دوست مولوی‌شناس، آقای مهدی سالاری‌نسب ابیاتی از مثنوی معنوی را که با سخن اپیکتتوس قرابت مضمونی دارد به من یادآور شده‌اند:

پیشِ بینا شد خموشی نفعِ تو
بهر این آمد خطابِ اَنصِتوا
گر بفرماید: "بگو"، برگوی خَوش
لیک اندک گو، دراز اندر مکَش
ور بفرماید که "اندر کَش دراز"
همچنان شرمین بگو، با امر ساز

(مثنوی معنوی، دفتر چهارم، ابیات 2073 - 2075)

گفتم ترجمه‌ای حدودی از مولانا هم خدمتتان عرض کنم، البته با حواشی و اضافات.


✍هومن پناهنده
@gashthaa

"بودجه!" | اثر ناشناس (مربوط به ۱۰۰ سال پیش)

بیشتر ببینید:‏
@karimzadehstudio

مسیر معکوس تقویت مدارس؛ روند شاخص‌های مرتبط در سال‌های اخیر
رضا امیدی

در ادبیات نظری و تجربی حوزۀ سیاست‌گذاری آموزش سه مسیر اصلی برای تقویت و ارتقای کیفیت مدارس معرفی شده است: ۱. شاخص‌های مرتبط با کلاس درس، ۲. تأمین مالی آموزش‌وپرورش، و ۳. استانداردهای حرفه‌ای معلمی و نظام گزینش. اما شاخص‌های مربوط به این سه مسیر طی سال‌های اخیر چه روندی داشته است:

درحالی‌که جمعیت دانش‌آموزی کشور از حدود ۱۳.۲ میلیون نفر در سال تحصیلی ۹۷-۱۳۹۶ به حدود ۱۵.۵ میلیون نفر در سال تحصیلی ۰۲-۱۴۰۱ رسیده، تعداد معلمان کشور از ۸۴۰ هزار نفر به حدود ۷۵۰ هزار نفر کاهش یافته؛ یعنی به‌رغم افزایش حدود ۲.۳ میلیون نفر به جمعیت دانش‌آموزی، تعداد معلمان حدود ۹۰ هزار نفر کمتر شده است.

تعداد مدارس شبانه‌روزی که ماهیتی چندکارکردی دارند و بیشتر در مناطق محروم و یا با پراکندگی جمعیتی بالا طراحی و تأسیس شده‌اند در این فاصله از ۳ هزار و ۲۷۲ مدرسه به ۳ هزار و ۷۸ مدرسه کاهش یافته؛ یعنی نزدیک به ۲۰۰ مدرسۀ شبانه‌روزی با حدود ۱۳۰۰ کلاس در مقاطع متوسطۀ اول و دوم کاسته شده است.

جمعیت بازمانده از تحصیل در فاصلۀ سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱ از حدود ۶۹۶ هزار نفر به حدود ۹۳۰ هزار نفر افزایش پیدا کرده است. براساس آخرین سالنامۀ آماری آموزش‌وپرورش چیزی حدود ۸ درصد افرادی که در سن تحصیل هستند، در مدرسه نیستند یعنی یا بازمانده از تحصیل‌اند یا دانش‌آموزانی هستند که ترک تحصیل کرده‌اند و حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر را شامل می شوند. نرخ ترک تحصیل در مقطع متوسطۀ اول حدود دو برابر شده است و از ۲.۸ درصد در سال ۱۳۹۳ به ۵.۵ درصد در سال ۱۴۰۱ رسیده است.

شاخص نسبت دانش‌آموز به معلم در سال ۱۳۹۳، حدود ۲۳ نفر در مقطع ابتدایی بوده که در سال ۱۴۰۱ به ۲۷.۴ رسیده است. در مقطع متوسطۀ اول از حدود ۱۴.۷ در سال ۱۳۹۳ به ۲۵.۳ در سال ۱۴۰۱ رسیده است. در مقطع متوسطۀ دوم نیز این شاخص از ۱۵ به ۱۶.۱ رسیده است.

