🔴تحلیل‌هایی که شنیده نشد

🔹گفتاری در سال ۱۳۹۷ که در آن، درباره رخدادهایی از جنس اعتراضات ۱۴۰۱ هشدار داده شده بود
اعتراضات پاییز ۱۴۰۱ که همچنان با فراز و فرودهایی ادامه یافته است و موجب بازشدن پرونده و محکومیت برای ده‌ها هزار نفر و سپس عفو اکثریت آنان شد و صدها نفر نیز کشته و زخمی شدند این پرسش را مطرح کرد که آیا این پدیده از سوی ناظران اجتماعی پیش‌بینی شده بود یا خیر؟ پاسخ از حیث پیش‌بینی جزییات خیر و غیر ممکن است ولی در حد کلان قابل پیش‌بینی بود و شده بود. یکی از این موارد تحلیل مختصری است که در نشست تحلیل افکار عمومی در دانشگاه تهران در آبان ۱۳۹۷ یعنی یک سال پیش از اعتراضات و بحران سال ۹۸ و ۴ سال پیش از اعتراضات ۱۴۰۱ از سوی عباس عبدی ارائه شد که با مختصر ویرایش تقدیم می‌شود، این تحلیل ضمن توضیح علل شکل گیری افکار عمومی مخالف با ارزش‌های رسمی نشان می‌دهد که نادیده گرفتن آن از طرف ساختار رسمی موجب تقویتش هم شد.

🔺سخنرانی کوتاه عباس عبدی، در نشست افکار عمومی و رسانه، دانشگاه تهران، آبان ۱۳۹۷

🔘طی یک سال گذشته که نقطه آغاز آن در واقع دی ماه ۹۶ بود، یک تحول کیفی و رادیکال در افکار عمومی به وجود آمد و تقریبا تمامی نظرسنجی‌های انجام شده در این زمان، در مقایسه با نظرسنجی‌های قبلی، نشان می‌دهد که این تحول خیلی جدی است.
این تحول را می‌توان در دو سطح مشاهده کرد که یکی از آنها سطح کم‌عمق افکار عمومی است و بخش دیگر حوزه عمقی‌تری را در بر می‌گیرد.

🔘منظور از حوزه سطحی، در واقع حوزه سیاست است و منظور از سطحی بودن این است که این حوزه می‌تواند تغییر کند و در واقع با یک تغییر سیاست به راحتی می‌توان آنرا تغییر داد. اما در افکار عمومی حوزه عمقی‌تری نیز وجود دارد و نه تنها نمی‌توان آن را به راحتی تغییر داد بلکه در مواردی قابل بازگشت به گذشته هم نیست چرا که شامل فرایندهای عمیق‌تر جامعه هستند و به نظر نمی‌آید که به سهولت تغییر کنند و چه بسا تشدید نیز شوند.

https://telegra.ph/تحلیل%E2%80%8Cهایی-که-شنیده-نشد-05-20

سرلشکر باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح:

جمعیت ما در دفاع مقدس نسبت به جمعیت دشمن سه برابر بود و رشد جمعیت ما در آن دوران بدون احتساب مهاجرین، سه و نیم درصد بود؛ اما امروز به حدود هفت دهم درصد رسیده؛ فرصت جبران این نقیصه، کوتاه است و لذا همه باید پای کار بیایند.

با توجه به تعادل نسبی قدرت طرفین در جنگ ایران و عراق، اتفاقاً همین حرف سرلشکر باقری خودش استدلال علیه ضرورت کثرت جمعیت است و مخاطب را متوجه عوامل دیگر قدرت( مثل سیاست خارجی نیرومند و روابط قوی بین‌المللی و..‌.) می‌کند.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

