🔴خوانش سياسي يا تاريخي؟

🔺منتشر شده در اعتماد ۲۴ آبان ۱۳۹۷

🔘اگر اشتباه نكنم اين جمله را از آل‌احمد به یاد دارم كه از رویدادها بايد حداقل ۴۰ سال بگذرد تا بتوانيم درباره ان مطالعه و داوري دقیق كنيم. البته نقل به مضمون است اگر اشتباه نكرده باشم. هر كسي اين سخن را گفته باشد بايد عدد ۴۰ سال را درباره ايران قدري تعديل كند، و مثلا به ۱۰۰ يا ۲۰۰ سال و بلكه بيشتر افزايش دهد!

🔘چرا گفته مي‌شود كه بايد از رويدادهاي تاريخي زمان مناسبي بگذرد تا درباره انها داوری معتبری كرد؟ چند علت روشن دارد. اول اين كه با گذشت زمان اخبار زاید و کم اهمیت پيرامون آن رویداد رسوب مي‌كند و فقط نكات مهمش مي‌ماند. حب و بغض‌ها نسبت به گذشته و رويداد كمتر مي‌شود. بعلاوه اثرگذاري هر نوع داوري در مورد گذشته بر داوري ما نسبت به افراد امروزي كمتر مي‌شود. در مجموع وضعيت بي‌طرفانه‌تري نسبت به گذشته پيدا مي‌كنيم.

🔘ولي اين وضعيت براي ايران در ۴۰ سالگي رویداد رخ نمي‌دهد. حداقل ۱۰۰ سال بايد بگذرد. زیرا نگاه‌ غالب ما معطوف به گذشته است. از حب و بغض‌هاي گذشته رها نمي‌شويم. اسير گذشته هستيم. كمتر به آينده نگاه مي‌كنيم. گذشته را مي‌خواهيم تبديل به ابزاری كنيم براي استفاده سياسي در موازنه سیاسی امروز و اين ضعف جدي جامعه ما است.

https://telegra.ph/%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%DB%8C-11-15

سخنرانی ای که پس از این می آید از آن ِ روانپزشکی است که گویا در میان اهل فن از حسن شهرت علمی برخوردار است. من هم از آن بهره بردم. اما هر قدر محتوای سخنرانی فایده رسان است متاسفانه زبان سخنران آزار دهنده است.دلیلش کاربرد مفرط کلمات انگلیسی است .استفاده از کلمات خارجی تا حدی و در آنجا که جنبه ی فنی دارد شاید قابل توجیه باشد ،اما وقتی پای مفاهیم عمومی ِ غیر فنی به میان می آید کاربرد الفاظ خارجی دیگر قابل دفاع نیست . مثلاً چرا باید به جای محبوب گفت favorite یا به جای شرم گفت shame ؟ به هر حال، اگر بتوانید آزار ِ ناشی از استفاده ی غیرضروری از کلمات فرنگی را تحمل کنید، این سخنرانی را مفید خواهید یافت.

🎙 سخنرانی "تزویر و ریا" در سمپوزیوم "اعتماد"
👤 #آذرخش_مکری
🌾 @Sedanet | @DrAzarakhshMokri

📝 زبان عجیب اداری یا سلطه‌جویی دیوانی؟
دکتر #اسماعیل_امینی

🔹وقتی می‌خواهید از دستگاه‌های عابربانک پول بگیرید، روی صفحه می‌نویسد: "دستگاه در حال شمارش وجه می‌باشد." این یعنی: دستگاه دارد پول می‌شمارد.

🔸روی برخی پل‌های عابر پیاده نوشته شده: "تکدی گری، چهره شهر را زشت می‌کند." این یعنی: گدایی چهرۀ شهر را زشت می ‌کند.

🔹راستی این زبانِ عجیب از کجا آمده است؟ در میان هفتاد میلیون مردم ایران، آیا حتا یک نفر هم هست که به "پول" بگوید: "وجه"؟ یا به پول گرفتن بگوید دریافتِ وجه؟ آیا یک نفر ایرانی پیدا می‌شود که به "گدایی" بگوید تکدی‌گری؟

🔹کسانی که این زبان را به زبان طبیعی مردم ترجیح می‌دهند، اسم آن را گذاشته‌اند "زبان اداری" و خیال می‌کنند که اگر به زبان رایج مردم بنویسند، نوشته‌شان رسمی و اداری نخواهد بود.

🔸"اسقاط کافۀ خیارات متصوره از طرفین متعاملین به عمل آمد، علی‌الخصوص خیار غبن، اگر چه فاحش باشد."

این جملات را در اسناد معاملات می‌نویسند و خیال می‌کنند که به این ترتیب از اصطلاحات تخصصی اداری و حقوقی استفاده کرده‌اند. بی آن که فکر کنند کسی به این زبان حرف نمی‌زند و کمتر کسی است که معنای این جملات عجیب و غریب را دریابد.

🔸"زبان اداری" بازماندۀ نثر منشیانۀ قدیم و یکی از مظاهر سلطه‌جویی و استبداد دیوانی است. وسیله‌ای برای حفظ اقتدار نظام اداری و فاصله گذاری میان مردم و کارگزارانِ اداری و قرار گرفتنِ مباشرانِ بورکراسی در موضع برتری، به گونه‌ای که مراجعان به دستگاه اداری، تصور کنند که آن کسی که پشتِ میز نشسته است از آنان برتر است و حق در همه حال با اوست، چون پشت میز نشسته است و زبان اداری بلد است.

🔹تعابیرِ برساخته‌ای مانند: "به پیوست ایفاد می‌گردد"، "ابتیاع فرمایید"، "اطلاع حاصل شد"، "امر به ابلاغ فرمایید" و ده‌ها اصطلاح من درآوردی دیگر، نه فقط به قصد درازنویسی و تکلف زبانی است، بلکه مقصود اصلی از کاربرد این زبانِ دروغین و بی هویت، اعلام برتریِ نظام اداری و کارگزاران اداری است بر دیگران.

