Forwarded from آذرِ بُرزینمهر
بازاندیشی مفاهیم فرهنگی
عنتربازی
یکی از درسهای بزرگ جامعهشناسی را من از یوری مودین گرفتم. مودین افسر پلیس مخفی شوروی (بعدها کاگب) بود و موقعیت بخصوصی داشت. او رابط میان سازمان امنیتی و اطلاعاتی مخفی و مخوف روسی بود با پنج نخبهی انگلیسی فارغالتحصیل کمبریج که به خاطر گرایش به کمونیسم طبق معمول داشتند به منافع کشور خود خیانت و به روسها خدمت میکردند. مودین به خاطر شغل بخصوصش جزو اقلیت بسیار کوچک اتباع شوروی بود که در سالهای جنگ سرد بین جهان آزاد و پشت پردهی آهنین کمونیسم رفت و آمد داشت.
کتاب ارزشمند خاطرات او پر است از روایت انواع برخوردهای فرهنگی و موقعیتهای گوناگونی که او در آنها سخت یکه میخورد یا به اصطلاح امروزیها شوکه میشود. او مکرر در ذهن خود روسیه و شوروی را با انگلستان و بریتانیا قیاس میکند و در جمعبندی کتاب وقتی اقرار میکند که دریافته انقلاب و مارکسیسم کشورش را به بنبست کشانده، اظهارنظر بسیار تکاندهندهای از یکی از همان پنج نخبهی انگلیسی نقل میکند: «تنها کاگب ممکن است بتواند شوروی را نجات بدهد یا اصلاح کند، زیرا این تنها نهاد آن کشور است که درست کار میکند و حقیقتاً و عملا هوشمندترین افراد را به خدمت میگیرد.»
مودین سپس به بازبینی سازمان اجتماعی شبهکشوری به نام اتحاد شوروی میپردازد و با صداقتی احترامبرانگیز اعترافی بسیار جالب میکند: مهمترین فرق کشوری مثل بریتانیا [البته در زمان اوجش، نه امروز] با کشوری مثل شوروی در این است: اتحاد شوروی چنان سازمان یافته که افراد مستعد برای کارهای غیراخلاقی مثل جاسوسی در آنجا بخت و احتمال بیشتری برای شکوفایی، پیشرفت و موفقیت دارند.
آنچه سرنوشت یک کشور را میسازد این است که با سازماندهی موجود آن جامعه چه کسانی میتوانند شکوفا شوند. اقتصادها پیش از تقسیم به دستههای سوسیالیستی و سرمایهداری به دوگانهی مهمتری تقسیم میشوند: آنها که دلال در آن پیشرفت میکند و آنها که کارآفرین در آن پیشرفت میکند. (بدترین اقتصاد قابل تصور هم آنی است که دلالها در آن خود را کارآفرین جا بزنند.) احزاب سیاسی پیش از تقسیم به چپ و راست بر این مبنا تقسیم میشوند که افراد با چه معیاری در آن ترقی میکنند. مثلاً به رغم زن بودن و علیه پیشفرضهای مردانه خود را ثابت میکنند یا به علت زن بودن و با استفاده از تبعیض مثبت به چشم میآیند.
این همه را گفتم تا به چیز دیگری برسم. نوعی که دولت در ایران جامعه را سازمان داده برای همه آشناست. همه میدانند چه عوامل و عناصری باعث یا مانع پیشرفت میشود. همه میدانیم که به مشکلات قدیمی و چندصدسالهی ایران مثل نقش خویشاوندی و چاپلوسی مسائل دیگری مثل تعهد عقیدتی و سیاسی هم اضافه شده. از این مشکلات که گناهش به گردن "ما" نیست، همه شکایت میکنند، ولی کمتر کسی در این باره صحبت میکند که خارج از فضاهای دولتی-سیاسی، در عرصهی عمومی-اجتماعی، آنجا که ملت شریف به اصطلاح "آزادانه" انتخاب میکنند، وضع از چه قرار است.
واضحا امروز در ایران تمام نهادهای تخصصی که در آن فرد باید بین همگنان و همصنفان و رقیبان و متخصصان خودی نشان بدهد و بالا برود از کار افتادهاند. تنها عامل تعیینکننده شده بیشتر دیده و لذا مشهور شدن. به این منظور لازم نیست منِ مترجم لزوماً بهتر از دیگر مترجمان کار خود را انجام بدهم تا بالاتر قرار بگیرم، بلکه لازم است بیشتر استعداد خودنمایی یا عرضهی خویشتن را داشته باشم. از همین رو، پزشک، مهندس، وکیل، نویسنده و هنرمند، لولهکش و معمار، راهنمای تور و مغازهدار، بازیگر و روسپی و سیاستمدار، همه به یکسان مشغول ضبط ویدئوهای «جالب» هستند که توجه جلب کنند، دیده و مشهور شوند و بر اساس مغالطهی هولناک رایج این توهم به وجود بیاورد که از باقی همصنفان خود بهترند.
نتیجهی این امر واضح است: از بین پزشکها، عنترش، از بین وکلا عنترش، از بین همهی مشاغل و اصناف عنترش تشویق میشود و بالا میآید.
بیایید از خود بپرسیم در جایی که نظارت استصوابی شورای نگهبان نیست، چرا این مقدار اوباش و عنترها و فرومایهترینها به شهرت رسیدهاند؟ چرا انتخابات را میشود تحریم کرد، ولی یک شارلاتان را نمیشود رسوا کرد؟ چرا همه روی انتخابهای آشغال خود تعصب دارند؟ چرا ایرانی جماعت در عین خودزرنگپنداری و بدبینی پارانویید هر روز گول یکی را میخورد؟ چرا اینقدر راحت میشود کسی خودش را متخصص چیزی جا بزند؟ جامعهی ما چگونه سازمان داده شده که بهشت شارلاتانهاست؟
شاید واقعاً به رغم تمام غرغرها و شکایتها این جامعه تقاضای جدی برای چیز بدردخور در هیچ عرصهای ندارد. شاید واقعاً فقط عنتربازی برایش جالب است.
سپاس ریوندی
#بازاندیشی_مفاهیم_فرهنگی
عنتربازی
یکی از درسهای بزرگ جامعهشناسی را من از یوری مودین گرفتم. مودین افسر پلیس مخفی شوروی (بعدها کاگب) بود و موقعیت بخصوصی داشت. او رابط میان سازمان امنیتی و اطلاعاتی مخفی و مخوف روسی بود با پنج نخبهی انگلیسی فارغالتحصیل کمبریج که به خاطر گرایش به کمونیسم طبق معمول داشتند به منافع کشور خود خیانت و به روسها خدمت میکردند. مودین به خاطر شغل بخصوصش جزو اقلیت بسیار کوچک اتباع شوروی بود که در سالهای جنگ سرد بین جهان آزاد و پشت پردهی آهنین کمونیسم رفت و آمد داشت.
کتاب ارزشمند خاطرات او پر است از روایت انواع برخوردهای فرهنگی و موقعیتهای گوناگونی که او در آنها سخت یکه میخورد یا به اصطلاح امروزیها شوکه میشود. او مکرر در ذهن خود روسیه و شوروی را با انگلستان و بریتانیا قیاس میکند و در جمعبندی کتاب وقتی اقرار میکند که دریافته انقلاب و مارکسیسم کشورش را به بنبست کشانده، اظهارنظر بسیار تکاندهندهای از یکی از همان پنج نخبهی انگلیسی نقل میکند: «تنها کاگب ممکن است بتواند شوروی را نجات بدهد یا اصلاح کند، زیرا این تنها نهاد آن کشور است که درست کار میکند و حقیقتاً و عملا هوشمندترین افراد را به خدمت میگیرد.»