تنهایی داوری

امیر مازیار

دکتر داوری در یادداشتی در آستانه همایشی که برای نقد و بررسی آراء و آثار او برگزار می‌شود از تنهایی خود در فضای فکری جامعه ایران شکوه کرده‌ و دلیل آن را این دانسته که " فیلسوفی " بوده که باید درباره "تفرقه و پریشانی" تذکر می‌داده و ظاهرا این "تذکر " او را از روشنفکران جدا کرده. من در دانشگاه تهران دانشجوی دکتر داوری  بوده‌ام و نوشته‌های او را سال‌هاست دنبال می‌کنم . از دید من داوری متفکری متامل بود با روحیه فلسفی عمیق . طرح بحث‌های او و نوع ورودش به مسایل جالب است. اما همواره دریغ خورده‌ام که چرا اندیشه‌اش چنین " متفرق" و " پریشان" است آن هم به دست و به خواسته خود! اگر نوشته‌های پیش از انقلاب داوری را دنبال کنیم می‌بینم که پرسشی جدی از نسبت ما و غرب دارد و طرح بحثی جالب برای تاریخ فکر ایران و تاملاتش درباره فارابی و اندیشه سیاسی در ایران جدی است (و این همان خط فکری بود که سید جواد طباطبایی به شکلی صادقانه‌تر و جدی‌تر دنبال کرد*). اما بعد از انقلاب قاعده اندیشه او عوض شد؛ تاملاتش درباره تاریخ فکر ایرانی را مغشوش و مشوش کرد تا از صراحت و شفافیت بیفتد و رگه غرب‌ستیزی را پر رنگ کرد که طالب و خریدار داشت .
داوری در دو دهه شصت و هفتاد ،فیلسوف که طبیعتا نه، ایدئولوگ محافل تندرو و بنیادگرای داخلی بود و خوراک اصلی نظری روزنامه‌های کیهان و نشریاتی مانند صبح و مشرق و نهادهای فرهنگی برخی دستگاه‌های نظامی و امنیتی را فراهم می‌کرد. داوری هیچ ابایی نداشت که در همه این مجالس حاضر باشد و تفکرات غریبش مانند اینکه غرب نفسانیت و انانیت است و دموکراسی و آزادی‌خواهی و حقوق ‌بشر و لیبرالیسم و علوم‌انسانی جلوه‌های  نفس‌پرستی در مقابل حق‌پرستی اند بساط تفرقه و پریشانی را گسترش دهند و مفاهیم پایه ادبیات آزادی‌ستیزی را در سیاست دهه‌های شصت و هفتاد شکل دهند. داوری وقتی به پاس راه و روشش در مشاغل مهم فرهنگی نصب شد همه کار کرد جز "تذکر"  . در کلاس یک بار به ما گفت که او " رند " بود و طریق رندی را اختیار کرده‌بود و البته این رندی برای او بی‌ثمر نبود!
  در اینجا مجال شرح مبسوط نیست .نشانی خُرد اما تمام‌نما از این تفرقه و تشویش در اندیشه داوری تغییر عنوان روی جلد یکی از کتابهای خواندنی او است: عنوان " مقام فلسفه در دوره اسلامی تاریخ ایران" در چاپ پیش از انقلاب  به " مقام فلسفه در تاریخ دوره ایران اسلامی"  تغییر کرده‌است ! از روشنی و سرراستی و معناداری "دوره اسلامی تاریخ ایران"  به" پریشانی و پیچیدگی و بی‌معنایی" تاریخ دوره ایران اسلامی"‌ .نمادی از همه آنچه داوری با اندیشه خود کرد. گیریم که در سال‌های اخیر ، و در دهه هشتم عمر ،گاهی هم "تذکری" می‌دهد و در پی تغییر چهره عمومی خود است اما دریغ از اندیشه‌ای که با خود و جهان ایرانی بد کرد.
*به گمانم منصفانه‌ترین قضاوت درباره اندیشه‌های داوری را هم نزد طباطبایی می‌توان دید.


@amirmaziar1

♈️ ‍ مردم،قربانی استبداد هستند یا مسئول آن؟!

♈️جردن پیترسون معتقدست که تک تک افراد نقش مهم و حیاتی در جامعه ایفا می‌کنند. وی دیدگاهی که افراد را قربانی شرایط جامعه می‌داند به شدت رد می‌کند و ادعا می‌کند افراد یک جامعه، هم در به قدرت رسیدن استبداد نقش مهمی دارند و هم آگاهانه به ادامه حیاتِ استبداد دامن می‌زنند.

#جمهوریت
⚛ @jomhuriyat

در جست‌وجوی ریشه‌‏های طردشدگی

✍ محسن گودرزی
پژوهشگر افکار عمومی

♦️شخصیت سیاسی افروغ تا حدی بر شخصیت علمی او سایه افکنده است، به‌نحوی‌که دیدگاه‌های سیاسی او بیشتر از دیدگاه‌ها و آثار علمی‌اش مورد توجه قرار گرفته‌اند. مدت‌هاست برخی از آثار علمی او در بازار کتاب نایاب شده‌اند، ولی ناشران برای تجدیدچاپ آنها اقدام نکرده‌اند. برش‌های کوتاهی که از سخنرانی‌ها و نوشته‌های او در شبکه‌های اجتماعی بازنشر می‌شوند، بیشتر مواضع و دیدگاه‌های سیاسی او را بیان می‌کنند.

♦️این درحالی‌است که خود افروغ در نوشته‌ها، سخنرانی‌ها و گفت‌وگوهای رسانه‌ای‌اش اصرار داشت که موضع‌گیری‌اش درباره موضوعات روز بر بنیان‌های نظری خاصی استوار است و سخن‌اش بیشتر از آنکه جنبه سیاسی و تعلق‌خاطر به جناح‌های سیاسی داشته باشد، نتیجه تحلیل‌های علمی اوست.