🔸حاصل این برتری‌جویی، تحقیر و از میدان به در کردنِ مردم آن است که مراجعه‌کننده که به زبان بوروکراسی می‌شود "ارباب رجوع"، نه در موضع " ارباب" و صاحب حق، که در موضع برده و بندۀ مطیعِ نظام اداری قرار می‌گیرد.

🔹جملات آمرانه‌ای از این قبیل: "از تمام صفحات شناسنامه‌ات چهار سری کپی بگیر!"، "کپی تمام صفحات سند منزل را بیاور!"، "این نامه را ببر طبقۀ هفتم برای امضاء بعد ببر طبقۀ زیرزمین برای ثبت دبیرخانه، بعد بیاور همین جا!"؛

🔸این جملات آمرانه، و بسیاری از فرمان‌های غیرمعقول و غیرمنطقی، که به عنوانِ "روال اداری" شناخته شده‌اند، در واقع برای مرعوب کردنِ مردم و راندن آنان به موضع انفعال و تسلیم در برابر سلطۀ دیوانی است.

🔹در یکی از دانشگاه‌ها، دو اتاق مجاور هم بود که دانشجویان باید به ترتیب پرونده‌شان را به آن دو اتاق می‌بردند. درِ یکی از اتاق‌ها بسته بود. (درِ اتاق در زبان اداری می‌شود: دربِ اتاق!) روی درِ بسته نوشته بود: مراجعه از حیاط دانشگاه. دانشجویان باید مسیری طولانی را زیر آفتاب می‌رفتند و بعد زیر پنجرۀ آن اتاق، در آفتابِ گرم تابستان می‌ایستادند تا نوبت‌شان شود. از مسئولِ آن اتاق پرسیدم: چرا همین درِ داخلِ ساختمان را باز نمی‌کنید که دانشجوها راحت باشند و زیر آفتاب نمانند؟ فرمود: دانشجو اگر راحت باشد، پررو و پرتوقع می‌شود.

🔹طراحی زبانِ اداری و روال اداری بر اساس همین منطق است، تا مردم پررو و پرتوقع نشوند.

🔸زمانی قرار شد کارت ملی جایگزین شناسنامه شود، تا سند هویت افراد همیشه همراه‌شان باشد، و یک شمارۀ اختصاصی (کد ملی) نشانگر هویت شخص باشد. همین کارت ملی که در ظاهر برای سهولتِ کار اداری و راحتی مردم طراحی شده بود، دستاویزِ جدیدِ سلطه‌جویانِ اداری شده است. حالا کپی تمام صفحات شناسنامه و کپی پشت و روی کارت ملی و اصل شناسنامه و اصل کارت ملی و نیز کد پستی منزل و محل کار برای هر نوع کار اداری، ضروری است!

🔸مردم ، صاحبان اصلیِ دستگاه اداری‌اند و تمام ساختمان‌ها و اتاق‌ها و میزها و پست‌های اداری، با پول مردم ساخته شده و باید در خدمت مردم باشد، اما کسی که پشتِ میز نشسته و "زبانِ اداری" بلد است و از مقررات اداری سر درمی‌آورد، خود را در موضع برتری می‌بیند و برای حفظ این برتری و جلوگیری از پررو شدن و پرتوقع شدنِ مردم، هر روز ترفندِ تازه‌ای به کار می‌بندد.

✔️ پایان قصه سلطان سکه🔻
بهمن کشاورز، حقوقدان

🔸اواسط تیرماه امسال نام وحید مظلومین برای نخستین‌بار به صدر اخبار آمد. رئیس پلیس تهران بعد از اختلالات ارزی و نوسانات گسترده بازار سکه و طلا، از دستگیری مردی با ۲ تن سکه طلا در پایتخت خبر داد و او را «سلطان سکه» نامید. بعد هم اعلام شد که این فرد به نوچه‌های خود دستور داده بود در بازار تهران به راه افتند و بدون توجه به قیمت روز سکه، تمام سکه‌های موجود را بخرند تا در روزهای آینده خودش تعیین‌کننده نرخ سکه باشد.

١٧ شهریورماه نخستین جلسه دادگاه او برگزار و در آن جلسه هم اعلام شد که او در ‌سال ٧١ که بازار سکه و ارز با التهاب مواجه شد، به‌عنوان یکی از عوامل دخیل در این اخلال بازداشت ‌شد و مدتی نیز در بازداشت ماند.

در آن جلسه مرتضی تورک، معاون دادستان تهران به شرح فعالیت‌های مظلومین طی سال‌های گذشته پرداخت و گفت: «بعد از آن مجددا در ایام نابسامانی بازار ارز در ‌سال ٩٠ و ٩١ و حوادث اقتصادی آن سال‌ها، وحید مظلومین به‌عنوان یکی از ارکان و عوامل اخلال در نظام ارزی کشور بازداشت شد و ٧ ماه در بازداشت ‌ماند و پرونده مهمی در آن ‌سال برای او تشکیل ‌شد. در پاییز و زمستان ‌سال گذشته (١٣٩٦) هم که نوسانات قیمت ارز و سکه در بازار ایجاد شد، بانک مرکزی در تاریخ ٢٣ بهمن ‌سال ٩٦ اسامی اشخاصی را که در بازار ارز و سکه اخلال ایجاد می‌کردند، ارایه کرد که در بین این اسامی نام وحید مظلومین و محمداسماعیل قاسمی به چشم می‌خورد.»

محمداسماعیل قاسمی، معروف به محمد سالم، نام دیگری بود که در کنار مظلومین ازجمله دیگر اخلالگران بازار ارز و سکه بود. البته «سلطان سکه» و سالم در این پرونده تنها نبودند؛ قوه قضائیه در شهریورماه تعداد متهمان این پرونده را ۱۸ نفر اعلام کرد، اما درنهایت و روز گذشته حکم اعدام مظلومین و سالم به جرم افساد فی‌الارض از طریق تشکیل شبکه فسادِ اخلال در نظام اقتصادی و ارزی و پولی کشور با انجام معاملات غیر قانونی و غیر مجاز و قاچاق عمده و کلان ارز و سکه به اجرا گذاشته شد و آنها اعدام شدند. وحید مظلومین متولد ۱۳۴۱و دیپلمه می‌گوید: «اگر دوباره شانس بازگشت به بازار را داشته باشم که ندارم، دوباره همان کار را می‌کنم.» او که ماهی ۳۰‌میلیارد درآمد داشته، می‌گوید کارش را دوست داشته است.