مودین سپس به بازبینی سازمان اجتماعی شبهکشوری به نام اتحاد شوروی میپردازد و با صداقتی احترامبرانگیز اعترافی بسیار جالب میکند: مهمترین فرق کشوری مثل بریتانیا [البته در زمان اوجش، نه امروز] با کشوری مثل شوروی در این است: اتحاد شوروی چنان سازمان یافته که افراد مستعد برای کارهای غیراخلاقی مثل جاسوسی در آنجا بخت و احتمال بیشتری برای شکوفایی، پیشرفت و موفقیت دارند.
آنچه سرنوشت یک کشور را میسازد این است که با سازماندهی موجود آن جامعه چه کسانی میتوانند شکوفا شوند. اقتصادها پیش از تقسیم به دستههای سوسیالیستی و سرمایهداری به دوگانهی مهمتری تقسیم میشوند: آنها که دلال در آن پیشرفت میکند و آنها که کارآفرین در آن پیشرفت میکند. (بدترین اقتصاد قابل تصور هم آنی است که دلالها در آن خود را کارآفرین جا بزنند.) احزاب سیاسی پیش از تقسیم به چپ و راست بر این مبنا تقسیم میشوند که افراد با چه معیاری در آن ترقی میکنند. مثلاً به رغم زن بودن و علیه پیشفرضهای مردانه خود را ثابت میکنند یا به علت زن بودن و با استفاده از تبعیض مثبت به چشم میآیند.
این همه را گفتم تا به چیز دیگری برسم. نوعی که دولت در ایران جامعه را سازمان داده برای همه آشناست. همه میدانند چه عوامل و عناصری باعث یا مانع پیشرفت میشود. همه میدانیم که به مشکلات قدیمی و چندصدسالهی ایران مثل نقش خویشاوندی و چاپلوسی مسائل دیگری مثل تعهد عقیدتی و سیاسی هم اضافه شده. از این مشکلات که گناهش به گردن "ما" نیست، همه شکایت میکنند، ولی کمتر کسی در این باره صحبت میکند که خارج از فضاهای دولتی-سیاسی، در عرصهی عمومی-اجتماعی، آنجا که ملت شریف به اصطلاح "آزادانه" انتخاب میکنند، وضع از چه قرار است.
واضحا امروز در ایران تمام نهادهای تخصصی که در آن فرد باید بین همگنان و همصنفان و رقیبان و متخصصان خودی نشان بدهد و بالا برود از کار افتادهاند. تنها عامل تعیینکننده شده بیشتر دیده و لذا مشهور شدن. به این منظور لازم نیست منِ مترجم لزوماً بهتر از دیگر مترجمان کار خود را انجام بدهم تا بالاتر قرار بگیرم، بلکه لازم است بیشتر استعداد خودنمایی یا عرضهی خویشتن را داشته باشم. از همین رو، پزشک، مهندس، وکیل، نویسنده و هنرمند، لولهکش و معمار، راهنمای تور و مغازهدار، بازیگر و روسپی و سیاستمدار، همه به یکسان مشغول ضبط ویدئوهای «جالب» هستند که توجه جلب کنند، دیده و مشهور شوند و بر اساس مغالطهی هولناک رایج این توهم به وجود بیاورد که از باقی همصنفان خود بهترند.
نتیجهی این امر واضح است: از بین پزشکها، عنترش، از بین وکلا عنترش، از بین همهی مشاغل و اصناف عنترش تشویق میشود و بالا میآید.
بیایید از خود بپرسیم در جایی که نظارت استصوابی شورای نگهبان نیست، چرا این مقدار اوباش و عنترها و فرومایهترینها به شهرت رسیدهاند؟ چرا انتخابات را میشود تحریم کرد، ولی یک شارلاتان را نمیشود رسوا کرد؟ چرا همه روی انتخابهای آشغال خود تعصب دارند؟ چرا ایرانی جماعت در عین خودزرنگپنداری و بدبینی پارانویید هر روز گول یکی را میخورد؟ چرا اینقدر راحت میشود کسی خودش را متخصص چیزی جا بزند؟ جامعهی ما چگونه سازمان داده شده که بهشت شارلاتانهاست؟
شاید واقعاً به رغم تمام غرغرها و شکایتها این جامعه تقاضای جدی برای چیز بدردخور در هیچ عرصهای ندارد. شاید واقعاً فقط عنتربازی برایش جالب است.
سپاس ریوندی
#بازاندیشی_مفاهیم_فرهنگی
Forwarded from مهمات
من در کمال شرمندگی بابت اینکه اسمم توی لیست «سیمکارت سفید» بوده، از همهتون عمیقاً عذرخواهی میکنم.
روز هشتم جنگ یکی از همکاران سابق خبرنگار زنگ زد و گفت «شمارهات رو همراه با لیستی از بقیه روزنامهنگارها دادم به وزارت ارشاد و اینترنتت وصل شده!»
معترض شدم که چرا بدون درخواست خودم این کار رو کرده و گفتم اسمم رو از لیست در بیاره، گفت موقتیه و فقط برای همین روزهای جنگه. بعد از جنگ چون همچنان اینترنت خط تلفنم به همان شکل بدون فیلتر وصل بود چندبار تماس گرفتم که لغو کردنش رو پیگیری کنه. گفت قول دادن ولی هنوز انجامش ندادن.
من در پیگیری جدیتر برای لغو کردنش در مدت بعد از جنگ و عدم استفاده از آن سهلانگاری کردم و به خاطر این کوتاهی، عمیقاً متاسفم و بابتش از همه عذرخواهی میکنم، در حالی که به عنوان کسی که قبلا خبرنگار بوده وظیفه داشتم درباره این رانت و تبعیض اطلاعرسانی کنم.
مواضع من درباره فیلترینگ، اینترنت آزاد و ساختاری که عامل همه این نابرابریهاست، قبلا هم توی صفحهام منتشر شدن و از این به بعد هم مواضعم همون خواهد بود. میدونم که اعتماد مخدوش شده با حرف تغییر نمیکنه. همه تلاشم رو میکنم که در عمل این رو نشون بدم. 🙏
🔗 Sadra Mohaqeq (@SadraMohaqeq)
روز هشتم جنگ یکی از همکاران سابق خبرنگار زنگ زد و گفت «شمارهات رو همراه با لیستی از بقیه روزنامهنگارها دادم به وزارت ارشاد و اینترنتت وصل شده!»
معترض شدم که چرا بدون درخواست خودم این کار رو کرده و گفتم اسمم رو از لیست در بیاره، گفت موقتیه و فقط برای همین روزهای جنگه. بعد از جنگ چون همچنان اینترنت خط تلفنم به همان شکل بدون فیلتر وصل بود چندبار تماس گرفتم که لغو کردنش رو پیگیری کنه. گفت قول دادن ولی هنوز انجامش ندادن.
من در پیگیری جدیتر برای لغو کردنش در مدت بعد از جنگ و عدم استفاده از آن سهلانگاری کردم و به خاطر این کوتاهی، عمیقاً متاسفم و بابتش از همه عذرخواهی میکنم، در حالی که به عنوان کسی که قبلا خبرنگار بوده وظیفه داشتم درباره این رانت و تبعیض اطلاعرسانی کنم.
مواضع من درباره فیلترینگ، اینترنت آزاد و ساختاری که عامل همه این نابرابریهاست، قبلا هم توی صفحهام منتشر شدن و از این به بعد هم مواضعم همون خواهد بود. میدونم که اعتماد مخدوش شده با حرف تغییر نمیکنه. همه تلاشم رو میکنم که در عمل این رو نشون بدم. 🙏
🔗 Sadra Mohaqeq (@SadraMohaqeq)
Forwarded from Meysam
تراژدی قضاوت
درباره زندگی تلخ و تکاندهندهی اسماعیل سقاب اصفهانی
اکبر منتجبی
روزنامهنگار
زندگی، گاه چنان بیرحم و بیمنطق میشود که آدمی را در برابر خود به زانو درمیآورد. گویی هیچ قاعدهای نیست، جز رنج. هیچ منطقی نیست، جز سقوط. و هیچ پناهی نیست، جز حیرت. وقتی به آنچه بر اسماعیل سقاب اصفهانی گذشت فکر میکنم، سیاست برایم بیش از همیشه، هولناک و بیرحم میشود.