شاخص تراکم دانش‌آموز در کلاس طی این دوره در همۀ مقاطع تحصیلی روند افزایشی داشته است و در مجموع حدود ۳۵ درصد کلاس‌های درس به اصطلاح شلوغ هستند و بیش از ۳۰ دانش‌آموز در هر کلاس حضور دارند. حدود ۱۱ هزار کلاس درس در مقاطع مختلف با جمعیت بالای ۴۰ دانش‌آموز هستند که حدود ۷۰ درصد این کلاس‌ها در مقطع ابتدایی است.

سهم مدارس خصوصی ابتدایی در کل کشور از ۷ درصد در سال ۱۳۹۳ به ۱۵ درصد در سال ۱۴۰۰ رسیده و بیش از ۲ برابر شده است. سهم مدارس متوسطۀ اول از ۱۰ درصد به ۱۵.۶ درصد و متوسطۀ دوم از ۱۷ درصد به حدود ۲۴ درصد رسیده است.

براساس برآوردها، بودجۀ مصوب آموزش‌وپرورش براساس قیمت ثابت سال ۱۳۹۵، طی سال‌های ۱۴۰۱-۱۳۹۳ حدود ۲۵ درصد کاهش یافته است. در همین دوره، بودجۀ کاهشی آموزش از یکسو و افزایش جمعیت دانش‌آموزی از سوی دیگر موجب شده تا سرانۀ بودجه در ازای هر دانش‌آموز تقریباً به نصف برسد. براساس محاسبات هزینه-درآمد خانوار این وضعیت برای خانواده‌ها هم اتفاق افتاده و هزینۀ خانواده‌ها برای آموزش فرزندان به قیمت ثابت سال ۱۳۹۵، طی ۶ سال اخیر به نصف رسیده است. یعنی تعداد بیشتری از خانواده‌ها به دلیل تشدید مسائلی نظیر فقر، تورم‌های بالا در هزینه‌های معیشتی، و افزایش سهم مسکن در سبد هزینۀ خانواده توان خود را برای تأمین مالی آموزش فرزندانشان از دست داده‌اند. این روند کاهشی، حتی در دهک‌های ۹ و ۱۰ نیز مشاهده می‌شود.

براساس شاخص‌های نسبت دانش‌آموز به معلم، کمبود معلم در مقاطع مختلف تحصیلی بین ۱۸۵ هزار تا ۲۱۵ هزار نفر برآورد می‌شود. در برخی سال‌ها تا ۸۸ هزار بازنشسته در قالب نیروهای پاره‌وقت با مدارس همکاری داشته‌اند. بخشی از نیروهای موردنیاز نیز از طریق خرید خدمات آموزشی از شرکت‌های پیمانکاری خصوصی تأمین شده است؛ در برخی سال‌ها تا ۵۰ هزار معلم. سالانه بین ۵ تا ۱۰ هزار نفر هم در قالب سرباز-معلم در آموزش‌وپرورش خدمت می‌کنند. برخی سال‌ها بیش از ۹۰ هزار نفر هم از طریق نیروهای حق‌التدریسی تأمین می‌شوند.

اگر به دنبال تقویت مدارس هستیم، ادبیات نظری و تجربۀ جهانی مسیرهای روشنی دارد: تأمین مالی مناسب، بهبود وضعیت شاخص‌های کلاس، بهبود وضعیت معلمان و ارتقای استانداردهای حرفه‌ای و به‌رسمیت شناختن تشکل‌های حرفه‌ای معلمان، میدان‌دادن به معلمان و خانواده‌ها و دانش‌آموزان در مشارکت و نظارت بر نظام آموزشی و مدرسه. مسیری که در پیش گرفته‌ایم، مسیر کاملاً معکوسی است.



#فرهیختگان راهی به رهایی

◇ جامعه تشنه توازن است

✍ محمد جواد کاشی

جامعه با اقتصاد زندگی می‌کند، با فرهنگ و هنر و دین بالنده می‌شود، با سیاست راهی برای حل مشکلات خود پیدا می‌کند و با قدرت نظامی و پلیس از خود حراست می‌کند. هر کدام نقشی و جایگاهی ویژه در تداوم و غنای جامعه سیاسی دارند. اگر هر یک خیال کند کارکردهای دیگر را هم باید به آن سپرد جامعه رو به سوی بحران و انحطاط می‌برد.

