ششم آذر ماه زادروز دکتر حسین معصومی‌همدانی است.
‍
مرکز فرهنگی شهرکتاب این مناسبت
خجسته را صمیمانه تبریک می گوید.

مراسم زادروز و نکوداشت حسین معصومی‌‌همدانی به‌مناسبت شصت‌وپنجمین سالروز تولد او، آذرماه سال ۱۳۹۲در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد که گزارش و فایل تصویری آن در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.

https://youtu.be/ZSAtDuNsQQw

استاد دکتر حسین معصومی همدانی از نوادرِ ایرانیانِ روزگار ما است که همانندش شاید به شمارِ انگشتانِ یک دست نباشد. هوشِ حیرت‌انگیز، نکته‌سنجیِ بسیار، دانشِ گسترده در حیطه‌های گونه‌گون، نیروی نظریه‌سازی، و پیشینه‌ی درخشان در زمینه‌های مختلف (پژوهش،تالیف،ترجمه،ویرایش) سبب می‌شود که در این زمانه‌ی "قحطِ معنی در میانِ نام‌ها" کاربردِ عنوان‌هایی همچون "استاد" و "دکتر" در موردِ او نه فقط با مسمّا و معنی‌دار باشد، بلکه از این رهگذر شاید حیثیتی نیز برای این عنوان‌های دستمالی‌شده کسب شود. استاد معصومی، به رغمِ کمالاتِ برشمرده، درست به‌ یُمنِ همان هوشِ سرشار، از فضیلت استثناییِ گریز از مرامِ مریدپروری نیز برخوردار است، مرامی که بسی "مشاهیر" را (که برخی‌شان صاحب دانش و قریحه‌ای هم بوده‌اند) به هاویه‌ی ابتذال و انحطاط و تیره‌رایی فروافکنده است.
دکتر معصومی در این سخنرانیِ آموزنده که در نهم آبان ۱۳۹۸ در بابل ایراد شده در پاسخ به این پرسش که چرا ایرانیانِ دورانِ ما به غزلیات حافظ بیش از غزل‌های سعدی اقبال می‌کنند حدسی درخورِ تامل می‌زند.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

وقت تسلیم

آن مرد نیَم کز عدمم بیم آید
وآن نیم مرا بهتر از این نیم آید
جانی‌است مرا به عاریت داده خدای
تسلیم کنم چو وقت تسلیم آید.