حالا این حق مردم است که بدانند اموال حاصل از جرم چه شد. حکم فردی که مشهور به سلطان سکه و از همین بابت متهم به افساد فی‌الارض بود، اجرا و او اعدام شد. اینک مواردی گفتنی است:
دقیقا اقداماتی که او کرده بود و نهایتا به فساد فی‌الارض تعبیر شد، چه بود؟از زمانی‌که نامبرده در دهم تیرماه ٩٧ دستگیر شد، آیا تغییری در قیمت سکه ایجاد شد و به‌عبارت دیگر عدم حضور او در بازار آیا اثری در عدم افزایش قیمت سکه داشت یا خیر؟ در قبال آن‌چه به او به‌عنوان اتهام نسبت داده شد، چه دفاعی کرد و آیا از خدمات وکیل در بازپرسی و دادگاه برخوردار شد یا خیر؟ اگر شد، وکیلش چگونه وکیلی بود؟ وکیلی که با اراده آزاد انتخاب کرد یا از وکلای مشمول تبصره ماده ٤٨ قانون آیین دادرسی کیفری بود؟

با توجه به این‌که حکم اجرا شده است و منع انتشار اطلاعات راجع به آن منتفی است، وکیل محکوم‌علیه (خواه تعیینی، خواه تسخیری) درخصوص نحوه محاکمه و میزان رعایت حقوق دفاعی متهم و رعایت ضوابط آیین دادرسی کیفری در مورد او چه می‌گوید؟

خلاصه این‌که نوع اتهام و شدت التهابات اجتماعی و افکار عمومی نباید مانع از برخورداری متهمان از حقوق قانونی‌شان بشود و در عین حال چه حین رسیدگی و چه پس از قطعی شدن اجرای حکم، اطلاع‌رسانی در مورد پرونده و ابعاد اتهام واجب است. زیرا خاصیت بازدارندگی مجازات در مورد آحاد اجتماع منوط به آن است که مردم بفهمند افراد اگر چه کارهایی بکنند، مجازات خواهند شد. یکی از جنبه‌های مهم اطلاع‌رسانی موضوع اموال محکوم‌علیه است که می‌تواند حاصل از ارتکاب جرم باشد یا نباشد. حق مردم است که بدانند اموال حاصل از جرم چه شد و به کجا رفت. واضح است اگر اموال نتیجه ارتکاب جرم یا وسیله آن نباشد، مصون از تعرض است و حتی با فرض اعدام شدن فرد باید به وراث او تحویل داده شود. امید است در مورد سایر متهمانی از این قبیل به موقع و تفصیلا و با ذکر جزییات و به نحو روشن اطلاع‌رسانی شود.


روزنامه شهروند-24 آبان
@sahandiranmehr

به جهنم؟!

روزنامۀ کیهان: «به جهنم که می‌میرند. چشمشان کور، عرق کوفت نکنند تا سقط نشوند! اصلا این جرثومه‌های پلیدی برای چه باید زنده باشند؟!»

نسبت حکومت‌ها با مردم، نسبت پدر و فرزند است. پدر خانواده میان فرزندانش فرق نمی‌گذارد، حتی اگر رفتار و افکار آنان را نپسندد. هیچ پدری در مرگ فرزند خود شادی نمی‌کند یا نمی‌گوید به جهنم! برای حکومت‌ها نباید جان و مال شراب‌خوار با جان و مال شهروند نمازخوان تفاوت کند؛ زیرا حکومت‌ها را برای تبعیض و تفاوت‌‌گذاری نساخته‌اند. فلسفۀ حکومت، تمشیت امور کشور است، نه داوری دربارۀ رفتار و افکار شخصی شهروندان؛ چون سرمایه‌ها و منابعی که در اختیار گرفته است، متعلق به همۀ مردم است؛ مردمی که برخی از آنان نمازشب می‌خوانند و برخی شراب می‌نوشند. هیچ فقیه یا حقوق‌دان یا فیلسوفی هم نگفته است که تصرف در مال شراب‌خوار بدون اجازۀ او جایز است یا جان او محترم نیست؛ اما همۀ ادیان گفته‌اند که دروغ و تهمت و بدعهدی و دریدگی و ظلم، بدتر از شراب و قمار است: الکذب شرٌّ من الشراب.

هر کس که در این آب و خاک به دنیا آمده است، حکومت در برابر جان و مال و حقوق او مسئول است و حق یک مست یا قمارباز از اموال عمومی کشور، کمتر از حق بالاترین مقامات دینی نیست. رسانه‌های رسمی کشور که از بودجۀ عمومی تغذیه می‌کنند، وقتی می‌شنوند که گروهی از شهروندان، شراب تقلبی می‌خورند و می‌میرند یا کور می‌شوند، باید بیندیشند که این شراب‌ها از کجا آمده است و چرا مردم شراب تقلبی می‌نوشند و چه باید کرد که جان ایرانی چنین ارزان به فنا نرود؛ نه اینکه شهروندان و صاحبان کشور را به جرمی که در شرع، بسیار سبک‌تر از دروغ و ریا و تهمت و ظلم است، «جرثومه‌های پلید» بخوانند. اگر حکومتی به دلایل ایدئولوژیک، دسترسی مردم را به کالایی مسدود می‌کند و از این رهگذر مصرف کالاهای مرگ‌آور را افزایش می‌دهد، دست‌کم نباید به رسانه‌هایی که دست در جیب مردم دارند، اجازه دهد که چنین هرزه‌درایی کنند و سنگ‌دلانه بنویسند: به‌ جهنم!

