گشت‌ها | هومن پناهنده

Forwarded from فرهاد طاهری

زیرافرق بزرگی است ازیک طرف ، میان کسانی که همه چیزرا به یک بینش اصلی ، یا یک دستگاه فکری کم وبیش منسجم ومعین مربوط می سازند وبرحسب مفاهیم آن می فهمند واحساس می کنند یعنی یک اصل سازمان دهنده کلی که فقط برحسب مفاهیم آن است که آنچه می کنند ومی گویند معنی می دهد وازطرف دیگر ، کسانی که هدفهای فراوانی را دنبال می کنند که غالبا با یکدیگر مربوط نیستند یا حتی تناقض دارند ، واگر اصولا ارتباطی باهم داشته باشند این ارتباط بالفعل وبه علل روان شناختی است و هیچ اصل معنوی یا جمال شناسی آنها را به یکدیگر پیوند نمی دهد . این دسته اخیر، در زندگی واندیشه بیشترمیل به پراکندگی دارند تا تراکم ، فکرشان پریشان است وبرسطوح مختلف حرکت می کنند وبه جوهرانواع فراوانی ازتجارب واشیاء به موجب ماهیت آنها می چسبند ، بی آنکه به طورهشیاریا ناهشیاربخواهند در بینش درونی واحدی که تغیرناپذیروفراگیروگاه ناقص ومتناقض وحتی تعصب آمیزاست آنها را بگنجانند ( متفکران روس ، ص 45- 46) .
این تحلیل آیزایابرلین ، تبیین کننده واقعیتی مغفول ازشیوه زندگانی زنان سنتی وروستایی وزنان تجددگرا وشهرنشین ایران است . زنان سنتی ، دردوره نوجوانی وجوانی ومیانسالی خود ، تنها به معیشت خانواده یا تربیت فرزندان می اندیشیده وازعهده آن هم به خوبی برمی آمده وازپریشان کاری وذهن پریشی – که ازویژگیهای ناگزیرهرجامعه تجدد گراست – به دوربوده اند . غیرازاین ، بی آنکه خود بدانند ، با حفظ گویشهای محلی وبافعالیتهای اقتصادی در منزل ، که استمرارحیات صنایع دستی وسنتی وبومی را موجب می شده است ، بهترین متولیان فرهنگ اصیل ایرانی نیزبوده اند . در کناراین فعالیت ناخود آگاه فرهنگی، موفق ترین حافظان بهداشت روانی وسلامت روحی فرزندان خود بوده ودرمواقع بسیاربنابرغریزه ، وظیفه پناهگاهی فرزندان را از خشم های گاه وبیگاه ، بحق یا نابه حق پدران یا سرپرستان خانواده ها را به خوبی به دوش کشیده وبهترین میانجی و مشاورخانواده ها در حفظ آرامش نهاد خانواده شده اند . در برابراین زنان سنتی ، عملکرد زنان متجدد وامروزی را باید پیش چشم آورد . این زنان ( ازبعضی استثناها مانند اندک شمارزنان متجدد عصرقاجاروپهلوی که بگذریم ) ازهمه چیز، کم وبیش اطلاع دارند ، همزمان به چندین کارفرهنگی واقتصادی وورزشی ( ازآموزش زبان وهنرورانندگی وآرایشگری گرفته تا کلاس یوگا وبدن سازی وکاردرادارات واظهارنظردر مسائل سیاسی و...) مشغول اند ، ودر عین حال در همه کارناتمام وغیرمتخصص ونابلد . ما در مدارس ودانشگاههای خود به دختران ( وهمین طوربه به پسران ) همه چیزمی آموزیم ؛ بدون آنکه در سیاستهای آموزشی خود ، به بهانه "اشراف وتنوع "، کمترین توجهی هم به مقوله" تخصص وعمق "بکنیم . نتیجه هم ، آن است که امروز می بینیم وبی نیاز به گفت وگو ست .
در تحقیقات تاریخی یا مطالعات اجتماعی هم وقتی خواسته ایم سهم زنان را یادآورشویم ، بیشترین سهم را از آن زنان تجدد گرادانسته ایم وتنها حضوروکارآنانی را به یاد آورده ایم که دربیرون ازنهاد خانواده تلاشهای فرهنگی یا سیاسی کرده اند ؛ مثلا حزب یا جنبشی به راه انداخته ، روزنامه ای منتشرکرده ، یا شعری سروده اند. من براستی نمی دانم چگونه باید سپاسگزارزنان سنتی وبی سوادی بود که درعین ناآگاهی ازمسائل فرهنگی، از عهده تربیت فرهیختگان ودانشمندان بزرگ روزگارما برآمده اند ؟ یاسهم ویاد آنها را چگونه ودر کجای تاریخ ایران باید لحاظ کرد ؟ اما اگر آن مادران در تربیت فرزندان خود ، که نام آوران سرزمین ما شدند واکنون نیزهستند ،گذشت وعمق فکر وتدبیرلازم را نمی داشتند یارفتاری غیرآنچه کردند می کردند آیا وضع به همین قراربود؟ من گمان نمی کنم .
وقتی می خواستم برای اعلامیه مجلس ترحیم مادرم شعری برگزینم دیدم که هیچ شعری نمی تواند گویاتراز این شعر" ای وای مادرم " سروده شهریار حال مرا بازگوید :
اما ندای قلب به گوشم همیشه گفت
این حرفها برای تو مادرنمی شود
هرکنج خانه صحنه ای ازداستان اوست
....واکنون می اندیشم که هرگوشه ایران ، صحنه ای ازداستان مادرانی است که به یادشان نبوده ویادی ازآنان نکرده ایم ....

496 views10:09