امام فخر رازی (د. ۶۰۶ ق)
‏▫️
پدر، طبق آنچه در شناسنامه‌اش آمده، اول بهمن ماه ۱۳۲۶ به دنیا آمده است. تبار پدری و مادری ایشان که هر دو جزو سادات بودند، از منطقۀ سریزد و مخلّصون، در نزدیکی شهر یزد بود. هر دو خانواده، حدود یک قرن پیش از زادگاه خود به رفسنجان کوچیده‌اند. مادر بزرگ پدری‌ام که ما او را «ننه آقا» می‌گفتیم با اینکه هیچ سوادی نداشت، ذهنش گنجینه‌ای بود بی پایان از احادیث و اشعار و متل‌ها و مثل‌ها. مادر دو شهید بود و در شهادت پسرانش چنان احتشام و استقامتی از خود نشان داد که هر گاه داستان مادر حسنک وزیر را در تاریخ بیهقی می‌خواندم، گویی به تصویر مادر بزرگم می‌نگریستم. با آنکه همه یا بیشتر عمرش را در رفسنجان زیسته بود، تا پایان حیات، به لهجۀ یزدی سخن می‌گفت و بدان تفاخر هم داشت.
پدر از ۹ سالگی کار می‌کرد؛ ابتدا دور از خانواده در کرج در کارخانۀ پارچه بافی (یا نخ‌ریسی)، و سپس در رفسنجان در شغل نقاشی ساختمان؛ و در همین شغل، به استادی رسید. در کارش، هم ظرافت داشت و هم انصاف و مروّت. در جوانی ازدواج کرد. من دومین فرزند اویم و با دیگر برادرانم، تابستان‌ها در کار نقاشی شاگرد او بودیم. پیش از انقلاب، در مس سرچشمه، در بخش خدمات شهر و در شغل نقاشی ساختمان، مشغول به کار شد. سال ۱۳۶۵ آنجا را ترک کرد و به شهرداری رفسنجان انتقال یافت. تا زمان بازنشستگی‌اش در آتش‌نشانی کار می‌کرد و در کنار آن، برای گرداندن خانوادۀ پُر جمعیت خود، به شغل نقاشی هم ادامه می‌داد. از همان کودکی، زبری و زمختیِ دست‌های پدر در ذهنم چنان نقش بست که برای آن شعری گفتم و همان سال‌ها در سروش نوجوان چاپ شد.
پدر، تابستان سال ۱۳۸۸ در آن آشوب‌های اجتماعی بازنشسته شد و می‌توان گفت در شغل نقاشی هم به پایان کار خود رسید. چرا که به فاصلۀ ده ماه بعد از بازنشستگی، سه بار هر دو پایش شکست و او را که تا پیش از آن کمتر در خانه بند می‌شد، زمین‌گیر کرد. پاداشِ پایانْ خدمتش، چهار و نیم میلیون تومان بود که همۀ آن خرج عمل پایش شد. در این یازده سال، رفت و آمدش بسیار محدود و در حد حوایج روزانه بود و با واکر چند قدمی راه می‌رفت‌. یک‌بار هم عمل قلب انجام داد و این عمل نیز توانش را بیش از پیش گرفت.
دو هفتۀ پیش که کرونایش مسجّل شد، در خانه زمین خورد و استخوان رانش شکست. چاره‌ای نبود و می‌باید در همین شرایط عمل می‌شد. عملش خوب بود، اما به دلیل ضعف جسمانیِ بعد از عمل، و حاد شدن کرونایش، پس از آنکه نصف روز به خانه آمد، به دلیل اُفت اکسیژن خون و تنگی نفس، مجدداً راهی بیمارستان شد و بعد از پنج روز بستری بودن در بخش آی‌سی‌یو، شامگاه جمعه ۳۰ آبان ماه خبر درگذشتش را به ما دادند. خبرش را که از زبان متصدّیِ بیمارستان شنیدم، گویی راننده‌ای هستم که ماشینش چپ کرده است. و در برهوت راه، مبهوت بر جنازۀ لحظه‌ها می‌نگریستم و می‌گریستم.
در سن چهل سالگی، در اواخر جنگ، به جبهه رفت و آنجا شیمیایی شد. تا چند ماه بعدش، حمام که می‌رفت، پوستِ تنش، لایه لایه وِل می‌داد. از کسی نه شکوه‌ای داشت و بر کسی نه منّتی؛ و این موضوع، هیچ گاه برایش ابزار تفاخر و امتیاز نبود. آن را چنان زود فراموش کرد که گویی خود چنین چیزی نبوده است.
پدر، روحیۀ خوب و خنده‌های دلنشینی داشت. در همۀ سختی‌ها و تلخی‌ها، به کلام واقعی و قلبی، سپاسگزار خدا بود. حافظۀ کوتاه مدتش تا حدودی رنگ باخته بود، اما نقل‌های بسیار شیرینی از دوران کودکی، در ذهن داشت. شعرهایی که شصت سال پیش در زمان کودکی و نوجوانی شنیده بود، به طرز عجیبی بر زبانش جاری می‌شد. زحمت‌کش و خوش خلق و مردم دوست بود و از مال دنیا چیزی نیندوخت که دست و پاگیر رفتنش باشد. این اواخر خواب پدر و مادرش را می‌دید و زمزمۀ رفتن سر می‌داد. پیدا بود که پیش از سفر، مرگ را با رضایتِ خاطر پذیرفته است.
‏..
می‌پندارم فخر رازی رباعی بالا را در وصف پدرم سروده بود. شعرهای زیادی هست که می‌خوانیم، اما روح‌مان با آن‌ها هم‌راستا نمی‌شود و به درک عمیقی از آن‌ها نمی‌رسیم. افت و خیزهای روزگار و سختی‌ها و تلخی‌های زندگی، معنای راستین بعضی شعرها را بر ما برملا می‌کند. تردید ندارم که اگر پدر می‌خواست آن لحظۀ آخر شعری بسراید، چنین شعری بود.
‏..

https://b2n.ir/696682
‏..

"چهار خطی"
رباعی فارسی، به روایت سید علی میرافضلی
https://telegram.me/Xatt4

گزارش یک مستندساز از ترور فخری‌زاده


جواد موگویی کارگردان مستند نفوذی:
۱- سرِ دوربرگردان بلوار امام، نیسان بدون سرنشین و مجهز به مسلسل اتوماتیک پارک شده بود؛ درست زیر ترانس برق.
مواد منفجره نیز در نیسان جاسازی شده.
آن دستِ بلوار نیز خودروی سانتافه با ۴سرنشین در انتظار بوده. بعلاوه ۴موتورسوار و دو تک‌تیرانداز.
۲- خودروی «اسکورت۱» عبور می‌کند.
خودروی دکتر با همسرش که به دوربرگردان می‌رسد، مسلسل اتوماتیک شلیک می‌کند. سه گلوله به دست و پای دکتر فخری‌زاده اصابت می‌کند. وی پیاده می‌شود.
خودروی «اسکورت۲» می‌رسد. حامد اصغری پیاده می‌شود، خود را روی دکتر می‌اندازد و ۴گلوله می‌خورد. ناگهان نیسان با ریموت منفجر می‌شود. همزمان سرنشینان سانتافه و موتورسواران شلیک می‌کنند‌؛ ۱۲نفر همزمان. تیم حفاظت زیرآتش گلوله قرار می‌گیرد.
۳-هیچ‌یک از تروریست‌ها دستگیر یا کشته نمی‌شوند!
۴-مجروحین به درمانگاه آب‌سرد منتقل می‌شوند. اما برق درمانگاه قطع است! برق منطقه از نیم‌ساعت قبل قطع شده و تمام دوربین‌ها خاموش بوده! و هیچ فیلمی ضبط نشده!
۵-هلیکوپتر می‌آید اما به دلیل انفجار ترانس و کابل‌های برق در بلوار، نمی‌تواند در بلوار بنشیند. بناچار مجروحین را به انتهای بلوار در پارک الغدیر می‌آورند تا سوار هلیکوپتر کنند. دکتر در بیمارستان بقیه‌الله تمام می‌کند.