آقایی که پشت میز سردبیری کیهان نشسته‌ای، بدان و آگاه باش که این مردم، آیت الله طالقانی را دیده بودند و انقلاب اسلامی کردند، نه شمایان را. اسلام طالقانی، مردم را به خیابان‌ها کشید، نه اسلامی که می‌گوید: «به جهنم که می‌میرند. چشمشان کور، عرق کوفت نکنند تا سقط نشوند!»

احمد صدر حاج سید جوادی وزیر کشور و دادگستری دولت موقت، می‌گوید: بعد از انقلاب، در حالی که در دولت بسیار کار داشتم، روزی طالقانی مرا خواست و گفت: «در اطراف منزل ما یک دکان مشروب‌فروشی بود که مردم در روزهای انقلاب حمله کردند و همه وسایلش را از بین بردند... الان صاحب آن مغازه از زندگی ساقط شده است. او را پیدا کنید و کمکش دهید تا دوباره روی پای خود بایستد.» باور کنید من(وزیر کشور) تا چند روز در آن منطقه می‌گشتم تا صاحب آن مشروب‌فروشی را پیدا کنم. (محمد اسفندیاری، پیک آفتاب، پژوهشی در کارنامۀ زندگی و فکری آیت‌الله سید محمود طالقانی، شرکت سهامی انتشار، چاپ دوم، ص۳۰۴)

رضا بابایی
۹۷/۸/۲۷
@RezaBabaei43

📹 در سالگرد درگذشت محمدعلی جمالزاده، نویسندۀ پیشرو، یک ویدیو کوتاه از او ببینید مربوط به دیدار با فرهاد سپهبدی در ۱۰۲سالگی. جمالزاده سه سال بعد از این ویدیو، در ۱۷ آبان ۱۳۷۶ درگذشت @ehsanname

چه‌طور فرزندانی اهل رواداری و تساهل بار بیاوریم؟
🔹رواداری یا تساهل (tolerance) یعنی پذیرش تفاوت‌ها؛ پذیرفتن باورها یا سبک‌های مختلف زندگی حتی اگر دوست‌شان نداریم یا با آن‌ها مخالفیم. پذیرفتن این پدیده‌ها به معنای تأیید، هم‌نوایی یا موافقت با آن‌ها نیست، بلکه به معنای به رسمیت شناختن و پذیرفتن وجودشان در محیط زندگی است.

🔹جامعه‌ای سالم و فراگیر که صداها و ایده‌های مختلف در آن جایی برای شنیده شدن دارند، نیازمند شهروندانی اهل رواداری و تساهل است. ترسیم چنین جامعه‌ای دل‌پذیر و ساده است، اما تحقق آن در عمل چندان آسان نیست و به تمرین و پرورش نگرشی نیاز دارد که به جای رد کردن و چشم بستن و حذف کردن، بر پذیرفتن و هم‌زیستی و روا داشتن متمرکز است. خانم مریم عبدالله، روان‌شناس رشد و مدیر برنامه والدگری دانشگاه برکلی می‌گوید والدین نقش مؤثری در پرهیز از یک جامعه تک‌صدایی دارند: «سؤال این است؛ چه‌طور می‌توانیم از تربیت بچه‌هایی که درباره دیگرانی که هرگز ندیده‌اند بد فکر می‌کنند، اجتناب کنیم؟ چه‌طور می‌توانیم به بچه‌هایمان کمک کنیم در مواجهه با پدیده‌های مختلف اجتماعی با دیدی باز فکر کنند و تصمیم بگیرند و به‌جای حذف و انکار، به دنبال شناختن و کشف کردن باشند؟». خانم عبدالله با طرح این راه‌کار به این سؤال‌ها پاسخ می‌دهد:

🔸تعمیم ندهید، کلی‌گویی نکنید
تعمیم دادن ویژگی‌های مشاهده شده در یک فرد یا موقعیت به همه افراد یک گروه حتی اگر مثبت باشند، این پیام ضمنی را منتقل می‌کند که «ما تنها با دانستن جنسیت، قومیت، دیدگاه سیاسی، نژاد یا مذهب یک فرد می‌توانیم او را بشناسیم و ویژگی‌هایی را به او نسبت دهیم».

🔸تفاوت‌ها را پررنگ نکنید، شباهت‌ها را پیدا کنید
در گفت‌وگو با کودکان و نوجوانان به جای تأکید بر تفاوت‌ها و دیدگاه‌های افراطی، از آن‌ها بخواهید در باورها و خواسته‌های دیگران به دنبال شباهت‌ها و نقاط مشترک باشند. به این ترتیب، ذهن آن‌ها به کشف نقاط مشترک عادت می‌کند.

🔸مراقب زبان بدن‌تان باشید
وقتی دارید در حضور فرزندتان از پدیده‌هایی حرف می‌زنید که با آن‌ها مخالفید یا دوست‌شان ندارید، حواس‌تان باشد که فرزندتان، به عنوان یک ناظر دقیق و باریک‌بین در حال تماشای شما است و به احتمال بسیار زیاد در مواجهه با موقعیت‌های مشابه یا افراد و باورهایی که دوست‌شان ندارد یا مخالف‌شان است، دقیقاً همان رفتارهای شما را تکرار می‌کند.

🔸عضویت در گروه‌های اجتماعی با اهداف مثبت را تشویق کنید
وقتی بچه‌ها به گروهی با ارزش‌هایی مثبت مانند کمک و شراکت و به‌طور کلی نگاه مثبت داشتن به دیگران می‌پیوندند، هویت خود را هم‌سو با این ارزش‌ها تعریف می‌کنند. این تعریف، نقش تعیین‌کننده‌ای در نوع نگاه آن‌ها به «دیگرانی» دارد که عضو گروه‌شان نیستند.

🔸درباره مقاومت در برابر خشونت گفت‌وگو کنید
پرورش رواداری در کودکان و نوجوانان اهمیت دارد، اما از سوی دیگر آن‌ها به مهارت‌هایی برای نه گفتن به نفرت‌پراکنی، قلدرمآبی و خشونت هم نیاز دارند.