او چند هفته پیش، بهعنوان یک جوان از جناح اصولگرا، به دولت اصلاحطلب پزشکیان پیوست. همین کافی بود تا سیل هجمهها روانهاش شود. از تمسخر نامش تا تردید در برنامهاش. از رسانههای رسمی تا توییتر، همه علیه او یکصدا شدند که مأمور گران کردن بنزین است. دور از ذهن نبود و نیست که اتحادیه قاچاقچیان سوخت پشت تمام این تخریبها خوابیده باشد.
اما آنچه همه را به سکوت واداشت، نه پاسخهای سقاب اصفهانی بود و نه دفاعیههای دولت. بلکه فاجعهای بود که از دل جادهای بیرحم سر برآورد. همسرش، به همراه دو فرزندش، در تصادف با یک تریلی، در چشمبرهمزدنی از زندگی جدا شدند. همسر در دم جان سپرد. دختر کوچک دچار مرگ مغزی شد. و پدر، در اوج داغ و ناباوری، تصمیم گرفت اعضای بدنش را اهدا کند. یک هفته بعد، پسر کوچکش نیز جان سپرد.
در برابر این تراژدی، تمام تخریبها متوقف شد. حملهها، تحلیلها، تمسخرها. گویی رنج، زبانها را بُرید. مرگ، نقابها را کنار زد و چهرهی واقعی انسان را به نمایش گذاشت. دیگر کسی از گرانی بنزین نگفت. دیگر کسی از جناح و پُست و مأموریت او حرفی نزد. تنها چیزی که باقی ماند، سکوت بود. سکوتی سنگین.
ما اغلب آدمها را با برچسبهایی تقلیل میدهیم. اصولگرا، اصلاحطلب، نفوذی، حکومتی. چپ، راست و... اما تنها مرگ است که هیچ برچسبی نمیشناسد. رنج، جناح ندارد. و تراژدی، همه را به یک اندازه در خود میبلعد. در این لحظه، اسماعیل سقاب اصفهانی دیگر نه یک معاون رئیسجمهور بود، نه مأمور گران کردن بنزین یا حتی جوانی از اصولگرایان.. او فقط پدر بود. پدری داغدیده، و تنها، و در عین حال، بزرگ که در اوج اندوه، تصمیم به بخشش گرفت. تصمیم به زندگی بخشیدن، در دل مرگ.
در روزگاری که قضاوت، آسانترین کار جهان شده، و تخریب، سرگرمی روزمره است، گاهی یک تراژدی کافیست تا پردهها را کنار بزند. تا نشان دهد پشت هر نام، هر عنوان، هر جناح، انسانی ایستاده با قلبی تپنده، با خانوادهای، با رؤیاهایی که ممکن است در یک لحظه، در یک پیچ جاده، برای همیشه خاموش شوند.
و شاید اینجا، باید مکث کنیم. نه برای اندوه، که برای بیداری. برای یادآوری این حقیقت ساده که پیش از آنکه کسی را متهم کنیم، لحظهای فکر کنیم اگر این رنج، سهم ما بود، چه میکردیم؟
@journalistsclub1
درباره زندگی تلخ و تکاندهندهی اسماعیل سقاب اصفهانی
اکبر منتجبی
روزنامهنگار
زندگی، گاه چنان بیرحم و بیمنطق میشود که آدمی را در برابر خود به زانو درمیآورد. گویی هیچ قاعدهای نیست، جز رنج. هیچ منطقی نیست، جز سقوط. و هیچ پناهی نیست، جز حیرت. وقتی به آنچه بر اسماعیل سقاب اصفهانی گذشت فکر میکنم، سیاست برایم بیش از همیشه، هولناک و بیرحم میشود.
او چند هفته پیش، بهعنوان یک جوان از جناح اصولگرا، به دولت اصلاحطلب پزشکیان پیوست. همین کافی بود تا سیل هجمهها روانهاش شود. از تمسخر نامش تا تردید در برنامهاش. از رسانههای رسمی تا توییتر، همه علیه او یکصدا شدند که مأمور گران کردن بنزین است. دور از ذهن نبود و نیست که اتحادیه قاچاقچیان سوخت پشت تمام این تخریبها خوابیده باشد.
اما آنچه همه را به سکوت واداشت، نه پاسخهای سقاب اصفهانی بود و نه دفاعیههای دولت. بلکه فاجعهای بود که از دل جادهای بیرحم سر برآورد. همسرش، به همراه دو فرزندش، در تصادف با یک تریلی، در چشمبرهمزدنی از زندگی جدا شدند. همسر در دم جان سپرد. دختر کوچک دچار مرگ مغزی شد. و پدر، در اوج داغ و ناباوری، تصمیم گرفت اعضای بدنش را اهدا کند. یک هفته بعد، پسر کوچکش نیز جان سپرد.
در برابر این تراژدی، تمام تخریبها متوقف شد. حملهها، تحلیلها، تمسخرها. گویی رنج، زبانها را بُرید. مرگ، نقابها را کنار زد و چهرهی واقعی انسان را به نمایش گذاشت. دیگر کسی از گرانی بنزین نگفت. دیگر کسی از جناح و پُست و مأموریت او حرفی نزد. تنها چیزی که باقی ماند، سکوت بود. سکوتی سنگین.
ما اغلب آدمها را با برچسبهایی تقلیل میدهیم. اصولگرا، اصلاحطلب، نفوذی، حکومتی. چپ، راست و... اما تنها مرگ است که هیچ برچسبی نمیشناسد. رنج، جناح ندارد. و تراژدی، همه را به یک اندازه در خود میبلعد. در این لحظه، اسماعیل سقاب اصفهانی دیگر نه یک معاون رئیسجمهور بود، نه مأمور گران کردن بنزین یا حتی جوانی از اصولگرایان.. او فقط پدر بود. پدری داغدیده، و تنها، و در عین حال، بزرگ که در اوج اندوه، تصمیم به بخشش گرفت. تصمیم به زندگی بخشیدن، در دل مرگ.
در روزگاری که قضاوت، آسانترین کار جهان شده، و تخریب، سرگرمی روزمره است، گاهی یک تراژدی کافیست تا پردهها را کنار بزند. تا نشان دهد پشت هر نام، هر عنوان، هر جناح، انسانی ایستاده با قلبی تپنده، با خانوادهای، با رؤیاهایی که ممکن است در یک لحظه، در یک پیچ جاده، برای همیشه خاموش شوند.
و شاید اینجا، باید مکث کنیم. نه برای اندوه، که برای بیداری. برای یادآوری این حقیقت ساده که پیش از آنکه کسی را متهم کنیم، لحظهای فکر کنیم اگر این رنج، سهم ما بود، چه میکردیم؟
@journalistsclub1
Forwarded from سفرنامه های قاسم حلاجیان و دوستان (قاسم حلاجیان)
سفرنامه سعيد نفيسي به رشت سال١٣٠٦
✒️شب اول فروردين ١٣٠۶ كه وارد رشت شدم مثل اين بود كه به مملكت ديگرى غير از ايران رسيده ام. در سبزه ميدان از اتومبيل فرود آمديم. اولين تعجب من اين بود كه چرا گدايى نرسيد و دست خود را دراز نكرد، بعد معلوم شد گدايى در گيلان منسوخ شده و اين متاع خريدار ندارد. در شهر رشت و در انزلى دار الايتام و دار الرضاعه و دار المساكين هست. مريض خانه هاى مجانى هست.