♦️اگر بخواهیم نظریه افروغ را به‌صورت خیلی مختصر بیان کنیم ـ و البته خطر ساده‌سازی را در این نوع مختصرگویی بپذیریم ـ می‌توان گفت از دید افروغ، جامعه ایران دو خصوصیت مهم ساختاری دارد. یکی اینکه قدرت سیاسی سرچشمه ثروت است و هر کس در کانون قدرت یا نزدیک‌ به آن است، مقرب‌تر، ثروتمندتر و برخوردارتر است. دوم آنکه جامعه ایران یک جامعه طیفی و متکثر است و تحمیل یکپارچگی و دو‌قطبی، انکار این خصوصیت جامعه است و به واکنش و مقاومت می‌انجامد.

♦️از نظر افروغ در جامعه ایران، به‌عللی تاریخی ـ اجتماعی، رابطه «قدرت ـ ثروت» در کار است و نه برعکس آن، یعنی رابطه «ثروت ـ قدرت». منظور او این است که این دسترسی به قدرت است که موجب ثروت می‌شود و نه بر عکس. هر فرد و گروهی که به کانون قدرت نزدیک‌تر باشد، از مواهب ثروت و دیگر منابع ارزشمند بیشتر برخوردار می‌شود.

♦️او با طرح تئوری خود هم وضعیت موجود را تبیین می‌کند، هم خطوط کلی تغییرات لازم را بیان می‌کند و هم نشان می‌دهد کدام کنشگر جمعی باید چنین تحولاتی را آغاز کند.

♦️به گمان من مهم‌ترین ویژگی تئوری افروغ در این است که هم ابزاری برای توصیف و تحلیل وضعیت جامعه ایران فراهم می‌کند، هم نتیجه منطقی تئوری او این است که تغییر بنیادین از تغییر رابطه قدرت ـ ثروت آغاز می‌شود. چنین تغییری در گرو پذیرش تکثر یا به‌تعبیر افروغ «وحدت در کثرت و کثرت در وحدت است».

https://b2n.ir/k31585
#هم‌میهن
@hammihanonline

🔴آموزش عمومی در اغما

🔺اعتماد ۱۰ خرداد ۱۴۰۲

✍️عباس عبدی

🔘نامزد پیشنهادی برای وزارت آموزش و پرورش از مجلس رأی اعتماد گرفت ولی نه رفتن قبلی چندان مهم بود و نه آمدن فرد جدید. این نه به دلیل ویژگی‌های شخصی آنان که مسأله چیز دیگری است. نظام آموزش عمومی کشور و در این اواخر آموزش عالی نه تنها پیشرفتی ندارد بلکه در همان وضعیت نامطلوب خود توقف کرده است و این ربطی به این وزیر و آن وزیر نداشته و طی ربع قرن گذشته و شاید پیش از آن هم چنین بوده است.

🔘البته وزرا به لحاظ ویژگی‌های فردی می‌توانند گام‌هایی بردارند، ولی در ساختار موجود این مسأله اهمیت تعیین‌کننده‌ای ندارد، بویژه در مورد وزیر قبلی نه معلوم شد که چرا آمد و چرا رفت؟ و معلوم نشد که معرفی‌کنندگان این وزیر نیز آیا براساس همان معیارهای قبلی وزیر فعلی را معرفی کرده‌اند؟ اگر بلی که وضع بدتر می‌شود و نه بهتر و اگر نه؛ تغییر سیاست داده‌اند، که باید توضیح کافی دهند. بگذریم.

🔘در پاییز سال ۱۴۰۰ گزارشی از سوی مرکز سنجش و پایش کیفیت آموزشی وزارت آموزش و پرورش منتشر شد که بسیار مهم بود. بخشی از این گزارش به نتایج آزمون تیمز (Timss) پرداخته که در سال ۲۰۱۹ انجام شده است.

🔘این آزمونی بین‌المللی است که هر ۴ سال یک بار و از حدود ۶۰ کشور انجام می‌شود و پیشرفت تحصیلی را در علوم و ریاضیات می‌سنجد. نمرات ایران در پایه چهارم و هشتم ابتدایی کلاً ناامیدکننده بود.

🔘میانگین نمرات ریاضی و علوم به ترتیب ۴۴۳ و ۴۴۱ بود که رتبه ایران از ۵۸ کشور را در ۵۰ و ۴۸ قرار داده بود. مشکل اصلی این بود که ۳۲ درصد دانش‌آموزان نمره زیر ۴۰۰ گرفته بودند که بسیار ضعیف محسوب می‌شود و فقط ۱۱ درصد بالای ۵۵۰ گرفته بودند، در حالی که میانگین آن در همه کشورها، این درصد سه برابر بوده است.

