ضیاء موحد ، به روایت خودش ، در سن و سالی در اصفهان به انجمن شعر می رفت و شعرهای خودش را در آنجا می خواند که هنوز قدّش به قدّ ِ تریبون نمی رسید. باری ، همین صغر ِ سن مایه ی تردید ِ بعضی از اهل ِ انجمن در اصالت ِ شاعری ِ او می شود و آنها ،طبق رسم، برای آزمودن طبع ِ شاعر ِ خردسال ،چهار کلمه ی "کاسه" ، "گردن" ، "کاغذ" ، و "بازیچه" را به موحد می دهند تا او فی البدیهه شعری بگوید و او چنین می گوید :

افسوس که کاسه لیس وخواریم همه
بر گردن ِ آرزو سواریم همه
چون کاغذ ِ بادبُرده ی سرگردان
بازیچه ی دست روزگاریم همه

و در زیر ، عکس ِ همین رباعی ِ او به خط خودش:👇

#هومن_پناهنده

چندی پیش ، به دلیلی ، به سراغ یادداشت های عهد ِ شباب رفتم و از جمله رسیدم به این قطعه از (ابو محمد منصوربن علی) منطقی رازی ، شاعر قرن چهارم هجری :

یک موی بدزدیدم از دو زلفت
چون زلف زدی ای صنم به شانه
چونانش به سختی همی کشیدم
چون مور که گندم کشد به خانه
با موی به خانه شدم پدر گفت:
"منصور کدام است از این دوگانه؟"

نخست بار که این شعر را خوانده بودم، مبهوت طراوت و تفاوتش شدم ، بهتی که پس از سی و اندی سال همچنان پا برجاست. باری ، همواره از خودم پرسیده‌ام که این شعر چرا چنین مسحورم کرده است . نمی دانم ، شاید چون شاعر استعاره‌ای را گرفته و چنان بسط داده که شعر به صورت داستانی کوتاه درآمده با کیفیتی سوررئال : نه چنان است که عاشق در آن از رنج عشق صرفاً "شبیه" مور شده باشد ، بلکه اصلاً مور شده است ؛ مثل گرگور سامسا (در "مسخ" کافکا) که شبیه حشره نمی‌شود،بلکه اصلاً حشره می‌شود. هم‌چنین وجود ِ شخصیت ها ( محبوب، پدر و منصور) ونیز اسم ِ خاص ِ "منصور" با این حالت داستانی تناسب تام دارد.
البته گفتن ندارد که لابد جنبه‌های دیگری هم مایهُ تاثیر شگرف این شعر بوده که از من پنهان مانده؛ و آیا مگر هر توضیحی ، هر قدر هم مبسوط، درباب ِ سرّ ِ تاثیر آثار هنری ، در نهایت، ناقص و ناتمام نیست؟ و آیا آن "آن" ، یعنی آن زیبایی ِ توضیح ناپذیر ِ اثر هنری را اساساً هرگز مگر می‌توان به‌تمامی توضیح داد ؟

این را هم بگویم که منابعی که من این شعر را در آنها خوانده‌ام "لباب الالباب عوفی، لغت نامه ی دهخدا و دایره‌المعارف مصاحب" بوده است ( در این دو تای اخیر، ذیل مدخل "منطقی رازی").