دومين چيزى كه توجه مرا جلب كرد اين بود كه کوچه هاى شهر روشن است، بطورى كه انسان مى تواند در شب صورت ظاهر شهر را بشناسد، مى توان رنگ خانه ها را تميز داد.
در تهران وضع معابر چشم انسان را خسته مى كند. همه ديوارها خشت و كَل است كه همه به يك رنگ ساخته شده، يكى را كه انسان ديد از ديدن دومى بيزار است. اما مناظر خارجى خانه ها در شهرهاى گيلان مايه نوازش ديدگان است. بيشتر چوب است كه به رنگهاى مختلف درآورده اند.از پنجره هاى خانه ها روشنايى مى تابد.
🆔 @safar_chehelsalegi
در تهران هر كسى اين خانه هاى خاموش و تاريك را ببيند تصور نمى كند كه كسى در اندرون آن زنده است ولى از پنجره هاى خانه هاى گيلان در شب علایم زندگى پديدار است.
چند دقيقه پس از ورود به حمام رفتم و تعجب كردم كه حمام به اين پاكيزگى را كدام مسلمان ساخته است. معلوم شد بلديه رشت حمام ها را معاينه مى كند و اگر در نظافت آن نكوشند، بازخواست می کند.
در راه با عمارت باشكوهى مصادف شدم كه به سبك بناهاى عمومى آلمان ساخته شده است. در وسط آن برج مرتفعى است كه چراغی در ياى آن مى سوخت. وقتى كه در نور چراغ خواندم: «بلديه»، خيلى متعجب شدم. در اروپا عمارات بلديه شهرها هميشه يكى از زيورهاى بزرك معمارى شهر و يكى از شاهكارهاى معمارى است.
رشت مى تواند از اين حيث مغرور باشد كه با يك شهر اروپايي برابر است.
در سبزه ميدان باغ عمومى بزرگى بود كه در ميان آن مجسمه رضاشاه را گذاشته اند. اين هم يكى از علایم بزرك تمدن است. بعد از حمام قدرى در اين باغ گردش كردم. متعجب شدم كه جرا مردم به باغچه ها نمى روند و گلها رانمى كنند؟ جرا نيمكت هاى باغ شكسته نيست؟ چرا جوانها در پي اين مادرهايى كه با كودكان خود گردش مى كنند، چنان كه معمول خيابان لاله زار است نمى افتند؟ به عادت تهران!! شب در موقع خواب شمع و كبريت خواستم، ميزبان خنديد و گفت: لازم نيست هر وقت شب كه بيدار شديد دگمه چراغ برق را بگردانيد. .ديدم از اين حيث هم رشت از تهران پيش است.
پنج سفرنامه گیلان به قلم روزنامهنگاران دورۀ قاجار و پهلوی نشر ایلیا رشت
🆔 @safar_chehelsalegi
✒️شب اول فروردين ١٣٠۶ كه وارد رشت شدم مثل اين بود كه به مملكت ديگرى غير از ايران رسيده ام. در سبزه ميدان از اتومبيل فرود آمديم. اولين تعجب من اين بود كه چرا گدايى نرسيد و دست خود را دراز نكرد، بعد معلوم شد گدايى در گيلان منسوخ شده و اين متاع خريدار ندارد. در شهر رشت و در انزلى دار الايتام و دار الرضاعه و دار المساكين هست. مريض خانه هاى مجانى هست.
دومين چيزى كه توجه مرا جلب كرد اين بود كه کوچه هاى شهر روشن است، بطورى كه انسان مى تواند در شب صورت ظاهر شهر را بشناسد، مى توان رنگ خانه ها را تميز داد.
در تهران وضع معابر چشم انسان را خسته مى كند. همه ديوارها خشت و كَل است كه همه به يك رنگ ساخته شده، يكى را كه انسان ديد از ديدن دومى بيزار است. اما مناظر خارجى خانه ها در شهرهاى گيلان مايه نوازش ديدگان است. بيشتر چوب است كه به رنگهاى مختلف درآورده اند.از پنجره هاى خانه ها روشنايى مى تابد.
🆔 @safar_chehelsalegi
در تهران هر كسى اين خانه هاى خاموش و تاريك را ببيند تصور نمى كند كه كسى در اندرون آن زنده است ولى از پنجره هاى خانه هاى گيلان در شب علایم زندگى پديدار است.
چند دقيقه پس از ورود به حمام رفتم و تعجب كردم كه حمام به اين پاكيزگى را كدام مسلمان ساخته است. معلوم شد بلديه رشت حمام ها را معاينه مى كند و اگر در نظافت آن نكوشند، بازخواست می کند.
در راه با عمارت باشكوهى مصادف شدم كه به سبك بناهاى عمومى آلمان ساخته شده است. در وسط آن برج مرتفعى است كه چراغی در ياى آن مى سوخت. وقتى كه در نور چراغ خواندم: «بلديه»، خيلى متعجب شدم. در اروپا عمارات بلديه شهرها هميشه يكى از زيورهاى بزرك معمارى شهر و يكى از شاهكارهاى معمارى است.
رشت مى تواند از اين حيث مغرور باشد كه با يك شهر اروپايي برابر است.
در سبزه ميدان باغ عمومى بزرگى بود كه در ميان آن مجسمه رضاشاه را گذاشته اند. اين هم يكى از علایم بزرك تمدن است. بعد از حمام قدرى در اين باغ گردش كردم. متعجب شدم كه جرا مردم به باغچه ها نمى روند و گلها رانمى كنند؟ جرا نيمكت هاى باغ شكسته نيست؟ چرا جوانها در پي اين مادرهايى كه با كودكان خود گردش مى كنند، چنان كه معمول خيابان لاله زار است نمى افتند؟ به عادت تهران!! شب در موقع خواب شمع و كبريت خواستم، ميزبان خنديد و گفت: لازم نيست هر وقت شب كه بيدار شديد دگمه چراغ برق را بگردانيد. .ديدم از اين حيث هم رشت از تهران پيش است.
پنج سفرنامه گیلان به قلم روزنامهنگاران دورۀ قاجار و پهلوی نشر ایلیا رشت
🆔 @safar_chehelsalegi
رونمایی از کتاب الشتر: بازخوانی تجربهی طرح سلسله بهکوشش بهرنگ صدیقی و رضا حائری
به مناسبت صدسالگی مجید رهنما
با حضور
محمد مالجو (اقتصاددان)
محمد اسکندری (مدرس و پژوهشگر توسعه)
و رضا حائری
همراه با نمایش مستند:
«آموختن برای زیستن» ساخته گردا هالر و به روایت مجید رهنما
سهشنبه ۱۸ آذر، ساعت ۱۷ در کتابفروشی چشمهی کارگر
.
به مناسبت صدسالگی مجید رهنما
با حضور
محمد مالجو (اقتصاددان)
محمد اسکندری (مدرس و پژوهشگر توسعه)
و رضا حائری
همراه با نمایش مستند:
«آموختن برای زیستن» ساخته گردا هالر و به روایت مجید رهنما
سهشنبه ۱۸ آذر، ساعت ۱۷ در کتابفروشی چشمهی کارگر
.
گشتها | هومن پناهنده
رونمایی از کتاب الشتر: بازخوانی تجربهی طرح سلسله بهکوشش بهرنگ صدیقی و رضا حائری به مناسبت صدسالگی مجید رهنما با حضور محمد مالجو (اقتصاددان) محمد اسکندری (مدرس و پژوهشگر توسعه) و رضا حائری همراه با نمایش مستند: «آموختن برای زیستن» ساخته گردا هالر و به روایت…
خیابان کارگر شمالی، تقاطع بزرگراه شهید گمنام، خیابان چهارم، نبش خیابان صالحی، پلاک ۲.