🔘آزمون دیگری نیز در سال ۲۰۲۱ انجام شده که مشابه آزمون تیمز به نام پرلز و برای کیفیت روخوانی است. گزارش آن را آقای رضا امیدی منتشر کرده است. دانش‌آموزان ایرانی از میان ۵۷ کشور شرکت‌کننده رتبه ۵۳ با نمره ۴۱۳ را آورده‌اند که بسیار پایین است. ۴۱ درصد آنان زیر نمره ۴۰۰ که حداقل معیار است را آورده‌اند. بقیه آمارها را هم بر همین سیاق حدس بزنید.

🔘مسأله این است که آموزش و پرورش الگوی کلی نهادهای حکومتی و جامعه است و به همین علت سنگاپور در این رتبه‌بندی‌ها اول می‌شود. تا زمانی که آموزش و پرورش جایگاه شایسته‌ای پیدا نکند، ممکن نیست که به مراحل اصلی توسعه و پیشرفت گام بگذاریم، و به موازاتی که نظام آموزشی عقب‌گرد می‌کند ساید نهادها هم در مسیر پسرفت خواهند بود همچنان که در این مسیر هستیم.

🔘تقریباً بخش مهمی از نابسامانی‌های و ناهنجاری‌ها ریشه در ضعف نظام آموزشی و جامعه‌پذیری کودکانمان دارد. مهم‌ترین مشکلات نظام آموزشی آنهایی نیستند که امروز در سطح جامعه مطرح است، البته اینها مسایل مهمی هستند، ولی مهم‌ترین ضعف نظام آموزش عمومی و ابتدایی و متوسطه ایران، فقدان فلسفه آموزش در جهت تربیت نوجوانان و جوانان خلاق، توانمند، منتقد و آزاد است.

🔘جوانانی که از طریق این آموزش متکی به نفس بار آیند و امید به آینده در آنان موج بزند. مدرسه در کنار خانه، مامن اصلی آنان باشد. با این وضعیت آموزشی، احتمالاً پس از این بدتر هم خواهد شد و تعداد دانش‌آموزان ترک تحصیل کرده بیش‌تر شده و از کیفیت آموزشی کاسته و در عین حال بر نابرابری آموزشی افزوده خواهد شد.

🔘مسأله در ایران زیاد داریم، ولی آموزش عمومی و سپس دانشگاهی جزو چند مسأله اصلی کشور است که نه به عنوان مسأله شناخته می‌شوند، و نه از نظر ساختار رسمی ایده ایجابی و مثبتی برای آن وجود دارد.
https://t.me/abdiabbas

فایل‌های صوتیِ کارگاه‌های زیر را قبلاً در کانال قرار داده‌ام.

این کارگاه‌ها برای علاقه‌مندانِ ترجمه بسیار مفیدند:

◽️ترجمه‌ی مقدماتی متون فلسفی (خشایار دیهیمی و هومن پناهنده)

◽️قرائت و درکِ متن فلسفی (هومن پناهنده)

◽️ترجمه‌ی ادبی (عبدالله کوثری)

◽️ترجمه و ویرایشِ ترجمه (زنده‌یاد استاد ابوالحسن نجفی)


- عبدالرضا شهبازی

#ترجمه
#آموزش_ترجمه
#یادگیری_ترجمه

@Englishnutsbolts

https://blog.kaavelajevardi.com/2023/05/%d8%af%d9%88-%d8%b3%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b9%d8%aa-%d9%88%d8%b1%d9%82%e2%80%8c%d8%b2%d8%af%d9%86%d8%8c-%d8%af%d9%88%d8%b1-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%db%8c%d8%af%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d8%ac%d9%86%d8%a7%d8%a8/
کاوه لاجوردی :دو سه ساعت ورق زدن دور از دیده جناب نیگل
درباره تامس نیگل،حرف آخر،ترجمه جواد حیدری،نشر نو،۱۴۰۲

a Twitter thread from mjsaeed68i
https://telegra.ph/رشته-توییتی-از-mjsaeed68i-05-30-2

وقتی با انبوهی از این گونه گفتارها مواجه می‌شویم، به جای تفریح سبکسرانه با آنها، که نشانه‌ی کوچک شمردن مسئله است، واکنش‌ مهم‌ترمان باید تامل در این پرسش باشد:
نظام فکری-‌فرهنگی-آموزشی‌ای که چنین ذهنی می‌پرورد که چنین روایت‌هایی را مهم بشمرد چه مختصات و سازوکاری دارد و شیوه‌ی برخوردِ معقول با آن چیست؟

#هومن_پناهنده
@gashthaa

پیشنهاد کتاب مقدماتی فلسفه به بهانه تجدیدچاپ:
پرسیدن مهم‌تر از پاسخ‌دادن است

کتابی است مختصر در ۱۴ بخش که در هر بخش درباره یکی از موضوعات مهم فلسفه حرف می‌زند: مکان، زمان، هستی، خدا، ارزش‌ها و ... از اسم کتاب هم می‌شود فهمید که شیوه کارش این است که سوال بیشتری در ذهن خواننده ایچاد کند و نه این‌که پرسش‌هایش را پاسخ بدهد. در واقع سعی می‌کند جوانب مختلف سوال را روشن کند و خواننده را به فکر کردن بیشتر برانگیزد.

