دموکراسی فقهی نمی شود

محمد مجتهد شبستری

پس از آنکه تئوری و عملیات فرقه داعش یک بحران پنهان و مزمن در تفکر فقهی سیاسی را آشکار ساخته است بعضی از صاحبنظران می‌کوشند نشان دهند که فقه سیاسی یک «نوع دموکراتیک» هم دارد. کار این دوستان این است که دموکراسی را به فقهی و غیرفقهی (سکولار) تقسیم می‌کنند. در نظر آنان دموکراسیِ فقهی آن است که یک فقیه به وجود آمدن یک نظام حکومتی را بر مبنای آراء مردم مشروع تلقی کند یا آن را لازم برشمرد و مانند این‌ها. آنها از بعضی فقیهان نام می‌برند و می‌گویند آراء آنان چنین بوده است و آن فقیهان دموکراسی را پذیرفته‌اند. بر اساس همین تحلیل‌ها اخیراً دمیدن در کوره‌ی تولید فقه سیاسی و خواستن پویایی بیشتر آن در پاره‌ای از نشریات کشور ما رواج مجدد یافته است.

صاحب این قلم به آن عزیزان می‌گوید آن فقیهان که شما به آراء آنان استناد می‌کنید در آثار خود صریحا گفته‌اند هدف از به پا کردن حکومت، اجراء احکام اسلام است و اصرار نموده‌اند که احکام جزائی، قضائی، مدنی، اقتصادی و سایر احکام اجتماعیه موجود در فقه اسلامی باید به وسیله حکومت در جامعه اجراء شود و هر گونه قانون گذاری باید از شریعت تخلف نکند. آنان همه این الزام‌ها را وارد قانون اساسی ما کرده‌اند و حتی مشروعیت دینی همین قانون اساسی را نیز به اجازه و تنفیض ولی فقیه منوط دانسته‌اند من از شما عزیزان می‌پرسم این چگونه دموکراسی‌ای است که به وجود آمدن نظام سیاسی را به آراء مردم مربوط می‌کند ولی زندگی سیاسی مردم را، سیاست ورزی سیاستمداران را، قانونگذاری را، اقتصاد را، فرهنگ و هنر را و خیلی از حوزه‌های دیگر را ملزم به عدم تخلف از احکام فقهی می‌کند.
بنا به هر تعریف قابل قبول که از دموکراسی به عمل آمده نظریه سیاسی آن فقیهان «دموکراسی» نیست. هر اسم دیگری می‌خواهید روی آنها بگذارید اما آن را دموکراتیک ننامید.

در آغاز مشروطه شیخ فضل الله نوری گفت: «مشروطه مشروعه نمی‌شود» او درست می‌گفت.
مشروطه مبانی دیگری دارد که با مبانی فقه سازگار نیست. امروز همه باید بگوییم هوشیار باشید که اگر دموکراسی می‌خواهید، “دموکراسی فقهی نمی‌شود”.
@Tafakkor

📍 سیستم با مسائل پیش‌رو نمی‌تواند ادامه دهد و باید تصمیماتی جدی اتخاذ کند

🗣 عباس عبدی، روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر مسائل سیاسی:

▫️ تا پایان ۱۴۰۳ باید تصمیمی جدی گرفته شود و با این روند نمی‌تواند ادامه دهد.

▫️ مانند یک ماشین که قطعات آن دیگر کار نمی‌کند و یک جایی متوقف می‌شود، باید برای سیستم هزینه کنیم تا نگذاریم عدم توازن در میان آن بوجود بیاید.

▫️سیستم در حوزه اجتماعی [با این نگاه] به مسئله زنان نمی‌تواند ادامه دهد.

▫️ نمی‌شود دم انتخابات ماشین گشت ارشاد را جمع کرد و بعد از آن مجدد به خیابان آورد، این رفتار سیستم را مستهلک می‌کند.

▫️ حتی اگر این مسائل را بتوانند در خیابان حل کنند، پشت دیوار خانه بازتولید می‌شود و مجدد به خیابان برمی‌گردد.