چند نکته:
۱- یک تیم ۱۲نفره عملیاتی حداقل ۵۰نفر پشتیبانی لازم دارد. چگونه یک «گروهان تروریستی» در پایتخت با تمام تجهیزات عملیات کردند؟!
۲- ترور در روز تعطیل، و در محل ویلای سوژه در هنگام تعطیلات با خانواده، یعنی اشراف کامل بر ساعت و مکان دقیق عبور و مرور و حتی برنامه خانوادگی.
جاگذاری خودروی انفجار مجهز به مسلسل خودکار و انتظار ۱۲نفر مهاجم یعنی سوژه در تور کامل اطلاعاتی بوده.
۳- حفاظت چند حلقه دارد. و محافظ آخرین حلقه آن است. وقتی حلقه‌های اطلاعاتی شکسته شده محافظ راهی جز «تن دادن» به گلوله ندارد.
۴- نبایستی این ترور و انفجار نطنز را جناحی و به ناکارآمدی وزیر اطلاعات تقلیل داد و پای برجام را پیش کشید.
ترور شهید اردشیرحسین‌پور در زمان وزارت غلامحسین اژه‌ای، ترور علی‌محمدی، شهریاری، رضایی‌نژاد و احمدی‌روشن در زمان وزارت مصلحی و ترور فخری‌زاده در زمان وزارت علوی انجام گرفته است.
این یعنی سیستم اطلاعاتی سالهاست حفره دارد؛ حفره‌ای بزرگ.
جدال‌های جناحی بر سر انتقام یا برجام، دامیست برای سرپوش گذاشتن بر این حفره. باید دور زد، برگشت و سیستم را پاکسازی کرد.

✅ @Sahamnewsorg

چرا جعفر شیرعلی‌نیا تلخ می‌نویسد؟
این ویدئو را ببینید.
@jafarshiralinia

شما یادتون نمیاد ! اینقدر محروم بودیم که پوستر داریوش که صدای فلاکت روزگار جنگ بود ، لاکچری ترین نما برای عکس انداختن بود.

@muzicbaz کانال موزیک باز

این نماینده‌ی مجلس(علی خضریان) که از قرارِ معلوم مشغولِ صحبت درباره‌ی نحوه‌ی بازدید بازرسانِ آژانس بین‌المللی اتمی از تاسیسات اتمیِ ایران است مقصودش از "آنی‌ور" و "آنی‌تایم" همان anywhere و anytime است.
حالا، با این تلفظِ ترسناک، چرا اصرار دارد انگلیسی بلغور کند؟
چون نمی داند که نمی‌داند.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

@shafiei_kadkani

ـــــــــــــــــــــــ
قحط‌الرجال


طهران،
۶ نوامبر ۱۹۲۱ برابر با ۱۴ آذر ۱۳۰۰

▪️حضرت‌عالی می‌دانید که قحط‌الرجال امروزی ما نتیجهٔ آن است که در دورهٔ سلطنت ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه از لیاقت اشخاص صرف‌نظر شده و هوسناکی اولیای مملکت، مدار امور بود. حالا مراتب بدتر شده و فقط انتریگ و دسیسه و دسته‌بندی و فحاشی و وابستگی به مقامات مقتدرهٔ خارجی و داخلی میزان پیشرفت مقصود است و بنده پیش‌بینی می‌کنم که اگر امر بر همین منوال بگذرد تا ده پانزده سال دیگر معلومات ایرانی‌ها به درجه‌ای برسد که یک‌نفر آدم قابل مخاطبه و مصاحبه یافت نشود و اعضاء ادارات همه اشخاصی باشند که پانزده سال قبل قابل مهتری و جلوداری شمرده نمی‌شدند.

سست عنصری و سبکسری ما به جایی رسیده که از یک طرف جراید جدید‌التأسیس ما به مناسبت احوال روسیه موسوم به «طوفان» و «آتشفشان» و «احشویروش» می‌باشند (به مناسبت این‌که وزیر مختار روس یهودی است). از طرف دیگر آخوند و ملا و روضه‌خوان منکر مدارس جدید شده می‌خواهند دَرِ آنها را ببندند و روزنامه‌ای را که برای نسوان طبع می‌شود توقیف می‌کنند. مختصر خر بازار غریبی است.

وقتی که من از طهران به اروپا مسافرت کردم اوضاع معنوی مملکت صد درجه بدتر از آن بود که حضرت‌عالی مشاهده کرده بودید. چون به طهران مراجعت کردم هزاردرجه از آن هم بدتر شده بود.
حرکت قهقرایی، مثل قوهٔ ثقل به قانون تصاعدی سریع می‌شود و خدا عاقبت آن را خیر کند.
بنده که عقلم نمی‌رسد که چگونه تصور نجاح و فلاحتی برای این قوم می‌شود کرد. فقط امیدی که می‌توانم به خود بدهم این است که همان‌طور که بر خلاف قواعد عقلی تاکنون این ملت و دولت باقی‌مانده (اگرچه به کثافت و فضاحت) باز هم بماند، یا بهبودی یابد و الّا در جبین این کشتی نور رستگاری نیست.
اگر به طهران تشریف بیاورید یا باید گوشهٔ انزوا اختیار کنید یا در عرصهٔ این معرکه که مختصری از آن وصف کردم مبارزه کنید. خاصه با این‌که امور مملکت ما هیچ میزانی ندارد. شاید هم‌که اگر تشریف بیاورید برای مملکت نتایج حسنه داشته باشد.
خیلی مصدع شدم و خاطر شریف را مکدر ساختم ببخشید. ایام افاضت مستدام.
ذکاء‌الملک