مقاله کامل را این‌جا بخوانید: چه‌طور فرزندانی اهل رواداری و تساهل بار بیاوریم؟

✏️ @AfroozSchool

اصفهان ، سال ۱۳۳۵

- با مسائل مورد علاقه کشورها... هیچ «استحکاکی» پیدا نمی‌کند.
- این می‌تواند به «صلب» سرپرستی از والدین منجر شود.
- حدود و «صغور» این نوع روابط روشن نیست.
- پرداخت «ما به تفاوت» قطعی است.
- آقای «سبقت اللهی»
- «تریپولی» پایتخت لیبی
- نمایشگاه در «مومبای» هند

این‌ها نه سوتی‌های یک شاگرد مدرسهٔ بازیگوش، که برخی از گاف‌های «بی‌بی‌سی فارسی» است! بی‌بی‌سی روزی نیست که غلط نداشته‌باشد. این اغلاط را می‌توان به سه دستهٔ عمده تقسیم کرد:

۱- خطاهای اَعلام: کمبود مطالعهٔ تاریخی و جغرافیایی باعث می‌شود که نویسنده احیاناً از سابقهٔ نام منطقه و شهر و ... در فارسی بی‌خبر باشد و ارتباط تلفّظ‌های فرنگی/عربی و فارسی اسامی را نداند. در اخبار بی‌بی‌سی چند ماه «ادلب» را «ادلیب» می‌گفتند. دیدن این که «سعد» را «سَآد» و «ضیا» را «دیا» بگویند و «بُرَیک» را -که در فارسی مثل «حسین» خوانده می‌شود- «بورائیک» بر وزن «موزائیک» بخوانند دیگر برای همه جز عده‌ای مُصرّ حرص‌خور مثل من عادی شده، ولی حقّاً زشت است که روزنامه‌نگار نداند در فارسی «طرابلس» و «بمبئی» می‌گوییم نه «تریپولی» و «مومبای». اگر «ملطیه و دُبی» را «مالاتیا و دوبای» بنویسیم و بگوییم به یک اندازه گاف داده‌ایم، ولی برای دانستن اوّلی مطالعه لازم است نه حضور در کنسرت «کامرانْ هومن»! ادامهٔ این روند بعید نیست به این بینجامد که نیم‌ قرن دیگر این ژورنالیست‌ها اگر از دستشان دررفت و کتابی باز کردند خیال کنند مثلاً «ملطیه» منطقه‌ای ست تاریخی و خالی از سکنه *. این خطاها در خبرگزاری کشوری که روزی نصف جهان را آشکارا مستعمره داشت به طریق اولیٰ ناپسند است.

۲- ایرادات نگارشی و ویرایشی: عبارات مبهم که دچار کژتابی ذهن و زبان است، مثل «بازیگر نقش سابق جیمز باند» رایج‌ترین شکل اشتباهات این خبرگزاری ست و آن‌قدر فراوان است که اصلا برشمردنش هم فایده ندارد. روزی نیست که در مطالب بی‌بی‌سی فارسی از این خطاها نباشد.

۲- غلط‌های املایی: این خطا از همه بدتر است و موجب نگارش این یادداشت هم همین است. واقعاً انتظار می‌رود کسی که خود را روزنامه‌نگار نامیده املای «حدود و ثغور» و «اصطکاک» را بلد باشد. «استحکاک» نوشتن فقط از بیسوادی بی‌مبالات برمی‌آید که معلوم نیست چرا تصمیم گرفته بنویسد. امّا سؤال این است: حالا که نوشته چگونه توانسته به خبرگزاری‌ای راه یابد که قرار است حرفه‌ای باشد! بی‌بی‌سی فارسی چه‌طور صافی‌هایی دارد که چنین پدیده‌هایی از آن رد می‌شوند؟! و حالا که با هر جور ملاحظاتی رد شده‌اند، مگر آنجا ویراستار ندارد که غلط‌گیر ایشان شود؟! ناسلامتی روزی آنجا مینوی چیز می‌نوشته‌است. روزی انگلیسی‌های ساکن ایران و هند هم فارسی را بهتر از این بلد بودند.
وانگهی «نویسنده»ای که پایهٔ زبانش این است اصلا چه‌طور می‌تواند در چارچوب زبان فارسی «فکر» کند؟ مگر اندیشه و تفکّر را کلمات نمی‌سازد؟ از چنین زبان الکن و معلومات کمی امکان ندارد اندیشهٔ منسجم و پخته‌ای برآید.

گویی زبانمان را از سر راه آورده‌ایم که در قبال چنین خطاهایی هیچ نمی‌گوییم. کاش آموزش و فرهنگ و زبان زودتر سر و صاحب درستی پیدا کند، که کم‌کم دارد برای اصلاح و جبران دیر می‌شود.

* البته این خطاها مختص بی‌بی‌سی نیست. در ترجمه‌های داخل کشور هم وضع خیلی بهتر نیست. همین چند ماه پیش در پرفروش‌ترین نشریّهٔ ادبی، تاریخی و فرهنگی ایران مطلبی منتشر شد که مترجم مکرّراً «یاقوت حموی» معروف را «یاکوت» نوشته‌بود و کسی هم مطلب را (یا اشتباه را) پیش از چاپ ندیده‌بود. از تنگناهایی که گریبان‌گیر ناشر آن مجلّه است خبر داریم ولی عاقبت خطا خطاست.

t.me//fanneadab

فروغ فرخزاد اگر زنده بود اکنون سنِ برنادو برتولوچی کارگردانِ نام‌آورِ سینمای ایتالیا را داشت و شاید آوازه‌اش از او بلندتر بود.