👈 ویدیو کامل این گفت‌وگو را در یوتیوب ببینید

🔻رسانه گذار؛ رسانه‌ای برای گذار به توسعه
📎 @GozaarMedia

عبدی: پزشکیان رأی نیاورد، شکست را می‌پذیرم

عباس عبدی گفت: «البته اگر تحلیلم درست در نیاید و پزشکیان انتخاب نشود، مطلقا تأکید می‌کنم مطلقا مثل ورشکسته‌های متفرعن سیاسی تقصیر را به عهده تحریم‌کنندگان نمی‌اندازم. تقصیر متوجه من و امثال من است که نتوانسته‌ایم افراد تحریمی را برای مشارکت قانع کنیم.»

https://fararu.com/fa/news/745341

از وصف تا حمایت!

آقای حسام‌الدین آشنا وصف من از مصطفی پورمحمدی و مقایسه‌اش با کاندیداهای جناح اصول‌گرا را به معنای حمایتم از آقای پورمحمدی تلقی کرده است.
واقعیت این است که در صحنهٔ انتخابات من بیشتر یک ناظر و تحلیل‌گرم و هنوز فعالیت بخصوصی به نفع هیچ کاندیدایی آغاز نکرده‌ام.
شرط ناظر و تحلیل‌گر بودن در انتخابات، وصف بی‌طرفانه و بدون هرگونه حب و بغض نسبت به کنش کاندیداها فارغ از داوری اخلاقی در بارهٔ تک تک رفتارهای گذشتهٔ آنهاست. از این نطرگاه یک کاندیدا مجموعه‌ای از ضعف و قوت‌های احتمالی است که هیچکدام از آنها نباید نادیده گرفته شود.
ذهنیت ثنویت‌گرای ما ایرانی‌ها اما این نوع برخورد در عرصهٔ سیاست را برنمی‌تابد و به راحتی دچار سوء تفاهم می‌شود.
طبق منظر ثنویت‌گرا، کاندیدای مورد علاقهٔ ما از هر جهت مظهر حق کامل و رقبای آن از هر حیث عصارهٔ باطل‌اند و هیچ وضع نسبی و بینابینی وجود ندارد.
برای نمونه آیا اگر کسی بگوید آقای زاکانی پرانرژی‌تر از آقای جلیلی است، از او حمایت کرده است؟ یا بگوید، جلیلی آرام‌تر از آقای قالیباف است، به جمع حامیان وی پیوسته است؟ یا بگوید قالیباف در امور اجرایی خلاق‌تر از آن دوست، وارد صف حامیان او شده است؟
من با آنکه آقای پزشکیان را به لحاظ سابقه و صداقت و پاکدستی بر دیگر کاندیداها مرجح می‌دانم اما تا این لحظه هنوز از او حمایت نکرده‌ام. نوع توصیف‌ام از دیگر کاندیداها نیز به معنای حمایت از آنها نیست.
به هر حال، فارغ از علاقهٔ ما، هر یک از کاندیداها در تبلیغات انتخاباتی‌شان به نحوی ظاهر می‌شوند. تا اینجای کار آقای پورمحمدی خود را نسبت به اگاهی از معضلات مزمن کشور و تسلط بر راهکارها بسیار قوی‌تر از کاندیداهای منسوب به طیف اصولگرا نشان داده است. آیا این تقصیر من است؟ یا چون سابقهٔ امنیتی معروفی دارد، من در مقام ناظر و تحلیل‌گر باید نقاط قوت او را نادیده بگیرم و آنها را نقطه‌ضعف نشان دهم؟
به نظرم ما حتی در مقام کنشگر و حامی یک کاندیدا نیز نباید کار را به سفید و سياه کردن بکشانیم. هیچ فردی در اين عالم سفید یا سیاه مطلق نیست. نهایتاً یک نفر من‌حیث‌المجموع از رقبایش برای انجام کار مشخصی مناسب‌تر است و یا حضورش در یک جایگاه، پیامدهای خواسته یا ناخواستهٔ مفیدتری برای جامعه دارد. فعالیت انتخاباتی برای اهل فکر و نظر نباید از این نوع سنجش‌ها و محاسبات فراتر رود.
برخی‌ها چنان علاقه و یا نفرتی نسبت به کاندیداها از خود نشان می‌دهند که گویی قرار است داماد خانواده از بین آنها انتخاب شود!
همینطور کسانی چنان رأی دادن یا ندادن را حیثیتی کرده‌اند که انگار قسیم جنت و نار همین یک فعل است! ظاهراً خامی هم مثل بدبختی انتها ندارد!
#احمد_زیدآبادی
@ahmadzeidabad

✅ فیلم/ جناب پزشکیان، این درد بسیاری از مادران و پدران سرزمین ماست

🔸مادری که خطاب به پزشکیان می‌گوید:
بچه بزرگ کردم میخواد بره، اگه بتونی کاری کنی ایران بمونه یعنی رئیس جمهور خوبی هستی!..