Forwarded from مدرسه علوم انسانی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Ⓜ️ سیاوش شهشهانی، استاد بازنشسته ریاضیات دانشگاه شریف: برای پرورش استدلال، انشاء از ریاضی مفیدتر است.
on_andishe
🛄 @zistboommedia || مدرسه علوم انسانی
on_andishe
🛄 @zistboommedia || مدرسه علوم انسانی
Forwarded from نشر کرگدن
فرهیختۀ گرامی
نشر کرگدن در دهمین سال فعالیت خود و به مناسبت انتشار دویستمین کتابش، از شما برای شرکت در دورهمی دوستان نشر کرگدن دعوت میکند.
در این برنامه که با مشارکت فرهنگسرای نیاوران و مجلۀ بخارا برگزار میشود، میزبان برخی از دبیران و مترجمان و همکاران نشر کرگدن خواهیم بود:
مهدی اخوان
حمیده بحرینی
مالک حسینی
امیرحسین خداپرست
حسین شیخرضایی
بابک عباسی
محسن کرمی
حسین معصومی همدانی
محمدرضا معمارصادقی
مریم نصر اصفهانی
محمدمنصور هاشمی
مریم هاشمیان
و
علی دهباشی
زمان: پنجشنبه ۱۳ آذر، ساعت ۱۰ تا ۱۲
📍مکان: فرهنگسرای نیاوران، تهران، خیابان پاسداران، مقابل پارک نیاوران، سالن خلیج فارس
نشر کرگدن در دهمین سال فعالیت خود و به مناسبت انتشار دویستمین کتابش، از شما برای شرکت در دورهمی دوستان نشر کرگدن دعوت میکند.
در این برنامه که با مشارکت فرهنگسرای نیاوران و مجلۀ بخارا برگزار میشود، میزبان برخی از دبیران و مترجمان و همکاران نشر کرگدن خواهیم بود:
مهدی اخوان
حمیده بحرینی
مالک حسینی
امیرحسین خداپرست
حسین شیخرضایی
بابک عباسی
محسن کرمی
حسین معصومی همدانی
محمدرضا معمارصادقی
مریم نصر اصفهانی
محمدمنصور هاشمی
مریم هاشمیان
و
علی دهباشی
زمان: پنجشنبه ۱۳ آذر، ساعت ۱۰ تا ۱۲
📍مکان: فرهنگسرای نیاوران، تهران، خیابان پاسداران، مقابل پارک نیاوران، سالن خلیج فارس
Forwarded from حلقه دیدگاه نو
نشست « در ستایش یک سلوک فکری - معنوی: بزرگداشت هشتادمین سالروز تولد دکتر عبدالکریم سروش»
با حضور:
محمد مجتهد شبستری
عبدالعلی بازرگان
علی میرسپاسی
مصطفی ملکیان
سعید حجاریان
نوید بازرگان
حسین کمالی
سروش دباغ
امیر مازیار
جواد حیدری
حسین کاجی
Saturday, Dec 13, at 2 pm (EST)
شنبه ۲۳ آذرماه ۱۴۰۴
برای ورود از طریق کلاب هاوس از این پیوند استفاده کنید:
https://www.clubhouse.com/invite/7V7iyE6gjZb5yOwjpzGEJ69JV68diO8oVX7:yUqTZNNV1DAuKJIH6ejYyPkLcG1u-VvsquqT1WMzVJ0
برای ورود از طریق گوگل میت از این پیوند استفاده کنید:
https://meet.google.com/gib-fcmn-sea
برای ورود از طریق یوتیوب از این پیوند استفاده کنید:
https://www.youtube.com/channel/UChEJTURDqHrYBAWt0MUs2EA
#حلقه_دیدگاه_نو
@didgahenochannel
با حضور:
محمد مجتهد شبستری
عبدالعلی بازرگان
علی میرسپاسی
مصطفی ملکیان
سعید حجاریان
نوید بازرگان
حسین کمالی
سروش دباغ
امیر مازیار
جواد حیدری
حسین کاجی
Saturday, Dec 13, at 2 pm (EST)
شنبه ۲۳ آذرماه ۱۴۰۴
برای ورود از طریق کلاب هاوس از این پیوند استفاده کنید:
https://www.clubhouse.com/invite/7V7iyE6gjZb5yOwjpzGEJ69JV68diO8oVX7:yUqTZNNV1DAuKJIH6ejYyPkLcG1u-VvsquqT1WMzVJ0
برای ورود از طریق گوگل میت از این پیوند استفاده کنید:
https://meet.google.com/gib-fcmn-sea
برای ورود از طریق یوتیوب از این پیوند استفاده کنید:
https://www.youtube.com/channel/UChEJTURDqHrYBAWt0MUs2EA
#حلقه_دیدگاه_نو
@didgahenochannel
دو پوستر بالا به دو موضوع کاملاً متفاوت میپردازند. اما، به نظرم، یک جنبهُ آنها را میتوان با هم سنجید و داوری کرد که دستکم از آن جنبهُ خاص، در یکی از آنها با ذهنیتی پیشرفته سروکار داریم و در دیگری با تفکری عقبمانده.
اگر مایلید، نظرتان را در این باره بنویسید.
اگر مایلید، نظرتان را در این باره بنویسید.
گشتها | هومن پناهنده
رونمایی از کتاب الشتر: بازخوانی تجربهی طرح سلسله بهکوشش بهرنگ صدیقی و رضا حائری به مناسبت صدسالگی مجید رهنما با حضور محمد مالجو (اقتصاددان) محمد اسکندری (مدرس و پژوهشگر توسعه) و رضا حائری همراه با نمایش مستند: «آموختن برای زیستن» ساخته گردا هالر و به روایت…
محمد اسکندری در سخنرانی کوتاه و مفیدش ضمن ذکر اعتبار بینالمللی مجید رهنما، به دلیل وزن آرای انتقادیش در مباحث "توسعه"، با اشاره به تجربهُ مهم "طرح توسعهُ سلسله در الشتر" و آرای متاُخر مجید رهنما، به این دو پرسش مهم از منظر مجید رهنما میپردازد:
- آیا توسعه(یافتگی) مطلوب است؟
- آیا توسعه ممکن است؟
#هومن_پناهنده
@gashthaa
👇👇👇👇👇
- آیا توسعه(یافتگی) مطلوب است؟
- آیا توسعه ممکن است؟
#هومن_پناهنده
@gashthaa
👇👇👇👇👇
Forwarded from تالار آینه
🔺🔻🔺
خَیْرُالکَلامِ استاد کامرانِ فانی
سالها پیش، در حدودِ سالِ ۱۳۷۱ ه.ش.، نزدِ استاد کامرانِ فانی، از بیمُبالاتیهایِ یکی از ناشرانِ بِنام و مُوَجَّهْنما گِلِه میکردم و با شگفتی میگفتم که: چرا چُنین ناشرِ اسمورَسمداری باید به نشرِ فُلان مُهمَلات و بَهمان اَراجیف اهتمام کند؟! استاد فانی مرا اندرز میگفت و هُشدار میداد که هیچگاه حُسنِ شهرت و وجاهتِ ناشر یا دیگر چیزها را مُنافیِ دَستیازیِ او به فضائحِ فرهنگی نباید پنداشت! استاد فانی در این میان عبارتی کوتاه گفت که در خاطرم نقش بسته است و بارها در درازنایِ این سالها صِدقِ سخنِ حکیمانهاش را آزمودهام. گفت:
«در ایران هیچ چیزی دَلیلِ هیچ چیزی نمیشَوَد!».
راست گفت. ... خَیْرُ الکَلامِ ما قَلَّ وَ دَلّ.
«پَنْدِ حَکیمْ مَحضِ صَوابَست و عیْنِ خیْر
فَرخُنْده آن کَسی که به سَمْعِ رِضا شَنید»
ج.ج.