بیش از دو دهه است نهاد نظامی و پلیس مدعی همه کارکردهای متنوع اجتماع سیاسی ما شده است.
قدرت نظامی پشتوانه شکوفایی اقتصادی قلمداد شده. ارزش‌های مبارزه و مقاومت و جنگ، به مثابه شاکله حیات فرهنگی و دینی معرفی شده و در صحنه سیاسی همه بازیگران با معیارهای دوستان و دشمنان طبقه‌بندی شده‌اند.

حاصل، جامعه پریشان امروز است. به همین چند روز اخیر توجه کنید. جامعه دلنگران جنگ است. در کازرون یک فرد مسلح جان امام جمعه شهر را می‌گیرد و در دم به خود شلیک می‌کند،  در سیستان و بلوچستان یک گروه مسلح با نیروی نظامی کشور درگیر می‌شود و تعداد قابل توجهی از نیروهای نظامی کشته می‌شوند.
در چنین بزنگاهی دستگاه تبلیغاتی نظام جمهوری اسلامی نیز بابت سبک بودن حمله اسرائیل شادی می‌کند، انگار نه انگار چهار نیروی نظامی این کشور در نتیجه این حمله به شهادت رسیده‌اند.

جامعه ایران برای حراست از خود نیازمند نیروی نظامی است، اما پیش از آن نیازمند یک اقتصاد شکوفاست تا زندگی کردن ممکن باشد. نیازمند فرهنگ و دین و هنر است تا جامعه عمق پیدا کند، و نیازمند عرصه پررونق حیات سیاسی است تا خرد جمعی بر حیات اجتماعی سایه بیاندازد.

نیروی نظامی و بازیگران عرصه اقتصاد و فرهنگ و سیاست همه کارکردهای ضروری دارند. اما جامعه نیازمند خردی است که میان این ضرورت‌ها توازنی برقرار کند. سروری هر کدام بر دیگری فاجعه‌بار است.

💢

🔺"سطح" استراتژیک درمقابل "عمق" استراتژیک*

وضعیت خوابگاه خودگردان پسران در یکی از
دانشگاه‌های دولتی استان مازندران( تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل):
- دو اتاق چهارنفره
- چهار اتاق هشت‌نفره
- یک دستشویی برای چهل دانشجو
- یک حمام برای چهل دانشجو

*عنوان این گزارشِ شخصیِ مجمل و شرم‌آور، از جمله می‌شد این‌ها هم باشد:
تو کار زمین را نکو ساختی؟
که با آسمان نیز پرداختی؟
یا:
اول وجود، دوم سجود
یا:
چراغی که به خانه رواست
به مسجد حرام است
یا:
از کیسهُ خلیفه بخشیدن

✍هومن پناهنده
@gashthaa

تقی آزاد ارمکی: در دانشگاه‌ها کالای تقلبی تولید می‌کنیم

#تقی_آزاد_ارمکی در برنامه فرارو گفت:«ارتباط دانشگاههای ما با جهان قطع است. استادان ما هم امکان حضور در جامعه بین‌المللی را ندارند. ما در حال تولید کالای قلابی هستیم. رقیب مقاله دانشجوی دکترای ما خارج از کشور نیست.

او با خودش رقابت می‌کند و خود ما نیز داوری می‌کنیم، مقاله چاپ می‌کنیم و جایزه می‌دهیم. حتی با وجود هزار وزیر ممتاز هم دانشگاه‌های ما به سادگی اصلاح نمی‌شوند. ما در همین دانشگاه تهران استادی داریم که یک روز هم دانشگاه نبوده و سالی 20 مقاله و 4 کتاب منتشر کرده است.

این فرد چطور توانسته این کار را انجام دهد؟ این فرد چگونه مدعی ایده‌پردازی انسان ممتاز هم می‌شود؟ این فرد متقلب است»/فرارو


#فرهیختگان راهی به رهایی

مرتضی آقاتهرانی، رییس کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: «امروز باید هر کاری که از دست ما بر می‌آید برای حمایت از جبهه مقاومت به کار ببندیم.»
او افزود: «آمریکایی‌ها که همان اروپاییان مهاجر هستند، میلیون‌ها آدم را کشتند تا در قاره آمریکا مستقر شوند و در جنگ‌های صلیبی کشتار فراوانی کردند.»
https://iranintl.com/202411092061

خسن و خسین هر سه دختران مغاویه‌اند.