برتولوچی در نیمه اولِ سال 1345 چند ماه قبل از حادثه مرگ فروغ به ایران آمد. آن دو علایق کمابیش مشترکی داشتند: شعر می‌سرودند و فیلم می‌ساختند. برتولوچی به ایران آمده بود تا فیلم مستندی برای شرکت‌های نفتی بسازد، و به واسطه آشنایی‌اش با ابراهیم گلستان و فروغ فرخزاد در جشنواره سینمای مولف - پزارو، بار دیگر، با فروغ دیدار و گفت‌و‌گو کرد. گفته می‌شود که فیلمبردارِ برتولوچی از گفت‌و‌گوی آن‌ها در «سازمانِ فیلم گلستان» فیلمبرداری کرده است، که اثری از آن، تا این زمان، به دست نیامده است. اما نواری از این گفت‌وگو موجود است، که برتولوچی به فرانسه از فروغ سه سوال می‌کند، و فروغ به فارسی پاسخ می‌دهد. متن این گفت‌وگو، عیناً، از روی نوار وانویس شده و اصالتِ بافتِ جمله‌ها و لحنِ فروغ حفظ شده است.

برناردو برتولوچی: چه رابطه‌ای میان روشنفکرانِ ایرانی با مکتب‌های ادبی و هم‌چنین با مردم‌شان وجود دارد؟
فروغ فرخزاد: اصولا رابطه میان افراد یک جامعه موقعی می‌تواند ایجاد بشود - یک رابطه معنوی - که یک مقدار ایده‌آل‌های معنوی، ایده‌آل‌های مشترکِ معنوی، توی جامعه وجود داشته باشد، و در جامعه ما فعلا یک همچون حالتی اصلا نمی‌تواند باشد، برای این‌که ما در یک دوره تحول زندگی می‌کنیم؛ یک دوره‌ای که مقدار زیادی از مسایل اخلاقی، تمام مفاهیم اخلاقی، هرچیزی که به اصطلاح پیش از این سازنده جامعه، سازنده روحیات جامعه ما بوده، این‌ها، همه‌اش درهم ریخته و حالا چیزهایی مختلفی جای آن‌ها هست. حتی میان خود روشنفکران مملکت ما هم باز رابطه وجود ندارد، به خاطر این‌که، گفتم، آن چیزی که می‌تواند این رابطه را ایجاد کند، یک هماهنگی است در یک سلسله افکار، ایده‌آل‌ها، آرزوها، خواست‌ها و هدف‌ها که وقتی این هماهنگی وجد نداشته باشد، طبیعی است که این رابطه هم نمی‌تواند به وجود بیاید، و بنابراین اصلا رابطه‌ای نیست. یک روشنفکر ایرانی تماشاچی جامعه‌اش است، یک جامعه‌ای که تقریبا بهش پشت کرده. روشنفکر آدمی است که در درجه اول یک فعالیت‌هایی می‌کند برای یک مقدار پیشرفت‌های معنوی. به این آدم‌ها بیشتر می‌شود گفت روشنفکر تا آدم‌هایی که یک سلسله فعالیت‌های مثلا تکنیکی می‌کنند، مثلا فعالیت‌های اقتصادی می‌کنند، فعالیت‌ می‌کنند برای مثلا بالارفتن یک سلسله ساختمان، به‌وجود آوردن یک سلسله کارخانه، به‌وجود آوردن یک سلسله چیزهایی که یک مقدار رفاه اقتصادی تو زندگی مردم ایجاد می‌کند. روشنفکر، به نظر من، آدمی است که فکر می‌کند برای حل مسایل معنوی زندگی...ما گفتیم روشنفکر ایرانی -پس مسئله محلی شد، مربوط می‌شود به ایران- من درباره آن‌جایی که دارم زندگی می‌کنم، و راجع به آدم‌هایی که اطرافم هستند صحبت می‌کنم و این مسئله را قضاوت می‌کنم.

برناردو برتولوچی: به نظر می‌رسد که فیلم شما درباره جذام و جذامی‌ها است، اما شما قصد بیانِ موضوع و مفهومی عمیق‌تر از مسئله جذام داشته‌اید.
فروغ فرخزاد: بله، این طبیعی است که اگر من فقط می‌خواستم یک فیلمی راجع به جذام درست کنم، خُب، یک فیلمِ محدود به مسئله جذام و جذام‌خانه می‌شد، یک فیلم جدی می‌شد، ولی این محل برای من یک نمونه‌ای بود، یک الگویی بود از یک چیز کوچک و فشرده شده‌ای از یک دنیای وسیع‌تر با تمام بیماری‌ها، ناراحتی‌ها و گرفتاری‌هایی که در آن وجود دارد، و من وقتی که می‌خواستم این فیلم را بسازم سعی کردم که به این محیط با یک همچو دیدی نگاه کنم.

برناردو برتولوچی: آیا در ایران با مسایل زیادی روبه‌رو هستید؟
فروغ فرخزاد: طبیعی است. اگر که اسم این دوره را بشود گذاشت دوره شلوغ خُب، پس باید گفت که ما به انتظار نتیجه بالارفتنِ این ساختمان‌هایی هستیم که به اصطلاح برای ایجاد یک مقدار پیشرفت مملکت لازم است، و منتظر نتیجه این بالا رفتن‌ها، و این ساختن‌ها هستیم.

از کتاب شناخت نامه فروغ - شهناز مرادی کوچي- نشر قطره

در ادامه فیلم پاسخ فروغ به سوال اول برتولوچی رو ببینید.
https://t.me/gadaboutmitsl/9674

‏@gadaboutmitsl

🎬 سکانسی تاثیر گذار و تکان دهنده "امبرتو دی" شاهکار #ویتوریو_دسیکا
وقتی که امبرتو تلاش میکند برای اولین بار در زندگی دستش را برای گدایی جلوی کسی دراز کند...

@Ingmar_Bergman_7

🎥 توصیه یک آمریکایی به مردم دنیا درباره ایران /ایسنا #بین‌_المللی
✅ @Khabar_Fouri

🔳🌀🔳در بارهٔ حسین معصومی همدانی

✍️ http://anjomanvirastar.ir/2614


📝🔳📝🔳 📝 دوم آذر زادروزِ پژوهشگر و مدرس تاریخ علم، مترجم، ویراستاری است که قلم و زبانش پاکیزه و شفاف و بی‌ابهام است. کمتر اهل فرهنگی است که او را نشناسد و سخنانش را نشنیده و نوشته‌ای یا ترجمه‌ای از او نخوانده باشد. شوخ‌طبع و خوش‌بیان است و مصاحبتش لذتی بی‌وصف در مخاطب می‌آفریند.