ویژگی دیگر کتاب این است که اصلا زبان فنی ندارد و برای خواندن و فهمیدن نیاز به پیش‌نیازی نیست. ضمنا با این‌که مشخصا در هر بخش مهم‌ترین استدلال‌های مربوط به آن بخش از فیلسوفان مختلف را ارائه می‌دهد اما تقریبا هیچ‌جای کتاب از فیلسوفی اسم نمی‌برد و تاکیدش فقط بر استدلال است، نه این‌که این حرف‌ها را کی گفته.

به نظرم خواندنش برای هر کسی که مطالعه فلسفی جدی نداشته جالب است، به‌خصوص برای بچه‌های دبیرستانی و اوایل دانشگاه.

ضمناً ویراستار کتاب هومن پناهنده است که هم ویراستار بسیار خوبی است و هم سال‌ها مباحث مربوط به تفکر انتقادی را تدریس کرده و به موضوع کتاب مسلط است. نتیجه کار مترجم و ویراستار متن روان و دقیق و خوشخوانی شده.

فهرست و مقدمه کتاب (پی‌دی‌اف | صوتی)

پرسیدن مهم‌تر از پاسخ‌دادن است / دنیل کلارک و ریموند مارتین، ترجمه حمیده بحرینی، ویرایش هومن پناهنده / نشر هرمس، ۲۰۰ صفحه، ۸۶ هزار تومن

سفارش به @bahmanbooks یا خرید حضوری از کتابفروشی دماوند
.

🟣

مُطرِب از دَردِ مَحَبَّت عَمَلی می‌پرداخت
که حکیمانِ جهان را مژه خون‌پالا بود

#حافظ
@talar_ayne

🔴علایم خستگی

🔺اعتماد ۱۶ خرداد ۱۴۰۲

✍️عباس عبدی

🔘نقد سیاست‌های جاری را از یک منظر متفاوت نیز می‌توان انجام داد. اقدامات مداخله‌جویانه، متکی بر مجازات، نظارت بیش از اندازه و حتی غیر ضرور و نیز شیوه‌های تقابلی و پرهیز از گفتگو، نخ تسبیح سیاست‌های جاری در بیشتر حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و حتی سیاست خارجی است. از صبح که اخبار را پیگیری می‌کنیم در هر زمینه‌ای با مصادیقی از این رویکرد مواجه هستیم.

🔘در اقتصاد قیمت‌گذاری و تعزیرات، دخالت‌های دستوری ارکان اساسی آن هستند، و جالب اینکه همه می‌دانند این سیاست‌ها نه دردی را دوا می‌کند و نه چنان که باید و شاید اجرا می‌شود و از همه بدتر اینکه نتیجه آن توزیع رانت و فساد و ناکارآمدی است. از نرخ سودهای بانکی گرفته تا نرخ ارز، تا سیاست‌های بورسی، و نرخ مرغ و تخم مرغ و آب و برق و گاز و بنزین تا نرخ بلیط هواپیما و نرخ گندم، و جالب‌تر از همه تعیین نرخ برای اجاره و تهدید بنگاه‌های مسکن، نرخ خودرو و شیوه‌های مسخره در فروش آن، تا نرخ مدارس غیر انتفاعی و... در واقع جایی نیست که حکومت محترم دخالت نکند.
🔘این نرخ‌گذاری‌ها به طور طبیعی باید همراه با ضمانت اجرا و تهدید و ارعاب و مجازات باشد و گروه‌های نظارتی متعدد نیز بر آن نظارت کنند، و طبیعی است که لفت و لیس‌های فراوان در اجرای این دو مرحله رخ می‌دهد، و در نهایت هم جز دردسر و گرانی چیز دیگری نصیب مردم نمی‌شود و شاید بتوان گفت که همه اینها نوعی بازی و توزیع رانت است و در پایان هم به سر ملت منت می‌گذارند که اگر ما نبودیم!! قیمت مرغ به جای ۱۰۰ هزار تومان ۱۸۰ هزار تومان می‌شد،. در حالی که اگر آنان نبودند، قیمت مرغ آلان زیر ۲۰ تومان بود!