از نامهٔ محمدعلی فروغی به سید حسن تقی‌زاده
سیاست نامه ذکاءالملک
مقاله‌ها، نامه‌ها و سخنرانی‌های سیاسی محمدعلی فروغی
به اهتمام ایرج افشار، هرمز همایون پور، کتاب روشن، صص ۱۰۰–۹۹

https://www.instagram.com/shafiei_kadkani

تروریسم خوب و تروریسم بد؟
ما ایرانی‌ها ترور محسن فخری‌زاده را محکوم می‌کنیم به این دلیل روشن که او فارغ از نوع طرزفکر و موقعیت شغلی‌اش، هموطن ما بوده و در خاک کشورمان توسط تروریست‌های مسلح مورد هدف قرار گرفته است.
در این میان اما برخی به این دلیل به محکومیت ترور او برخاسته‌اند که "ترور، ترور است و خوب و بد هم ندارد و در هر حال باید آن را محکوم کرد." این گزاره به صورت انتزاعی درست است، اما در عالم واقع و مناسبات انسانی، بعید است کسی بتواند به آن پایبندی نشان دهد.
در حقیقت، ترور نوعی خشونت فیزیکی است که گروه‌ها و دولت‌های متخاصم به بهانۀ ضرورتِ تضعیف دشمن و یا رفع تهدید و خطر علیه مردم خود، به آن مبادرت می‌کنند و متأسفانه نهاد بین‌المللی کاملاً مستقل و بی‌طرف و مرضی‌الطرفینی هم برای داوری منصفانه در بارۀ آن وجود ندارد و شاید هم نتواند وجود داشته باشد! از این رو هر سازمان یا دولتی، ترورهای معطوف به حفظ منافع خود را موجه و موارد عکس را ناموجه نشان می‌دهد!
برای روشن شدن بحث می‌توان هزاران نمونه از تاریخ معاصر کشورمان و عملکرد دولت‌ها در صحنۀ بین‌المللی مثال آورد. مثلاً آیا فقیهی را می‌شناسید که ترور احمد کسروی را محکوم کرده باشد؟ من که نمی‌شناسم! فقیهان معمولاً ترور کسروی را محکوم نمی‌کنند زیرا او را مهدورالدم می‌دانند. همینطور آیا واکنش بزرگان جبهۀ ملی در برابر ترور سپهبد رزم‌آراء و دکتر حسین فاطمی توسط فدائیان اسلام یکسان بوده است؟ نه نبوده است! آنان ترور نافرجام دکتر فاطمی را به شدیدترین لحن ممکن محکوم کردند اما از کنار ترور رزم‌آراء به سکوت یا به رضایت گذشتند چرا که فاطمی را مدافع ملی شدن صنعت نفت اما رزم‌آراء را مانعی بر سر راه آن می‌دانستند.
نیروهای انقلابی و مبارزِ دوران پهلوی، عموماً ترور عوامل ساواک یا سران ارتش را موجه می‌شمردند و از آن به عنوان "اعدام انقلابی" تعبیر می‌کردند، اما صحنه‌سازی ساواک برای ترور بیژن جزنی و هشت تن دیگر از اعضای چریک‌های فدایی و مجاهدین خلق در تپه‌های اوین را در سال 54 جنایتی نابخشودنی و بزدلانه معرفی کردند.
بنابراین، روشن است که هر فرد و سازمان و دولتی بر مبنای تصورش از "جبهۀ حق و باطل" و میزان تأثیرگذاری اقدامات تروریستی بر هر یک از آنها، موضع خود را در این باره روشن می‌کند.
با گسترش دمکراسی‌ها خوشبختانه تکلیف ترورهای درون - کشوری کم و بیش روشن شده است و هرگونه اقدام تروریستی در داخل جوامع با محکومیت شدید مواجه می‌شود. با این حال، در صحنۀ بین‌المللی وضع همچنان پیچیده و بغرنج است و دولت‌های متخاصم، در صورت ضرورت از حربۀ ترور علیه اهداف طرف مقابل استفاده می‌کنند و آن را به عنوان "اقدامی پیشگیرانه برای حفظ امنیت مردم خود" معرفی می‌کنند. سایر کشورها هم به میزان سود و زیانی که از آن اقدام متوجه منافع و رویکردهای سیاسی‌شان می‌شود، واکنش نشان می‌دهند.
به یاد دارم حدود 20 سال پیش، اسرائیلی‌ها ابوعلی مصطفی جانشین جرج حبش در جبهۀ خلق برای آزادی فلسطین را ترور کردند. اسرائیل مدعی بود که مصطفی برای انتقال دفتر خود از دمشق به کرانۀ باختری، تعهد داده بود که از مبارزۀ خشونت‌آمیز با اسرائیل دست می‌کشد اما به تعهد خود عمل نکرد و پس از تشویق اعضای جبهۀ خلق برای انجام عملیات انتحاری علیه اهداف یهودی، مستحق حذف فیزیکی شد!
ترور ابوعلی مصطفی بر جبهۀ خلق برای آزادی فلسطین بسیار گران آمد به طوری که احمد سعدات جاشین او به تلافی ترور سلف خود، دستور ترور آوراهام زیوی وزیر گردشگری اسرائیل را صادر کرد. زیوی در هتلی در بیت‌المقدس ترور شد و اسرائیل برای استرداد سعدات، دولت خودگران را تحت فشار بی‌سابقه‌ای گذاشت...
آیا همۀ افراد و سازمان‌ها و دولت‌ها، در مقابل ترور ابوعلی مصطفی و آوراهام زیوی موضع یکسانی گرفتند؟ به هیچ وجه! طرفداران اسرائیل در برابر ترور مصطفی سکوت کردند و یا او را مستحق مرگ دانستند و در عوض، ترور زیوی را به شدت محکوم کردند. در مقابل، حامیان فلسطینی‌ها، ترور مصطفی را محکوم اما زیوی را شایستۀ مرگ شمردند.
خلاصه آنکه وقتی یک عملیات ترور از سوی کشوری علیه کشور دیگری انجام می‌شود، دیگران بی‌قید و شرط آن را محکوم نمی‌کنند، بلکه جوانب مسئله را می‌سنجند که آیا آن ترور به نظم موردنظر آنها کمک کرده یا آن را به هم زده است و بعد بر این مبنا موضع می‌گیرند!
با این حساب، کشورها برای جلوگیری از عملیات ترور کشورهای متخاصم یا باید از توان کافی برای پیشگیری یا خنثی‌سازی آن برخوردار باشند و یا سطح خصومت را به مرحلۀ مرگ و زندگی نکشانند و توافقی حداقلی و حتی نانوشته را برای تعیین حدود و ثغور دشمنی بین خود به رسمیت بشناسند که به کارگیری ترور در آن به صورتی دوجانبه ممنوع باشد. تاریخ نشان داده است که وقتی یک خصومت به مرحلۀ مرگ و زندگی می‌رسد دیگر باید منتظر هر مصیبتی بود.
#احمد_زیدآبادی
@ahmadzeidabad