📝 حسین معصومی همدانی در ۱۳۲۷ در همدان به‌دنیا آمد. در ۱۳۵۱ در رشتۀ مهندسی برق از دانشگاه صنعتی شریف (کنونی) فارغ‌التحصیل شد. بعدازآن، در دانشگاه آزاد ایران به ویرایش کتب علمی پرداخت. در ۱۳۵۸ به‌عنوان مدرس تاریخ و فلسفه علم به دانشگاه شریف بازگشت و در سال ۱۳۷۲ به قصد ادامۀ تحصیل به فرانسه سفر کرد. تحصیلاتش را در رشتۀ تاریخ و فلسفۀ علم در دانشگاه پاریس تا مقطع دکتری ادامه داد و به ایران بازگشت و پژوهش و تدریس را ادامه داد.
در ۱۳۷۹ به عضویت پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و با برخی مراکز فرهنگی و ناشران در کسوت ویراستاران ارشد یا سرپرست مجموعه همکاری کرد که این همکاری همچنان ادامه دارد.
سال‌ها پیش، در مجموعه گفت‌وگوهایی که با ویراستاران داشتیم از ایشان نیز بسیار پرسیدیم و بسیار شنیدیم. متأسفانه امکان انتشار این مجموعه تاکنون میسر نشده، اما به مناسبت زادروز ایشان دو پرسش و پاسخ که با گذشت سال‌ها همچنان تازه و خواندنی است، در اینجا می‌آوریم.
*************************************

📝 قسمتی از گفت‌وگوی هومن عباسپور و مهناز مقدسی با استاد حسین معصومی همدانی (چاپ‌نشده)

شما کلاس‌های ویرایش را در ویراستار‌کردن شرکت‌کنندگانش چقدر مؤثر می‌دانید؟

📝 پیش‌کسوتانِ ویرایش در ایران مجموعه ویژگی‌هایی دارند که مهم‌ترینِ آن‌ها آشنایی با زبان فارسی و تسلط بر این زبان و آشنایی با ادبیات این زبان و یکی دو زبان خارجی و تخصص در رشته‌های معینّی است. در فرانکلین، که دامنۀ کار محدود بود، سعی می‌شد آدم‌هایی با این ملاک انتخاب شوند و مثلاً آدمی که کتاب نمی‌خواند اصلاً آن‌‌جا پیدایش نمی‌شد، یعنی همۀ ما که آن‌جا بودیم، علاوه بر آن‌که ویراستار بودیم، کتاب‌خوانِ حرفه‌ای هم بودیم؛ چه به زبان فارسی و چه به زبان‌های دیگر. در دانشگاه آزاد، کمی وضع عوض شد، چون کار تخصصی‌تر شد و ملاکِ آشنایی با موضوع اهمیت بیش‌تری پیدا کرد. بعد‌ها که کار ویرایش وسعت پیدا کرد، به نظر من، ماهیت آن هم عوض شد.

🔶الآن کسانی هستند که خیال می‌کنند، بدون داشتن زمینۀ قبلی و به‌طورکلی بدون علاقه به کتاب و کار نشر، می‌توانند ویراستار بشوند، درحالی‌که اشتباه می‌کنند. کار نشر کاری حرفه‌ای است و شما نمی‌توانید به کار ویرایش علاقه داشته باشید و از کتاب خوشتان نیاید. اگر کلاس‌هایی که تشکیل می‌شود فرضشان بر این است که می‌شود هر آدمی را به این کار آورد و یا با آموزش و دادن مقدمات، شرایط کمینۀ ویرایش را در آن‌ها ایجاد کرد، به نظر من این سوءتفاهم است یعنی بدون آن زمینۀ قبلی، بدون عشق به کتاب نمی‌توان ویراستار شد. بی‌مایه فطیر است.

🔶 ویراستاری علمی چه فرقی با ویراستاری زبانی دارد و در واقع، ویراستار علمی چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟
به نظر من، ویرایش زبانیِ مطلق ممکن نیست. کسی که متنی را ویرایش می‌کند، آن متن، در هر زمینه‌ای که باشد، اگر موضوع را نشناسد، به‌جز اشتباه کار دیگری نمی‌تواند بکند. تفکیک ویرایش زبانی از ویرایش علمی کاری است که بعضی ناشران در ایران می‌کردند. بعضی ناشران که امکانات مادی هم داشتند، آدمی را می‌آوردند و خیال می‌کردند که مثلاً این آقا که حتماً فیزیک‌دان است می‌تواند کتاب فیزیک را ترجمه کند. کتاب را به او می‌دادند و کسی را هم می‌آوردند و می‌گفتند که او فارسی‌دان است و کتاب را می‌دادند که او فارسی‌اش‌ را درست کند و او هم می‌آمد ابرویش را درست کند، چشمش را هم کور می‌کرد. تا کسی موضوع را حداقل در حد کلیات نشناسد، نمی‌تواند متون علمی را ویرایش بکند، یا حتی ویرایش زبانی کند. لازم نیست همۀ موضوع را بداند، اما باید حساسیتی داشته باشد که اگر مطلبی در جایی خارج از منطقِ کار بود، از مؤلف یا مترجم بپرسد که چرا این عبارت این‌طوری آمده است.

🔶کسی که موضوع را به کلی نشناسد ممکن است از اول اصلاً غلط بفهمد، درنتیجه متن فارسی قشنگی درآورد که ربطی به موضوع نداشته باشد. این مشکلی است که برای مترجمان آثار علمی هم پیش می‌آید.
این حداقلِ نیاز برای ویراستار علمی است، یعنی تفاوت عمدۀ ویرایش متون علمی است با سایر متون. اگر کلی‌تر نگاه کنیم، هر متنی به یک اعتبار تخصصی است، یعنی هر متنی مخاطب معینی دارد و زبان معینی و اگر کسی آن زبان و مخاطب را نشناسد اشتباه خواهد کرد.