#پند_پیران
#کامران_فانی
#احوال_ملک_دارا
@talar_ayne
خَیْرُالکَلامِ استاد کامرانِ فانی
سالها پیش، در حدودِ سالِ ۱۳۷۱ ه.ش.، نزدِ استاد کامرانِ فانی، از بیمُبالاتیهایِ یکی از ناشرانِ بِنام و مُوَجَّهْنما گِلِه میکردم و با شگفتی میگفتم که: چرا چُنین ناشرِ اسمورَسمداری باید به نشرِ فُلان مُهمَلات و بَهمان اَراجیف اهتمام کند؟! استاد فانی مرا اندرز میگفت و هُشدار میداد که هیچگاه حُسنِ شهرت و وجاهتِ ناشر یا دیگر چیزها را مُنافیِ دَستیازیِ او به فضائحِ فرهنگی نباید پنداشت! استاد فانی در این میان عبارتی کوتاه گفت که در خاطرم نقش بسته است و بارها در درازنایِ این سالها صِدقِ سخنِ حکیمانهاش را آزمودهام. گفت:
«در ایران هیچ چیزی دَلیلِ هیچ چیزی نمیشَوَد!».
راست گفت. ... خَیْرُ الکَلامِ ما قَلَّ وَ دَلّ.
«پَنْدِ حَکیمْ مَحضِ صَوابَست و عیْنِ خیْر
فَرخُنْده آن کَسی که به سَمْعِ رِضا شَنید»
ج.ج.
#پند_پیران
#کامران_فانی
#احوال_ملک_دارا
@talar_ayne
Forwarded from حسین معصومی همدانی
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Forwarded from سازمان پژوهشگران ایرانی سبزاندیش (سپاس)
🔸 روایت یک اندیشه در آستانه نهمین دهه
شامگاه جمعه ۲۱ آذر، در شهر کلن آلمان، مراسم گرامیداشت هشتادمین سالروز تولد دکتر عبدالکریم سروش با حضور جمعی از اعضا و علاقهمندان نهضت آزادی ایران برگزار شد. این نشست بهصورت حضوری و همزمان آنلاین برگزار شد.
در این نشست، حسن یوسفی اشکوری، علیرضا رجایی، حسن فرشتیان، سروش دباغ، محسن آرمین و یاسر میردامادی، هر یک از زاویهای به بررسی آثار و نقش فکری سروش پرداختند؛ از «قبض و بسط تئوریک شریعت» و دموکراتیککردن فهم دین، تا الهیات متأخر، نقد فقه، استقلال رأی و ایستادگی در برابر «دیکتاتوری جو».
در پایان، خود عبدالکریم سروش با نگاهی به مسیر فکریاش، از نسبت علم جدید و دین، نقد فلسفه اسلامی سنتی، و انس دیرینهاش با مولانا سخن گفت و عصاره کوششهایش را در دو مسیر خلاصه کرد: «بشریکردن دین» و «طبیعیکردن ماوراءالطبیعه».
🔸 گزارش کامل نشست را در لینک زیر بخوانید:
[ گزارش کامل]
ـــــــــــــــــــــــــــ
#عبدالکریم_سروش
#ندای_آزادی
#سپاس_نیوز
#نهضت_آزادی
#آلمان
@nedayeazadinet
@goftegoha_melli
@Sepas_news
گزارش نشست گرامیداشت دکتر عبدالکریم سروش در شهر کلن آلمان
شامگاه جمعه ۲۱ آذر، در شهر کلن آلمان، مراسم گرامیداشت هشتادمین سالروز تولد دکتر عبدالکریم سروش با حضور جمعی از اعضا و علاقهمندان نهضت آزادی ایران برگزار شد. این نشست بهصورت حضوری و همزمان آنلاین برگزار شد.
در این نشست، حسن یوسفی اشکوری، علیرضا رجایی، حسن فرشتیان، سروش دباغ، محسن آرمین و یاسر میردامادی، هر یک از زاویهای به بررسی آثار و نقش فکری سروش پرداختند؛ از «قبض و بسط تئوریک شریعت» و دموکراتیککردن فهم دین، تا الهیات متأخر، نقد فقه، استقلال رأی و ایستادگی در برابر «دیکتاتوری جو».
در پایان، خود عبدالکریم سروش با نگاهی به مسیر فکریاش، از نسبت علم جدید و دین، نقد فلسفه اسلامی سنتی، و انس دیرینهاش با مولانا سخن گفت و عصاره کوششهایش را در دو مسیر خلاصه کرد: «بشریکردن دین» و «طبیعیکردن ماوراءالطبیعه».
🔸 گزارش کامل نشست را در لینک زیر بخوانید:
[ گزارش کامل]
ـــــــــــــــــــــــــــ
#عبدالکریم_سروش
#ندای_آزادی
#سپاس_نیوز
#نهضت_آزادی
#آلمان
@nedayeazadinet
@goftegoha_melli
@Sepas_news
حزب دلار
-----
دلار جای خدا نشسته. فرمان میراند، شریعت حقیقی از آن اوست. متر و معیار سنجش حقیقت است. همان است که در سالهای پس از پیروزی انقلاب مظهر شیطان بود. این خدا نیست که امروز از هر چه تصور کنیم بزرگتر است. دلار است که از انتظار و تصور ما هر روز بالاتر میایستد.
مردم میزان ثروت خود را با دلار میسنجند. هر چه دلار داشته باشند، به همان میزان کمال پیدا میکنند هر چه نداشته باشند سقوط میکنند. دوپاره شدهاند. هستی ریالیشان در حال سقوط هر روزی است و هستی دلاریشان هر روز صعود میکند.
در دو دهه گذشته سیاست در ایران عرصه جار و جنجالهای پر سر و صدا بود. یکی پرچم عدالت برداشت، دیگری از اعتدال گفت. یکی سید و سالار مظلومان شد دیگری از وفاق گفت. اما دلار سر به زیر و بیمدعا، به همه مهر باطل زد و بر نردبان ترقی هر روز بیشتر از روز پیش صعود کرد. اینک مثل یک برج بزرگ بر فراز همه مفاهیم مقدس و نامقدس ایستاده و نشان میدهد خداوند راستین روزگار ماست.
اوست که معین میکند سیاست خارجیمان باید به کدام سو برود. سیاست داخلیمان به کدام سو. اوست که متر و معیار کارآمدی دولتمردان است. روحانیون حقیقی کسانی هستند که در هیات کارشناسان مشفق، دولتمردان را به تبعیت از حکم دلار دعوت میکنند.
دلار حزب اصلی است. همه به آن پیوستهاند. کسانی آشکارا کسانی پنهان. وای بر ریاکاران و منافقان.
@javadkashi
-----
دلار جای خدا نشسته. فرمان میراند، شریعت حقیقی از آن اوست. متر و معیار سنجش حقیقت است. همان است که در سالهای پس از پیروزی انقلاب مظهر شیطان بود. این خدا نیست که امروز از هر چه تصور کنیم بزرگتر است. دلار است که از انتظار و تصور ما هر روز بالاتر میایستد.
مردم میزان ثروت خود را با دلار میسنجند. هر چه دلار داشته باشند، به همان میزان کمال پیدا میکنند هر چه نداشته باشند سقوط میکنند. دوپاره شدهاند. هستی ریالیشان در حال سقوط هر روزی است و هستی دلاریشان هر روز صعود میکند.
در دو دهه گذشته سیاست در ایران عرصه جار و جنجالهای پر سر و صدا بود. یکی پرچم عدالت برداشت، دیگری از اعتدال گفت. یکی سید و سالار مظلومان شد دیگری از وفاق گفت. اما دلار سر به زیر و بیمدعا، به همه مهر باطل زد و بر نردبان ترقی هر روز بیشتر از روز پیش صعود کرد. اینک مثل یک برج بزرگ بر فراز همه مفاهیم مقدس و نامقدس ایستاده و نشان میدهد خداوند راستین روزگار ماست.