✨ @noghteh3

بحث کاپلان تاکید بر تراژدی است و این که وضعیت سیاست حضور در عرصهُ انتخاب‌های تراژیک است. انتخابی که هیچ سوی آن بُرد نیست؛ و دعوت به پرهیز از نخوت ِ(hubris) باور به راه‌حل‌های معجزه‌گرانه و دعوت به فروتنی(humility) در مقابله با جهان.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

چند فرض درباره نظرسنجی‌ها

✍🏻 محسن گودرزی
جامعه‌شناس و پژوهشگر افکار عمومی

🔹در ایام انتخابات بازار نظرسنجی گرم است؛ هم تقاضا برای آن زیاد است و هم چندین مؤسسه مشهور و گمنام نظرسنجی انجام می‌دهند. با وجود این، گزارش نظرسنجی‌ها به‌صورت کامل و تفصیلی منتشر نمی‌شوند و در اختیار عموم قرار نمی‌گیرند و فقط چند یافته کلی از آنها در رسانه‌ها منتشر می‌شود. وقتی به جزئیات دسترسی نداریم، مناسب است به تحلیل ساختار یافته‌ها و روندهای اصلی افکار عمومی پرداخت. برای این کار بهتر است چند ملاحظه کلی را در مواجهه با نتایج نظرسنجی‌ها در نظر داشت.

🔹اول اینکه میزان امتناع از پاسخ زیاد است. به عبارت دیگر، بخش قابل توجهی از مردم که معمولاً از گروه‌ها به شدت ناراضی‌اند، در نظرسنجی‌ها مشارکت نمی‌کنند. از این رو، نظرسنجی‌ها به سمت افراد کمتر ناراضی سوگیری دارد.

🔹دوم اینکه در این دوره از نظرسنجی‌ها، تعداد مرددین در هر سوالی زیاد است؛ از جمله تردید برای رای دادن یا رای ندادن، تردید در انتخاب نامزد، تردید کسانی که تصمیم به مشارکت دارند ولی هنوز نامزدشان را انتخاب نکرده‌اند و... به همین دلیل، احتمال آنکه روندهایی خلاف انتظار روی دهد، وجود دارد. باید در نظر داشت که در شرایط کنونی نمی‌توان پیش‌بینی کرد که کدام نامزد چه میزان رای می‌آورد. برآورد میزان آراء را باید به روز نزدیک رای‌گیری موکول کرد.

🔹نکته سوم و مرتبط با مورد قبلی، این است که در حال حاضر و در این روزها (پیش از مناظره‌ها) هنوز موج اجتماعی قدرتمندی شکل نگرفته است. موج اجتماعی با هر درجه‌ای از شدت که شکل بگیرد، روی آراء مرددها تاثیر می‌گذارد و حتی ممکن است روی آراء بعضی از افرادی که تصمیم‌شان را گرفته‌اند هم مؤثر باشد. چنین موج‌هایی معمولاً ساختار یافته‌ها را تغییر می‌دهد. برای نمونه در سال ۱۳۹۲ رای روحانی در پایین‌ترین رده‌ها بود ولی در روزهای پایانی به صورت ناگهانی رشد کرد و در نهایت به انتخاب او انجامید.  با توجه به این ملاحظات یافته‌هایی که از گزارش‌های مختلف نظرسنجی در رسانه‌ها به شکل مقایسه‌ای چند نکته را نشان می‌دهند:

۱- درصد آراء نامزدها در نظرسنجی‌ها به هم نزدیک است و احتمالاً در روزهای آتی تغییر خواهد کرد. به خاطر نزدیک بودن این آراء و حاشیه خطای نظرسنجی‌ها که در بهترین و دقیق‌ترین حالت حدود ۵ درصد است، دو سه درصد تفاوت آراء در نظرسنجی‌ها را نباید مبنای تحلیل‌های قطعی قرار داد. رتبه نامزدها در فاصله زیاد معنادار است. برای مثال، فاصله نامزدهای انتهای لیست با ابتدای لیست، تفاوت‌شان معنادار است و احتمالاً در روز انتخابات هم چنین خواهد بود.