🔘در حوزه اجتماعیات نیز با همین وضع سر و کار داریم، حجاب و فرزندآوری دو نمونه دم دست آن است و البته در سایر موضوعات هم همین است. مسأله این نیست که حجاب و فرزندآوری خوب یا بد است. مسأله این است که اینها را نمی‌توان با برخورد و نظارت احضار و جریمه و زندان و... حل کرد. اینکه هر کس آزمایش حاملگی او ثبت شود می‌رود در لیست نظارتی که مبادا سقط جنین کند. بله سقط جنین غیر قانونی و بد است، ولی خیلی چیزهای دیگر هم هست که حکومت نمی‌تواند با این شدت وارد آنها شود و عملیات نظارتی را پیش ببرد.

🔘در مورد مواجهه با حجاب نیز هر روز اخباری از بستن اماکن و کافه‌ها و فروشگاه‌ها و ارایه لوایح عجیب و غریب و... می‌شنویم که گویی کل حکومت کار دیگری جز پرداختن به این مسأیل ندارد، و همه توان خود را بسیج کرده که آنها را حل کند، و جالب این که بدتر هم می‌شود.

🔘اگر همین سه مورد فرزندآوری، حجاب و قیمت‌گذاری را در نظر بگیریم، شاید ۹۵ درصد توان فکری و نیروی حکومت را مشغول خود کرده است و هر روز هم باید بودجه و منابع و نیروی بیش‌تری را صرف این کارها کند و تمام حکومت را مستهلک و فرسوده می‌کند، و در پایان هم هیچ، تأکید می‌کنم هیچ دستاوردی ندارد، جز اینکه فاصله خود با مردم را بیش‌تر کرده است.

🔘در حوزه سیاست و رسانه و فرهنگ هم عیناً همین شیوه‌ها رایج است. هر روز اخباری از پرونده‌های جدید برای زنان، وکلا، روزنامه‌نگاران، فشارها به روزنامه‌ها، سانسور کتاب و برخورد با هنرمندان و... می‌شنویم که کل جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. آخرش هم نتیجه چه می‌شود؟ اینکه برای مقابله با شادی‌های مردم، جشن‌های مشابه مذهبی راه می‌اندازند و با افتخار می‌گویند که: «ابتکار عمل جریان شادی و نشاط جامعه به دست جبهه انقلاب افتاده است.» یعنی تازه می‌شوند مثل همان‌ها که محکومشان می‌کنند. همه مسأله همین است که کسی از خودشان میدان‌دار باشد.

🔘متأسفانه در حال فرسوده کردن دستگاه قضایی هم هستند، دستگاهی که باید فصل‌الخطاب جامعه باشد، در حال تبدیل شدن به نهادی است که یک طرف منازعه است.

🔘از همه اینها بدتر، برخوردهایی است که در دانشگاه با دانشجویان و اساتید می‌کنند. آیین‌نامه‌های انضباطی نادرست و تضییع‌کننده حقوق دانشجویان و استادان مشکلی را حل نمی‌کند. مقابله با خواست عمومی دانشجویان مثل استفاده از چاقو برای بریدن آهن است که به سرعت آن را از کار می‌اندازد. خودشان ۷۰ تا ۸۰ درصد دانشجویان را معترض می‌دانند بعد در صدد مواجهه سخت‌افزاری با این پدیده هستند!

🔘این وضعیت در آموزش و فرهنگ نیز وجود دارد. فقدان عناصر ایجابی برای محتوای کتاب‌ها، نداشتن آموزگار و استادان مجرب که همسو با ارزش‌های رسمی باشند، آنان را به سوی تخریب هر چه بیش‌تر محتوای کتاب‌ها و یا اخراج و بازنشسته کردن استادان و جذب افراد همسو ولو بی‌سواد واداشته است. که این امر خطرناکی است.

🔘در هر حال این شیوه حکومت‌داری نیست. تمام قدرت حکومت را در تقابل با فرآیندهای اصلی جامعه بسیج و مستهلک و فرسوده می‌کنید. زمانی می‌رسد که خودتان هم خسته خواهید شد. که علایم خستگی هویدا است.

ظلم اسارت

رحیم قمیشی

هر چه سعی کرده‌ام یک بار با قلمم، لحظه‌های اسیر شدنم را به تصویر بکشم، نشده!
زیاد هم تلاش کرده‌ام، اما باز نشده.
دست‌هایت را بسته‌اند، نیروهای خودی کمی آنطرف‌ترند، تنها می‌توانند نگاهت کنند!

تو هر یک قدم که به طرف عراق می‌روی، یک بار سرت را برمی‌گردانی، رفقایم! دیگر برایت فرقی نمی‌کند گلوله توپ و خمپاره یک متری‌ات می‌خورد، نیم متری‌ات، منتظری چند ترکش دقیقا بخورد به سر و گردنت، شاید راحت شوی...