🔺ملت یا امت؟ مسئله این است🔺

این رفتار شاید ثمرهُ طرز فکری باشد که در آن ایدهُ امت ارجمندتر از اندیشهُ ملت است.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

جاناتان سویفت، طنزنویس بزرگ ایرلندی و خالقِ سفرنامه‌ُ گالیور(که شاهکاری است درطنز) مردی روحانی و از زیر و بم ِ دیانت آگاه بود؛ او درباره‌ُ دین‌داری این نکته‌ُ نغز را می‌گوید:

دیانتِ ما درست به قدری است که
 در ما نفرت برانگیزد، اما نه آن قدر که
سببی شود برای دوست داشتن یکدیگر.*

دین‌داری نیز مانند بسیاری چیزهای دیگر مراتب
دارد و چه بسا کار ِ آدم ِ دین‌دار در مراتب نازل ِ دین‌داری به خون‌آشامی بکشد. بر این اساس، بعضی چیزها، حتی اگر بپذیریم که در مراتب بالا واجدِ خیرند، در مراتب پایین، چه‌بسا منشا‌ء شرّ و فاجعه‌ بشوند و در این صورت، عدم‌شان به زِ وجود.


             * We have just enough religion to
                make us hate , but not enough
                to make us love one another.


✍هومن پناهنده
@gashthaa

ترجمه‌ای نادرست از گفتهُ جاناتان سویفت( که اصلش در فرستهُ بالا آمده)👇👇👇

دین به اندازه کافی درون ما حس تنفر به هم‌نوع را ایجاد مى‌کند، اما به اندازه کافی علاقه به یکدیگر (حس هم نوع دوستى) را ایجاد نمی‌كند.

- جاناتان سویفت -

🔷 @Iran_Atheist_agnosti

آیا ریشه‌ُ این ترجمهُ نادرست درکِ نادرست مترجم از متن اصلی است یا، با توجه به گرایش ضددین کانال، مترجم عالماً‌ عامداً اندیشهُ سویفت را تحریف می‌کند تا، برخلاف مرد ایرلندی( که قائل به دینداری عالی و دانی است) هیچ امتیازی به دین و دیانت ندهد و کُل آن را دور بریزد؟ ضددین بودن یک چیز است، حرف خود را در دهان دیگری نهادن و عقیدهُ خود را به اعتبار مرجعیت مشاهیر به مردم فروختن چیزی دیگر. این دومی شرط امانت‌داری نیست و سابقهُ اخلاقی بدی برای مرتکبش پدید می‌‌آورد.
یا شاید هم سرچشمهُ این ترجمهُ مغلوط، آمیزه‌ای از هر دو عامل بالا بوده باشد، بدین طریق که چه‌بسا اندیشهُ الحادیِ مترجم او را مستعدِ بدفهمی می‌کند تا نتواند بیرون از محدودهُ تلقی معهود و معتادش از دین، جملهُ اصلی را درک کند و لاجرم ناخودآگاه مرتکب تحریف می‌شود.
این شق پایانی گویای پیچیدگی کاروبار ترجمه است، چون، با این حساب، هنگام ترجمه باید مراقبِ بخشِ "ناخودآگاه" ذهنِ خود نیز بود.

✍هومن‌ پناهنده
@gashthaa

✍خرید کتاب در من مرض است و نمی‌توانم جلوی آن را بگیرم!

به بهانه روز کتاب و کتابخوانی.
(تقدیم به عاشقان کتاب)

▪️معتمدالممالک از من پرسید چرا آن کتاب را نخریدی. گفتم پولم نمی‌رسید. گفت در صورتی که به اقساط ممکن شود می‌خری. گفتم بلی. گفت من این کار را می‌کنم. گفتم اگر این را می‌کنی پس دائرة‌المعارف کبیر را بخواه که تازه‌تر و بهتر است. بنا شد امروز من اعلان و آدرس آن را ببرم که بخواهد. اما اقلاٌ صد و شصت تومان تمام می‌شود. نمی‌دانم بخرم یا نه. تا چه پیش بیاید. امسال (۱۳۲۲ هجری قمری) من قریب دویست تومان کتاب خریده‌ام و بیش از این قوّه ندارم. (فروغی، ۱۳۹۰: ۴۲)