۲- رای پزشکیان در حال حاضر –که هنوز بدنه اجتماعی متمایل به او به میدان نیامده‌اند و کماکان تصمیم‌شان به رای ندادن است- رای قابل توجهی است (در مقایسه با رای روحانی که در آن زمان بسیار پایین بود). اطلاعی ندارم ترکیب رای‌دهندگان به او در نظرسنجی‌ها چگونه است ولی با توجه به یافته مربوط به میزان مشارکت بخشی از این رای از کسانی است که همیشه رای می‌دهند یعنی از هواداران وضع موجود است. اگر این استنباط درست باشد، رای پزشکیان با سبد رای اصول‌گرایان اشتراک دارد.

۳- رای پزشکیان در مقایسه با آراء دیگر نامزدها رشد بیشتری دارد. رای جلیلی ثابت مانده است و براساس وضعیت او در دوره‌های انتخابات گذشته می‌توان گفت رای او سقف دارد و احتمال رشد آن زیاد نیست. رای قالیباف هم مطابق دوره‌های گذشته رشد سریع دارد ولی بعد کُند یا متوقف می‌شود و به اصطلاح چسبندگی دارد....

۴- با این فروض، رای پزشکیان دو منبع متفاوت دارد. یک بخش را از بدنه اجتماعی اصول‌گرایان و یک بخش را هم از گروه‌ها و اقشار ناراضی جامعه کسب می‌کند. از این رو، ناگزیر است بین محافظه‌کاری و رادیکالیسم نوعی توازن را ایجاد کند. این موازنه بیشتر از آنکه براساس طرح شعارها و مطالبات متناقض باشد احتمالاً باید مبتنی بر نوعی آشتی ملی و اجتماعی باشد، آرامشی که هر دو بدنه اجتماعی به آن نیاز دارند.

۵- در حال حاضر، کف مشارکت حدود ۴۵-۴۰ درصد است و به نظر نمی‌رسد میزان مشارکت از این کمتر شود. با توجه به شرایط اجتماعی، مشارکت بالاتر از ۵۰ درصد محتمل‌ترین گزینه است.

۶- عامل تعیین‌کننده اصلی همان حدود ۱۵-۱۰ درصد مرددین است که اگر تصمیم به مشارکت بگیرند، پزشکیان بیشترین سهم را در این گروه دارد. فرض کنیم که کف رای ۴۵-۴۰ درصد باشد، چنانچه مرددین (که در نظرسنجی‌های متفاوت) در حدود ۱۵-۱۰ درصدند به نفع پزشکیان بیایند، نتیجه تغییر خواهد کرد. پس مسئله اصلی برای پزشکیان جلب نظر مرددین به مشارکت است. اگر موج اجتماعی شکل بگیرد و دو بنی (یا دو پایه) بودن رای پزشکیان کماکان برقرار بماند، احتمالاً ساختار یافته‌های نظرسنجی تغییرات مهم و خلاف انتظاری خواهد کرد...

https://hammihanonline.ir/fa/tiny/news-17509

@hammihanonline
#انتخابات_۱۴۰۳

همه کاندیداها از شرایط کشور ناراحتند،
ما #مردم واقعا بد عمل کردیم.

#جمله_امروز
🇮🇷 @linguiran

رای دادن یا ندادن!
مساله این نیست!