گزارش تصویری از پیدا شدن یکی از شاهکارهای نقاش بزرگ عصر رنسانس #چیمابوئه در آشپزخانه پیرزنی در فرانسه!
@TheLouvre

یعنی میشه خدا ما رو
از نصف آدمایی که فکر میکنن
دارن کار خدا رو انجام میدن نجات بده؟


#سوپرنچرال

🌿 @BestShortFilm

چند نکته‌ی بدیهی درباره‌ی ترجمه‌ی کتاب‌های علم برای عموم و یک پیشنهاد

۱- اگر کتابی به زبان اصلی را دیدید و خواندید و فهمیدید و لذت بردید به‌هیچ‌وجه لزوماً به این معنی نیست که قادر خواهید بود آن را به زبان فارسی هم ترجمه کنید.
ترجمه فنی است که باید اصول و ضوابط آن را آموخت و برای تسلط بر آن عرق ریخت و رنج کشید.

۲- علاوه بر تسلط یافتن بر اصول و ضوابط ترجمه، فرد باید آشنایی نسبتاً عمیقی با زبان فارسی و چم و خم‌های آن داشته باشد و فراوان متون درجه‌یک نثر تالیفی و ترجمه‌ای خوانده باشد و دایره‌ی لغات فعّالش بسیار بسیار فراتر از مجموعه لغاتی باشد که در گفتار روزمره استفاده می‌کند.

۳- نویسندگانِ کتاب‌های علم برای عموم نه‌تنها متخصصانی سرشناس در حوزه‌ علمی خود محسوب می‌شوند که نویسندگان ورزیده‌ای نیز هستند، ولی با این همه، واژه به واژه‌ی کتابشان پیش از چاپ از زیر ذره‌بینِ حداقل یک ویراستار کاربلد می‌گذرد و ویرایش می‌شود.
بنابراین، به‌لحاظ اخلاقی درست نیست با دانشی اندک - خصوصاً - در زبان فارسی چنان کتابی را در دست گرفت و به‌نثر دبستان ترجمه کرد.
رعایت اخلاق حرفه‌ای بسیار مهم‌تر است از توهمِ داشتنِ رسالت در ترجمه‌ی چنان کتاب‌هایی.

۴- نکوهیده‌ترین شیوه‌ی ترجمه که با تاسف بسیار رواج بسیار یافته‌ این است که مترجم خام‌دست روی سطح ساختار انگلیسی سُر بخورد و مثلاً ترجمه کند. یعنی از سطح به عمق نرسد و ساختار زبان انگلیسی را از گمرک زبان فارسی عبور ندهد و نثرش در دالان‌های نحو زبان انگلیسی اسیر بماند.
چنین مترجمی - بخوانید مترجم‌نمایی - یا از سر تنبلی، یا از سر کم‌سوادی و یا از سر ناآگاهی از آزادی‌های مشروع مترجمی تارِ کلماتِ فارسی را در پودِ نحو انگلیسی می‌بافد و محصول زشت و آسیب‌رسانی تولید می‌کند که چندین دهه است مثل سرطان به جان زبان فارسی افتاده و آن را رنجور کرده است و حتی از فرط شیوع، توان تشخیص نثر خوب را در بسیاری موارد از نسل‌های جوان ربوده است.