#هومن_پناهنده

در این هنگامه ی رویارویی ِ کنگره و رئیس جمهور آمریکا بر سر ِ ساختن ِ دیواری در مرز مکزیک ، فیلمی قدیمی پیدا شده که چند روزی در آمریکا موضوع خبرها بوده . قضیه از این قرار است که در این فیلم ِ تلویزیونی ( که در ۱۹۵۸ ، یعنی ۶۰ سال پیش، به نمایش درآمده ) شیّادی سعی می کند که به مردم ِ شهری در تکزاس بباوراند که اگر او برای آنها دیواری نسازد ، دنیا برای این مردم ، به معنای حقیقی کلمه ،به آخر خواهد رسید . شگفتا که نام ِ این مرد "ترامپ" و حرفها و تهدیدهایش هم شبیه حرفها و تهدیدهای رئیس جمهور کنونی آمریکاست (که در آن زمان ۱۲ سال بیشتر نداشت) ؛ مثل این حرف که "فقط من می توانم شما را نجات بدهم " یا این تهدید که "... می توانم تو را به دادگاه بکشم" .
باری، حالا لابد خیلی ها این فیلم ِ قدیمی را ، که پیشگویانه از آب درآمده، از کرامات ِ هنر هفتم خواهند شمرد : 👇👇👇

#هومن_پناهنده

پیش از این ،در این کانال ،نمونه ای از "زبان یاجوج و ماجوج" آورده بودم ؛ حالا نگاه کنید به این نمونه در جشنواره ی فیلم فجر امسال 👇👇👇

#هومن_پناهنده

🔹 یک رباعی، یک دیدگاه 🔹

✨#رباعی:

درخواب خود آفتاب و ماهش دادند
پیراهن راه راه و چاهش دادند
یوسف هم عجب برادرانی داداشت
دَرهم به دو دِرهم سیاهش دادند

#جلیل_صفربیگی


─┅─═इई🔻ईइ═─┅─

✨#دیدگاه:

رباعی از قالب‌های اصیل شعر کوتاه فارسی است که در طول قرن‌ها یکی از قالب‌های مورد توجه شاعران به ویژه بزرگان شعر و ادب فارسی از جمله خیام، عطار، سعدی، بیدل دهلوی و... بوده‌ است‌.
به دلیل ظرافت‌های بی‌چندوچون این قالب، کمتر شاعری در طول قرون متمادی، رباعی را به عنوان قالب اصلی شعری خود، برگزیده‌ است.
خوشبختانه در چند دهه‌ی اخیر، اقبال و متمرکز شدن شاعران باتجربه به رباعی، باعث شکوفایی و ارتقای این قالب کوتاه فارسی شده است.
جلیل صفربیگی یکی از شاعرانی است که در قالب رباعی، همواره با خلاقیت‌های زبانی و ادبی در پی یافتن و شناساندن ظرفیت‌های این قالب به شاعران معاصر بوده‌است.
از ویژگی‌های ممتاز شعرها به ویژه رباعی‌های آقای صفربیگی، واژه‌سازی و خلق تصاویر تازه با دقت در جزییات رویدادها و مسائل زندگی و نگاه به زوایای پنهان مسائل که معمولا نادیده انگاشته می‌شوند، است.
با اینکه معمولا در قالب رباعی، با زمینه‌چینی‌هایی در سه مصراع نخست، خواننده در مصراع چهارم غافلگیر شده و التذاذ ادبی صورت می‌گیرد، در رباعی پیش رو، که نگاه تازه‌ای به داستان حضرت یوسف (ع) شده و خواننده را در هر مصراع با تکنیک‌های زبانی و ادبی و هنجارگریزی‌های هنرمندانه غافلگیر می‌کند.
این رباعی با بهره‌گیری درست از عنصر تداعی و تبادر در شعر، به انسجام و تناسب کم‌نظیری دست یافته و در نهایت اجمال و بدون پراکندگی موضوع، به مهم‌ترین و اثرگذارترین واقعه‌ی زندگی حضرت یوسف(ع)، اشاره کرده‌است.

در مصراع اول، ایهام تناسب خواب دیدن، ابتدا ناخودآگاه ذهن را به سمت خوابی که حضرت یوسف (ع) دیده بود می‌‌برد؛ اما با کمی تامل خواننده درمی‌یابد که به نقشه‌ و توطئه‌ی برادران حضرت یوسف (ع) اشاره دارد. ( کنایه: برای کسی خواب دیدن: توطئه کردن)
هر چند این توطئه‌ی برادرانه! درنهایت پیش‌زمینه‌ی تعبیر همان خوابی بود که حضرت یوسف در رؤیای صادقه‌ی خود، دیده بود.