این روزها گوشها پر از پندها و اندرزهایی درباره رای دادن یا ندادن است.
هم مخالفان و هم موافقان چنان مشغول رهنمود دادن پیامبرگونه به مردمند که گویی ایرانیان همگی جمعی صغیرند و صلاح و مصلحت خویش را تشخیص نمیدهند.
من نه‌تنها اصلا قصد ندارم درباره درستی رای دادن و ندادن حرفی بزنم بلکه اتفاقا میخواهم فقط گوشه ای بنشینم و کشک خودم را بسابم و اصلا در فضیلت "کشک خود را سابیدن " بنویسم.
راستش چیزی که هیچوقت از آن سر در نمی آورم اینست که چرا در حالی که خدایان قدرت هم‌ نمیدانند چه خاکی باید بر سر این انتخابات بریزند، بعضی ها با قطعیت درباره درستی و غلطی رای دادن و ندادن فتوا صادر میکنند و هردو طرف این دعوا معتقدند به جز خودشان، بقیه مردم آنقدر از ماجرا پرتند که نه صلاح خود را می‌فهمند نه معنی بد و بدتر را نه راست و دروغ و زشت و زیبا را از هم تشخیص میدهند گویی مردم اطفال صغیری هستند که چهار چشمی منتظرند تا حضرات عقل کل به آنها علامت دهند که رای بدهند یا نه!
آیا واقعا مردم اینقدر ساده اند که نمیفهمند پوپولیست ها دروغ می گویند یا فلان سیاستمدار احمق و بی لیاقت است؟
آیا مردمی که چند سال پیش به یک پوپولیست دو آتشه رای دادند واقعا فریب خوردند و ضرر کردند یا نه تنها فریب نخوردند بلکه از پوپولیست بازی های او لااقل در کوتاه مدت سود هم بردند؟
چرا نظرسنجی ها نشان میدهد که جمع زیادی از همان مردم فریب خورده دوباره حاضرند مشتاقانه به همان جناب پوپولیست نژاد دروغگو رای دهند؟
آیا عوام الناس کورند و از یک سوراخ صدبار گزیده میشوند و فقط حضرات کتاب خوانده چشم دارند و چاله ها و سوراخ ها را میبینند؟
هوگو مرسیه در کتابِ "مردم ساده لوح نیستند "میگوید :
مردم به احمقها و جنایتکاران رای میدهند نه به این دلیل که ساده لوحند بلکه چون نفع خودشان را از هرکسی بهتر تشخیص میدهند.
مردم به سیاستمدارانی که کاملا مطمئن هستند فاسد و دروغگو هستند اگر به نفعشان باشد رای میدهند چون گاهی فساد و حماقت حاکم نه تنها برای آنها ضرر ندارد بلکه مانند گنج است.
شاید برای کسی که به تورم و وضعیت اقتصادی ده سال بعد فرزندش فکر میکند و حقوقش ثابت است پول پخش کردن یارانه ای یک پوپولیست فاجعه ای تورم زا باشد ولی برای کسی که با پول یارانه شکمش را سیر میکند و تنها امیدش برای خانه دار شدن مسکن مهر تورم زاییست که تنها از عهده یک دولت بی قانون و ولخرج برمی آید روی کار آمدن یک پوپولیست ،شانسی باشد برای کمی بیشتر دوام‌آوردن!
برای کسی که جنگلِ روستا را غیر قانونی حصار کشیده و میخواهد به اسم خودش سند بزند و به یک بچه پولدار شهری به قیمتی نجومی بفروشد سرکار آمدن کسی که دائم دم از قانون و محیط زیست میزند خود خود ضررست.
برای پزشکی که دنبال گرفتن ویزای آمریکا و مهاجرتست کسی که فقط کمی فتیله اتم را پایین بکشد انتخاب بهتریست درحالی که برای کسی که از تورم و تحریم کاسبی میکند چنین کسی تماما ضررست.
برای کسی که یکی از عزیزانش زندانی سیاسی ست یا بخاطر روسری توسری خورده شاید هر انتخابی شرم آور باشد در حالی که برای آنکه نام پدر شهیدش روی کوچه است رای دادن شاید راهی باشد برای پاک نشدن اسم پدرش؟
برای آن تبعیدی که سالهاست در غربت گیر کرده و داغِ دیدن پدر و مادر پیرش را بر دلش گذاشته اند هر تغییری کمتر از کن فیکون شدن اوضاع راضی کننده نیست ولی برای کسی که بجز ایران جایی برای رفتن ندارد حتی بدتر از این نشدن هم،بهترین اتفاق است.
بازنشسته ای که تنها با حقوق دولت زندگی می‌کند و با یک ماه بدون حقوق ماندن،اجاره اش عقب می افتد از رای دادن به"ثبات"بیشتر از رای دادن به "انقلاب "سود می‌برد در حالی که برای کسی که کسب و کار خصوصی اش قفل شده، هر تکان و تغییری امید بخش است.
برای کارمند و استاد دانشگاهی که کار و حقوق و ترفیعش وابسته به مدیریست که دولت باید آنرا منصوب کند اینکه چه کسی وزیر شود با کسی که رئیسِ و مرئوس خودش است و کار آزاد دارد داستان فرق میکند.
آدمها در ناخودآگاهشان حساب و کتاب میکنند که نفعشان در چیست و وقتی کاری که به نفعشان بوده را انتخاب کردند آنوقت سراغ توجیهی آبرومندانه برای انتخابشان میروند و اگر توجیهی پیدا نکردند آن را به گردن وطن و دین و انسانیت می اندازند.
نمیدانم آیا مثلا در آمریکا هم کسانی که به علت منافعشان به ترامپ رای میدهند یا اصلا رای نمیدهند،مثل اینجا اینقدر باید برای تصمیمشان به عالم و آدم جواب پس بدهند؟
آنهایی که برای رای دادن یا ندادن هفتاد و دو ملت نسخه واحد میپیچند شبیه همان رمالهایی هستند که برای بیمار اسهالی و سکته مغزی و پا درد و پروستات وردی تکراری میخوانند.
شاید نفع من در رای ندادن باشد و نفع دیگری در رای دادن!
شاید بهترست به داد و نداد دیگران کاری نداشته باشیم و در اینچنین اوضاعی و آنچنان انتخاباتی فقط کشک خودمان را بسابیم.
https://t.me/draboutorab

