زده بود که به عشق زندگی، از نزدیک -بسیار نزدیک- چشم در چشم مرگ بدوزد و حتی برای زندگی بمیرد. در مراسم تدفین ِ مسعود در دره‌ی پنجشیر(که قسمت کوتاهی از آن از تلویزیون پخش شد) پسر سیزده ساله‌ی او از جمله گفت: " من می‌خواهم راه پدرم را ادامه دهم." من تردید ندارم که احمد شاه مسعود در نوازش‌های پدرانه‌اش،در گوش فرزند دلبندش، همواره راه صلح‌ و صفا -و نه جنگ و مرگ- را با محبت تبلیغ می‌کرد.
نمی‌دانم،شاید شکل ِ رفتن او از جهان فانی معنایی نمادین داشته باشد. آیا لازم بود پرواز این چریک ِ دلچرکین ِ آتش به جان،از خاک به افلاک،پروازی آتشین باشد؟نمی‌دانم. اما شعری می‌دانم از شاعری افغان. این شعر را سالیانی بس دور خوانده بودم و بیتی از آن هرگز از یادم نرفت. وقتی با خبر شدم که فرمانده مسعود از میان ما رفت باز هم آن بیت از باب تسلی بخشیدن به خاطری خسته به سراغم آمد که این است:
آتشی کاندر نهاد ما فتاد
گرچه ما را سوخت اما زنده باد


*طرح "رزمنده‌ی ناگزیر" کسان دیگری را هم به یادم می‌آورد، از جمله:مرحوم مصطفی چمران.

(منتشر شده در روزنامه‌ی "نوروز" ، دوشنبه ۲ مهر ۱۳۸۰)

#هومن_پناهنده
@gashthaa