عراقی اصلا درک نمی‌کند چه غصه‌ای روی دلت است، او خوشحال است تو را به اسیری گرفته، قلب تو یک در میان می‌زند، ولی طوری که انگار می‌خواهد سینه‌ات را بشکافد. هیچ چیز خوشحالت نمی‌کند جز آزادی، جز پایان جنگ.

آن‌همه نیرو آماده بودند، چرا نیامدند جلو.
آن‌همه فرماندهان می‌گفتند خدا با ماست.
آن همه گفتند ما تا آخر ایستاده‌ایم، چه شد!؟
نمی‌توانی باور کنی تو تنهایی. خیلی تنها! در دست دشمنت، که اصلا زبانت را هم نمی‌فهمد.
همه رفته‌اند مصاحبه کنند که پیروز شده‌اند!
آن یکی بگوید کربلای ۴ بهترین تدبیر بوده. عملیاتی بوده برای فریب.
عده‌ای باید فریب می‌خوردند...

اما یک بار توانستم همان صحنه اسارتم را باز ببینم. با همان حس و حالش. تنها برای لحظاتی، شاید دقیقه‌ای، که مثل برق گذشت...
زمستان سال ۸۹، بیمارستان بقیة‌الله تهران بستری بودم، به نظرم طبقه ششم آنجا. حوصله‌ام که سر می‌رفت می‌آمدم در پاگرد پله‌های طولانی‌اش، که هیچکس از آن استفاده نمی‌کرد. در خلوتی‌اش می‌نشستم، و با خودم فکر می‌کردم. بیمارستان دلتنگم می‌کرد.
ده‌ها آسانسور بود که می‌رفتند و می‌آمدند و کسی از پله‌های طولانی استفاده نمی‌کرد.
ناگهان دیدم مردی مُسِن را دستبند زده و از پله‌ها بالا می‌آورند. نزدیک‌تر شد، دیدم پیرمرد دستبند خورده با لباس‌های زندان، چقدر شبیه مهندس سحابی است.

تا وقتی که چشم‌هایمان در هم ففل نشده بود، باورم نشده بود او خودِ عزت‌الله سحابی بزرگ است.
دستش در دست نگهبانی هیکل‌دار زنجیر بود، مبادا فرار کند. پیرمردی هشتاد ساله، ولی استوار. ابروهای پرپشت و سفیدش چقدر قشنگ بودند، چشم‌های نافذ و براقش که تا عمق جانم را می‌لرزاند.
خدای من! او سال‌ها در رژیم شاه زندان بوده، حالا هم، باز زندان!
او سال‌ها دور از خانواده بوده، حالا هم دور از خانواده.
او مرا نمی‌شناخت، تنها سلامی کردم، با خوشرویی جواب داد و مأمور محکم‌تر کشاندش که چرا سلام کرده!!
او را می‌برد طبقه هشتم یا نهم، همۀ مسیر را با پله، شاید ناگهان همۀ آسانسورها خراب شده بودند، شاید دستور بوده پیرمردها باید پله نوردی کنند تا سرحال شوند!!
اما دقایقی چشم‌هایمان با هم ماند...
در هر پاگرد نگاهی می‌انداخت به چشم‌هایم! آیا هنوز نگاهش می‌کنم؟
او اسیر شده بود. اسیر.
من نمی‌دانستم تنها دخترش، هاله هم، چند کیلومتر آنطرف‌تر در بند اسارت است.

من یاد اسارتم بودم، دست‌هایم بسته، تنها امیدم به آنها بود که دست‌هایشان باز بود.
و آنها به فکر جان‌شان...
حالا دست‌های من باز بود. پیرمرد بی‌گناه در دست ظالمان اسیر، چشم‌هایش به من بود، به ما، که دست‌هایمان باز بود...

چند ماه نگذشت، که گفتند او دوام نیاورد، تنش آزاد شد! آزاد برای رفتن به‌ زیر خاکِ سرد.
دخترش را هم آزاد کردند، تا او هم کنار پدرش بیارامد...
با ضربه‌ای به پهلویش!
چقدر حق‌گویی سخت است.
چقدر اسارت سخت است.
چقدر در دست ظالمان ماندن دشوار است.
وقتی احساس کنی بعضی دست‌هایشان باز است
و تنها نگاهت می‌کنند...
و تنها نگاهت می‌کنند...
و من تنها نگاهت کردم!

@ghomeishi3

استاد دانشگاه تهران: مقالات اساتید دانشگاه در  آمریکا متاثر از مصرف مشروب است

فواد ایزدی:

🔹اساتید آمریکایی صبح‌ها به کلاس می‌روند و شب‌ها مقالاتشان را بعد از اینکه به خمره سر می‌زنند و بعد از مصرف مشروب نگارش می‌کنند!