اوست که معین میکند سیاست خارجیمان باید به کدام سو برود. سیاست داخلیمان به کدام سو. اوست که متر و معیار کارآمدی دولتمردان است. روحانیون حقیقی کسانی هستند که در هیات کارشناسان مشفق، دولتمردان را به تبعیت از حکم دلار دعوت میکنند.
دلار حزب اصلی است. همه به آن پیوستهاند. کسانی آشکارا کسانی پنهان. وای بر ریاکاران و منافقان.
@javadkashi
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
این فصلِ دیگری است
هنگامی که حکومتی اقتدارگرا از نفس میافتد و مردم (همچون این فوتبالیست) احساس میکنند که دیگر از آن سیطرهُ مطلق، مهیب و کوبنده که حکومت در گذشته داشت خبری نیست، گرهِ زبانها به شکلی شگرف و تکاندهنده باز میشود و نجواهای پیشین به بانگ بلند بدل میگردد و آنچه در زیر پوست جامعه جریان داشته رو میآید. به این ترتیب گفتمانی دیگر نیرو میگیرد و اندک اندک با حاکمیت گفتمان جدید، جهان اجتماعی و بهتبع آن فضای سیاسی دگرگون میشود.
✍#هومن_پناهنده
@gashthaa
هنگامی که حکومتی اقتدارگرا از نفس میافتد و مردم (همچون این فوتبالیست) احساس میکنند که دیگر از آن سیطرهُ مطلق، مهیب و کوبنده که حکومت در گذشته داشت خبری نیست، گرهِ زبانها به شکلی شگرف و تکاندهنده باز میشود و نجواهای پیشین به بانگ بلند بدل میگردد و آنچه در زیر پوست جامعه جریان داشته رو میآید. به این ترتیب گفتمانی دیگر نیرو میگیرد و اندک اندک با حاکمیت گفتمان جدید، جهان اجتماعی و بهتبع آن فضای سیاسی دگرگون میشود.
✍#هومن_پناهنده
@gashthaa
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
این مرد، با این پریشانی و پاشیدگیاش و تلاش نابخردانهُ غمانگیزش برای آسیب زدن به خود، در چشم ِ من، نماد ایران ِ این روزگار است.
باری، دیر زمانی است که تاُمل در احوال ِ ایران و ایرانیان سبب شده بیتی را همواره با خود زمزمه کنم:
بر ایران ِ پریشان رحمت آرید
که وقتی کاردانی کاملی بود
که تصرفی است در این بیت حافظ:
بر این جان پریشان رحمت آرید
که وقتی کاردانی کاملی بود
✍#هومن_پناهنده
@gashthaa
باری، دیر زمانی است که تاُمل در احوال ِ ایران و ایرانیان سبب شده بیتی را همواره با خود زمزمه کنم:
بر ایران ِ پریشان رحمت آرید
که وقتی کاردانی کاملی بود
که تصرفی است در این بیت حافظ:
بر این جان پریشان رحمت آرید
که وقتی کاردانی کاملی بود
✍#هومن_پناهنده
@gashthaa
Forwarded from تفکر
چه کسی را برای کشتن انتخاب کنیم؟
امیر ناظمی
مسالهی قایق نجات
در سال ۱۸۴۱ کشتی «براون» در نزدیکی ساحل نیوفاندلند غرق شد. برای نجات مسافران، قایقهای نجات به اندازهی مسافران نبود: در حالی که ۷۴ نفر قایق را پر کرده بودند، ظرفیتش تنها ۶۰ نفر بود؛ و این یعنی غرق شدن قایق نجات.
معاون ناخدا به ملوانی به نام هولمز دستور داد که ۱۴ نفر را به دریا بیندازد. او ۱۳ مرد را به دریا انداخت و یک زن هم به خاطر اینکه از معشوقش جدا نشود، خودش با آنها به آب پرید و همگی غرق شدند؛ اما بقیه نجات پیدا کردند. بعدها هولمز را به اتهام قتل غیرقانونی دستگیر کردند. او محاکمه شد و به حبس ابد محکوم شد.
در طول محاکمه این پرسش طرح شد که هولمز چه معیارهایی برای انتخاب قربانیان داشت؟ پاسخ این بود: همه خدمه کشتی باید زنده میماندند تا جان بقیه را نجات دهند؛ کودکان، زنان متأهل، زنان مجرد و مردان متأهل هم، به ترتیب، اولویتهای بعدی بودند. آنها مردان مجرد را به دریا انداخته بودند.
واقعیت آن بود که معیارهای انتخاب کاملا بازتاب آداب و رسوم و ارزشهای حاکم آن زمان بود. پرسش در خصوص معیارهای انتخاب تبدیل به موضوعی در حوزهی اخلاق شد به نام «مسالهی قایق نجات»! این پرسش در تمامی انتخابهایی که سیاست گذار برای تخصیص منابع محدود به شهروندان دارد؛ همواره پرسشی کلیدی است.
مسالههای معروف دیگری نیز در این خصوص وجود دارد که ۲ مورد از آنها در ادامه معرفی شده است:
مسالهی تراموا
نخستین بار توسط «فیلیپا فوت» (۱۹۶۷) طرح شد و افراد مختلفی در سالهای بعد آن را بازطراحی کردند: تراموایی روی ریل راه آهن در حال حرکت است و پنج نفر سر راه آن هستند و تراموا مستقیماً در حال رفتن به سمت آنهاست. شما به عنوان ناظر در نزدیکی صحنه و نزدیک به یک اهرم هستید که با کشیدن آن تراموا به ریل دیگری که تنها یک نفر روی آن است هدایت میشود، شما دو انتخاب دارید:
۱) هیچ کاری نکنید که این مساوی با کشتهشدن آن پنج نفر روی ریل اصلی است.
۲) با کشیدن اهرم، تراموا را به سمتی هدایت کنید که موجب کشتهشدن آن یک نفر خواهد شد.
مساله: انتخاب درست چیست؟
مسالهی پیوند
مساله پیوند توسط «جودیث تامسون» در ابتدا طرح شد و سپس توسط افراد زیادی بازطرحی شد. در این مساله پرسش در خصوص معیارهای اخلاقی برای تخصیص یک ارگان به بیماران محتاج توسط پزشک مطرح میشود. به عبارت دیگر؛ چه کسانی مستحق دریافت عضو پیوندی است؟ در ابتدا مسالهی تامسون در خصوص قتل یک انسان سالم برای تخصیص ارگانهایش به ۵ بیمار در شرف مرگ و محتاج به پیوند اعضاء بود. آیا این امر اخلاقی است؟
انتخاب معیارها
این دوگانههای اخلاقی، همواره تلاش دارد تا شما را در موقعیت انتخاب قرار دهد تا انگارههای اخلاقی خود را شناسایی کنید.
در «مسالهی قایق نجات» معیارهای سنتی انتخاب بر ۴ محور اصلی قرار داشته است؛
۱)کارکرد: نجات خدمه کشتی به دلیل کمک به نجات سایرین
۲)سن: تقدم کودک
۳)جنسیت: انگارهی زن ناتوان یا زن نیازمند کمک
۴)تاهل: انگارهی ازدواج مقدس
در تمامی مسالهها در صورت هر انتخابی ما به فضیلت دست نمییابیم، و هر انتخابی یعنی انتخاب قربانی است! بلکه پرسش به جهت آشکارشدن انگارهها است؛ این که ما کدام معیارها را انتخاب میکنیم؟ آیا برای قایق نجات انسان تیزهوش را بر انسان معمولی تقدم میدهیم (انگارهی فضیلت هوش)؟ آیا انسان مسلمان را بر غیرمسلمان ترجیح میدهیم (انگارهی فضیلت مومن)؟ آیا ...