مصراع دوم در نهایت ایجاز، به دو واقعه‌ی مهم در زندگی حضرت یوسف (ع) اشاره می‌کند:
پیراهن راه‌راه به زندانی شدنش و چاه به انداختن برادران یوسف (ع)، یوسف(ع) را در چاه.
یکی از خلاقیت‌های آقای صفربیگی واژه‌سازی و معرفی واژه‌‌های تازه به ادبیات معاصر است که یکی از اهداف مهم این واژه‌سازی‌ها، ایجاز بیشتر در زبان است.
مصراع سوم با توجه به تحیر شاعر، "داداشت" هم به لکنت افتادن را می‌رساند و هم به فکر فرو بردن مخاطب به اینکه برادر یا همان داداش ( که مفهوم داشتن پشتیبان را در خود پنهان دارد) چطور می‌تواند چنین کاری بکند!

در مصراع چهارم، دَرهم هم ایهامی هنرمندانه در خود نهفته دارد؛
هم پریشانی حضرت یوسف (ع) را نشان می‌دهد و هم اشاره به تمام هست و نیستش دارد.( هر چه که داشت با هم)

جناس دو واژه‌ی دّرهم و دِرهم‌ در این مصراع بسیار زیبا نشسته و با توجه به وجود ارزشمند حضرت یوسف(ع) تناقض اندیشه‌محوری ایجاد شده است.

این رباعی از آن دست رباعیاتی هست که خواننده نه فقط در مصراع چهارم، بلکه از نتیجه‌ای که از کل رباعی به ذهن متبادر می‌شود، لذت برده و غافلگیر می‌شود.

✍ #صدیقه_محمدجانی
بهمن ۹۷

خب چرا ما نه؟

✍🏼رابرت مرتون، جامعه شناس امریکایی در سال 1938 نظریه معروف «فشار ساختاری» خود را مطرح کرد. روح انتقادی حاکم بر این نظریه آن است که چرا در جامعه، فرصت های مشروع برای دستیابی به اهداف به شکل عادلانه ای توزیع نمی شود؟ از نظر او همه افراد جامعه باید بتوانند بر اساس استعدادها و توانایی هایشان امکانِ برابرِ دسترسی به فرصت های مشروع را داشته باشند تا به اهداف شان برسند. مرتون این ویژگی را وضعیت مطلوب و نرمال یک جامعه می بیند.

کلوارد و اوهلین، دو جامعه شناسی بودند که بعدها نظریه مرتون را نقد کردند. آنها نام نظریه خود را « ساختار فرصت های نامشروع» نهادند. به باور این دو، فرصت های نامشروع هم به همان اندازۀ فرصت های مشروع مهم است. آنها، شاید به طعنه، معتقد بودند که نه تنها فرصت های مشروع، بلکه فرصت های نامشروع هم باید در بین مردم به شکل عادلانه ای توزیع شود، نه آنکه تنها عده معدودی به آنها دسترسی داشته باشند.

فرض کنید که یک کارگر ساده بخواهد اختلاس بزرگی انجام دهد، و یا نگهبان در ورودی یک درمانگاه بخواهد کالای قاچاق وارد کشور کند، و یا یک زن خانه دار بخواهد از شعبه مرکزی یک بانک وامی ده میلیارد تومانی دریافت کند، و یا یک جوان بیکار و بی پشتیبان بخواهد همزمان عضو هیأت مدیره چهارده سازمان اقتصادی باشد. همه اینها فرصت های نامشروعی هستند که افراد فاقدِ ژن خوب، اگر هم بخواهند، نمی توانند از آنها برخوردار شوند. در واقع این فرصت ها به شکلی عادلانه توزیع نمی شوند و فقط عدۀ معدودی به آنها دسترسی دارند. نکته کلوارد و اوهلین آن است که ساختار فرصت های نامشروع هم مهم است. پرسش آن است که فرصت های نامشروع بیشتر در دست چه کسانی قرار دارد؟ و چرا باید در توزیع این فرصت ها شاهد بی عدالتی باشیم؟