◾ خواستم بنویسم برای رفع این مشکلات، مشتاقان فن ترجمه فلان و بهمان کتاب مقدمات زبان‌شناسی و اصول ترجمه را بخوانند.
ولی عجالتاً راه میان‌بری پیشنهاد می‌کنم که‌ به‌شدت آموزنده است و در حکم کارگاه ممتاز ترجمه می‌تواند به این افراد کمک کند تا گام به گام و در عمل با چم و خم ترجمه آشنا شوند.
ترجمه‌ی درخشان کتاب فلسفه‌ی علم به قلم هومن پناهنده می‌تواند به چنین کارگاهی تبدیل شود.
فرد باید سطر به سطر ترجمه را با اصل انگلیسی که در ادامه گذاشته‌ام تطبیق کند و بیاموزد و بیاموزد و بیاموزد.
برای بهره‌برداری حداکثری پیشنهاد می‌کنم ابتدا جمله را به بهترین شکلی که می‌توانید ترجمه کنید. سپس به ترجمه‌ی پناهنده مراجعه کنید و ببینید ایشان چگونه جمله‌ی انگلیسی را رام‌ زبان فارسی کرده است و شما در کجا‌ها ضعف داشته‌اید.
کتاب را از آغاز تا پایان اینگونه کار کنید.
بی‌تردید زمانی که به انتهای کتاب برسید، نگاهتان به ترجمه تصحیح شده است و برگردانتان از متن انگلیسی بسیار پخته‌تر انجام می‌شود.

نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود...

@dirinenegar

از درگذشت زود هنگام مجتبی عبدالله‌نژاد (۱۳۴۸-۱۳۹۶) سه سال گذشت . زنده‌یاد عبدالله‌نژاد مترجم و نویسنده‌ای خوب‌خوانده و با ذوق بود، از اندک مترجمانِ خوبِ نسل خود.
او در نوشته‌ی زیر ، بی آن که کلی‌گویی کند و در مدح یک اثر از الفاظِ مبهمِ "درخشان" ، " رشک انگیز" و ... استفاده کند، بر یکی از وجوهِ دو متن تمرکز می‌کند و با تحلیلِ آن ، برتریِ یکی از آن دو را بر دیگری ، به طور مشخص ،نشان می‌دهد.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

❑ شاملو عاشق صداها بود

شاملو در تاریخ ادبیات ایران یگانه است. هیچ کس دیگری را نمی‌توان با او قیاس کرد. چند نسل از بهترین فرزندان ایران با شعر شاملو بزرگ شدند. با شعر شاملو عاشق شدند. با شعر شاملو زندگی کردند. با شعر شاملو مردند. ولی شعر تنها دستاورد او نبود. ‌حتی بزرگ‌ترین دستاورد او نبود. آن‌قدر دستاوردهای بزرگ دیگری داشت که اگر هم روزی آن شعرها ‌فراموش شود باز چیزی از ارزش و اعتبار او کم نمی‌شود. در تاریخ ادبیات ایران جایگاهی دارد که ‌دست کسی به آن ‌نمی‌رسد. گاهی فکر می‌کنم طبیعت ‌چقدر سخاوتمند بود که شاملو را به ما داد. با خود ‌شاملو هم سخاوتمند بود. چیزی را از او دریغ نکرد. ‌اقبال عمومی، هوش و حافظۀ سرشار، استعداد وافر، ‌شم غریزی بی‌نظیر، دوستان یکرنگ، همسر عاشق. ‌صدای استثنایی، سیمای باشکوه... آن سیمای باشکوه ‌خودش می‌تواند موضوع یک بحث نشانه‌شناسی در ‌تاریخ اجتماعی ایران باشد.

یکی از استعدادهای جوراجوری که شاملو داشت و من در جای دیگری با تفصیل بیشتر از آن سخن گفته‌ام، شناخت او از صداها بود. من کس دیگری را ندیده‌ام که به اندازۀ شاملو از صداها شناخت داشته باشد. اصلاً شعر شاملو شعر صداست. بسامد لغاتی مثل غرش و غریو و غوغا و آواز و زمزمه و نجوا و بانگ و هیاهو و فریاد و فغان به‌قدری در شعرش بالاست که به یکی از خصوصیات سبکی شعر او تبدیل شده. شاملو عاشق صدا بود. شما کس دیگری را پیدا نمی‌کنید که این‌قدر در شعرش صدا وجود داشته باشد. این قدر در شعرش اسم صوت وجود داشته باشد و همۀ این اسم‌ها را هم بجا و درست به کار برده باشد. از اسم‌های رایج مثل همهمه و هلهله و غلغله و قهقهه و چهچهه گرفته تا اسم‌هایی که انگار بیشتر دستاورد خودش بود. خودش آنها را ساخته بود، مثل رپ‌رپۀ طبل و داردار شیپور و غشغشۀ مسلسل و له‌له باد و لاه‌لاه سوز زمستانی و هرّای دیوانگان و امثال اینها. شعر شاملو پر از این صداهاست.
در نثر هم همین طور. در ترجمۀ «دون آرام» به‌قدری از این صداها وجود دارد که خواننده شگفت‌زده می‌شود. از خودش می‌پرسد شاملو چطور این همه صدا را می‌شناخت. به عقیدۀ من دستاورد شاملو برای نثر فارسی خیلی مهم‌تر از دستاورد او برای شعر فارسی است. خدماتی که برای نثر فارسی انجام داده، خیلی مهمتر از کاری است که در شعر فارسی کرده. ترجمۀ «دون آرام» دائرة‌المعارفی از لغات و تعبیرات فارسی است که در هیچ جای دیگری وجود ندارد. آمار نگرفته‌ام. ولی تصور می‌کنم اگر مجموع لغاتی را که در ترجمۀ «دون آرام» شاملو وجود دارد، با ترجمۀ به‌آذین یا بیگدلی خمسه از همین کتاب مقایسه کنیم، شاملو چند برابر آنها در ترجمه خودش لغت فارسی دارد. من الان قصد ندارم در خصوص همۀ وجوه این کتاب حرف بزنم. تأکیدم بر صداهاست. شما صداهایی را که در کار شاملو وجود دارد با کار به‌آذین مقایسه کنید تا ببینید این مرد چه استعداد بی‌نظیری در زبان فارسی داشت. قرن‌ها خواهد گذشت و کس دیگری را مثل او پیدا نخواهیم کرد. خیلی از این اسم‌ها را خودش ساخته یا اگر از قبل در زبان عامۀ مردم وجود داشته، وارد کتاب‌ها و فرهنگ‌ها نشده. برعکس به‌آذین که هر جا در متن اصلی اسم صوت به کار رفته، یا به‌ جای آن «صدا» و «خش‌خش» و این طور چیزها گذاشته یا تعبیر دیگری به‌کار برده که به‌کلی ‌غلط است و نشان می‌دهد استعدادی در زبان فارسی نداشته. حالا من چند فقره را مثال می‌زنم:

خرّۀ اسب (که به‌آذین به جای آن «خرناس» آورده)
وزوز زنبور (که به‌آذین به جای آن «خرخر» آورده)
زق‌زق دستۀ سطل (که به‌آذین به جای آن «خش‌خش» آورده)
لچّ‌ولچّ گل جاده که (به‌آذین به جای آن «صدا» آورده)
شرشر باران (که به‌آذین به جای آن «همهمه» آورده)
خش‌خش برگ (که به‌آذین به جای آن «همهمه» آورده)
چرقّ‌وچرقّ مال‌بند (که به‌آذین به جای آن «صدا» آورده)
ژیغ‌ژیغ چرخ‌های ماشین (که به‌آذین به جای آن «خش‌خش» آورده)
تاپ‌تاپ پا (که به‌آذین به جای آن «خش‌خش» آورده)
تق‌تق کفش (که به‌آذین به جای آن «صدا» آورده)
ماغ گاو (که به‌آذین به جای آن «خرناس» آورده)
غرش چرخ‌ها (که به‌آذین به جای آن «همهمه» آورده)
جرنگ‌جرنگ سکه (که به‌آذین به جای آن «سروصدا» آورده)
جلینگ‌جلینگ زنگوله (که به‌آذین به جای آن «صدا« آورده)
ملچ‌وملچ دهان (که به‌آذین به جای آن «سروصدا» آورده)
غش‌غش خنده (که به‌آذین به جای آن «صدا» آورده)

اینها را من فقط در بیست صفحه از کتاب پیدا کردم. ترجمۀ «دون آرام» پر از این صداهاست. شناخت این صداها یکی از استعدادهای مخصوص شاملو بود. قصد من این جا اشاره به استعداد شاملو در شناخت صداها بود.


‌
■ نویسنده: مجتبی عبدالله‌نژاد | وب‌سایت و کانال رسمی اینستاگرام احمد شاملو | صفحه‌ی رسمی اینستاگرام احمد شاملو:

@ShamlouHouse ■ www.shamlou.org ■ Instagram.com/shamlouhouse

جامعه‌شناسی یک ترور

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ کارشناسان نظامی – امنیتی در دو روز گذشته هشدار داده‌اند که ترور محسن فخری‌زاده نشان‌دهنده وجود خلل‌هایی در سیستم‌های امنیتی کشور است. این نوشته چند فرضیه درباره سازوکارهای اجتماعی و سیاسی منجر به بروز حفره‌هایی در نظام امنیتی طرح کرده و شرایط اجتماعی را نیز به ایده‌ها و اهداف طراحان ترور متصل می‌کند.

⭕️ یک. امنیت و نظام‌های امنیتی به شدت تحت تأثیر شرایط اجتماعی-سیاسی، بالاخص اعتماد، امید و حس میهن‌دوستی هستند. کارشناسان و افسران امنیتی به‌واقع مشاغلی خطرناک، پرمسئولیت و حساس دارند. آن‌ها هم‌چنین به اطلاعاتی درباره رخدادهای پنهان (و شاید کثیف) نظام‌های اقتصادی و سیاسی دسترسی دارند که برای مردم عادی پوشیده است. فسادها، ناکارآمدی‌ها و مسائلی که باعث دلسردی مردم عادی می‌شود، با شدت بیشتری بر آن‌ها اثر می‌کند. هر گونه افزایش فساد و ناکارآمدی، به مانند سازوکاری خودویرانگر، بیشتر باعث کم آوردن و بُریدن آدم‌های مسئول نظام‌های امنیتی می‌شود که خود باید ناظران و تقویت‌کنندگان سازوکارهای مقابله با فساد و ابعادی از ناکارآمدی باشند. این گونه آدم‌ها بیشتر در معرض عواقب رخنه کردن فساد در سیستم‌ها هستند و با سرعت بیشتری انگیزه، استواری و میهن‌دوستی لازم برای انجام شغل خطیرشان را از دست می‌دهند.