@zolfesokhan2

یک شرکت با تبلیغات گسترده مردم رو به اس ام اس زدن در حین رانندگی تشویق میکند!

کار این شرکت خدمات کفن و دفنه

🇨 hannel ➣ @SwallowEnglish

🎼 صدای جلال آل احمد که بخشی از داستان نون والقلمش را می خواند
‏ 📥 @gadaboutmitsl
از نشریۀ سه پنج

⭕️ و این نثر درخشان . بی توجه به آنچه نوشته می توان هرنوشته را ده ها بار خواند

صدای جلال آل احمد را ، که به همت یک پزشک اتریشی ضبط شده ، حالا می توانیم
بشنویم که بخشی از داستان نون والقلمش را می خواند .
اشتراوس پزشک اتریشی که علاقمند به ضبط صداهای گوناگون بوده است بعد از ثبت آوای مشاهیر مختلف کشورهای جهان در دهه 60 میلادی با حضور در کشورمان ضمن ضبط صدای جلال آل‌احمد، سیمین دانشور و همچنین بسیاری دیگر از نواهای موسیقایی ایران به گفت‌و گو و ضبط صدای مردم عادی نیز می‌پردازد ‌
https://t.me/gadaboutmitsl/6219

١١ آذر سالروز تولد جلال آل احمد است.
‏روشنفکری که داریوش آشوری درباره‌اش گفته:"هیچکس نمی‌توانست او را ندیده بگیرد.خود را به همه ذهنها تحمیل می‌کرد. با طرح مسائل همه را وا می‌داشت که صفشان را مشخص کنند.

‏جلال را در تشییع‌جنازه فروغ فرخزاد/عکس از یحیی دهقانپور

@gadaboutmitsl

https://twitter.com/alimalihi/status/1039985452797911042?s=21

حکمت‌های اخلاقی صائب تبریزی (ف 1087 ق) اصفهان

3️⃣ نقد دید و بازدیدهای رسمی

صائب نقدهای ظریفی بر خلقیات رسمی ایرانی وارد می‌کند. او این خلقیات ناگزیرِ جمعی را با صفت «رسمی» وصف می‌کند؛ مثل ديدنهاي رسمي، پرسش رسمي، پرسش ظاهر، جان‌هاي رسمي، دوستان رسمی، دانش رسمی، علم رسمی و ...

یکی از این خلقیات «دید و بازدیدهای رسمی» است که آشنایان به اکراه و از سرِ ناگزیری و چونان التزام اجتماعی انجام می‌دهند. صائب، دو شکل از «دیدن‌های رسمی» را به نقد می‌کشد:

1- عیادت رسمی: پرسیدن حال بیمار که هم برای عیادت‌کننده ناگزیر و تکلف‌آمیز است هم برای بیمار
2. دید و بازدیدهای رسمی در ایام عید و دیدار مسافر

این ابیات در نقد این رفتار اجتماعی ما خواندنی است:

* داريم بس که وحشت از دوستان رسمي
هر رنجشي که بي‌جاست لطف بجاست ما را

* يک جو از دل درد ديدن‌هاي رسمي برنداشت
پرسش ظاهر گران‌تر مي‌کند بيمار را

* به عبرت بين جهان را تا کند قطع اميد از تو
که ديدن‌هاي رسمي را زپي واديد مي‌باشد

*مده زحمت به ديدن‌هاي پي در پي عزيزان را
که ديدن‌هاي رسمي نيست جز تکليف واديدن

* از تواضع‌هاي رسمي مي‌کنندت سنگسار
تا ميسر مي‌شود از خانه بيرون پا منه

* برخاطر آزرده‌ی من پرسش رسمي
از شربت تلخ است به بيمار گران‌تر
.

کس این کند که
ز یار و دیار برگردد؟
کند
هرآینه
چون روزگار برگردد
(سعدی)


سعدی که می‌خوانم هرچه ابیاتش زیبا هم باشد نمی‌توانم بر مهارتهای نحوی این جادوگر نحو چشم و گوش ببندم. چند بار بیت را می خوانم به نظم پایه بر می‌گردانم و تأثیرات زیباشناختی حاصل از نادستورمندی و جابجایی و حذف و افزایش و جایگزینی را جستجو می‌کنم. در بیت بالا این ملاحتهای نحوی را مزمزه می‌کنم:

1. در مصرع نخست بیت بالا با پرسشی غافل‌گیر می شوم:
«کس این کند ؟ »
صفت اشاری «این» جدای از متعلَّقِ نحوی‌اش تنها شده است. موصوفش پس از فعل، مؤخر نشسته است. تنهایی صفت و نبود موصوف در بند اول، خلائی ایجاد می کند و سبب جلب توجه من می‌شود؟ چیدمان دستورمند این جمله در نظم پایه فارسی چنین است:
کس این [که زیار و دیار برگردد] کند.
اما چیدمان نادستورمندِ سعدی طبیعی‌تر به گوش می نشیند و چقدر مؤثرتر.

در مصرع دوم:
قبل از «کُند»، چیزی افتاده است!
هم یک «آری»، در پاسخ به پرسش:
آری [ ؟ ] کند.
اما نمی‌گوید چه کُند؟. حذف به قرینۀ موجود در مصرع اول. «فعل از یار و دیار برگشتن را» کند.

2. دیگر این که دو مصرع سؤال و جوابی است، بسیار فشرده و موجز؛ در عین حال، صدای نحوی سخن، فعال، قاطع و دینامیک است:

پرسش (سعدی): آیا کسی از یار و دیار بر می‌گردد؟
پاسخ (سعدی): بر می‌گردد،
استدلال (سعدی): هرگاه روزگار برگردد.

سعدی به شگفتی نحو خویش باور دارد که می گوید:
رها نمی کند این نظم چون زره در هم
که خصم تیغ تعنت برآورد زنیام.