🔴در نقد مشارکت

🔺اعتماد ۳ تیر ۱۴۰۳

✍️عباس عبدی

🔘واقعیت این است که بخش مهمی از مردم ناراضی هستند و با تداوم این نارضایتی، درمانده شده‌اند چون راهی برای اقدام و عمل سیاسی و اجتماعی جهت اعلام نارضایتی و اصلاح امور در پیش روی خود نمی‌بینند، در نهایت منفعل و بی‌تفاوت شده و منتظر این هستند که دستی از غیب برون آید و کاری بکند.

🔘انتخابات اخیر نیز فقط از نظر برخی از آنان موجب راه خروجی ولو موقتی برای این بن‌بست و ناامیدی سیاسی تلقی می‌شود. هنوز اکثریت منتقدین وارد این میدان نشده‌اند. در واقع می‌توان گفت جامعه ایران از این حیث کاملاً دو قطبی شده و به دو قسمت مساوی تقسیم شده است. نیمی طرفدار مشارکت و اصلاح امور و در بدترین حالت تداوم وضع موجود و نیمی هم در نقطه مقابل قرار دارند.

🔘دلایلی که برای شرکت در این انتخابات و رأی دادن به آقای پزشکیان آورده می‌شود چندان تفوقی بر دلایل مخالفان شرکت ندارد. این ساده‌لوحی است که گمان کنیم طرفداران شرکت دست‌های پُری دارند و دیگران باید آن را بپذیرند، به همان میزان نیز می‌توان گفت که مخالفان نیز نمی‌توانند دلایل طرفداران شرکت را نادیده بگیرند.

🔘شاید بتوان گفت از میان مجموعه مخالفان شرکت در انتخابات کسانی که قانع به مشارکت شده‌اند فقط ۳۰ درصد است، و ۷۰ درصد بقیه هنوز همراه این ایده نشده‌اند، شاید در روزهای آینده این نسبت به ۳۵ و ۴۰ درصد برسد، ولی برای رسیدن به این نقطه لازم است که برخی از ابهامات نیز برطرف شود.