باری بعد از نهار آقا رفتند مدرسه، من رفتم که سعیدالاطبا را ببینم نبود. چون بیکار بودم حجرهٔ آقا شیخ حسن رفتم. معتمدالممالک هم آمد. کتاب لغت آنالوژیک را که دیشب گفتگو کرده بود آورد دیدم. خیلی خوب کتابی است. منزل آوردم که درست ببینم. به نظرم نتوانم از این کتاب بگذرم. کتاب خریدن مرا خانه خراب کرد و نمی‌گذارد در امور مالیهٔ خودم ترتیبی بدهم. جلوگیری خودم را هم ندارم. (فروغی، ۱۳۹۰: ۱۳۲۶)

نزدیک ظهر از منزل آقا شیخ محمّد آمدم خانه. حاجی محمّدحسن و برادرش آمده بودند. نهار خوردیم، مولانا هم اینجا بود. سعيدالاطبا نوشته بود بعد از ظهر بیا پیش من. رفتم و روزنامه‌های «ماتن» را هم برای او بردم. تا نزدیک غروب تخته بازی کردیم و سه تار زدیم و بعد رفتیم بیرون. تا میدان توپخانه راه رفتیم. وقت برگشتن از داخل شهر یعنی ارگ آمدیم. کنار حوض ارگ قدری نشستیم خستگی بگیریم. سعيدالاطبا مثل همیشه گفتگوی فرنگ میکرد و میل رفتن و شکایت از بی‌پولی و عدم امکان پول جمع کردن. من هم همین شکایت را داشتم و گفتم عمده مانع من از پول جمع کردن خرید کتاب است که در من مرض است و نمی‌توانم جلوی آن را بگیرم. (فروغی، ۱۳۹۰: ۳۶۲/۳۶۱)

منبع: فروغی، محمّدعلی. ۱۳۹۰. یادداشتهای روزانه از محمّدعلی فروغی (۲۶شوال ۱۳۲۱ - ۲۸ ربیع‌الاول ۱۳۲۲ قمری). به‌کوشش ایرج افشار. تهران: علم.

#تهران_را_از_دریچه_کتاب_بخوانیم.
@Tehran_WikiBook

So many gods, so many creeds,
So many paths that wind and wind,
While just the art of being kind
Is all the sad world needs.

                                 Ella Wheeler Wilcox


این همه خدا، این همه کیش و آیین،
این همه راهِ پیچاپیچ،
با این‌ همه، فقط هنرِ مهربان بودن
یگانه نیازِ این جهان اندوهناک است.

                                  اِلا ویلر ویلکاکس
                                 

✍هومن_پناهنده

@gashthaa

🔸آوازه‌خوان، نه آواز🔸

خانمی شعری مستهجن می‌خواند با شرح جزئیات، و کلمات ممنوعه را واضح و رسا به زبان می‌آورد.

این متن زیرمتنی* دارد که از لحاظ جامعه‌شناختی شایستهُ توجه است؛ به ما می‌گوید: زمانه دیگر شده است.

چه‌بسا در اینجا شعرخوانی اساساً و به‌خودی‌خود هدف اصلی نبوده باشد، بلکه به شکلی زیرپوستی، اشاره‌ای به عوض شدن زمانه باشد،‌ به تغییرِ تصویر سنتی زن از خود.


*معنای پوشیدهُ متن که در زیر معنای صریح متن پنهان است. معادل subtext.

✍هومن پناهنده
@gashthaa

ای کار تو ز کار زمانه نمونه‌تر
او باشگونه و تو ازو باشگونه‌تر
(شهید بلخی)

تقدیم به آن مدیر نمونه که آمد و انتخاباتی به‌یادماندنی برگزار کرد و پس از مشخّص شدن نتایج آرا، وقتی دید که با کنار گذاشتن نفرات اول و دوم و سوم و چهارم و انتصاب نفر پنجم، به اندازه‌ی کافی به رای‌دهندگان دهن‌کجی نمی‌شود، فردی را که اصلاً نامزد نشده بود، به ریاست آنان گماشت و مرزهای خیلی چیزها را جابه‌جا کرد و در حافظه‌ی تاریخی برخی از اهالی دانش و فرهنگ جاودانه شد.