🔹همین مقالات در ایران پرستش می‌شود.

🔹من با اساتید آمریکایی زندگی کردم؛ پس خبر دارم.

@chandsanieh

گفتگوی خواندنیِ هومان دوراندیش با ضیاء موحد دربارهٔ دروغ‌ها و اغراق‌هایی که حول محور شخصیت دکتر محمود حسابی در ایرانِ معاصر شکل گرفته است.

📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi

«امتحان ثلث اول که جلالِ[مقدم] ما به کلاس آمد خوب به یادم مانده. با آن قد بلند و نگاهی که از پشت عینک مستقیم رو به رو را می‌دید. برپا را شنیده نشنیده گفت: در حد یک الی دو خط بنویسید از بین پول، ثروت و مال کدام بهتر است. ده دقیقه هم وقت دارید.
همه هاج و واج مانده بودیم و نمی‌دانستیم چه باید بکنیم. جای علم خالی بود. زمان هم به سرعت می‌گذشت. پسری از میان کلاس انگشت اشاره را بالا برد. جلال بدون توجه به او گفت: همان که گفتم. اگر کسی نمی‌داند سفید بدهد پانزده بگیرد.
بچه‌ها نفس آسوده‌ای کشیدند و کاغذ و قلم را روی میز گذاشتند. در زمانی کوتاه ورقه‌ها جمع شد و گذاشته شد روی میز جلال. جلال کاغذهای سفید را جدا کرد و سرسری نظری به بقیه انداخت و گفت: گفته بودم سفید را ۱۵ می‌دهم نه چرند را. اما سگ‌خور، به آن‌ها هم ۱۵ می‌دهم.
از میان ورقه‌ها یکی را جدا کرد و بقیه را گذاشت روی هم. پرسید: این مهدی کیه که نوشته از پول، ثروت، علم، مال، تو و همه متنفرم.
پسرکی از کنار بخاری ذغال سنگی برخاست. صورتش گل انداخته بود. در ریاضیات و فیزیک شاگرد اول بود. حرف که می‌زد دندان‌هایش زیاد باز نمی‌شد، به لب حرف می‌زد. شایع بود که سل دارد و ما فکر می‌کردیم به این دلیل مدام صدایش می‌کنند به دفتر. مهدی چیزی نگفت. ساکت بود. جلال هم چیزی نپرسید. به او هجده داد و گفت:
برای جلسه بعد چیزی بنویس و سرکلاس بخوان. هر چه دلت می‌خواهد، فقط روده‌درازی نکن.
و کلاس را تعطیل کرد و رفت( صص۱۴-۱۵)..... ولیعهد تازه سه سالش شده بود و تنها وقتی در ۱۳۴۹ که ده ساله شد شاه ژست دمکراسی بازی‌اش گل کرد و گاه گاه او را با اتومبیلی به سر پل[تجریش] می‌فرستاد(ص۲۶).....این سو و آن سوی خیابان هیچ نبود مگر راسته‌ی میکده‌ها که تا شب کساد بود. نه هر روز که هفته‌ای چند بار، یک لیموزین سیاه رو به روی نیمکت می‌ایستاد. راننده‌ای با لباس فرم و کلاه پیاده می‌شد و در عقب را برای شاهزاده‌ای ده ساله که کراوات می‌زد باز می‌کرد. پسرک با پای خودش به بستنی‌فروشی نبش خیابان می‌رفت و موسیو ویلا در حالی که دست او را می‌بوسید یک بستنی میوه‌ای به او می‌داد و پولش را هم با احترام از او می‌گرفت. بعد به بدرقه تا پای لیموزین پیش می‌آمد و خم می‌شد.
اواخر زمستان سرد همان سال گروهی ناشناس آمدند و به در و دیوار مغازه‌ها عکسی چسباندند. عکس هفت تن را نشان می‌داد: «فراریان خرابکار» که پاسگاهی در سیاهکل را مصادره کرده بودند. عکسی هم به در همان بستنی فروشی چسباندند. از آن روز به بعد دیگر آن لیموزین دیده نشد و موسیو ویلا دیگر از پشت دخل خود به این سو نیامد.
یکی دو سال بعد آخرین گروه بازمانده‌ی آن عکس در یکی از خیابان‌های تهران در یک جنگ خونین خیابانی کشته شدند. ساواک با شرح و تفسیر نام آن‌ها را اعلام کرد. جلال سرش جای دیگری گرم بود و شاید هرگز ندانست یکی از آن نام‌ها همان مهدی بود» ( صص۱۷-۱۸).

محسن صبا، دوگفتار، تهران، آوانوشت، ۱۳۹۹.

برگرفته از صفحه ع. زندباف

@HistoryandMemory