طی دهه گذشته همواره دانشجویانم شکایت می کردند که چرا توزیع فرصت های مشروع، بله مشروع ، در کشور عادلانه نیست؟ چرا شرایط برابر برای برخورداری از فرصت های مشروع مهیا نیست؟ اما در یکی دو سال اخیر گلایه های برخی از دانشجویانم مرا نگران می کند. در واقع طرح مسأله و نوع سوال آنها تغییر یافته است. آنان بر پایه آنچه که هر روز از طریق رسانه ها می بینند و می شنوند دیگر کمتر از بی عدالتی در توزیع فرصت های مشروع گلایه می کنند. دغدغه آنان بی عدالتی در توزیع فرصت های نامشروع است. بگذارید ساده تر بگویم. آنها می پرسند: چرا ما نباید بتوانیم دزدی کنیم؟ چرا ما هم مانند آنها نباید بتوانیم بخوریم؟ چرا ما نباید بتوانیم اختلاس کنیم؟ چرا اختلاس فقط باید متعلق به از ما بهتران باشد؟ چرا ما هم نباید بتوانیم از سفره انقلاب هر چقدر که میل مان می برد برداریم؟ و...

شاید این پرسش ها ساده به نظر برسند ولی نشانه تغییری نگران کننده در نگاه جوانان است.
❇️نوشته فردین علیخواه
جامعه شناس

‌نمونه‌ ویرایشهای #جیمز_جویس روی چاپ یکم داستان «اولیس» در آمریکا.

از نسخه‌ی فاکسیمیله‌ی چاپ ۱۹۷۵ که ۱۷۷۵تا در آمریکا و ۵۰۰ تا در بریتانیا چاپ شده
@adab_aabaad 👈

خانه روستایی مارتین هایدگر
@kharmagaas

نقد کتاب «استاد عشق» تالیف ایرج حسابی
الگویی مثال‌زدنی برای ویرایش محتوایی کتاب تالیفی
منبع:
http://www.ipm.ac.ir/doc/ostade_eshgh.pdf

در بینِ بساطِ دردِ خنزر پنزر
افتاده دو دستِ سردِ خنزر پنزر
یک شاخه‌ی گُل نیز نگاهش پیداست
از کیسه‌ی پیرمردِ خنزر پنزر...

جواد_روستا

پاسخ علامه علی اکبر دهخدا به دعوت نامه ای که رادیو صدای آمریکا از طریق سفارت این کشور برای وی ارسال داشت،

متن نامه رئيس اداره اطلاعات سفارت آمريکا :

۱۹ دی ۱۳۳۲
خيابان ايرانشهر، فيشرآباد، تهران

آقای محترم- صدای آمريکا در نظر دارد برنامه ای از زندگانی دانشمندان و سخنوران ايرانی، در بخش فارسی صدای آمريکا از نيويورک پخش نمايد. اين اداره جنابعالی را نيز برای معرفی به شنوندگان ايرانی برگزيده است. در صورتی که موافقت فرماييد، ممکن است کتباً يا شفاهاً نظر خودتان را اطلاع فرماييد تا برای مصاحبه با شما ترتيب لازم اتخاذ گردد.
ضمناً در نظر است که علاوه بر ذکر زندگانی و سوابق ادبی سرکار، قطعه ای نيز از جديدترين آثار منظوم يا منثور شما پخش گردد .
بديهی است صدای آمريکا ترجيح می دهد که قطعه انتخابی سرکار، جديد و قبلاً در مطبوعات ايران درج نگرديده باشد. چنانچه خودتان نيز برای تهيه اين برنامه جالب، نظری داشته باشيد، از پيشنهاد سرکار حسن استقبال به عمل خواهد آمد .