قدردانی

برای ما غنیمت است
ندیدن شما ازین به بعد
همین که جمع شد بساطتان
همین که هر طرف که بنگریم
بسان بید و ساس و کک
که می‌خزند لابه‌لای کرک و پشم
نشانی از شما نمی‌خورد به چشم،
نشانهٔ خجسته‌ای‌ست
و مرهمی برای زخم‌های کهنهٔ همیشه‌تازهٔ به‌خون‌نشسته‌ای‌ست

غنیمت است هر کجا که بنگریم
ندیدن نشانی از شما
شما و خنده‌های دل‌نشین و باوقارتان
و گام‌های لِخّ‌و‌لِخ‌کنندهٔ به اصطلاح استوارتان
و منطق عمیق و بی‌تزلزل مزخرفات لج‌درآرتان
به ویژه آن صدای مهربان خالصانه‌ی نجیب نحس خلطیِ کثیف چندش‌آور گلوی جِرم‌دارتان
و چهرهٔ زنندهٔ کریهتان
و لحن حق‌به‌جانب وقیحتان
و مغز پوک راه‌‌حل‌شناس حیرت‌آور علیلتان
و در خراب کردن تمام چیزهای خوب، نقش بی‌بدیلتان

برای ما غنیمت است
همین که آسمان برایتان تپید
و بختتان به ناگهان فروکَپید
و بعدِ کرّ و فرّ و قار و قورها
و های‌ و‌ هوی و دار‌ و دورها
نفس درون سینه‌تان به راه سابقش نرفت و مثل باد روده پیچ و تاب خورد
و نقبتان به فاضلاب خورد

چه خوب آسمان گذاشت توی کاسه‌تان
و گندتان درآمد و نماند آبرو برای دودمان و تیره و قبیله و عشیره و تبار و تخم و بچّه و نبیره و نواسه‌تان
و با تمام جنب و جوش و گرد و خاکتان
به گل نشست و از ادامه‌ی مسیر پیشرفت و افتخار بازماند
به کامْ نارسیده کاروان پرشتاب لقمه‌های شبهه‌ناکتان
و فرصتی نداد دست
برای قدردانی از شما و سال‌های سال خدمت شبانه‌روز معده‌ی دوگانه‌سوز و دست‌های پاکتان

چه خوب شد که روزتان به شب رسید
و جانتان به لب رسید
و پشتتان به خاک و دستتان به هیچ و حالتان تباه
و رویتان سیاه

سپاس ازینکه نیستید
سپاس ازینکه عاقبت ثمر نداد هر چه کاشتید
و ناگزیر سر به بایگانیِ (و یا زباله‌دانیِ) عدم گذاشتید
سپاس ازینکه ریشه‌کن شدید
اگرچه ریشه هم نداشتید

◽️ وحید عیدگاه طرقبه‌ای

@vahididgah

لوفِور، مورخ فرانسوی ، در تلاش خود برای بی‌گناه جلوه دادنِ انقلاب فرانسه از بابتِ مصائب و خونریزی‌های جنگ‌های ناپلئون، آن‌ها را به "دیکتاتوری یک ژنرال ... که طبیعتش ... نمی‌توانست به صلح و اعتدال تن در دهد" منسوب می‌دارد. آلمان‌ها امروز خوشوقت می‌شوند که قضاوتِ اخلاقیِ مورخ به جای آنکه جامعه‌ای را محکوم کند که هیتلر را به وجود آورد به نکوهشِ تبه‌کاریِ فردی‌ او می‌پردازد. روس‌ها، انگلیسی‌ها، و آمریکایی‌ها مشتاقانه با منتقدان هم‌آواز شده به استالین، نویل چمبرلین، یا مک‌کارتی حمله‌ُ شخصی می‌کنند تا بر سوء‌رفتار جمعی خود سرپوش بگذارند.*

* تاریخ چیست؟ ای. اچ. کار، ترجمه‌ُ حسن کامشاد، چاپ سوم، صص ۱۱۵-۱۱۶.

#هومن_پناهنده
@#gashthaa