⭕️ دو. اگر مردم عادی فقط جلوه‌هایی آشکار از فسادهای منجر به بروز نابرابری‌های اقتصادی حیرت‌انگیز را می‌بینند و در ایمان و استواری‌شان برای مقاومت در برابر وسوسه‌های عمل غیرقانونی و فرصت‌طلبی حفره‌هایی پدید می‌آید، کارشناسان امنیتی عمق و لایه‌های گوناگون فساد منجر به بروز نابرابری‌ها، ثروت‌های افسانه‌ای و فقرهای استخوان‌سوز را می‌بینند و گاه خودشان مسئول بررسی چنین مسائلی هستند. یک فرضیه این است که آن‌ها بیشتر در معرض این وسوسه قرار گیرند: «حالا که همه در حال بخور بخور هستند، چرا من نه؟» چشم برزخی یک آدم امنیتی، عامل وسوسه هم هست.

⭕️ سه. مردم عادی برای پیروی کردن از وسوسه فساد و دست یافتن به مطلوب‌های اقتصادی، ابزاری ندارند؛ اما یک آدم امنیتی دارای دسترسی به اطلاعات حساس، متاع لازم برای فروش و دست یافتن به مطلوب‌های اقتصادی را داراست. اطلاعاتی که او در اختیار دارد می‌تواند با سرعت قابل توجهی به سرمایه اقتصادی تبدیل شود.

⭕️ چهار. یک کارشناس امنیتی نباید هیچ نقطه سیاهی در کارنامه و زندگی حرفه‌ای داشته باشد که بتوان از آن برای تحت فشار قرار دادن او برای مقاصد خاص استفاده کرد. مدیر یا کارشناس امنیتی که وارد فعالیت اقتصادی شده و به‌واسطه فعالیت در محیطی مملو از زد و بند و امکان فساد، اقداماتی انجام می‌دهد، به طعمه خوبی برای سایر سرویس‌های امنیتی بدل می‌شود. یک فرضیه این است که می‌توان او را برای افشا نکردن سایر نقاط سیاه زندگی‌اش تحت فشار قرار داد. این احتمالاً یکی از دلایلی است که از نظامیان و امنیتی‌ها انتظار می‌رود از ورود به هر فعالیت اقتصادی خودداری کنند و در عوض جامعه و حکومت نیز امکان زندگی مناسب را برای ایشان فراهم کند.

⭕️ پنج. بی‌طرفی فضیلت بزرگ هر حکومتی است. بو روثستاین، محقق سوئدی، در کتاب مهم «کیفیت حکومت» بی‌طرفی (Impartiality) را مهم‌ترین شاخص کیفیت حکومت می‌داند و آن‌را تشریح می‌کند. آغشته شدن نظام‌های امنیتی به ترجیحات سیاسی و نقض بی‌طرفی، نقطه آغاز وارد کردن معیارهایی به دور از شاخص‌های حرفه‌ای صیانت از امنیت در ارزیابی آدم‌ها، سیاست‌ها و اقدامات است. نقض بی‌طرفی به‌واسطه هر علاقه یا منفعتی غیر از حرفه صیانت از امنیت (خواه علقه‌های اقتصادی، سیاسی، ایدئولوژیک و ...) نظام جمع‌آوری داده، اولویت‌بندی، هدف‌گذاری و ارزیابی داده‌های امنیتی را مخدوش و در معرض خطا قرار می‌دهد.

⭕️ شش. طراح ترور غیر از ضربه زدن به ظرفیت علمی یا هسته‌ای، و حتی جدای از ضربه زدن به روندهای سیاست خارجی ایران، عمیقاً تقابل‌های حاد اجتماعی و سیاسی جامعه ایران امروز را در محاسبات خود وارد کرده است. طراح ترور می‌داند که پرونده هسته‌ای و سیاسی و جناحی شدن مقولات کلان امنیت ملی نظیر پرونده هسته‌ای، توان موشکی و نیروی نظامی؛ و مصادره شدن این مقولات توسط یک جریان سیاسی به عنوان ابزار مقابله با دیگران در عرصه سیاست داخلی، ترور هر فرد مرتبط با مقولات هسته‌ای و موشکی، ظرفیت انشقاق و منازعه در جامعه ایران و رو در رویی اجتماعی را افزایش می‌دهد.

✅ من به استناد استدلال‌های فوق، ریشه‌یابی ظرفیت و حفره‌های امنیتی منجر به ترور محسن فخری‌زاده، مقوله‌ای بسیار فراتر از صرفاً مداقه در نظام امنیتی است. ریشه‌های اجتماعی پیدایش حفره‌ها و محاسبات طراحان ترور را باید لحاظ کرد.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad

محمدمهدی سمیعی (۱۲۹۷ - ۱۳۸۹)

ریاست بانک مرکزی
ریاست سازمان برنامه و بودجه
ریاست انجمن حسابداران خبره

تاریخ مصاحبه: ۸ آگوست ۱۹۸۵
محل مصاحبه: لندن انگلستان
مصاحبه‌ کننده: حبیب لاجوردی
‌

نگاه شاه به سیستم حزبی و نقش نخست‌وزیر

از مصاحبه محمدمهدی سمیعی با پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد، نوار دوم

https://t.me/tarikh_shafahi_iran_project