با تقديم احترامات فائقه
سی. ادوارد. ولز
رئيس اداره اطلاعات سفارت کبرای آمريکا

پاسخ علی اکبر دهخدا :

جناب آقای سی. ادوارد. ولز، رئيس ادارۀ اطلاعات سفارت کبرای آمريکا

نامه مورخه ۱۹ ديماه ۱۳۳۲ جنابعالی رسيد، و از اينکه اين ناچيز را لايق شمرده ايد که در بخش فارسی صدای آمريکا از نيويورک، شرح حال مرا انتشار بدهيد متشکرم.
شرح حال من و امثال مرا در جرايد ايران و راديوهای ايران و بعضی از دول خارجه، مکرر گفته اند. اگر به انگليسی اين کار می شد، تا حدی مفيد بود؛ برای اينکه ممالک متحده آمريکا، عدٌه ای از مردم ايران را بشناسند. ولی به فارسی، تکرار مکرٌرات خواهد بود، و به عقيده من نتيجه ندارد.
و چون اجازه داده ايد که نظريات خود را در اين باره بگويم و اگر خوب بود حُسن استقبال خواهيد کرد، اين است که زحمت می دهم، بهتر اين است که اداره اطلاعات سفارت کبرای آمريکا به زبان انگليسی، اشخاصی را که لايق می داند معرفی کند. و بهتر از آن اين است که در صدای آمريکا به زبان انگليسی برای مردم ممالک متحده شرح داده شود که در آسيا مملکتی به اسم ايران هست که خانه های قراء و قصبات آنجا، در، و صندوق های آنها قفل ندارد، و در آن خانه ها و صندوق ها طلا و جواهرات هم هست، و هر صبح مردم قريه، از زن و مرد به صحرا می روند و مشغول زراعت می شوند، و هيچ وقت نشده است وقتی که به خانه برگردند، چيزی از اموال آنان به سرقت رفته باشد.
يا يک شتردار ايرانی که دو شتر دارد و جای او معلوم نيست که در کدام قسمت مملکت است، به بازار ايران می آيد و در ازای «پنج دلار» دو بار زعفران يا ابريشم برای صد فرسخ راه حمل می کند و نصف کرايه را در مبداء و نصف ديگر آن را در مقصد دريافت می دارد، و هميشه اين نوع مال التجاره ها سالم به مقصد می رسد.
و نيز دو تاجر ايرانی، صبح شفاهاً با يکديگر معامله می کنند و در حدود چند ميليون، و عصر خريدار که هنوز نه پول داده است و نه مبيع آن را گرفته است، چند صد هزار تومان ضرر می کند. معهذا هيچ وقت آن معامله را فسخ نمی کند و آن ضرر را متحمل می شود.
اينهاست که از اين گوشه آسيا شما می توانيد به ملت خودتان اطلاعات بدهيد، تا آنها بدانند در اينجا به طوری که انگليسی ها ايران را معرفی کرده اند، يک مشت آدمخوار زندگی نمی کنند، و از طرف ديگر به فارسی، به عقيده من خوب است که در صدای آمريکا، طرز آزادی ممالک متحده آمريکا را در جنگ های استقلال، به ايرانيان بياموزيد و بگوييد که چگونه توانسته ايد از دست استعمار خلاص شويد؟ و تشويق کنيد که واشنگتن ها و فرانکلن ها در ايران، برای حفظ استقلال از همان طرق بروند.
در خاتمه با تشکر از لطف شما احترامات خود را تقديم می دارد.
علی اکبر دهخدا

منبع: روزنامه اطلاعات - شنبه ۱۴ مرداد ۱۳۸۵

نخستین فیلم مستند درباره ی دکتر محمد مصدق که سه سال پس از وفاتش ، در پاریس در ۱۳۴۸ ساخته شد.

#هومن _پناهنده
👇👇👇