معیارهای اخلاقیتر
انتخاب معیارها در حوزهی سیاستگذاری، یعنی انتخاب قربانی هر سیاست. اما آیا معیارهای کلانی برای انتخاب معیارها وجود دارد؟ در سیاستگذاری حوزهی آموزش و نوآوری معیارهای اصلی باید دارای چه ویژگیهایی باشند؟ تخصیص منابع مالی با چه معیاری صورت بپذیرد؟ به عبارت دیگر کدام معیارها ما را به قتل منصفانهتری میرساند؟
معیارهای ما برای انتخاب قربانیان نه تنها باید برای همه یکسان و برابر باشد؛ بلکه نباید ویژگیهای زیر را نیز داشته باشد:
۱-امر ذاتی غیراختیاری:
قربانی باید بر اساس رفتار خودش انتخاب شود و نه ویژگیهایی مانند جنسیت و نژاد که اختیار آنرا نداشته است.
۲-امر میراثی:
قربانی باید در رقابتی منصفانه قربانی شود. سرمایهی میراثی نباید منجر به قربانی شدن شود؛ مثلا خانوادهی فقیر فرد نباید منجر به قتل او شود.
مدرسهای که دانش آموزانش را انتخاب میکند؛ استادی که دانشجو را و پزشکی که بیمارش را؛ همگی همزمان قاتل هم هستند. اما سیاستگذار بیش از همه قاتل است؛ او همیشه با هر انتخابی یک قتلعام دستهجمعی میکند؛ قتلعامی که چارهای ندارد! اما پرسش سیاستگذارِ خوب آن است:
چگونه قاتل منصفی باشم؟
@Tafakkor
امیر ناظمی
مسالهی قایق نجات
در سال ۱۸۴۱ کشتی «براون» در نزدیکی ساحل نیوفاندلند غرق شد. برای نجات مسافران، قایقهای نجات به اندازهی مسافران نبود: در حالی که ۷۴ نفر قایق را پر کرده بودند، ظرفیتش تنها ۶۰ نفر بود؛ و این یعنی غرق شدن قایق نجات.
معاون ناخدا به ملوانی به نام هولمز دستور داد که ۱۴ نفر را به دریا بیندازد. او ۱۳ مرد را به دریا انداخت و یک زن هم به خاطر اینکه از معشوقش جدا نشود، خودش با آنها به آب پرید و همگی غرق شدند؛ اما بقیه نجات پیدا کردند. بعدها هولمز را به اتهام قتل غیرقانونی دستگیر کردند. او محاکمه شد و به حبس ابد محکوم شد.
در طول محاکمه این پرسش طرح شد که هولمز چه معیارهایی برای انتخاب قربانیان داشت؟ پاسخ این بود: همه خدمه کشتی باید زنده میماندند تا جان بقیه را نجات دهند؛ کودکان، زنان متأهل، زنان مجرد و مردان متأهل هم، به ترتیب، اولویتهای بعدی بودند. آنها مردان مجرد را به دریا انداخته بودند.
واقعیت آن بود که معیارهای انتخاب کاملا بازتاب آداب و رسوم و ارزشهای حاکم آن زمان بود. پرسش در خصوص معیارهای انتخاب تبدیل به موضوعی در حوزهی اخلاق شد به نام «مسالهی قایق نجات»! این پرسش در تمامی انتخابهایی که سیاست گذار برای تخصیص منابع محدود به شهروندان دارد؛ همواره پرسشی کلیدی است.
مسالههای معروف دیگری نیز در این خصوص وجود دارد که ۲ مورد از آنها در ادامه معرفی شده است:
مسالهی تراموا
نخستین بار توسط «فیلیپا فوت» (۱۹۶۷) طرح شد و افراد مختلفی در سالهای بعد آن را بازطراحی کردند: تراموایی روی ریل راه آهن در حال حرکت است و پنج نفر سر راه آن هستند و تراموا مستقیماً در حال رفتن به سمت آنهاست. شما به عنوان ناظر در نزدیکی صحنه و نزدیک به یک اهرم هستید که با کشیدن آن تراموا به ریل دیگری که تنها یک نفر روی آن است هدایت میشود، شما دو انتخاب دارید:
۱) هیچ کاری نکنید که این مساوی با کشتهشدن آن پنج نفر روی ریل اصلی است.
۲) با کشیدن اهرم، تراموا را به سمتی هدایت کنید که موجب کشتهشدن آن یک نفر خواهد شد.
مساله: انتخاب درست چیست؟
مسالهی پیوند
مساله پیوند توسط «جودیث تامسون» در ابتدا طرح شد و سپس توسط افراد زیادی بازطرحی شد. در این مساله پرسش در خصوص معیارهای اخلاقی برای تخصیص یک ارگان به بیماران محتاج توسط پزشک مطرح میشود. به عبارت دیگر؛ چه کسانی مستحق دریافت عضو پیوندی است؟ در ابتدا مسالهی تامسون در خصوص قتل یک انسان سالم برای تخصیص ارگانهایش به ۵ بیمار در شرف مرگ و محتاج به پیوند اعضاء بود. آیا این امر اخلاقی است؟
انتخاب معیارها
این دوگانههای اخلاقی، همواره تلاش دارد تا شما را در موقعیت انتخاب قرار دهد تا انگارههای اخلاقی خود را شناسایی کنید.
در «مسالهی قایق نجات» معیارهای سنتی انتخاب بر ۴ محور اصلی قرار داشته است؛
۱)کارکرد: نجات خدمه کشتی به دلیل کمک به نجات سایرین
۲)سن: تقدم کودک
۳)جنسیت: انگارهی زن ناتوان یا زن نیازمند کمک
۴)تاهل: انگارهی ازدواج مقدس
در تمامی مسالهها در صورت هر انتخابی ما به فضیلت دست نمییابیم، و هر انتخابی یعنی انتخاب قربانی است! بلکه پرسش به جهت آشکارشدن انگارهها است؛ این که ما کدام معیارها را انتخاب میکنیم؟ آیا برای قایق نجات انسان تیزهوش را بر انسان معمولی تقدم میدهیم (انگارهی فضیلت هوش)؟ آیا انسان مسلمان را بر غیرمسلمان ترجیح میدهیم (انگارهی فضیلت مومن)؟ آیا ...
معیارهای اخلاقیتر
انتخاب معیارها در حوزهی سیاستگذاری، یعنی انتخاب قربانی هر سیاست. اما آیا معیارهای کلانی برای انتخاب معیارها وجود دارد؟ در سیاستگذاری حوزهی آموزش و نوآوری معیارهای اصلی باید دارای چه ویژگیهایی باشند؟ تخصیص منابع مالی با چه معیاری صورت بپذیرد؟ به عبارت دیگر کدام معیارها ما را به قتل منصفانهتری میرساند؟
معیارهای ما برای انتخاب قربانیان نه تنها باید برای همه یکسان و برابر باشد؛ بلکه نباید ویژگیهای زیر را نیز داشته باشد:
۱-امر ذاتی غیراختیاری:
قربانی باید بر اساس رفتار خودش انتخاب شود و نه ویژگیهایی مانند جنسیت و نژاد که اختیار آنرا نداشته است.
۲-امر میراثی:
قربانی باید در رقابتی منصفانه قربانی شود. سرمایهی میراثی نباید منجر به قربانی شدن شود؛ مثلا خانوادهی فقیر فرد نباید منجر به قتل او شود.
مدرسهای که دانش آموزانش را انتخاب میکند؛ استادی که دانشجو را و پزشکی که بیمارش را؛ همگی همزمان قاتل هم هستند. اما سیاستگذار بیش از همه قاتل است؛ او همیشه با هر انتخابی یک قتلعام دستهجمعی میکند؛ قتلعامی که چارهای ندارد! اما پرسش سیاستگذارِ خوب آن است:
چگونه قاتل منصفی باشم؟
@Tafakkor