🔘یکی از شهروندان در یک گروه تلگرامی موارد و پرسش‌هایی را خطاب به من طرح کرده بود که مختصر آن را اینجا نقل می‌کنم و می‌کوشم که به آن پاسخ دهم. این موارد از جدی‌ترین نقدهایی است که به اصل مشارکت انجام می‌شود. نقد ایشان را در ۴ عنوان جداگانه پاسخ می‌دهم.

https://telegra.ph/در-نقد-مشارکت-06-22

چند روز پیش، دوستی صاحب‌نظر، که مقیم آمریکا و تحصیل‌کردهُ آنجا است، در فرسته‌ای کوتاه وضع سیاسی آمریکا و انتخابات ریاست جمهوری در آن کشور را برایم توصیف کرد. در پس ِ پشت نوشتهُ او، نگاه و نگرش کلی‌اش به ماهیت کنش سیاسی که گویای توقع حداقلی‌اش از سیاست است، نکته‌آموز و درخور تاُمل است:

"امروز که خبر درگذشت آقای چامسکی مطرح و بعد تکذیب شد، نکته‌ای از او به یادم آمد. چامسکی آنارکوسیندیکالیست است و نگاه انقلابی دارد. ولی همو بارها به دیگران توصیه کرده‌ است در انتخابات شرکت کنید و به دموکرات‌ها راُی بدهید، اما هیچ انتظاری از دموکرات‌ها نداشته باشید. توضیح حرفش هم این است که دموکرات‌ها بر خلاف جمهوری‌خواهان تخریب نمی‌کنند، و فضای سیاسی را برای اعمال نفوذ سازمان‌های مدنی مهیا می‌کنند.

دموکراسی امریکا دچار بحران است. این را تقریباً همه، از چپ و راست، می‌گویند. فهرستی از اصلاحات ضروری برای بیرون آمدن از بن‌بست سیاسی ارائه شده است که تقریبا عقلای همهُ طیف‌های سیاسی آن را پذیرفته‌اند: برداشتن منطقه‌بندی برای انتخابات مجلس، برداشتن کالج الکترال برای انتخابات ریاست جمهوری، محدود کردن طول خدمت در دیوان عالی، افزایش تعداد قاضی‌های دیوان عالی، باز کردن انتخابات مرحلهُ اول و... . اما هیچ چشم‌اندازی برای تحقق این اصلاحات به چشم نمی‌خورد. اینجا هم نظام دچار انسداد سیاسی است.

اوباما با وعدهُ تغییر آمد، اما هشت سال درگیر بحران‌های داخلی و خارجی بود. او، در سال 2008، با یک بحران اقتصادی بزرگ و دو جنگ وارد کاخ سفید شد. در سراسر کشور تظاهرات بود، همان به اصطلاح جنبش چای. در طی هشت سال تقریبا هیچ کدام از وعده‌هایش جامهُ عمل نپوشید. او چند دستاورد عمده داشت: نظام بیمهُ همگانی؛ برجام؛ و توافق پاریس برای تغییرات اقلیمی. ترامپ هر سه را از حیّز انتفاع انداخت. عدهُ زیادی دلسرد شده بودند و در انتخابات سال 2015 شرکت نکردند و سال 2016 جناب ترامپ شارلاتان با سلام و صلوات وارد کاخ سفید شد.

امروز هم همین بساط است. عدهُ زیادی میل به شرکت ندارند. به سیاست‌مداران، نهادهای مستقر، مطبوعات و رسانه‌ها، و کل نظام بی‌اعتمادند. هر دو حزب در معرفی کاندید شایسته شکست خورده‌اند. به قول بزرگی، انتخابات بین یک زامبی و یک جانی است. چنین وضعیتی باز به نفع ترامپ است. قانع کردن امریکایی‌ها( که واقعا از بهبود شرایط ناامید شده‌اند) برای اهمیت دادن به انتخابات و مشارکت در آن، بسیار سخت شده است. حرف من به دوستان و نزدیکانم این است که راُی ندادن شما به معنای خالی کردن میدان برای کسی است که به قصد تخریب می‌آید. در چنین شرایطی باید روی حرف امثال چامسکی تامل کرد. او مویش را در آسیاب سفید نکرده است. به بایدن رای بدهید، اما انتظار معجزه نداشته باشید."

#هومن_پناهنده
@gashthaa

اگر دموکراسی هیچ حسنی نمی‌داشت جز همین که عبدی می‌گوید، می‌ارزد که آدمی در راهش صد بار جان ببازد.

به‌رغم همهُ رنج‌ها و سختی‌ها، مزهُ انتخابات خرداد ۱۳۷۶ هنوز زیر دندانم است.

#هومن_پناهنده
@gashthaa